Đột quỵ có thể đến âm thầm, nhiều trường hợp bệnh nhân hoàn toàn khỏe mạnh bất ngờ rơi vào trạng thái mất ý thức, hôn mê, liệt nửa người, méo miệng, nói khó, ú ớ hoặc không thể phát âm. Nhiều người rỉ tai nhau mua các loại thuốc bổ não, thuốc “an cung” hoặc thậm chí là thuốc chống đông máu về uống với hy vọng phòng ngừa đột quỵ. Đây là một sai lầm cực kỳ nguy hiểm.
Đột quỵ có thể do nhồi máu não, xuất huyết não…Việc tự ý uống các loại thuốc chống đông máu mà không có chỉ định và sự giám sát của bác sĩ có thể gián tiếp gây ra vỡ mạch máu não, dẫn đến đột quỵ xuất huyết não, tử vong nhanh.
Ở một số người, cơ thể sẽ phát ra những tín hiệu cảnh báo trước khi cơn đột quỵ đến. Điều này thường gặp ở nhóm người có sẵn bệnh nền như tăng huyết áp, tiểu đường, xơ vữa mạch máu, béo phì, mỡ máu cao…
Bạn cần hết sức cảnh giác nếu xuất hiện các biểu hiện sau: Cơn tăng huyết áp kịch phát, huyết áp tăng cao đột ngột, đau đầu dữ dội, hụt hơi, chóng mặt, xây xẩm mặt mày.
Cách phòng ngừa là duy trì chế độ ăn uống lành mạnh (giảm muối, giảm mỡ động vật), tập thể dục đều đặn, hạn chế rượu bia và thuốc lá. Kiểm soát bệnh nền: Uống thuốc điều trị huyết áp, tiểu đường, mỡ máu… theo đúng đơn của bác sĩ chuyên khoa. Đi khám sức khỏe để phát hiện sớm các nguy cơ xơ vữa hay dị dạng mạch máu não.
Tại Việt Nam, tỷ lệ mang gen bệnh tan máu bẩm sinh ước trên 13%, có khoảng 14 triệu người mang gen bệnh trên cả nước. Một số dân tộc có tỷ lệ mang gen thalassemia lên tới 30 - 40%, riêng dân tộc Kinh là 9,8%.
Trước đây, nhiều người hiểu lầm chỉ có người dân khu vực miền núi, vùng sâu vùng xa mới bị bệnh tan máu bẩm sinh. Nhưng thực tế, tất cả các địa phương và 54 dân tộc ở nước ta đều có người mang gen bệnh.
Thông tin trên được Viện Huyết học - Truyền máu T.Ư cho biết tại lễ mít tinh kỷ niệm Ngày Thalassemia thế giới 8.5, với chủ đề "Đem ánh sáng nhân ái - chạm nỗi niềm không tên". Chủ đề hướng tới các vấn đề về tâm lý, xã hội của người bệnh, đặc biệt dành sự chia sẻ với những nỗi niềm riêng của phụ nữ, trẻ em gái mắc bệnh tan máu bẩm sinh; và những người mẹ có con bị bệnh.
Theo Viện Huyết học - Truyền máu T.Ư, bệnh thalassemia là bệnh di truyền lặn phổ biến nhất trên thế giới cũng như ở Việt Nam. Đây là bệnh của tế bào hồng cầu, theo đó hồng cầu của người bệnh bị thay đổi về hình thái và chất lượng, hồng cầu dễ bị vỡ hơn (còn gọi là tan máu), thời gian sống của hồng cầu ngắn hơn so với bình thường, gây ra tình trạng thiếu máu.
Người bệnh cần được điều trị định kỳ suốt đời bằng truyền máu (khối hồng cầu) và dùng thuốc thải sắt. Nếu người bệnh không được điều trị truyền máu đều đặn, định kỳ sẽ ảnh hưởng đến nhiều cơ quan trong cơ thể, làm sức khỏe bị giảm sút trầm trọng và ảnh hưởng lớn đến chất lượng cuộc sống và tuổi thọ.
