Có một thời, nhắc đến miền Tây là nhắc đến một kho tàng cổ vật sống động nằm rải rác trong từng nếp nhà. Đất đai trù phú, đời sống dư dả, người dân nơi đây không chỉ biết làm giàu mà còn biết chơi – mà đã chơi là tới bến.
Ở xứ miền Tây, dấu hiệu sung túc không ở lời nói, mà hiện rõ nơi phòng khách và bàn thờ. Một cặp bình sứ xanh trắng đặt trang trọng, bộ ngũ sự với lư mắt tre, chân đèn da báo… ánh lên dưới lớp khói hương thời gian, chiếc đĩa quả tử, mâm bồng cùng giàn chén kiểu men lam Huế… tạo nên không gian vừa linh thiêng vừa phô diễn gu thẩm mỹ và độ giàu có của gia chủ.
Mỗi nếp nhà, có ít cũng phải một tủ thờ thường cẩn ốc kiểu Nam bộ, với từng mảng ốc lớn, bố cục đăng đối, thể hiện tích truyện cổ như Văn Vương cầu hiền, Tam cố thảo lư. Gia đình giàu có hơn sở hữu bộ bàn ghế Louis – hoặc nhập từ Pháp, hoặc được thợ Việt chế tác lại – đặt ngay phòng khách. Tất cả những chi tiết ấy là sự hòa trộn giữa văn hóa bản địa và ảnh hưởng ngoại lai, tạo nên bản sắc miền Tây: hào sảng, chịu chơi và cũng không kém phần tinh tế.
Khi phong trào sưu tầm cổ vật nổi lên, miền Tây thành điểm đến lý tưởng để “đi sứ”. Những món đồ gia bảo, theo năm tháng và biến động kinh tế, dần được bán đi. Từ vật thờ phụng, chúng trở thành hàng hóa, mở ra thời kỳ săn tìm đầy sôi động.
Trong ký ức người “đi sứ” miền Tây, bao giờ cũng là cuộc phiêu lưu thực sự, bất kể thành – bại. Có lần, tôi theo chân thương lái từ chợ đồ cổ Lê Công Kiều (TP.HCM) tìm về cù lao thuộc vùng giáp ranh Cần Thơ – Vĩnh Long, nơi có chiếc đĩa xanh trắng đường kính hơn 30 cm, vẽ kiểu tam lam, tả chuối, bướm, vân mây… Nghe thế, nếu đúng sứ Tàu, và kích cỡ đó thì đúng là báu vật.
Hành trình bắt đầu bằng một chuyến xe dài, rồi qua phà, qua đò, đi tiếp xe máy len lỏi qua những con đường đê, băng qua 25 cây cầu giao thông chênh vênh, bề ngang chừng 6 tấc, nối tiếp nhau, mỗi lần qua là một lần tim thót lại. Khách bám chặt yên xe như thằn lằn ôm cột đình, tay lái xe ôm được nước khoái chí: “Mấy huynh Xì Gòn đâu thấy cái cảnh, quê dzầy mới dzui heng!”.
Đến được nơi, trời đã chạng vạng. Cả đoàn mệt nhoài, người dính đầy bùn đất, chỉ mong xem nhanh cái đĩa để kịp quay về. Nhưng gia chủ ung dung như không. Ông mời khách ngồi, sai người bắt cá dưới ao, thản nhiên: “Công xuống đây, lai rai bây ơi, mua bán tính sau”. Không ai dám từ chối. Một mâm rượu dựng lên giữa bóng tối nhập nhoạng. Tiếng ếch nhái, tiếng máy ghe, tiếng nước vỗ bờ, tiếng muỗi vo ve hòa thành âm thanh vừa hoang dã vừa mê hoặc.
