Việc triển khai xăng sinh học E10 trên toàn quốc đang đánh dấu bước chuyển quan trọng trong lộ trình phát triển nhiên liệu sạch của Việt Nam.
Tuy nhiên, trước thời điểm loại nhiên liệu mới thay thế hoàn toàn xăng khoáng truyền thống A95 từ ngày 1/6, không ít người dân vẫn băn khoăn về khả năng tương thích với phương tiện đang sử dụng.
Theo các chuyên gia và doanh nghiệp đầu mối xăng dầu, điều quan trọng nhất hiện nay không phải là lo ngại về E10, mà là hiểu đúng đặc tính nhiên liệu và lựa chọn đúng loại xăng phù hợp với tiêu chuẩn kỹ thuật của từng phương tiện.
Thông tin từ phía Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex), xăng E10 là loại nhiên liệu chứa tối đa 10% ethanol sinh học và 90% xăng khoáng. Khi người dùng đổ E10 vào bình nhiên liệu vẫn còn xăng cũ, hai loại nhiên liệu sẽ hòa lẫn trong quá trình vận hành, không xảy ra hiện tượng tách lớp hay phản ứng hóa học bất thường.
Petrolimex cho biết, nếu phương tiện được nhà sản xuất cho phép sử dụng xăng E10 theo hướng dẫn kỹ thuật, việc pha lẫn giữa xăng khoáng và E10 không gây ảnh hưởng đáng kể đến động cơ. Thậm chí, khi trong bình vẫn còn lượng xăng cũ nhất định, hàm lượng ethanol sau khi hòa trộn còn thấp hơn so với trường hợp đổ hoàn toàn bằng E10.
Đánh giá về khả năng tương thích, doanh nghiệp này nhận định phần lớn ô tô và xe máy đang lưu hành tại Việt Nam hiện nay đều có thể sử dụng loại nhiên liệu mới.
Những khẳng định này cũng được nhiều hãng sản xuất phương tiện xác nhận. Trên website chính thức, Toyota Việt Nam cho biết toàn bộ các dòng xe Toyota sản xuất từ sau năm 1997, bao gồm cả xe mới và xe đã qua sử dụng, đều tương thích với xăng E10. Theo hãng xe Nhật Bản, việc sử dụng nhiên liệu mới không ảnh hưởng đến hiệu suất vận hành, độ an toàn cũng như không làm phát sinh thêm chi phí sửa chữa, bảo dưỡng so với các loại xăng đang sử dụng như A92, A95 hay E5.
Tương tự, Honda Việt Nam khẳng định xăng E10 hoàn toàn an toàn đối với động cơ và hệ thống nhiên liệu của các dòng xe hãng đang phân phối tại Việt Nam. Theo hướng dẫn của Honda, các sản phẩm ô tô và xe máy sử dụng nhiên liệu có chỉ số octan từ 91 trở lên, trong khi hàm lượng ethanol không vượt quá 10%. Riêng mẫu xe hiệu suất cao Honda Civic Type R yêu cầu sử dụng xăng E10 RON95 trở lên.
Với việc Honda hiện chiếm khoảng 85% thị phần xe máy chạy xăng tại Việt Nam, những khẳng định này phần nào giúp giải tỏa lo ngại của người tiêu dùng về khả năng sử dụng E10 trên diện rộng.
Dù vậy, Petrolimex cũng lưu ý một số trường hợp cần thận trọng. Với các phương tiện quá cũ, đặc biệt là xe sản xuất trước những năm 2000 hoặc một số mẫu xe nhập khẩu chưa có khuyến cáo rõ ràng đối với thị trường Việt Nam, người dùng nên tham khảo thêm hướng dẫn của nhà sản xuất trước khi chuyển đổi. Tuy nhiên, nhóm phương tiện không phù hợp với E10 hiện chiếm tỉ lệ rất nhỏ.
