Theo Bộ Tổng tham mưu Ukraine, lực lượng nước này đã tiến hành các cuộc tấn công sâu vào lãnh thổ Nga. Kyiv Post đưa tin trong tối ngày 18.5, rạng sáng 19.5, lực lượng Ukraine đã phóng máy bay không người lái (UAV) tập kích nhà máy lọc dầu Kstovo tại tỉnh Nizhny Novgorod của Nga. Ukraine thông báo vụ tấn công đã gây hỏa hoạn tại cơ sở này. Giới chức Ukraine khẳng định đây là một trong những cơ sở lọc dầu lớn nhất của Nga với công suất 17 triệu tấn/năm.
Ngoài ra, Kyiv còn tấn công trạm bơm dầu Yaroslavl-3 ở tỉnh Yaroslavl. Mức độ thiệt hại cụ thể của 2 cơ sở trên đang được đánh giá.
Giới chức Ukraine nêu rằng nhiều vùng lãnh thổ nước này cũng đã hứng chịu các đợt không kích của Nga, trong đó vụ tấn công vào tỉnh Sumy khiến 2 người thiệt mạng.
Bộ Quốc phòng Nga ngày 19.5 tuyên bố các lực lượng của nước này đã không kích hàng loạt cơ sở hạ tầng năng lượng, cảng biển, kho đạn được quân đội Ukraine sử dụng và xưởng lắp ráp UAV của Ukraine tại 152 khu vực. Nga cũng tuyên bố hệ thống phòng không của họ đã bắn hạ 5 bom dẫn đường và 651 UAV.
Quân đội Nga cũng tuyên bố thêm đã kiểm soát khu định cư Volokhovka ở tình Kharkiv.
Nga và Ukraine không bình luận về các tuyên bố của đối thủ. Hai bên cũng thường phủ nhận tấn công dân thường và hạ tầng dân sự.
Trong diễn biến liên quan, quân đội Estonia ngày 19.5 xác nhận tiêm kích nước này đã lần đầu tiên bắn hạ một UAV xâm nhập không phận. Chiếc UAV được cho là UAV tấn công của Ukraine “đi lạc” vào không phận Estonia, theo Reuters. Bộ trưởng Quốc phòng Estonia Hanno Pevkur thông báo tiêm kích đã đánh chặn phương tiện trên khu vực hồ Vortsjarv.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Ukraine Heorhii Tykhyi nói rằng Nga đã dùng hệ thống tác chiến điện tử để điều hướng UAV Ukraine bay đến Estonia. “Chúng tôi xin lỗi Estonia và tất cả các nước bạn bè vùng Baltic vì những sự cố ngoài ý muốn này”, ông Tykhyi viết trên mạng xã hội X ngày 19.5. Moscow chưa bình luận về thông tin này.
Theo Ukrainska Pravda ngày 19.5, Nga đang gia tăng sản xuất các UAV cảm tử, dự kiến đạt 60.000 UAV tấn công tầm xa và 50.000 UAV mồi nhử trong năm nay. Ngoài số lượng UAV đối thủ, Ukraine cũng phải tìm lời giải cho các UAV phản lực tốc độ cao mà Nga đang phát triển.
Moscow được cho là đang thử nghiệm và sản xuất các mẫu UAV Geran-3, Geran-4, với tốc độ từ 370 – 500 km/giờ. Ngoài ra, dòng UAV Geran-5 được cho là có thể hoạt động như “tên lửa hành trình cỡ nhỏ”, vận tốc lên đến 600 km/giờ, cũng đang được phát triển.
Giới chức Ukraine cho hay Nga đang phóng khoảng 10 – 12 chiếc UAV tốc độ cao mỗi ngày để thử nghiệm hiệu quả. Do tiêu hao nhiều nhiên liệu, các UAV này thường sẽ nhắm vào mục tiêu ở tiền tuyến, tận dụng tốc độ để khiến hệ thống phòng không không kịp phản ứng.
Để giải bài toán UAV tốc độ cao, quân đội Ukraine đang khẩn trương sản xuất các UAV đánh chặn với tốc độ tương đương để bắt kịp. Kyiv cũng đang nghiên cứu phát triển công nghệ tự khóa mục tiêu, nhằm làm giảm độ trễ so với người điều khiển.
Trả lời báo giới ngày 18.5, Phó chánh văn phòng tổng thống Ukraine Pavlo Palisa cho biết vấn đề liên quan độ tuổi nhập ngũ có thể được xem xét phụ thuộc vào tình hình ở tiền tuyến, thế nhưng hiện Kyiv không bản thảo về việc này.