Cái đĩa, “linh hồn” của chuyến đi, thi thoảng được nhắc đến sau một ly xây chừng, gia chủ khề khà: “Đĩa này hồi đó ông nội quý lắm… Cất kỹ trong tủ heng, tết mới đem dùng, mở ra là cả nhà sáng choang…”. Mỗi lời nói như mồi lửa khiến đám “đi sứ” nhấp nhổm không yên. Đêm xuống sâu hơn. Bàn nhậu có thêm 3 ông hàng xóm, nghe tiếng ồn ào, xách đèn pin lội sình kéo sang nhập cuộc. Rượu cứ thế đầy vơi, câu chuyện cứ thế lan dài, khách chìm xuồng tại bến cùng gia chủ và 3 ông hàng xóm. Một đêm quắc cần và làm mồi cho muỗi.
Sớm mơ sau, khi các ban ngành đã tỉnh rượu, chiếc đĩa được mang ra. Đúng là lớn, đúng là cổ, nhưng là đồ Nhựt Bổn vẽ tay, không phải hàng Tàu hay món “độc” như kỳ vọng. Cả đoàn nhìn nhau, cười cầu tài: một chuyến đi “bể kèo”, nhưng không có cảm giác buồn bực hay thất vọng nặng nề như những chuyến “đi sứ” ở các vùng miền khác. Bởi thứ còn đọng lại không phải là sở hữu được món cổ vật, mà là cái tình, thứ tình hào sảng, chân chất chỉ có ở miền Tây.
Miền Tây từng là thiên đường của dân “đi sứ”, nhưng theo thời gian, mọi thứ dần thay đổi. Nguồn cổ vật trong các nhà dân ngày một cạn. Những chiếc bình tu hú, bình đùi dế, bình song tâm… từng xuất hiện dày đặc, nay hiếm hoi vô vàn. Những bàn thờ xưa – từng là “kho báu” – giờ nhìn lại, hiếm chỗ còn lưu dấu đồ xưa.
Cùng lúc đó, công nghệ len lỏi vào từng ngóc ngách. Việc mua bán không cần lặn lội đường xa. Một tấm hình gửi qua điện thoại có thể quyết định giá trị món đồ trong vài phút. Cái thú “đi sứ” dần mất chất phiêu lưu, mất luôn cả những cuộc nhậu thâu đêm và những câu chuyện dài bất tận. Đáng ngại hơn, chính vùng đất từng là thiên đường ấy lại trở thành nơi cài cắm đồ giả. Những kẻ buôn gian bắt đầu đưa đồ mới, đồ nhái về gài vào các gia đình, chờ người thiếu kinh nghiệm sập bẫy. Ngày trước, nhìn vào bàn thờ có thể đoán được giá trị của gia chủ. Còn bây giờ, chính nơi ấy lại có thể là một chiếc bẫy tinh vi.
“Đi sứ” thời nay không còn là hành trình tìm kiếm, mà là cuộc đấu trí. Không còn những chuyến đi ngập tràn tình người, mà thay vào đó là sự dè chừng, tính toán. Dẫu vậy, hoài niệm về những chuyến “đi sứ” ngày xưa vẫn còn nguyên vẹn: những con đường đất, những cây cầu khỉ, những bữa rượu bất tận và những con người hào sảng đến mức quên cả lời lỗ…; mỗi khi gợi lại, luôn là kỷ niệm đẹp của một thời “đi sứ” miền Tây.
Trà Vinh (nay thuộc Vĩnh Long) là mảnh đất bảo bọc cả quãng tuổi thơ của chúng tôi. Đây là vùng đất duyên hải bằng phẳng, màu mỡ thuộc đồng bằng sông Cửu Long, nổi tiếng là đất lành với văn hóa đa dạng, đặc trưng bởi sự giao thoa lâu đời giữa các dân tộc Kinh, Khmer, Hoa. Nhắc đến Trà Vinh, ký ức của những người con xa xứ, du khách từng đặt chân đến đây, không thể không nhắc đến Ao Bà Om, Chùa Âng, Chùa Hang, Biển Ba Động... Giờ có thêm Cồn Chim, xã Hòa Minh, một cồn đất tự nhiên rộng hơn 60 ha nổi lên giữa dòng sông Cổ Chiên từ lâu đời, vài năm trở lại đây trở thành địa điểm du lịch cộng đồng nổi tiếng ở phương Nam. Từ Trà Vinh, bạn tìm phương tiện di chuyển đến bến phà Phước Vinh (thuộc xã Long Hòa), sau đó sẽ có phà đưa bạn tới tận Cồn Chim, để rồi từ đây thấy mình sống chậm lại, bỏ lại ngoài kia những ồn ào đô thị.