Do ethanol có đặc tính hút ẩm cao hơn xăng khoáng, các xe ít sử dụng hoặc để lâu từ một đến hai tháng không vận hành cũng được khuyến nghị không nên để nhiên liệu chứa ethanol tồn đọng quá lâu trong bình. Với những phương tiện sử dụng không thường xuyên, chủ xe có thể cân nhắc xả hết nhiên liệu cũ và thay lọc nhiên liệu trước khi chuyển sang dùng E10 để bảo đảm vận hành ổn định.
Chia sẻ với Người Đưa Tin, ông Bùi Ngọc Bảo – Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam nhận định, thách thức lớn nhất hiện nay không nằm ở bản thân nhiên liệu E10 mà là giúp người dân hiểu đúng và sử dụng đúng loại nhiên liệu phù hợp với phương tiện.
Việt Nam hiện có khoảng 75 triệu xe máy và hơn 5,5 triệu ô tô. Vì vậy, việc phổ biến thông tin chính xác về nhiên liệu mới có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với quá trình chuyển đổi.
Theo ông Bảo, E5 hay E10 thực chất chỉ là các loại xăng sinh học thay thế xăng khoáng truyền thống. Chất lượng nhiên liệu không được đánh giá đơn thuần qua tỉ lệ ethanol mà vẫn phụ thuộc vào các tiêu chuẩn khí thải như Euro 2, Euro 3, Euro 4 hay Euro 5.
“Người dân không nên hiểu đơn giản rằng cứ E10 là tốt hơn hay khác hoàn toàn xăng hiện nay. Điều quan trọng là chiếc xe của mình đang được thiết kế phù hợp với tiêu chuẩn nhiên liệu nào”, ông Bảo nhấn mạnh.
Theo vị chuyên gia, mối quan tâm lớn nhất của người tiêu dùng phải là xác định đúng loại nhiên liệu đạt chuẩn môi trường phù hợp với động cơ. Chẳng hạn, nhiều mẫu ô tô và xe máy sản xuất từ năm 2022 trở lại đây đã được thiết kế theo tiêu chuẩn khí thải Euro 5. Khi chuyển sang sử dụng E10, chủ xe vẫn cần ưu tiên lựa chọn đúng cấp chất lượng nhiên liệu theo khuyến cáo của nhà sản xuất.
Bên cạnh yếu tố kỹ thuật, xăng E10 được kỳ vọng góp phần thúc đẩy quá trình chuyển dịch năng lượng xanh. Ethanol trong E10 được sản xuất từ các nguyên liệu tái tạo như sắn, mía, ngô, giúp nhiên liệu cháy sạch hơn và giảm phát thải khí nhà kính ra môi trường.
Theo Tổ chức Năng lượng tái tạo Hoa Kỳ (RFA), xăng E10 đã được sử dụng phổ biến tại Mỹ hơn 20 năm và được chứng nhận an toàn đối với các loại động cơ hiện đại. Trong khi đó, Việt Nam mới bắt đầu đẩy mạnh lộ trình sử dụng loại nhiên liệu này trên quy mô toàn quốc.
Những ngày này, nông dân xã Vạn Tường (tỉnh Quảng Ngãi) bước vào cao điểm thu hoạch hành tím trong không khí phấn khởi khi vụ mùa năm nay vừa đạt năng suất cao, vừa bán được giá.
Vùng chuyên canh hành tím của địa phương hiện rộng hơn 120ha, với trên 300 hộ tham gia sản xuất. Nhờ thời tiết thuận lợi, ít mưa trong suốt quá trình sinh trưởng, cây hành phát triển đồng đều, củ to, chắc và đẹp mã. Năng suất bình quân đạt khoảng 150 tạ/ha - mức cao nhất từ trước đến nay.
Hiện hành tím tại ruộng được thương lái thu mua với giá 35.000–37.000 đồng/kg; sau sơ chế có thể đạt khoảng 40.000 đồng/kg, gần gấp đôi cùng kỳ năm trước.
