Chiều 25/5, chia sẻ với báo chí, PGS.TS.BS Dương Minh Tâm cho biết, nắng nóng là yếu tố làm tăng số ca nhập viện liên quan đến sức khỏe tâm thần, loạn thần.
Theo chuyên gia này, mỗi người sẽ có một “ngưỡng” chịu đựng khác nhau về điều kiện sống, hoàn cảnh sống, nhiệt độ, môi trường. Hơn nữa, sự thích nghi, phòng ngừa chủ động của mỗi người với các hiện tượng thời tiết cực đoan cũng khác nhau.
Với người khỏe mạnh bình thường, nắng nóng gay gắt cũng gây ảnh hưởng đến sức khỏe. Với những người bệnh có bệnh lý tâm thần, nguy cơ tác động đến sức khỏe càng tăng lên.
“Thời tiết nắng nóng, nếu ai có khả năng điều chỉnh tốt, chủ động các biện pháp phòng ngừa như ở trong môi trường mát mẻ, uống đủ nước, bù điện giải sẽ giảm nguy cơ bị tác động của nắng nóng. Ngược lại, nguy cơ choáng váng, đau đầu, thậm chí say nắng có thể xảy ra.
Đặc biệt ở những người có bệnh nền như tăng huyết áp, tiểu đường, bệnh lý tâm thần, nguy cơ bị tác động bởi nắng nóng càng cao hơn”, PGS Tâm thông tin.
Vì thế, hai ngày qua, số lượng bệnh nhân nhập viện liên quan đến sức khỏe tâm thần, loạn thần tăng lên.
“Bình thường họ vẫn đang điều trị ngoại trú ổn định, nhưng thời tiết bất lợi khiến nhiều người bệnh tình bùng phát, vào viện tăng lên”, PGS Tâm cho biết.
Trong lĩnh vực sức khỏe tâm thần, vào hai mùa nồm ẩm và nắng nóng, số bệnh nhân có xu hướng gia tăng.
Vì thế, trong thời tiết nắng nóng kéo dài, sự phòng ngừa chủ động là rất quan trọng. Hãy tránh ra ngoài trong khung giờ nắng gay gắt, chủ động bổ sung nước, điện giải, ở trong phòng thoáng khí, bật quạt, điều hòa, ăn uống đủ chất.
Khi ra ngoài, cần đội mũ, mặc áo chống nắng và luôn nhớ uống nhiều nước.
Mỗi người cũng cần lưu ý tránh nguy cơ chênh lệch nhiệt độ quá lớn giữa phòng và bên ngoài, khi phải ra ngoài không nên chạy ào ra, mà cần mở cửa để cơ thể dần thích nghi với nắng nóng rồi mới đi ra ngoài.
Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, ngày 25/5, khu vực Bắc Bộ và Trung Bộ có nắng nóng gay gắt, có nơi đặc biệt gay gắt. Nhiệt độ lúc 13h phổ biến 37-39 độ C, có nơi trên 39 độ C như Vĩnh Yên (Phú Thọ) 39,5 độ, Bắc Ninh 39,3 độ C, Láng (Hà Nội) 39,7 độ C, Đô Lương (Nghệ An) 39,6 độ C, Hương Khê (Hà Tĩnh) 39,2 độ C…
Tiến sĩ Lê Thị Hương Giang, Trưởng khoa Tiết chế Dinh dưỡng, Bệnh viện 19-8 (Bộ Công an), cho biết xoài có giá trị dinh dưỡng cao, song là sai lầm nếu ăn 3-4 quả một lúc vì nghĩ "trái cây tự nhiên thì ăn bao nhiêu cũng tốt".
Xoài chín cung cấp vitamin C, beta-caroten (tiền vitamin A), chất xơ và các chất chống oxy hóa. Theo Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA), trong 100 g thịt xoài chín chứa khoảng 60 kcal, 15g carbohydrate, trong đó đường chiếm khoảng 13,7 g trong khi chỉ có 1,6 g chất xơ.