Người mang gen bệnh không có biểu hiện gì để nhận biết qua vẻ bề ngoài nhưng có thể di truyền gen bệnh cho đời sau. Hầu hết họ không biết mình mang gen cho đến khi đi xét nghiệm hoặc không may sinh ra con bị bệnh.
Đại diện Viện Huyết học - Truyền máu T.Ư cho biết, các năm gần đây, viện vẫn tiếp nhận thêm hàng trăm bệnh nhi mới sinh bị bệnh tan máu bẩm sinh. Trên cả nước, mỗi năm có khoảng 8.000 em bé sinh ra bị bệnh tan máu bẩm sinh ở các mức độ khác nhau.
Tan máu bẩm sinh thalassemia đã được đưa vào danh sách các bệnh bắt buộc cần sàng lọc trước sinh và là bệnh đứng hàng đầu trong các bệnh di truyền cần tư vấn, xét nghiệm tiền hôn nhân. Việc này nhằm đẩy mạnh hoạt động sàng lọc thalassemia trước sinh và trước kết hôn, tiến tới giảm dần số trẻ sinh ra bị bệnh thalassemia.
Cũng tại lễ mít tinh tổ chức chiều nay 8.5, Viện Huyết học - Truyền máu T.Ư trao giải cuộc thi viết thư với chủ đề "Lòng mẹ bao la" và cuộc thi "Người đưa tin giỏi nhất".
Hai cuộc thi thu hút hàng trăm người bệnh, người nhà người bệnh tham gia. Các bài dự thi giúp cộng đồng hiểu hơn về những gánh nặng không tên trên vai người bệnh, lan tỏa thông điệp về tính cấp thiết của việc phòng bệnh thalassemia.
Ngày 2/5, đại diện Bệnh viện Nhi Trung ương cho biết điển hình là một bé trai 6 tuổi chìm dưới ao của gia đình. Khi phát hiện, người nhà dốc ngược nạn nhân chạy vòng quanh khoảng hai phút rồi mới ép tim.
Sau khi tim đập trở lại, gia đình đưa bé đến y tế tuyến dưới rồi chuyển thẳng lên Bệnh viện Nhi Trung ương. Thời gian chìm lâu cùng thao tác dốc ngược làm mất "thời gian vàng", buộc các bác sĩ Khoa Điều trị tích cực Nội khoa phải cho trẻ thở máy và dùng thuốc chống phù não, hiện chưa rõ tiên lượng phục hồi.
Ngược lại, người lớn xử trí đúng cách đã giúp nhiều trẻ khác bảo toàn tính mạng. Một bệnh nhi 8 tuổi ở Ninh Bình ngạt nước khi tắm biển cùng gia đình. Người nhà nhanh chóng ép tim khoảng hai phút, giúp nhịp tim đập trở lại và đưa trẻ đi cấp cứu với chẩn đoán viêm phổi.
Một bé trai 3 tuổi ở Hà Nội cũng ngạt nước tại bể bơi du lịch nhưng thoát cửa tử nhờ mọi người xung quanh phát hiện, cấp cứu đúng cách. Hiện sức khỏe hai bệnh nhi này tiến triển tốt nhưng bác sĩ vẫn tiếp tục theo dõi tại viện.
Các chuyên gia nhấn mạnh nguyên nhân chính gây tử vong khi đuối nước là tình trạng não tổn thương do thiếu oxy. Não người chỉ chịu đựng thiếu oxy tối đa 4-5 phút. Vượt qua thời gian này, não sẽ tổn thương không hồi phục, gây tử vong hoặc để lại di chứng thần kinh. Do đó, nếu người lớn thực hiện hành động dốc ngược trẻ lên vai rồi chạy, nạn nhân sẽ đánh mất cơ hội sống hoặc chịu thêm tổn thương nặng nề.
