Thận khỏe mạnh phụ thuộc vào nhiều yếu tố như huyết áp, đường huyết, cân nặng và lối sống. Trong đó, chế độ ăn đóng vai trò đặc biệt quan trọng.
Theo Quỹ Thận Quốc gia Mỹ, một chế độ ăn cân đối có thể giúp giảm nguy cơ tổn thương thận, đồng thời làm chậm tiến triển của bệnh ở những người đã mắc bệnh thận mạn.
Bác sĩ Shivam Joshi, chuyên gia thận học tại Trường Y Grossman, Đại học New York (Mỹ), cho biết một trong những nguyên tắc quan trọng nhất để bảo vệ thận là giảm lượng natri trong khẩu phần ăn.
Ăn quá nhiều muối khiến huyết áp tăng cao, làm tổn thương các mạch máu nhỏ trong thận và buộc thận phải hoạt động nhiều hơn. Tổ chức Y tế thế giới (WHO) khuyến cáo người trưởng thành chỉ nên tiêu thụ dưới 5 gram muối/ngày, tương đương khoảng một thìa cà phê.
Thay vì thực phẩm chế biến sẵn như xúc xích, thịt nguội, mì ăn liền hay đồ hộp, chuyên gia khuyến khích ưu tiên thực phẩm tươi, tự chế biến tại nhà để kiểm soát lượng muối.
Theo Trường Y tế Công cộng Harvard T.H. Chan (Mỹ), chế độ ăn giàu rau xanh, trái cây, các loại đậu và ngũ cốc nguyên hạt giúp cải thiện huyết áp, giảm viêm và hỗ trợ chức năng thận.
Bác sĩ Joshi cho biết chất xơ trong thực vật còn giúp nuôi dưỡng hệ vi sinh đường ruột. Khi hệ vi sinh khỏe mạnh, cơ thể tạo ra ít chất độc hơn, từ đó giảm gánh nặng lọc bỏ chất thải cho thận.
Đối với người khỏe mạnh, không cần tránh các loại rau hoặc trái cây giàu kali. Chỉ những người mắc bệnh thận mạn giai đoạn tiến triển mới cần điều chỉnh lượng kali theo hướng dẫn của bác sĩ.
Đạm là dưỡng chất cần thiết để duy trì khối cơ và sức khỏe. Tuy nhiên, tiêu thụ quá nhiều, đặc biệt là thịt đỏ và thịt chế biến sẵn, có thể làm tăng lượng chất thải mà thận phải đào thải.
Bà Melanie Betz, chuyên gia dinh dưỡng chuyên về bệnh thận ở Mỹ, khuyến nghị nên ưu tiên cá, thịt gia cầm bỏ da, đậu phụ, các loại đậu và sữa ít béo. Đồng thời, cần duy trì lượng đạm phù hợp với nhu cầu của cơ thể thay vì ăn quá nhiều.
Theo Viện Quốc gia về Tiểu đường, Tiêu hóa và Bệnh thận Mỹ (NIDDK), uống đủ nước giúp thận đào thải chất cặn hiệu quả hơn và giảm nguy cơ hình thành sỏi thận ở nhiều người.
Bên cạnh đó, việc duy trì cân nặng hợp lý, kiểm soát tốt đường huyết và huyết áp cũng quan trọng không kém chế độ ăn. Đây là những yếu tố hàng đầu giúp phòng ngừa bệnh thận mạn.
Các chuyên gia nhấn mạnh rằng không có một “siêu thực phẩm” nào có thể giúp thận khỏe mạnh. Điều quan trọng là duy trì chế độ ăn cân đối, hạn chế muối, ưu tiên thực phẩm tươi, ăn đủ chất và kết hợp vận động thường xuyên để bảo vệ thận lâu dài.
Khi tuổi tác tăng dần, cơ thể bắt đầu trải qua những thay đổi âm thầm dù thói quen sinh hoạt gần như giữ nguyên. Từ biến đổi ở cấp độ tế bào, thay đổi hormone đến sự suy giảm khối lượng cơ, quá trình này có thể khởi phát từ cuối độ tuổi 20 và dần ảnh hưởng đến năng lượng, khả năng hồi phục cũng như tốc độ trao đổi chất.
Nhiều người nhận thấy cơ thể dễ mệt hơn và hồi phục chậm hơn so với vài năm trước, dù chế độ ăn uống và sinh hoạt gần như không thay đổi. Theo các chuyên gia, đây là hệ quả của những biến đổi sinh học âm thầm diễn ra theo tuổi tác, bao gồm suy giảm khối cơ, thay đổi hormone và giảm hiệu quả trao đổi chất.
Cơ thể thay đổi theo thời gian
Dù bạn duy trì chế độ ăn uống và vận động ổn định, cơ thể vẫn chịu tác động của quá trình lão hóa tự nhiên. Tế bào dần suy giảm chức năng, khả năng sửa chữa chậm lại, trong khi khối lượng cơ bắt đầu giảm từ sau tuổi 30. Khi cơ thể sử dụng năng lượng kém hiệu quả, bạn dễ mệt hơn dù làm những việc quen thuộc.
