Khi tuổi tác tăng dần, cơ thể bắt đầu trải qua những thay đổi âm thầm dù thói quen sinh hoạt gần như giữ nguyên. Từ biến đổi ở cấp độ tế bào, thay đổi hormone đến sự suy giảm khối lượng cơ, quá trình này có thể khởi phát từ cuối độ tuổi 20 và dần ảnh hưởng đến năng lượng, khả năng hồi phục cũng như tốc độ trao đổi chất.
Nhiều người nhận thấy cơ thể dễ mệt hơn và hồi phục chậm hơn so với vài năm trước, dù chế độ ăn uống và sinh hoạt gần như không thay đổi. Theo các chuyên gia, đây là hệ quả của những biến đổi sinh học âm thầm diễn ra theo tuổi tác, bao gồm suy giảm khối cơ, thay đổi hormone và giảm hiệu quả trao đổi chất.
Cơ thể thay đổi theo thời gian
Dù bạn duy trì chế độ ăn uống và vận động ổn định, cơ thể vẫn chịu tác động của quá trình lão hóa tự nhiên. Tế bào dần suy giảm chức năng, khả năng sửa chữa chậm lại, trong khi khối lượng cơ bắt đầu giảm từ sau tuổi 30. Khi cơ thể sử dụng năng lượng kém hiệu quả, bạn dễ mệt hơn dù làm những việc quen thuộc.
Hormone ảnh hưởng đến năng lượng và phục hồi
Những thay đổi nhỏ về hormone như cortisol, insulin hay hormone tuyến giáp có thể tác động lớn đến cảm giác trong ngày. Khi căng thẳng kéo dài, cortisol tăng cao làm cơ thể dễ mệt, ngủ kém và chậm phục hồi hơn. Hormone cũng chi phối cảm giác đói, chất lượng giấc ngủ cùng khả năng tái tạo năng lượng.
Trao đổi chất hoạt động kém hiệu quả hơn
Tốc độ trao đổi chất không giảm mạnh ngay lập tức nhưng hiệu quả sử dụng năng lượng thay đổi. Cùng một bữa ăn, trước đây có thể giúp một người duy trì năng lượng ổn định song hiện tại lại khiến uể oải. Sự giảm khối lượng cơ và mức độ vận động thấp hơn góp phần làm quá trình này kém hiệu quả.
Mất cơ khiến cơ thể mau “xuống sức”
Cơ bắp không chỉ giúp vận động mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc đốt cháy năng lượng, duy trì sức bền. Khi khối cơ giảm, một người sẽ dễ cảm thấy mệt hơn, tập luyện nặng hơn và mất nhiều thời gian để hồi phục.
Khả năng phục hồi chậm lại
Những thói quen mà cơ thể trước đây từng dễ thích nghi như thức khuya, bỏ bữa hay tập luyện nặng giờ có thể khiến cảm giác mệt mỏi kéo dài hơn. Cơ thể hồi phục chậm, tình trạng viêm lâu giảm và giấc ngủ cũng không còn sâu như trước.
Những thay đổi nhỏ trong lối sống
Dù nhiều người cho rằng thói quen không thay đổi, thực tế có thể đã có những khác biệt nhỏ chẳng hạn như ít vận động hơn, dùng thiết bị điện tử nhiều hơn, ngủ không đều hoặc ăn uống có sự lệch nhẹ. Những thay đổi này riêng lẻ không đáng kể nhưng tích tụ theo thời gian sẽ ảnh hưởng rõ rệt đến sức khỏe và năng lượng.
Dù không thể đảo ngược hoàn toàn quá trình lão hóa, mỗi người vẫn có thể cải thiện tình trạng nhanh “xuống sức” bằng cách điều chỉnh lối sống. Tập luyện sức mạnh giúp duy trì khối cơ, ngủ đúng giờ, kiểm soát căng thẳng, ăn đủ protein và thực phẩm lành mạnh, cùng với khám sức khỏe định kỳ giúp cơ thể hoạt động ổn định hơn.
Cơ thể có thể không còn như vài năm trước, nhưng nếu chăm sóc đúng cách, bạn vẫn có thể duy trì năng lượng, sức bền và chất lượng sống tốt trong thời gian dài.
Theo thạc sĩ - bác sĩ chuyên khoa 2 Đào Quang Hoàng, Khoa Nội tim mạch - lão học, Bệnh viện đa khoa Thủ Đức (TP.HCM), ăn mặn (nhiều muối natri) tạo ra áp lực cơ học lên thành mạch và làm tăng huyết áp, giống như việc bơm quá nhiều nước vào một ống cao su, với ống cao su tượng trưng cho hệ thống mạch máu.
Tuy nhiên, ít ai biết rằng áp lực tinh thần (trầm cảm, căng thẳng, stress kéo dài) cũng có thể gây hại cho mạch máu, thậm chí nguy hiểm không kém ăn mặn.