Ông Palisa khẳng định chính quyền không bắt buộc phụ nữ nhập ngũ, thay vào đó nữ giới có thể tự nguyện ký hợp đồng phụ vụ quân đội.
Quan chức Ukraine cũng nêu thêm hiện vấn đề hạ tuổi nhập ngũ, hay cấm nam giới từ 18 – 24 tuổi xuất cảnh, đang không được thảo luận.
Hiện Ukraine đã ban hành thiết quân luật và kêu gọi tổng động viên. Nam giới từ 25 – 60 tuổi đủ điều kiện sẽ phải nhập ngũ. Công dân 18 – 25 tuổi có thể được huy động trong một số trường hợp nhất định.
"Tôi thực sự cho rằng có khả năng thế giới sẽ đón nhận tin tốt lành trong vài giờ tới", Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio nói với phóng viên tại New Delhi, Ấn Độ hôm nay, khi đề cập thỏa thuận tiềm năng với Iran.
Ông Rubio thêm rằng thỏa thuận đang hình thành sẽ giải quyết những lo ngại của Washington về eo biển Hormuz, eo biển chiến lược bị Iran phong tỏa phần lớn nhằm đáp trả cuộc tấn công của Mỹ và Israel.
"Thỏa thuận này cũng sẽ khởi động tiến trình có thể đưa chúng ta tới mục tiêu mà Tổng thống Mỹ mong muốn, đó là thế giới không còn phải lo sợ hay bất an trước nguy cơ Iran sở hữu vũ khí hạt nhân", Ngoại trưởng Rubio nhấn mạnh.
Tổng thống Mỹ Donald Trump trước đó cho biết thỏa thuận với Iran, trong đó có điều khoản mở lại eo biển Hormuz, "cơ bản đã xong" và đang chờ hoàn tất những bước cuối cùng. "Những khía cạnh, chi tiết cuối cùng của thỏa thuận đang trong quá trình thảo luận và sẽ sớm được công bố", ông cho hay.
Hãng thông tấn Tasnim của Iran cùng ngày đưa tin theo thỏa thuận sơ bộ có thể sắp được công bố, chiến sự sẽ chấm dứt ở mọi mặt trận, trong đó có Lebanon. Israel, với tư cách đồng minh của Mỹ, được yêu cầu phải ngừng chiến dịch ở Lebanon. Mỹ cũng phải rút lực lượng khỏi khu vực xung quanh Iran.
Cũng theo thỏa thuận tiềm năng, số lượng tàu thuyền được phép đi qua eo biển Hormuz sẽ trở lại mức trước chiến sự trong vòng 30 ngày. Lệnh phong tỏa hải quân đối với Iran phải được dỡ bỏ hoàn toàn trong vòng 30 ngày. Nếu lệnh phong tỏa không được dỡ bỏ, sẽ không có thay đổi nào đối với eo biển Hormuz.
Giai đoạn kéo dài 60 ngày sẽ được thiết lập dành cho các cuộc đàm phán về vấn đề hạt nhân. Một điều khoản khác là một phần tài sản bị đóng băng của Iran phải được giải phóng trong giai đoạn đầu tiên. Mỹ sẽ cam kết miễn trừ lệnh trừng phạt đối với dầu mỏ Iran trong thời gian đàm phán, cho phép Tehran bán dầu mà không bị hạn chế.
Tuy nhiên, trái với tuyên bố của Ngoại trưởng Mỹ, Tasnim cho hay Iran chưa chấp nhận điều khoản nào liên quan lĩnh vực hạt nhân ở giai đoạn hiện tại. Một nguồn tin cấp cao Iran nói rằng nước này chưa đồng ý bàn giao kho uranium làm giàu cao và vấn đề hạt nhân không nằm trong thỏa thuận sơ bộ với Mỹ.
"Vấn đề hạt nhân sẽ được giải quyết trong các cuộc đàm phán để đạt thỏa thuận cuối cùng, do đó không nằm trong thỏa thuận hiện tại. Chưa có thỏa thuận nào về vận chuyển kho dự trữ uranium làm giàu cao của Iran ra khỏi đất nước", nguồn tin cho biết.
Lầu Năm Góc ngày 22/4 phát đi thông báo gây bất ngờ về việc Bộ trưởng Hải quân John Phelan sẽ rời nhiệm sở "ngay lập tức". Dù cơ quan này không đưa ra lý do cụ thể, theo các nguồn thạo tin, đây là kết cục tất yếu của một chuỗi mâu thuẫn âm ỉ và những cuộc đối đầu trực diện tại Lầu Năm Góc.