Hormone ảnh hưởng đến năng lượng và phục hồi
Những thay đổi nhỏ về hormone như cortisol, insulin hay hormone tuyến giáp có thể tác động lớn đến cảm giác trong ngày. Khi căng thẳng kéo dài, cortisol tăng cao làm cơ thể dễ mệt, ngủ kém và chậm phục hồi hơn. Hormone cũng chi phối cảm giác đói, chất lượng giấc ngủ cùng khả năng tái tạo năng lượng.
Trao đổi chất hoạt động kém hiệu quả hơn
Tốc độ trao đổi chất không giảm mạnh ngay lập tức nhưng hiệu quả sử dụng năng lượng thay đổi. Cùng một bữa ăn, trước đây có thể giúp một người duy trì năng lượng ổn định song hiện tại lại khiến uể oải. Sự giảm khối lượng cơ và mức độ vận động thấp hơn góp phần làm quá trình này kém hiệu quả.
Mất cơ khiến cơ thể mau "xuống sức"
Cơ bắp không chỉ giúp vận động mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc đốt cháy năng lượng, duy trì sức bền. Khi khối cơ giảm, một người sẽ dễ cảm thấy mệt hơn, tập luyện nặng hơn và mất nhiều thời gian để hồi phục.
Khả năng phục hồi chậm lại
Những thói quen mà cơ thể trước đây từng dễ thích nghi như thức khuya, bỏ bữa hay tập luyện nặng giờ có thể khiến cảm giác mệt mỏi kéo dài hơn. Cơ thể hồi phục chậm, tình trạng viêm lâu giảm và giấc ngủ cũng không còn sâu như trước.
Những thay đổi nhỏ trong lối sống
Dù nhiều người cho rằng thói quen không thay đổi, thực tế có thể đã có những khác biệt nhỏ chẳng hạn như ít vận động hơn, dùng thiết bị điện tử nhiều hơn, ngủ không đều hoặc ăn uống có sự lệch nhẹ. Những thay đổi này riêng lẻ không đáng kể nhưng tích tụ theo thời gian sẽ ảnh hưởng rõ rệt đến sức khỏe và năng lượng.
Dù không thể đảo ngược hoàn toàn quá trình lão hóa, mỗi người vẫn có thể cải thiện tình trạng nhanh "xuống sức" bằng cách điều chỉnh lối sống. Tập luyện sức mạnh giúp duy trì khối cơ, ngủ đúng giờ, kiểm soát căng thẳng, ăn đủ protein và thực phẩm lành mạnh, cùng với khám sức khỏe định kỳ giúp cơ thể hoạt động ổn định hơn.
Cơ thể có thể không còn như vài năm trước, nhưng nếu chăm sóc đúng cách, bạn vẫn có thể duy trì năng lượng, sức bền và chất lượng sống tốt trong thời gian dài.
Đây là giải pháp kết nối giao thông chuyên biệt nhằm bảo đảm an toàn, sức khỏe cho lực lượng y tế di chuyển hằng ngày giữa Hà Nội và Phủ Lý, đồng thời phục vụ mục tiêu đưa cơ sở khám chữa bệnh quy mô 1.000 giường này đi vào hoạt động ổn định, giảm tải cho cơ sở chính, GS Đào Xuân Cơ, Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai, nói.
Ngay trong ngày đầu tiên vận hành, đoàn tàu gồm 9 toa ghế ngồi mềm điều hòa đã xuất phát đúng 6h15 từ ga Hà Nội, dừng đón khách tại ga Giáp Bát và đến ga Phủ Lý lúc 7h22.
Ở chiều ngược lại, tàu xuất phát từ ga Phủ Lý lúc 17h20 và trở về Hà Nội lúc 18h30. Để tối ưu hóa hành trình kéo dài 1 giờ 10 phút này, ngành đường sắt phục vụ miễn phí suất ăn nhẹ kèm đồ uống cho nhân viên y tế, đồng thời bố trí xe buýt trung chuyển đưa đón trực tiếp từ ga Phủ Lý đến bệnh viện.
Đơn vị vận hành cũng tăng cường nhân lực tại các nhà ga để phân luồng, rút ngắn thời gian đón trả khách nhằm bảo đảm giờ giấc làm việc cho y bác sĩ.
Mô hình vận chuyển đặc thù này chỉ phục vụ nội bộ cho người lao động của bệnh viện, không bán vé lẻ ra ngoài. Với khoảng 1.300 nhân sự có nhu cầu di chuyển mỗi ngày giữa hai cơ sở, việc đưa vào khai thác đôi tàu chuyên dụng từ thứ hai đến thứ sáu hàng tuần giúp giải quyết bài toán đi lại an toàn cho đội ngũ chuyên môn cao.
Nhiều y bác sĩ bày tỏ sự phấn khởi trong chuyến đi đầu tiên vì phương tiện này giúp họ tránh được sự mệt mỏi, căng thẳng so với việc tự lái xe hoặc đi ôtô đường bộ, từ đó bảo đảm thể lực để phục vụ người bệnh tốt nhất.