Gia đình ông Võ Ngọc Bé, người có hơn 30 năm gắn bó với nghề trồng hành tím, cho biết, trước đây, bà con chủ yếu sản xuất nhỏ lẻ vài sào để cải thiện thu nhập. Tuy nhiên, từ năm 2017 đến nay, khi giá trị kinh tế của cây hành ngày càng được khẳng định, loại cây này đã trở thành cây trồng chủ lực của địa phương.
Mỗi sào hành năm nay cho sản lượng khoảng 1 tấn. Với giá bán hiện tại, sau khi trừ chi phí, người dân lãi tối thiểu khoảng 15 triệu đồng/sào", ông Bé chia sẻ.
Ông Thái Văn Xu, người trồng hành tại thôn Thanh Thủy, cho biết, gia đình ông xuống giống 3 sào hành. Sau khoảng 55 ngày chăm sóc, thu hoạch được gần 3 tấn củ.
"Từ 3 tạ giống ban đầu, gia đình thu về khoảng 3 tấn hành. Sau khi trừ chi phí còn lãi hơn 70 triệu đồng nên ai cũng rất phấn khởi", ông Xu chia sẻ.
Theo nhiều nông dân, những năm trước thường xảy ra tình trạng được mùa mất giá hoặc sản lượng không đồng đều giữa các ruộng. Tuy nhiên năm nay, phần lớn diện tích đều đạt năng suất cao.
Không chỉ thắng lợi về năng suất và giá bán, vụ hành năm nay còn cho thấy sự thay đổi trong tư duy sản xuất của người dân địa phương.
Nếu trước đây việc canh tác chủ yếu dựa vào kinh nghiệm truyền thống thì hiện nhiều hộ đã áp dụng kỹ thuật mới, ưu tiên sử dụng phân hữu cơ, phân bò và thuốc sinh học thay thế dần hóa chất.
Việc sản xuất theo hướng an toàn không chỉ giúp cây hành phát triển ổn định mà còn nâng cao chất lượng nông sản, tạo nền tảng xây dựng thương hiệu riêng cho sản phẩm địa phương.
Theo ông Lữ Thế Lâm, Phó Chủ tịch UBND xã Vạn Tường, thời gian tới địa phương sẽ định hướng phát triển sản phẩm "Hành tím Bình Hải" theo hướng hữu cơ, gắn với chế biến sâu nhằm nâng cao giá trị gia tăng và đa dạng đầu ra.
Hiện sản phẩm "Hành tím Bình Hải" đã đạt chuẩn OCOP 3 sao. Địa phương cũng định hướng phát triển vùng nguyên liệu theo hướng hữu cơ, kết hợp chế biến sâu và kết nối với các điểm du lịch cộng đồng để mở rộng đầu ra.
Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, từ ngày 11/5, miền Bắc có mưa, mưa vừa, có nơi mưa rất to, trong mưa dông có khả năng xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh, gió Đông đến Đông nam cấp 2-3.
Nhiều mây, có lúc có mưa rào và dông. Gió nhẹ. Trong mưa dông có khả năng xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh.
Nhiệt độ thấp nhất từ : 23-25 độ.
Nhiệt độ cao nhất từ : 28-30 độ.
Tây Bắc Bộ
Nhiều mây, có mưa rào và dông rải rác, cục bộ có nơi mưa to đến rất to. Gió nhẹ. Trong mưa dông có khả năng xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh.
Nhiệt độ thấp nhất từ : 21-24 độ, có nơi dưới 20 độ.
Nhiệt độ cao nhất từ : 25-28 độ, có nơi trên 29 độ.
Đông Bắc Bộ
Nhiều mây, có mưa rào và dông rải rác; riêng vùng núi cục bộ có nơi mưa to đến rất to. Gió nhẹ. Trong mưa dông có khả năng xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh.
Nhiệt độ thấp nhất từ : 22-25 độ, vùng núi có nơi dưới 22 độ.
Có mây, chiều tối và đêm có mưa rào và dông vài nơi, ngày nắng, có nơi nắng nóng. Gió nhẹ. Trong mưa dông có khả năng xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh.