Khung cảnh xinh đẹp, bình yên Cồn Chim
ẢNH: THÚY HẰNG
Chúng tôi chọn cách thuê xe đạp để vừa rèn luyện được sự dẻo dai của đôi chân, vừa khám phá được Cồn Chim với sự mộc mạc, dân dã nhất. Cồn Chim xinh đẹp với những con đường quanh co, trồng đầy các loại hoa tươi, rực rỡ bốn mùa. Những ngôi nhà thật khéo léo khi nằm gọn gàng, ngăn nắp với vườn rau, ruộng lúa, vuông tôm... Mái nhà lợp lá dừa, có cổng chào gỗ, hàng rào chính là những hàng bông trang, hoa mai rực rỡ.
Trước khi du lịch làm thay đổi diện mạo Cồn Chim, chúng tôi nghe người dân kể đây chỉ là một vùng đất mộc mạc với vài thửa ruộng, những hàng dừa. Bà con sống bằng nghề trồng trọt, chăn nuôi và đánh bắt thủy sản theo 2 mùa nước mặn - ngọt.
Từ năm 2019, Cồn Chim bắt đầu làm du lịch cộng đồng gắn với tận dụng lợi thế nông nghiệp sẵn có. Được sự định hướng, quan tâm của lãnh đạo địa phương về phát triển du lịch cộng đồng, những chính sách giúp người nông dân ở Cồn Chim được hỗ trợ về vốn, sửa sang nhà cửa, được tham gia các lớp bồi dưỡng như kết nối thị trường và phát triển; làm du lịch cộng đồng… Trải qua đại dịch Covid-19 với nhiều khó khăn, hiện du lịch xanh ở Cồn Chim phát triển hơn, do "tiếng lành đồn xa".
Với cách làm du lịch đặc biệt, mỗi hộ dân tại Cồn Chim tận dụng thế mạnh tự có để tạo nên sản phẩm du lịch riêng. Nhà thì làm homestay để du khách có thể lưu trú qua đêm; nhà thì phục vụ bánh xèo để khách thưởng thức với rau trái vườn nhà; nhà lại đón khách tới trải nghiệm xay bột làm bánh lá, chơi trò chơi dân gian; nhà mở tiệm cơm với những món đặc sản miền sông nước, phục vụ món dừa nước thơm ngon.
Sáng hôm ấy, đoàn khách của chúng tôi sau một hồi đạp xe thấm mệt thì bị thu hút bởi một ngôi nhà bán các món giải khát. Cô chủ dễ thương làm cho mỗi người một ly dừa nước dầm đậu phộng. Trời thì nắng nóng, món dừa nước dầm đậu phộng thơm bùi, càng ăn càng "bắt", bao nhiêu mệt nhọc giữa trưa hè bỗng chốc tiêu tan…
Chúng tôi đã đến Cồn Chim 2 lần, lần nào cũng bị chinh phục bởi sự mộc mạc, giản dị và đón tiếp nồng hậu của người địa phương. Và lần nào, điểm dừng chân cũng là tiệm cơm nhà chú Lê Văn Lương, hay còn gọi là chú Năm Lương, để thưởng thức "mâm cơm thuận thiên" với tôm, cá, rau, gỏi bông bần. Theo chia sẻ của cô chú Năm Lương, mâm cơm "thuận thiên" là ăn uống thuận theo tự nhiên, thức ăn được chế biến theo nguyên liệu bà con nuôi trồng ở địa phương, mùa nào thức ấy, món ăn vì thế vừa ngon vừa lành. Cũng theo cô Năm Lương, món gỏi bông bần chính là món đặc trưng, nói như ngôn ngữ gen Z là "món signature" của tiệm.