Xoài chín có chỉ số đường huyết ở mức trung bình (GI từ 51-56). Một quả xoài cỡ lớn, nặng khoảng 300-400 g bỏ hạt có thể chứa 45-60 g carbohydrate. Xoài chín lại mềm, ngọt và mọng nước nên rất dễ nuốt, khiến não bộ dễ bỏ qua tín hiệu no của hormone leptin dẫn đến bạn ăn quá mức kiểm soát (overeating).
"Do đó, ăn liên tục 3-4 quả, lượng carbohydrate tương đương với ăn 2-3 bát cơm trắng khiến cơ thể quá tải đường", tiến sĩ nói.
Người trẻ tuổi, thường xuyên vận động, cơ thể có thể tiêu thụ nhanh chóng lượng đường này. Người ít vận động, người thừa cân, gan nhiễm mỡ hoặc đang ở giai đoạn tiền đái tháo đường, ăn nhiều xoài sẽ gây áp lực lớn lên tuyến tụy, làm tăng đột ngột đường huyết và tích lũy mỡ dư thừa.
Ngoài ra, hàm lượng kali (168 mg/100 g) trong xoài rất tốt cho huyết áp của người bình thường, nhưng lại là mối nguy tiềm ẩn với bệnh nhân suy thận mạn giai đoạn muộn. Khả năng đào thải kali của thận ở giai đoạn này đã suy giảm, cơ thể nạp một lượng lớn kali từ xoài có thể gây tăng kali máu, dẫn đến loạn nhịp tim, hại sức khỏe.
Do đó, người đái tháo đường phải kiểm soát khẩu phần. Nên ăn xoài vào các bữa phụ, cách bữa ăn chính ít nhất hai tiếng để tránh hiện tượng cộng hưởng đường huyết, thay vì ăn ngay sau bữa chính.
Người thừa cân, béo phì, gan nhiễm mỡ cần tính toán lượng xoài vào tổng lượng calo nạp vào trong ngày, không coi đây là món ăn vặt "vô thưởng vô phạt". Người suy thận mạn cần tuân thủ nghiêm ngặt lượng kiểm soát kali theo chỉ định của bác sĩ điều trị.
Nhựa ở cuống xoài chứa urushiol, chất có thể gây viêm da tiếp xúc, ngứa, nổi mẩn quanh vùng miệng.
Người có bệnh lý dạ dày nên hạn chế ăn xoài xanh khi đói. Lượng acid hữu cơ và tannin cao trong xoài xanh dễ gây kích ứng niêm mạc, cồn ruột và khó tiêu.
Để an toàn, người trưởng thành khỏe mạnh chỉ nên ăn 150-200 g xoài chín/lần (khoảng nửa quả đến một quả cỡ vừa). Không ăn quá hai lần mỗi ngày.
"Thực phẩm chỉ thực sự là 'thuốc bổ' khi được nạp vào đúng lượng và đúng thời điểm", tiến sĩ Giang nói.
Bổ sung protein chất lượng cao là chìa khóa để duy trì cơ bắp và thúc đẩy trao đổi chất khi giảm cân. Trong số các thực phẩm "vàng", đậu phụ đứng đầu danh sách nhờ hàm lượng đạm cao nhưng lượng calo lại cực thấp.
Với kết cấu thanh mát, dễ chế biến từ món ăn gia đình đến các món sáng tạo, đậu phụ đã trở thành "vũ khí" giảm cân lợi hại được nhiều ngôi sao hạng A tin dùng để lấy lại vóc dáng vạn người mê.