Nhiệt độ thấp nhất từ : 23-26 độ.
Nhiệt độ cao nhất từ : 29-32 độ, có nơi trên 32 độ.
Duyên hải Nam Trung Bộ
Có mây, chiều tối và đêm có mưa rào và dông vài nơi, ngày nắng, có nơi nắng nóng. Gió nhẹ; riêng phía Nam gió đông bắc đến đông cấp 2-3. Trong mưa dông có khả năng xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh.
Nhiệt độ thấp nhất từ : 25-28 độ
Nhiệt độ cao nhất từ : 31-34 độ, có nơi trên 35 độ.
Cao nguyên Trung Bộ
Nhiệt độ thấp nhất từ : 20-23 độ, có nơi dưới 20 độ.
Có mây, chiều tối và đêm có mưa rào và dông vài nơi, ngày nắng nóng. Gió đông cấp 2-3. Trong mưa dông có khả năng xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh.
Nhiệt độ thấp nhất từ : 26-29 độ.
Nhiệt độ cao nhất từ : 35-37 độ, có nơi trên 37 độ.
Tp.Hồ Chí Minh
Nhiệt độ thấp nhất từ : 26-28 độ.
Khu vực Nam Bộ đang ghi nhận đợt nắng nóng diện rộng với nền nhiệt tăng cao. Chiều ngày 10/5, tại nhiều địa phương, thời tiết nắng nóng rõ rệt, nhiệt độ lúc 13h phổ biến từ 35-36 độ C, có nơi vượt ngưỡng này.
Một số điểm ghi nhận mức nhiệt cao như Tà Lài (Đồng Nai) và Nhà Bè (Tp.HCM) cùng đạt khoảng 36,9 độ C. Độ ẩm không khí trong thời điểm này phổ biến ở mức thấp, khoảng 50-55%, góp phần làm tăng cảm giác oi bức, khó chịu.
Dự báo trong 24-48 giờ tới, nắng nóng tiếp tục duy trì trên diện rộng tại khu vực Nam Bộ. Nhiệt độ cao nhất trong ngày được dự báo phổ biến từ 35-37 độ C, một số nơi có thể vượt trên 37 độ C, kèm theo độ ẩm tương đối thấp nhất dao động 50-55%
Cơ quan khí tượng nhận định đợt nắng nóng này có thể kéo dài thêm trong những ngày tiếp theo nếu không có thay đổi đáng kể về hình thế thời tiết.
Cấp độ rủi ro thiên tai do nắng nóng được cảnh báo ở mức cấp 1. Điều kiện thời tiết khắc nghiệt, kết hợp nhiệt độ cao và độ ẩm thấp, tiềm ẩn nguy cơ xảy ra cháy nổ và hỏa hoạn tại khu dân cư, đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu sử dụng điện tăng mạnh để làm mát. Ngoài ra, người dân có thể đối mặt với nguy cơ mất nước, kiệt sức hoặc sốc nhiệt nếu tiếp xúc lâu dưới nắng gắt.
Cơ quan chuyên môn lưu ý, nhiệt độ cảm nhận thực tế ngoài trời có thể cao hơn dự báo từ 2-4 độ C, thậm chí hơn tại các khu vực có bề mặt bê tông, nhựa đường hấp thụ nhiệt mạnh. Người dân cần chủ động phòng tránh và bảo vệ sức khỏe trong thời gian nắng nóng kéo dài.
Một ngày cuối tháng 5, chúng tôi tìm về cơ sở sản xuất nón ngựa của nghệ nhân ưu tú Đỗ Văn Lan (79 tuổi) tại thôn Phú Gia, xã Xuân An (tỉnh Gia Lai). Khi vừa đến nơi, một không gian làng nghề bày ra trước mắt với lá, chỉ, vành nón xếp chống lên nhau. Ở đó các bà, các mẹ đang tỉ mẩn hoàn thành những công đoạn tạo hình chiếc nón ngựa. Giữa những lớp nón đang thành hình trải ra, cụ Lan cầm từng chiếc nói soi từng họa tiết, bàn tay cụ lật giở từng mặt trong, mặt ngoài, miết tay qua từng đường cước chằm lá, từng họa tiết hoa văn thêu trên nón.