Khi thấy trẻ chìm dưới nước, mọi người cần nhanh chóng đưa nạn nhân lên bờ, lay gọi để kiểm tra phản ứng. Nếu trẻ không thở, ngừng tim, người sơ cứu phải lập tức hồi sức tim phổi bằng cách thổi ngạt và ép tim ngoài lồng ngực.
Sau khi nạn nhân có dấu hiệu sinh tồn, người sơ cứu đặt trẻ nằm nghiêng ở tư thế an toàn, kê cao gối hai bên vai và nới rộng quần áo để phòng tránh ngạt thở trở lại. Cuối cùng, mọi người lau khô người, mặc đồ ấm cho trẻ và nhanh chóng đưa nạn nhân đến cơ sở y tế gần nhất.
Ngày 28/5, BS.CKI Lê Văn Tuyến, Khoa Tim mạch Can thiệp, Bệnh viện Quốc tế City, cho biết bệnh nhân nhập viện trong tình trạng khó thở kéo dài, liên tục xuất hiện các cơn phù phổi cấp nguy hiểm, ho ra máu và gần như mất hoàn toàn khả năng sinh hoạt thường ngày. Trước đó, ông đã nhiều lần điều trị tại các cơ sở y tế nhưng bệnh không cải thiện, gần như chỉ gắn với giường bệnh suốt 5 tháng.
Qua thăm khám và thực hiện các cận lâm sàng chuyên sâu, bác sĩ xác định bệnh nhân mắc đồng thời nhiều bệnh lý tim - thận phức tạp. Người bệnh bị hẹp nặng động mạch thận hai bên gây suy thận mạn giai đoạn 4, đồng thời suy tim nặng do tắc nghẽn cả ba nhánh động mạch vành.
Theo bác sĩ Tuyến, đây là tình trạng đặc biệt nguy hiểm vì vừa đe dọa suy tim cấp, vừa có nguy cơ tổn thương thận không hồi phục nếu không xử trí kịp thời. Nguyên nhân chính gây những cơn phù phổi cấp tái diễn là suy tim nặng do hẹp ba nhánh mạch vành kết hợp hẹp động mạch thận hai bên, dẫn đến tăng huyết áp và tình trạng khó thở kéo dài.
Ca bệnh càng trở nên phức tạp khi bệnh nhân từng phẫu thuật bắc cầu động mạch vành cách đây 12 năm nhưng toàn bộ cầu nối đã tắc hoàn toàn. Trong khi đó, chức năng thận suy giảm nghiêm trọng, độ lọc cầu thận rất thấp, khiến việc sử dụng thuốc cản quang thông thường có nguy cơ làm suy thận tiến triển, thậm chí phải chạy thận nhân tạo.
Trước tình huống này, kíp điều trị quyết định chụp mạch bằng khí CO2 thay thế thuốc cản quang để tái thông động mạch thận, giúp giảm nguy cơ tổn thương thận nhưng vẫn đảm bảo độ chính xác trong can thiệp. Sau đó, các bác sĩ tái thông nhánh động mạch vành tắc nghẽn mạn tính bằng kỹ thuật can thiệp xuôi dòng kết hợp ngược dòng dưới hướng dẫn của siêu âm trong lòng mạch (IVUS), nhằm hạn chế tối đa lượng thuốc cản quang sử dụng.
Ca can thiệp diễn ra thành công. Sau điều trị, tình trạng khó thở của bệnh nhân cải thiện rõ rệt, huyết động ổn định, khả năng vận động phục hồi và được xuất viện.
PGS.TS.BS Trần Minh Hoàng, Trưởng Khoa Tim mạch Can thiệp, cho biết hẹp động mạch thận là nguyên nhân gây tăng huyết áp dễ bị bỏ sót, đặc biệt ở người trẻ hoặc bệnh nhân tăng huyết áp khó kiểm soát bằng thuốc.
Bác sĩ khuyến cáo người tăng huyết áp kéo dài, điều trị không đáp ứng hoặc kèm suy giảm chức năng thận nên được tầm soát bệnh lý động mạch thận để phát hiện sớm, tránh biến chứng suy tim, suy thận nặng.