Sao Hàn "lột xác" nhờ thực đơn đậu phụ
Nữ thần màn ảnh Song Hye Kyo từng có vóc dáng khá đầy đặn khi mới vào nghề, HK1 tiết lộ hôm 30/3. Cô tiết lộ mình đã giảm thành công 17 kg nhờ phương pháp này. Cụ thể, nữ diễn viên ăn sáng và trưa bình thường, nhưng bữa tối hoàn toàn thay thế bằng salad đậu phụ ít gia vị và kết thúc bữa ăn trước 19h. Kết hợp với chế độ ăn cân bằng và tập luyện đều đặn, cô đã thoát khỏi thân hình "mũm mĩm" một cách ngoạn mục.
Cùng chung công thức thành công là nữ ca sĩ, diễn viên Jung Chae Yeon. Năm 2015, để chuẩn bị ra mắt cùng nhóm nhạc DIA, từ cân nặng 64 kg, cô đã kiên trì ăn đậu phụ non và uống sữa đậu nành. Khi đói, cô chỉ ăn thêm cà chua bi. Nhờ sự kỷ luật kết hợp với cường độ tập nhảy cao, Chae Yeon đã giảm 16 kg chỉ trong vòng 3 tháng.
Diễn viên Shin Se Kyung lại nâng tầm phương pháp này thành các món ăn sáng tạo. Trên kênh YouTube cá nhân, cô chia sẻ các công thức như "Mì Ý đậu phụ" hay "Lasagna đậu phụ". Bằng cách dùng đậu phụ thay thế cho các loại mì cao calo, cô vừa nạp đủ protein, vừa cắt giảm tổng năng lượng nạp vào mà vẫn cảm thấy ngon miệng, no lâu.
Giá trị dinh dưỡng và lợi ích giảm cân của đậu phụ
Calo thấp, giàu dinh dưỡng
100 g đậu phụ chỉ chứa khoảng 76 calo. Protein trong đậu phụ dễ hấp thụ, giúp duy trì khối lượng cơ bắp. Ngoài ra, nó còn giàu canxi, sắt, kẽm, kali và vitamin nhóm B.
Chỉ số GI thấp
Giúp kiểm soát đường huyết, duy trì cảm giác no và ngăn chặn cơn thèm ăn bộc phát.
Thúc đẩy trao đổi chất
Đạm thực vật giúp tăng cơ, từ đó nâng cao tỷ lệ trao đổi chất cơ bản của cơ thể.
Loại bỏ phù nề
Hàm lượng kali trong đậu phụ hỗ trợ đào thải nước thừa, cải thiện tình trạng sưng phù cơ thể.
Cân bằng nội tiết
Chứa Isoflavone (estrogen thực vật) giúp cân bằng hormone và chống lão hóa hiệu quả.
Cách chọn đậu phụ để giảm cân hiệu quả nhất
Không phải loại đậu phụ nào cũng giúp bạn giảm cân. Việc lựa chọn đúng loại là yếu tố sống còn:
Nên chọn: Đậu phụ cứng (đậu hũ trắng), đậu phụ non, đậu phụ đông đá. Đây là những loại ít qua chế biến, giữ nguyên dưỡng chất và ít calo.
Cần tránh: Đậu phụ bách diệp (thường pha thêm tinh bột và dầu), đậu hũ cá (chứa nhiều gia vị và phụ gia), đậu hũ rán sẵn hoặc váng đậu chiên. Những loại này chứa lượng dầu và muối cực cao, là "kẻ thù" của cân nặng.
Bí quyết ăn đậu phụ đúng cách
Thời điểm vàng: Nên ăn vào bữa sáng hoặc bữa tối. Đặc biệt, ăn đậu phụ trước kỳ kinh nguyệt giúp giảm tình trạng tích nước và ổn định cảm giác thèm ăn.
Kết hợp thông minh: Ăn kèm rau xanh (cà chua, bông cải), diêm mạch (quinoa) để tăng chất xơ.
Chế biến lành mạnh: Ưu tiên hấp, luộc hoặc áp chảo với ít dầu. Có thể nấu cùng súp miso hoặc rong biển để bổ sung vi chất và hỗ trợ tiêu hóa.