"Một chiếc nón ngựa đúng chuẩn phải qua 10 công đoạn chính và 2 công đoạn phụ. Nhưng phần làm nên linh hồn của nón là 4 công đoạn quan trọng gồm: tạo sườn mê, thắt nan sườn, thêu hoa văn trên sườn và lớp lá. Thêu hoa văn không đơn thuần chỉ là sự khéo tay mà ở đó còn đòi hỏi người thợ phải có sự sáng tạo, thẩm mỹ riêng. Hoa văn không có khuôn sẵn mà phải nằm trong khối óc của người thợ", cụ Lan nói.
Làm nghề hơn 60 năm, cụ Lan học nghề từ ông nội rồi tới cha mẹ, đến sau năm 1975 cụ tự sản xuất và bán nón khắp vùng. Nón ngựa Phú Gia của gia đình cụ Lan có mặt ở những phiên chợ nón Gò Găng nức tiếng một thời ở vùng đất này. Ngày nay, phiên chợ nón Gò Găng đã không còn nhóm, cụ Lan chuyển về mua bán tại nhà. Cụ nhân đơn từ bạn hàng khắp nơi với 2 dòng sản phẩm chính là nón bình thường và nón ngựa gắn chụp đồng hoặc chụp bạc kiểu truyền thống.
Theo cụ Lan, nguyên liệu làm nón ngựa Phú Gia gồm lá cọ (lá kè), cây giang, rễ dứa và chỉ thơm. Đặc trưng để nhận ra nón ngựa Phú Gia đó là những chiếc chụp đồng hoặc chụp bạc gắn trên đỉnh nón. Chiếc nón dành cho nam được thêu hoa văn long – lân – quy – phụng, lưỡng long trâu châu; trong khi đó nón cho nữa thêu cảnh vật, hoa lá. Ngày trước, nón ngựa với những họa tiết khác nhau sẽ tượng trưng cho các chức sắc khác nhau của quan lại. Có lẽ vì thế, những người làm nón ngựa lành nghề không đơn thuần là thợ mà họ chính là những nghệ nhân.
Điều khiến chúng tôi hết sức ngạc nhiên đó là bộ sưu tập nón ngựa hơn 100 năm tuổi của gia đình cụ Lan. Chiếc nón ngựa cổ nhất của cụ cố, truyền đời đến nay đã 120 năm, nhưng đường kim, mũi chỉ vẫn sắc sảo, lớp lá lót vẫn dày dặn. Tiếp theo là những chiếc non 60 năm, 20 năm, 10 năm... cứ thế, mỗi một chiến nón và một câu chuyện về trăm năm đời nón – đời ngựa trải ra trước mắt.
Vẻ đẹp của nón ngựa Phú Gia là điều không ai phủ nhận. Sự độc đáo trong quá trình tạo nên chiếc nón là một hành trình hấp dẫn, đặc sắc, song sản phẩm lại khó bán.
Nói về nghịch lý này, bà Nguyễn Thị Xuân Lan, Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch tỉnh Gia Lai, chia sẻ thực tế bằng trải nghiệm của mình: "Cách đây vài năm, tôi nhập 30 chiếc nón ngựa từ cơ sở của cụ Lan về trưng bày và bán sản phẩm truyền thống của tỉnh. Cuối cùng chỉ bán được 2 chiếc, số còn lại đều làm quà tặng. Khách thấy đẹp nhưng không mua. Dẫn khách đi về làng nghề, chỉ duy nhất một vị khách từ Thái Lan mua một chiếc từ nhà nghệ nhân Đỗ Văn Lan với giá 1.200 USD- nhưng những vị khách như thế không nhiều. Khách mua chiếc nón ấy là mua cả một trải nghiệm, một câu chuyện đặc sản đi kèm, một không gian trải nghiệm làng nghề. Và điều này ở Phú Gia gần như chưa đáp ứng được".