Nhà cô chú Năm Lương hầu như mọi thứ đều làm bằng gỗ, tre mộc mạc. Bờ sông bên hông nhà cô chú Năm Lương có một cây bần lớn, thường ra bông rất sớm. Thông thường bông bần nở rộ vào mùa mưa, tầm tháng 6 - 9 âm lịch hằng năm. Khi chúng tôi ghé, vào tháng 2 - 3, cây bần đã bắt đầu có bông. Món gỏi bông bần cô chú làm có vị hơi chát nhẹ, thanh mát, giòn sần sật của nhụy bần, cặp thêm con tôm luộc lột vỏ, chấm vào chén nước mắm chua ngọt, toàn bộ vị giác của người ăn được đánh thức tức thì.
Trò chuyện cùng khách, chú Năm Lương vồn vã: "Trước đây vùng đất này đúng nghĩa của một ốc đảo. Không điện, thiếu nước ngọt, phương tiện đi lại chủ yếu bằng ghe... Người dân nơi đây hầu như không ai biết về du lịch do từ lâu đã quen với làm nông, đánh bắt thủy sản. Ngay cả nghề nuôi trồng thủy sản cũng mới được du nhập khoảng 10 - 15 năm trở lại đây".
Nhưng mọi khó khăn đã lùi xa, giờ đây điện lưới, nước sạch đều đủ đầy ở Cồn Chim. Du lịch phát triển bền vững vừa giúp người dân ổn định cuộc sống, môi trường, thiên nhiên cũng được tôn trọng khi con người chung sống chan hòa. Đặc biệt, khi Cồn Chim được du khách biết tới nhiều hơn, cũng là lúc nỗi lo về việc ăn học của trẻ em nơi này bị đẩy lùi về phía sau. Chú Năm Lương chia sẻ: "Khi trước trẻ em trên cồn phải dậy từ rất sớm, đón những chuyến đò ngang sang Trà Vinh hay xa hơn là Bến Tre đi học. Dù sống ở vùng sông nước, nhưng gặp những khi trời mưa gió, cha mẹ vẫn lo nơm nớp. Giờ đây những chuyến phà qua lại thuận tiện, trẻ em đi học được thuận lợi hơn rất nhiều".
Như dòng chữ trên bức tường vàng tươi dọc con đường chúng tôi đạp xe - "Về Cồn Chim, người quê chỉ có tấm lòng", những tấm lòng ở cù lao xanh mướt đủ làm bình yên những tâm hồn xao động nơi phố thị và khiến người xa rồi nhớ mãi.
Dương lịch hôm nay là thứ tư, đánh dấu năm 2026 trải qua ngày thứ 146. Theo lịch âm hôm nay 27.5 là ngày 11 tháng 4, theo cách gọi can chi là ngày Tân Sửu, tháng Quý Tỵ, năm Bính Ngọ.
Theo lịch vạn niên, hôm nay là ngày Đạo Tặc. Dân gian quan niệm đây không phải là ngày đẹp, không thích hợp để xuất hành, khởi sự việc lớn khi nhiều người cho rằng ngày này "rất xấu, xuất hành bị hại, mất của".
Về góc độ tiết khí, hôm nay là ngày thứ 7 người Việt đón tiết Tiểu mãn. Tiết khí này bắt đầu vào ngày 21.5 và kết thúc vào ngày 5.6. Trong thời đoạn của tiết khí này thường xảy ra hiện tượng nước trên các sông, suối ở miền Bắc dâng cao nhưng quy mô nhỏ và vừa do các đợt mưa rào trong thời đoạn tiết Tiểu mãn.
Sắp tới đây, giữa tháng 4 âm lịch này có một sự kiện quan trọng trong Phật giáo, diễn ra vào ngày rằm tháng 4 - đó chính là ngày kỷ niệm Đức Phật Thích Ca Mâu Ni đản sinh. Ngày này được rất nhiều người Việt Nam quan tâm, chia sẻ.