Bộ trưởng Hải quân là quan chức dân sự đứng đầu Bộ Hải quân Mỹ, chịu trách nhiệm về hành chính, nhân sự, ngân sách và mua sắm, không điều hành tác chiến trực tiếp.
Phelan từng được Tổng thống Donald Trump ca ngợi là hiện thân của "tinh thần táo bạo và tài năng kiểu Mỹ", nhưng nhiệm kỳ của ông lại kết thúc trong ồn ào chỉ sau hơn một năm nắm chức vụ.
5 quan chức am hiểu vấn đề từ Lầu Năm Góc tiết lộ ông Phelan đã bị ép từ chức sau những xung đột nảy lửa lặp đi lặp lại với cả Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth và Thứ trưởng Steve Feinberg. Trọng tâm của mối rạn nứt nằm ở tầm nhìn phát triển chiến hạm mới lớp Trump dành cho hải quân Mỹ. Trong khi Phelan kiên trì với ý tưởng xây dựng những con tàu khổng lồ tốn kém hàng tỷ USD, giới lãnh đạo Lầu Năm Góc lại muốn chuyển hướng sang các tàu mặt nước không người lái nhỏ gọn, có giá thành rẻ và linh hoạt hơn.
Những con tàu khổng lồ như vậy sẽ khiến Bộ Quốc phòng tiêu tốn hàng tỷ USD chỉ riêng cho khâu phát triển, chúng "hoàn toàn không phù hợp với định hướng mà ông Hegseth và Feinberg mong muốn", một nguồn tin cho hay.
Tình trạng lệch pha về chiến lược này nghiêm trọng đến mức Thứ trưởng Feinberg đã trực tiếp tước quyền kiểm soát nhiều chương trình đóng tàu then chốt khỏi tay Bộ trưởng Phelan. Đây là một dấu hiệu bất thường, cho thấy giới lãnh đạo cao nhất của Bộ Quốc phòng đang can thiệp sâu vào các kế hoạch mua sắm vốn thuộc thẩm quyền của quân chủng hải quân.
Ba quan chức Mỹ giấu tên cho hay chính quyền ngày càng thất vọng khi văn phòng của Phelan không thể vực dậy ngành đóng tàu. Một người còn nói thêm rằng nhiều chương trình của hải quân đang bị đình trệ và Phelan đã không tạo ra được chuyển biến hay bước tiến rõ rệt nào kể từ khi nhậm chức.
Hunter Stires, người từng là cố vấn cao cấp của hải quân trong cả chính quyền tổng thống Joe Biden và chính quyền Trump, nhận định Phelan còn mắc sai lầm nghiêm trọng khi tỏ ý sẵn sàng để các chiến hạm Mỹ được đóng tại nước ngoài.
"Những phát biểu Phelan đưa ra đã trực tiếp làm suy yếu chiến lược mà chính quyền Trump đang theo đuổi là thu hút những hãng đóng tàu hàng đầu của các nước đồng minh đầu tư vào hiện đại hóa và mở rộng nhà xưởng ngay tại Mỹ", ông nói.
Căng thẳng không chỉ dừng lại ở các dự án khí tài mà còn lan sang cả vấn đề nhân sự và kỷ luật quân đội. Giữa ông Hegseth và Phelan từng nảy sinh tranh cãi gay gắt khi Bộ trưởng Quốc phòng yêu cầu xem xét hình thức truy cứu trách nhiệm đối với thượng nghị sĩ Mark Kelly, vì Kelly xuất hiện trong một video kêu gọi quân nhân không tuân theo các mệnh lệnh mà ông cho là "phi pháp". Việc Phelan thiếu quyết đoán trong việc xử lý vấn đề này càng khiến ông dần mất đi chỗ đứng.
Phelan cũng mất đi những nhân sự chủ chốt trong những tháng gần đây. Hồi tháng 10 năm ngoái, Bộ trưởng Hegseth đã sa thải Jon Harrison, chánh văn phòng đầy quyền lực của Phelan. Harrison từng là người tìm cách cải tổ sâu rộng các văn phòng chính sách và ngân sách thuộc lực lượng hải quân.
Cách quản lý của Phelan bị coi là "xa rời thực tế", khiến cả Feinberg và Hegseth đều thất vọng, theo một nguồn tin.
Việc Bộ trưởng Phelan phải rời ghế diễn ra giữa lúc Mỹ đang thực hiện chiến dịch quân sự tại Iran và một tuần trước khi Bộ trưởng Hegseth chuẩn bị điều trần về đề xuất ngân sách 1,5 nghìn tỷ USD do Lầu Năm Góc đưa ra, trong đó có các khoản tăng cường đáng kể cho những chương trình then chốt của hải quân.