Chị V.T.Q.N (23 tuổi, làm nghề tự do) bắt đầu có những dấu hiệu như chóng mặt, nóng phừng mặt, thở gấp, đau đầu từ khoảng 1 năm trước. Kết quả thăm khám gần đây cho thấy chị bị tăng huyết áp dù còn trẻ, không hút thuốc hay rượu bia. Nguyên nhân được biết do thức khuya và ngủ không đủ giấc trong thời gian dài, cộng với thường xuyên ăn thức ăn chế biến sẵn mua ngoài hàng quán.
Tương tự, trường hợp anh D.Q.T. (32 tuổi, trưởng phòng của một công ty công nghệ) đi khám với triệu chứng đau đầu, mỏi gáy, hay hồi hộp; đo huyết áp tại phòng khám lên tới 165/100 mmHg (mức tăng huyết áp độ 2). Anh T. không hút thuốc, không béo phì, mỡ máu bình thường, các chỉ số thận và tim hoàn toàn tốt. Tuy nhiên, anh T. cho biết 6 tháng qua phải gánh một dự án lớn, thức đêm liên tục hoặc ngủ không quá 4 giờ mỗi ngày. Anh sống một mình, không có thời gian chia sẻ với gia đình hay người thân, luôn trong trạng thái lo âu sợ trễ tiến độ (deadline).
Theo bác sĩ Quang Hoàng, “cô đơn cũng là một loại muối” vì cả hai đều âm thầm bóp nghẹt và làm tổn thương hệ thống mạch máu, dẫn đến tăng huyết áp và các biến chứng như đột quỵ, nhồi máu cơ tim.
Ngoài ra khi căng thẳng, cơ thể tiết ra adrenaline và cortisol làm tim đập nhanh hơn, huyết áp tăng và duy trì sự tỉnh táo. Tuy nhiên, nếu tình trạng căng thẳng diễn ra liên tục, sự hoạt hóa kéo dài của các hormone này sẽ làm mạch máu co thắt, cơ thể giữ muối và nước nhiều hơn, từ đó dẫn đến tăng huyết áp, gây viêm, làm tổn thương mạch máu và các cơ quan quan trọng.
Bác sĩ chuyên khoa 2 Trương Thiện Niềm, Trưởng khoa Khám bệnh, Bệnh viện Gia An 115 (TP.HCM) cho biết: “Nhiều người cho rằng chỉ cần giảm muối khi nêm nếm là đủ, nhưng thực tế lượng natri đưa vào cơ thể phần lớn lại đến từ ‘muối ẩn’ trong thực phẩm chế biến sẵn. Các loại như đồ hộp, thịt chế biến, mì ăn liền, nước chấm, thậm chí bánh mì hoặc thực phẩm đóng gói… đều có thể chứa lượng muối đáng kể. Vì vậy, dù ăn nhạt khi nấu ăn, tổng lượng muối tiêu thụ mỗi ngày vẫn có thể vượt ngưỡng khuyến cáo. Đường và các thực phẩm giàu tinh bột tinh chế cũng góp phần làm tăng huyết áp, tiêu thụ nhiều có thể gây tăng cân, đề kháng insulin và rối loạn chuyển hóa - những yếu tố liên quan chặt chẽ đến tăng huyết áp”.
Kiểm soát huyết áp là một quá trình lâu dài. Sự kiên trì trong theo dõi và điều chỉnh thói quen sinh hoạt chính là yếu tố quyết định hiệu quả điều trị. Từ đó, bác sĩ Niềm đề xuất 3 nguyên tắc cốt lõi cần duy trì để kiểm soát huyết áp, gồm: Theo dõi - điều chỉnh lối sống - tuân thủ điều trị.
Bác sĩ Quang Hoàng cũng khuyên mọi người nên cố gắng ngủ đủ 7 - 9 giờ mỗi đêm; dành khoảng 30 phút mỗi ngày để thư giãn bằng thiền, yoga, tập thở chậm hoặc nghe nhạc nhẹ để giúp cơ thể giảm áp lực tinh thần, hỗ trợ kiểm soát huyết áp.
Ngày 24-4, bác sĩ Nguyễn Thị Thanh Thủy - Phó giám đốc Bệnh viện Đa khoa Thanh Vũ Medic Bạc Liêu - cho biết ê kíp bác sĩ của bệnh viện vừa phẫu thuật nội soi loại bỏ triệt để tổn thương, khép lại hành trình đau đớn kéo dài cho bệnh nhân V.T.T. (54 tuổi, ngụ xã Đông Hải, tỉnh Cà Mau) sau 17 năm "sống chung" với nhân xơ tử cung.
Trước đó, bệnh nhân V.T.T. nhập viện trong tình trạng đau bụng dữ dội, vùng hạ vị căng tức và âm đạo xuất huyết. Bệnh nhân cho biết đã phát hiện nhân xơ tử cung từ 17 năm trước, đến nay bụng dưới đau nhiều nên đến thăm khám.