Việc vận hành cơ sở 2 tại Phủ Lý với đội ngũ chuyên gia luân phiên từ Hà Nội xuống được kỳ vọng sẽ đưa các dịch vụ y tế kỹ thuật cao, chuyên sâu đến gần hơn với người dân khu vực Nam đồng bằng sông Hồng.
Lãnh đạo Bệnh viện Bạch Mai cam kết cơ sở này không chỉ là nơi khám chữa bệnh chất lượng cao mà còn đóng vai trò là trung tâm đào tạo, chuyển giao kỹ thuật cho các tuyến dưới, giúp nâng cao năng lực y tế địa phương một cách bền vững.
Để bảo đảm năng lực vận hành đồng bộ, bệnh viện đã đầu tư hệ thống trang thiết bị hiện đại cho các phòng mổ, khu hồi sức tích cực cùng nhiều chuyên khoa mũi nhọn như tim mạch, đột quỵ, ung bướu và kết nối công nghệ thông tin trực tiếp với cơ sở 1. Lực lượng nhân sự tại đây gồm gần 1.300 cán bộ, chuyên gia và y bác sĩ đầu ngành được điều động luân phiên, trong đó luôn có hơn 300 nhân viên y tế túc trực làm việc mỗi ngày.
Đây là mô hình liên kết vận tải nhân sự thứ hai của ngành đường sắt, sau tuyến "tàu công chức" kết nối Hải Dương - Hải Phòng. Phương thức này vừa phát huy tối đa lợi thế của vận tải đường sắt, vừa góp phần giảm thiểu áp lực giao thông đường bộ và tai nạn giao thông tại các cửa ngõ đô thị lớn.
Bác sĩ Trần Quán Nhậm (Chen Guanren), chuyên gia Nội tim mạch, Đài Loan, đã chia sẻ trong một chương trình sức khỏe về trường hợp nam thanh niên 39 tuổi, vóc dáng lực lưỡng và duy trì thói quen vận động đều đặn, đã bất ngờ ngã gục và ngưng tim (OHCA) khi đang tập luyện tại phòng gym của công ty.
Sau khi được cấp cứu kịp thời, kết quả xét nghiệm cho thấy bệnh nhân bị nhồi máu cơ tim cấp tính, cả 3 động mạch vành đều bị tắc nghẽn nghiêm trọng.
Bác sĩ Trần cho biết, quan niệm truyền thống cho rằng chỉ những người béo phì, lười vận động mới gặp các vấn đề về "tam cao" (huyết áp cao, đường huyết cao, mỡ máu cao) là hoàn toàn sai lầm.
Trong trường hợp nam bệnh nhân trên, chỉ số cholesterol xấu (LDL - Low-Density Lipoprotein) lên tới 187 mg/dL, vượt xa ngưỡng tiêu chuẩn 130 mg/dL, trong khi cholesterol tốt (HDL) chỉ có 37 mg/dL.
Một trường hợp khác là cô gái ngoài 20 tuổi, vóc dáng gầy gò nhưng chỉ số LDL cũng chạm mức 220 mg/dL, buộc phải điều trị bằng thuốc để ngăn ngừa bệnh tim khởi phát sớm.
Theo bác sĩ Trần Quán Nhậm, khoảng 70-80% lượng cholesterol trong cơ thể do gan sản xuất và có liên quan mật thiết đến yếu tố di truyền; chỉ khoảng 20-30% đến từ chế độ ăn uống hằng ngày.
LDL (Cholesterol xấu): Nếu dư thừa, chúng sẽ tích tụ vào thành mạch máu. Theo thời gian, các mảng bám này sẽ gây hẹp và tắc nghẽn mạch máu, dẫn đến đột quỵ hoặc nhồi máu cơ tim.
HDL (Cholesterol tốt): Đóng vai trò như "xe dọn rác", thu gom cholesterol dư thừa từ các mạch máu ngoại vi để đưa về gan xử lý.
Chuyên gia cảnh báo khi lượng LDL tăng quá cao, cơ thể sẽ phát đi những tín hiệu nhận diện bằng mắt thường, đặc biệt là ở vùng mặt:
Nếp gấp ở dái tai
Tín hiệu này cho thấy các sợi đàn hồi trong cơ thể đang giảm dần, có liên quan đến tình trạng xơ cứng mạch máu.
Ban vàng quanh mắt (Xanthelasma)
Khi cholesterol cao đến mức không còn chỗ tích tụ, chúng sẽ lắng đọng dưới da, tạo thành các nốt hoặc mảng màu vàng xung quanh mí mắt.
Ở những trường hợp nghiêm trọng hơn, bệnh nhân có thể xuất hiện các triệu chứng như chóng mặt, nặng đầu, căng cứng vùng cổ. Bác sĩ Trần lưu ý rằng, ngay cả khi chỉ số cholesterol đã hạ xuống sau điều trị, các nếp gấp ở tai hay ban vàng quanh mắt cũng sẽ không tự biến mất.
Do đó, nếu phát hiện các dấu hiệu trên, người dân nên sớm đến các cơ sở y tế để kiểm tra chỉ số mỡ máu, nhằm chủ động phòng ngừa các biến cố tim mạch nguy hiểm.