Cụ thể, ngày rằm tháng 4 (15 tháng 4) diễn ra vào ngày cuối cùng của tháng 5 dương lịch (31.5), còn gọi là ngày Ất Tỵ, tháng Quý Tỵ, năm Bính Ngọ. Theo lịch vạn niên, đây là ngày Kim Dương, một ngày đẹp để xuất hành, khởi sự việc lớn. Tính từ hôm nay 27.5, còn 5 ngày nữa sẽ đến ngày Phật đản.
Ở Việt Nam, ngày 27.5 hằng năm được biết đến là ngày truyền thống của Bệnh viện Quân y 354. Đây là ngày kỷ niệm sự ra đời và phát triển của một cơ sở y tế có vị trí quan trọng tại Việt Nam.
Năm 2026 là kỷ niệm 77 năm Ngày truyền thống của Bệnh viện Quân y 354 (27.5.1949 - 27.5.2026). Ngày 27.5.1949, Bệnh xá Quân y Trần Quốc Toản, tiền thân của Bệnh viện Quân y 354 được thành lập tại Thái Nguyên với nhiệm vụ đảm bảo sức khỏe cho cán bộ, chiến sĩ thuộc cơ quan Bộ Quốc phòng - Tổng Tư lệnh, cho dân công, nhân dân tại chiến khu Việt Bắc.
Sự kiện trên thế giới, ngày 27.5.1660, Thụy Điển và Đan Mạch ký kết Hòa ước Copenhagen, kết thúc cuộc chiến kéo dài 2 năm giữa 2 quốc gia. Ngày 27.5.1937 là ngày khánh thành cầu Cổng Vàng (Golden Gate Bridge).
Đây là cây cầu treo dài nhất trên thế giới và đã trở thành một biểu tượng quốc tế của TP.San Francisco, bang California (Mỹ). Golden Gate Bridge cũng được Hiệp hội kỹ sư dân dụng Mỹ (American Society of Civil Engineers) tuyên bố là một trong những kỳ quan thế giới hiện đại.
Trên thế giới, hôm nay là ngày lễ vui vẻ - ngày chống nắng, theo Timeanddate.com. Hãy chuẩn bị cho mùa hè, nếu bạn sống ở Bắc bán cầu bằng cách tìm hiểu thêm về kem chống nắng và những lợi ích của nó vào ngày 27.5, ngày chống nắng.
Vào ngày này, mọi người được khuyến khích tìm hiểu về kem chống nắng, thường là dạng kem hoặc xịt được thoa lên da trần để bảo vệ da khỏi tia cực tím (UV) có hại của mặt trời và khỏi bị cháy nắng. Các chuyên gia y tế khuyên mọi người nên thoa kem chống nắng lên vùng da tiếp xúc với ánh nắng mặt trời để phòng ngừa ung thư da.
Câu chuyện được chia sẻ từ một người nhà bệnh nhân nằm cùng phòng tại Bệnh viện Hữu nghị đa khoa Nghệ An. Chỉ vài dòng kể giản dị về chàng trai làm điều dưỡng, bài đăng nhanh chóng nhận hàng chục nghìn lượt tương tác và nhiều bình luận bày tỏ sự cảm phục dành cho chàng trai.
Chị Hoàng Trang (35 tuổi, quê Nghệ An) cho biết trong thời gian chăm sóc cha tại bệnh viện, chị đặc biệt ấn tượng với một chàng trai luôn túc trực bên bà nội.
Theo lời chị Trang, cụ bà thường xuyên mất ngủ, tâm lý bất ổn nên từ khoảng 23 giờ đến gần sáng liên tục quấy khóc, đòi về nhà và vùng vẫy mạnh. Có những lúc cụ giật tay khiến kim truyền suýt tuột, người cháu phải ôm bà suốt nhiều giờ để bà bình tĩnh lại.