Ngay khi tiếp nhận, các bác sĩ đã chỉ định bệnh nhân thực hiện các cận lâm sàng chuyên sâu. Kết quả thu được bởi hệ thống MRI 3.0T tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) cho thấy bệnh nhân có đa nhân xơ phân loại FIGO 3, 4, 5; kích thước to lên tới 82x80mm đã bắt đầu thoái hóa, gây chèn ép và viêm nhiễm cổ tử cung.
Trước tình trạng trên kèm theo yếu tố nguy cơ tim mạch, các bác sĩ đã chỉ định thực hiện phẫu thuật nội soi cắt hoàn toàn tử cung và hai phần phụ. Đây là một phương pháp đòi hỏi độ chính xác cao, giúp hạn chế xâm lấn thành bụng và giảm nguy cơ biến chứng sau mổ. Nhờ đó bệnh nhân giảm đáng kể lượng máu mất trong quá trình phẫu thuật, ít đau sau mổ, hạn chế sẹo và có thể hồi phục nhanh hơn so với các phương pháp mổ mở truyền thống.
Khối u nặng 650g được lấy ra và gửi giải phẫu để xác định tính chất mô. Sau ca phẫu thuật, bệnh nhân đã tỉnh táo, cảm giác đau tức và nặng nề vùng bụng dưới thuyên giảm nhiều. Hiện bà T. đang được chăm sóc tại khoa sản - phụ khoa của bệnh viện, và dự kiến sẽ xuất viện trong vài ngày tới.
Bác sĩ Nguyễn Thị Thanh Thủy khuyến cáo việc duy trì thói quen khám phụ khoa định kỳ 3 tháng/lần là chìa khóa quan trọng để phụ nữ chủ động tầm soát và phát hiện sớm bệnh lý từ giai đoạn khởi phát.
Ngay khi cơ thể xuất hiện các dấu hiệu bất thường như đau bụng dưới, rong kinh hay cảm giác căng tức vùng chậu, người dân nên đến ngay các cơ sở y tế uy tín để được chẩn đoán và điều trị.
Trưa 10/4, Giám đốc Sở Y tế TP HCM Tăng Chí Thượng cho biết kết quả xét nghiệm ban đầu tại Bệnh viện Nhân dân Gia Định ghi nhận trong 10 mẫu phân được lấy có 7 mẫu dương tính với Salmonella. Các đơn vị chuyên môn, trong đó có Đơn vị nghiên cứu lâm sàng Đại học Oxford (OUCRU) đang tiếp tục phối hợp lấy thêm mẫu, định type vi khuẩn nhằm xác định chính xác tác nhân gây bệnh và nguồn lây.
Tính đến sáng cùng ngày, ngành y tế ghi nhận 148 trường hợp nghi ngộ độc thực phẩm liên quan đến Trường Tiểu học Bình Quới Tây. Trong đó, 102 trường hợp được theo dõi, điều trị ngoại trú và 46 trường hợp điều trị nội trú. Tình trạng chung của các bệnh nhân ổn định, chưa ghi nhận ca diễn tiến nặng.
Sở Y tế TP HCM chỉ đạo bệnh viện theo dõi, điều trị và lấy mẫu xác định tác nhân. Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP HCM phối hợp điều tra dịch tễ, xét nghiệm làm rõ nguyên nhân. Hiện chưa rõ các cháu xuất hiện triệu chứng bất thường do ăn món gì và ăn ở đâu.
Trước đó, lãnh đạo nhà trường cho hay ngay đầu giờ sáng 8/4 nhiều học sinh khối 1-3 đã có biểu hiện mệt, sốt. Trường đã dừng tổ chức ăn bán trú, mẫu thức ăn ngày 7-8/4 được gửi xét nghiệm, chưa có kết quả.
Salmonella là vi khuẩn hàng đầu gây tiêu chảy trên toàn cầu và là nguyên nhân của nhiều vụ ngộ độc thực phẩm quy mô lớn. Vi khuẩn xâm nhập qua đường ăn uống, gây đau bụng, nôn, tiêu chảy; nặng có thể dẫn đến mất nước, nhiễm trùng huyết, nguy hiểm tính mạng.
Triệu chứng thường khởi phát sau khi ăn khoảng một ngày, nhưng có thể muộn tới 4-5 ngày. Bác sĩ khuyến cáo khi có dấu hiệu nghi ngờ ngộ độc thực phẩm như nôn ói, tiêu chảy, đau bụng, sốt, nên ngừng sử dụng thực phẩm nghi ngờ và bù nước bằng dung dịch oresol hoặc nước chín để nguội. Không tự ý dùng thuốc cầm tiêu chảy hoặc kháng sinh vì có thể làm tình trạng nặng hơn. Nếu nôn nhiều, tiêu chảy liên tục, sốt cao hoặc có dấu hiệu mất nước (môi khô, tiểu ít, mệt lả), cần đến cơ sở y tế để được điều trị.