Dù là thực phẩm tốt, bạn không nên ăn quá nhiều để tránh gây áp lực cho thận hoặc đầy bụng. Lượng khuyến nghị là 150-300 g mỗi ngày. Đặc biệt, đừng phụ thuộc duy nhất vào đậu phụ mà hãy kết hợp đa dạng thực phẩm để đảm bảo dinh dưỡng toàn diện nhất cho cơ thể.
Hàm lượng vitamin trong rau củ có thể giảm dần theo thời gian bảo quản. Thế nhưng, tốc độ hao hụt không giống nhau, phụ thuộc vào loại vitamin, đặc điểm của từng loại rau, nhiệt độ bảo quản và cách lưu trữ, theo chuyên trang sức khỏe Verywell Health (Mỹ).
Một số vitamin khá nhạy cảm và dễ suy giảm sau khi thu hoạch. Nhưng bên cạnh đó, nhiều dưỡng chất khác vẫn được giữ tương đối tốt trong vài ngày, thậm chí lâu hơn nếu bảo quản đúng cách.
Vitamin dễ suy giảm nhất thường là vitamin C và B9. Đây đều là những vitamin tan trong nước và khá nhạy cảm với môi trường bên ngoài. Sau khi rau được thu hoạch, các tế bào thực vật vẫn tiếp tục hô hấp, tức dùng ô xy để chuyển hóa chất hữu cơ như đường, tinh bột thành năng lượng. Quá trình này khiến một phần vitamin bị phân hủy dần theo thời gian.
Vitamin C đặc biệt dễ bị ảnh hưởng bởi ô xy, ánh sáng và nhiệt độ. Nếu rau bị cắt nhỏ trước khi cất vào tủ lạnh, bề mặt tiếp xúc với không khí tăng lên, khiến vitamin C hao hụt nhanh hơn. Vitamin B9 cũng có thể giảm nhưng thường chậm hơn vitamin C.
Trong khi đó, các vitamin tan trong chất béo như vitamin A, vitamin E và vitamin K thường ổn định hơn. Ví dụ, cà rốt hay bí đỏ chứa beta-carotene, tiền chất của vitamin A, thường không mất đi nhanh chỉ sau vài ngày bảo quản lạnh.
Tốc độ mất vitamin còn phụ thuộc vào cấu trúc của từng loại rau củ. Rau lá mềm như xà lách, rau cải, rau thơm hoặc cải bó xôi thường mất nước nhanh hơn. Chúng cũng dễ bị dập nát trong quá trình vận chuyển và bảo quản, từ đó làm vitamin suy giảm nhanh hơn.
Ngược lại, các loại rau củ có cấu trúc cứng như cà rốt, bắp cải, củ cải hoặc bí đỏ thường giữ được chất lượng lâu hơn. Chúng ít bị mất nước hơn nên thời gian bảo quản trong tủ lạnh cũng dài hơn. Nếu rau củ bắt đầu héo rũ, úa vàng, mềm nhũn hoặc có mùi lạ, đó là dấu hiệu cho thấy chất lượng dinh dưỡng đã giảm và nguy cơ hư hỏng tăng lên.
Không chỉ thời gian, cách bảo quản cũng ảnh hưởng lớn đến hàm lượng vitamin. Nếu rửa rồi cất trong khi rau vẫn còn ướt, độ ẩm dư thừa có thể khiến rau nhanh hỏng hơn. Cắt sẵn rau trước khi bảo quản cũng làm rau tiếp xúc nhiều hơn với ô xy, khiến một số vitamin bị phân hủy nhanh hơn.
Ngoài ra, để rau ở khu vực nhiệt độ không ổn định trong tủ lạnh hoặc nhồi quá nhiều vào túi kín cũng có thể khiến chúng nhanh úng. Các chuyên gia an toàn thực phẩm thường khuyến nghị nên giữ rau củ ở nhiệt độ khoảng 0 - 4 độ C, bảo quản khô ráo và chỉ rửa ngay trước khi chế biến, theo Verywell Health.