"Điều khiến mình nể nhất là bạn ấy chưa bao giờ lớn tiếng hay tỏ ra cáu gắt dù phải thức trắng đêm. Bạn cứ nhẹ nhàng dỗ bà như chăm một em bé", chị Trang cho biết.
Chị kể có lúc cụ bà liên tục la mắng, vò tóc, đánh cháu vì không còn tỉnh táo; nhưng chàng trai vẫn kiên nhẫn ngồi cạnh, vừa ôm vừa xoa lưng cho bà. Để bà vui hơn, anh còn nghĩ ra đủ cách chiều theo tâm trạng thất thường của bà nội. "Có lần bà đòi mua điện thoại, bạn ấy liền giả vờ bán chiếc điện thoại của mình cho bà với giá 20.000 đồng. Bà đưa 100.000 đồng thì cậu ấy còn cẩn thận trả lại tiền thừa như thật", chị Trang kể và cho biết cả phòng bệnh hôm đó ai cũng vừa thương vừa xúc động.
Người cháu trong câu chuyện là anh Cao Văn Nam (23 tuổi, quê xã Đức Châu, Nghệ An). Bà nội của anh là cụ Thái Thị Bơ (89 tuổi). Anh Nam cho biết bà bị nhiễm trùng nặng nên phải nhập viện điều trị trong thời gian dài. Vì tuổi cao, sức khỏe yếu và tinh thần không ổn định nên việc chăm sóc bà khá vất vả, đặc biệt vào ban đêm.
Gia đình có nhiều người thay phiên túc trực nhưng anh Nam chủ động nhận chăm bà vào ca đêm để mọi người có thời gian nghỉ ngơi. "Mình nghĩ bà đã lớn tuổi rồi, lúc đau ốm không thể kiểm soát được cảm xúc nên mình không thấy phiền, ngược lại càng thương bà hơn", anh Nam chia sẻ.
Để có thêm thời gian chăm sóc bà, anh Nam tranh thủ sắp xếp công việc sớm rồi vào viện. Hiện anh làm nghề bán kính dạo, cuộc sống còn nhiều vất vả khi đã có vợ và hai con nhỏ. Dù vậy với anh, việc chăm sóc bà nội là điều quan trọng nhất lúc này.
Theo lời anh Nam, ông nội mất khi cha anh còn nhỏ. Một mình cụ Bơ tần tảo buôn bán, nuôi các con trưởng thành trong nhiều năm khó khăn. Chính vì hiểu những hy sinh ấy nên khi bà tuổi cao, anh chỉ mong có thể ở bên chăm sóc và bù đắp cho bà nhiều hơn. "Bà cực cả đời rồi, giờ chỉ mong bà khỏe mạnh và vui vẻ với con cháu", anh Nam bộc bạch.
May mắn là sau thời gian điều trị, sức khỏe cụ Bơ hiện đã ổn định và được xuất viện về nhà. Anh Nam cho biết bản thân bất ngờ khi hình ảnh chăm bà được nhiều người quan tâm trên mạng xã hội. "Mình chỉ nghĩ đơn giản đó là bà nội mình nên phải chăm thôi. Mình cũng cảm ơn mọi người đã gửi lời động viên và chúc sức khỏe cho bà", anh nói.
Chị Lê Thị Trang, vợ anh Nam, hiện làm công việc phục vụ rạp cưới. Theo chị, anh Nam là người sống tình cảm, luôn nhẹ nhàng với bà nội cũng như chăm sóc các con chu đáo. "Cuộc sống còn nhiều khó khăn nhưng nhìn cách chồng đối xử với bà, mình thấy rất ấm lòng. Mình hy vọng nếu mọi người có gặp chồng bán kính ngoài đường sẽ mua ủng hộ để anh có động lực đi làm, kiếm tiền mua sữa cho các con", chị Trang chia sẻ.
Người vợ trẻ cho biết điều chị trân trọng nhất ở chồng là sự tử tế âm thầm trong cách anh đối xử với người thân mỗi ngày.