Gắn bó với làng nghề nhiều năm, bà Xuân Lan nhận ra vấn đề cốt lõi đó là nghề có câu chuyện đặc sắc nhưng thiếu người kể chuyện hấp dẫn, thiếu không gian trải nghiệm, thiếu hạ tầng cơ bản phục vụ khách. "Bán rẻ thì không xứng với công sức người làm, bán giá cao thì khách không xuống tiền khi không có trải nghiệm đi kèm", bà Xuân Lan nói.
Trong dịp về khảo sát tại Phú Gia, bà Nguyễn Thị Thanh Lịch, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai, cho rằng cách tốt nhất để di sản này thực sự phát huy giá trị đó là kiến tạo nó thành sản phẩm du lịch cộng đồng. Xây dựng không gian trải nghiệm tại làng nghề, tổ chức truyền nghề và phân nhóm sản phẩm phù hợp với từng phân khúc khách hàng.
"Sản phẩm cao làm 100% thủ công từ nghệ nhân như cụ Lan dành cho khách du lịch cao cấp và hướng tới xuất khẩu. Ngoài ra, địa phương phải hỗ trợ người dân tiếp cận thị trường, đa dạng hóa dòng sản phẩm như nón cách tân, nón làm lưu niệm", bà Lịch nói, đồng thời bà yêu cầu các đơn vị, sở ngành liên quan đưa làng Phú Gia – Xuân An thành điểm du lịch cộng đồng, ưu tiên làm ngay những gì có thể, như: xây dựng hạ tầng làng nghề, tập huấn du lịch trải nghiệm, hỗ trợ dạy nghề, quảng bá sản phẩm...
Trong khi đó, bà Nguyễn Thị Kim Chung, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Gia Lai cho hay, đơn vị đã khảo sát và triển khai hỗ trợ cụ thể đối với làng nghề như tập huấn nghiệp vụ, xây dựng các tour trải nghiệm; tổ chức các đoàn farmtrip cho khách quốc tế. Trên cơ sở đó, lãnh đạo Sở cũng gợi ý xã Xuân An nên tính toán đưa thêm một số nghề truyền thống như làm bánh cốm, bánh tráng vào không gian trải nghiệm làng nghề; đồng thời phát triển thêm vài cơ sở làm nghề truyền thống bên cạnh cơ sở đang có của nghệ nhân Đỗ Văn Lan để tăng tính trải nghiệm và kéo dài thời gian lưu trú cho khách.
Ông Hồ Văn Tuấn, Phó Chủ tịch thường trực UBND xã Xuân An, cho biết ở Phú Gia, làng nghề có tuổi đời hơn 300 năm gắn với triều đại Tây Sơn của vua Quang Trung - Nguyễn Huệ. Hiện, Phú Gia có 240 hộ làm nón ngựa, song thực tế số hộ hiện nay còn giữ nghề không nhiều và đều như trước. Nguyên nhân do sản phẩm làng nghề làm ra khó tiêu thụ, thu nhập không đảm bảo dẫn đến nghề bị mai một. Từ thực tế đó, giai đoạn 2026 – 2030, xã đã có kế hoạch bảo tồn làng nghề và phát triển kinh tế cho cho các hộ dân, trong đó đề xuất tỉnh hỗ trợ xây dựng hạ tầng, khu trưng bày, công nhận ngày 9/4 là ngày truyền thống của làng nghề; gắn phát triển làng nghề với du lịch. "Chúng tôi rất trăn trở, nhưng thực tế địa phương còn khó khăn trong đầu tư hạ tầng, kết nối và mở rộng thị trường tiêu thụ. Do vậy chúng tôi rất cần sự hỗ trợ từ chính quyền các cấp và sở ngành để thúc đẩy phát triển", ông Tuấn nói.