Theo báo Washington Post, ông Hegseth gần đây đang dẫn đầu một cuộc thanh lọc đối với các cấp bậc cao nhất trong quân đội. Những vụ bãi nhiệm gây xôn xao thường diễn ra mà không có lời giải thích rõ ràng, nhắm vào các tướng lĩnh và đô đốc đứng đầu mọi quân chủng trừ thủy quân lục chiến, cho đến một số luật sư quân đội và cả người đứng đầu lực lượng tuyên úy của lục quân.
Mâu thuẫn giữa Phelan với Hegseth và Feinberg nằm trong một chuỗi những vụ lục đục nội bộ diễn ra trên diện rộng suốt quãng thời gian kể từ khi Bộ trưởng Hegseth lãnh đạo Lầu Năm Góc. Ông Hegseth cũng từng nhiều lần va chạm với Bộ trưởng Lục quân Dan Driscoll liên quan đến việc Bộ trưởng Quốc phòng sa thải một số tướng lĩnh và chặn đường thăng tiến đối với những người khác.
Trong một tuyên bố hồi đầu tháng, Parnell khẳng định Bộ trưởng Hegseth "vẫn duy trì mối quan hệ làm việc tốt đẹp với bộ trưởng của mọi quân chủng". Tuy nhiên, nhiều quan chức nói rằng thực tế không phải như vậy.
"Họ đã tìm cách loại bỏ ông Driscoll và Phelan từ lâu rồi", Washington Post ngày 22/4 dẫn lời một quan chức Mỹ am hiểu vấn đề cho hay.
Dù căng thẳng nội bộ đã kéo dài nhiều tháng, thời điểm Phelan rời đi vẫn khiến không ít quan chức quốc phòng bất ngờ. Họ nói rằng ông vừa tới Đồi Capitol vào chiều 22/4 để gặp gỡ các nghị sĩ đảng Cộng hòa trong Ủy ban Quân vụ Thượng viện, chỉ vài giờ trước khi thông tin ông từ chức được công bố.
"Chúng tôi nhắc lại khuyến cáo người dân thận trọng khi trở lại các khu dân cư và thị trấn ở miền nam, giữa lúc Israel vi phạm thỏa thuận ngừng bắn khi tiếp tục thực hiện những cuộc tấn công và pháo kích một số ngôi làng", quân đội Lebanon thông báo hôm nay.
Quân đội Lebanon cũng kêu gọi người dân tuân thủ chỉ thị của các đơn vị đang triển khai để đảm bảo an toàn, đặc biệt vào ban đêm, đồng thời tránh tiếp cận những khu vực nguy hiểm.
Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) chưa bình luận về thông tin.
Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo Israel và Lebanon sẽ bắt đầu lệnh ngừng bắn kéo dài 10 ngày từ chiều 16/4 (sáng nay giờ Hà Nội). Ông cho biết đã mời Tổng thống Lebanon Joseph Aoun và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đến Nhà Trắng để đàm phán hòa bình.
Lãnh đạo Mỹ sau đó bày tỏ hy vọng nhóm vũ trang Hezbollah tại Lebanon "sẽ hành xử tốt và đúng mực" trong giai đoạn này. "Nếu họ làm vậy, đó sẽ là khoảnh khắc tuyệt vời. Không còn người thiệt mạng nữa, hòa bình cuối cùng cũng đến", ông nói.
Hassan Fadlallah, nghị sĩ cấp cao của Hezbollah, cho rằng nhóm vũ trang này tuân thủ lệnh ngừng bắn hay không sẽ phụ thuộc vào việc Israel có cam kết chấm dứt mọi hình thức thù địch hay không.
Trong khi đó, một quan chức an ninh Israel cho biết quân đội nước này "không có kế hoạch rút quân khỏi miền nam Lebanon" trong mọi thỏa thuận ngừng bắn.
Israel bắt đầu tấn công Lebanon ngày 2/3 để đáp trả các vụ tập kích từ Hezbollah, đồng minh thân cận của Iran. Hoạt động này diễn ra vài ngày sau khi Israel và Mỹ mở chiến dịch không kích hiệp đồng quy mô lớn nhằm vào Iran. Chiến sự tại Lebanon đã khiến hơn 2.000 người thiệt mạng và 1,2 triệu người phải rời bỏ nhà cửa.
Sau khi Mỹ và Iran ngừng bắn, Israel tăng cường chiến dịch tấn công nhằm vào Lebanon. Iran tuyên bố Lebanon là "một phần không thể tách rời" của bất cứ thỏa thuận hòa bình dài hạn nào, Israel phản đối điều này.
