Tan máu bẩm sinh là bệnh cần tư vấn, xét nghiệm tiền hôn nhân

Người hiến tạng nhập viện hôm 22/5 trong tình trạng đa chấn thương nặng sau tai nạn giao thông, nhiều lần ngừng tuần hoàn. Các bác sĩ nỗ lực hồi sức, song bệnh nhân tổn thương não quá nặng, được xác định chết não vào ngày 27/5.

Sinh thời anh có nguyện vọng được hiến tạng cứu người, nên người thân quyết định thực hiện tâm nguyện của anh. Ngay sau khi tiếp nhận tin hiến tặng, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 kích hoạt toàn bộ hệ thống điều phối ghép tạng. Các chuyên gia hội chẩn khẩn cấp để phân bổ nguồn tạng tối ưu gồm tim và gan.

Sáng 29/5, các bác sĩ cúi đầu tri ân người hiến trước khi thực hiện ca lấy - ghép đa tạng. Trong hơn 10 phút, trái tim và lá gan được lấy ra khỏi cơ thể người hiến, bắt đầu cuộc chạy đua với thời gian chuyển ghép của hàng trăm y bác sĩ.

TS Ngô Tuấn Anh, Chủ nhiệm Khoa Phẫu thuật Tim mạch, cho biết ca ghép tim cho bệnh nhân nam 58 tuổi được đánh giá đặc biệt khó khăn bởi người nhận suy tim giai đoạn cuối, tim giãn lớn, nguy cơ rối loạn huyết động rất cao. Người hiến lại có nhiều điểm bất tương xứng với người nhận, khiến khả năng suy thất phải ngay sau ghép rất đáng lo. Êkip đã chuẩn bị trước phương án xử lý cho mọi biến chứng có thể xảy ra. May mắn, sau nhiều giờ phẫu thuật căng thẳng, trái tim mới đập những nhịp đầu tiên trong lồng ngực người bệnh.

Ở phòng mổ khác, các bác sĩ tiến hành chia gan từ người hiến chết não - một trong những kỹ thuật phức tạp nhất của ghép gan. Từ một lá gan, hai mảnh ghép được tạo ra để ghép cho hai bệnh nhân khác nhau. Gan bên phải ghép cho bệnh nhân nam 46 tuổi suy gan cấp trên nền viêm gan B mạn tính. Còn gan trái được chuyển cấp tốc vào Huế để ghép cho bệnh nhi một tuổi.

Theo các chuyên gia, kỹ thuật chia gan đòi hỏi đánh giá chính xác cấu trúc giải phẫu gan, hệ thống mạch máu và đường mật, đồng thời tính toán thể tích mảnh ghép để đảm bảo chức năng sau ghép cho cả hai người nhận.

Sau phẫu thuật, các bệnh nhân tiếp tục được theo dõi và điều trị tích cực.

GS.TS Lê Hữu Song, Giám đốc Bệnh viện, đánh giá ca ghép là thành công chuyên môn, chứng tỏ sức mạnh của nghĩa cử hiến tạng. Từ quyết định đầy nhân văn của một gia đình giữa mất mát, một trái tim và lá gan đã giúp ba cuộc đời được viết tiếp. Một người ra đi, nhưng sự sống được nhân lên.

Ghép tạng là một trong những thành tựu quan trọng nhất của y học nhân loại từ thế kỷ 20. Đây là biện pháp duy nhất để cứu sống người bệnh giai đoạn cuối. Đến nay, Việt Nam đã ghép được 6 loại bộ phận cơ thể người, với gần 10.000 ca ghép. Kỹ thuật ghép tạng của đội ngũ y tế Việt Nam đã tiệm cận trình độ của các nước phát triển. Hiện, cả nước có khoảng 30 trung tâm ghép tạng được Bộ Y tế cấp phép.

Cả nước có hơn 177.000 người đăng ký hiến mô, tạng sau khi qua đời. Năm 2025 ghi nhận 66 trường hợp chết não hiến tạng, tăng mạnh so với các năm trước.

Tin Gốc: Vnexpress

Một số người có thói quen dậy sớm, luôn tràn đầy năng lượng và làm việc hiệu quả vào đầu ngày. Số khác hội "cú đêm" lại thức muộn hơn và sung sức nhất khi về đêm. Dù chất lượng giấc ngủ mới là yếu tố cốt lõi cho sức khỏe tổng thể, nhưng mỗi kiểu sinh hoạt đều có những ưu và nhược điểm riêng, theo Eating Well.

Người dậy sớm hay còn gọi là "người có nhịp sinh học buổi sáng". "Họ thường cảm thấy tỉnh táo từ sáng sớm, đạt đỉnh cao về phong độ trí não trước buổi trưa và bắt đầu có xu hướng nghỉ ngơi, thư giãn vào buổi tối", giáo sư Matthew Walker - Giám đốc Trung tâm Khoa học giấc ngủ con người tại Mỹ - chia sẻ.

Lợi thế lớn của nhóm người dậy sớm là nhịp sinh học của họ khớp với lịch trình chung của xã hội, chẳng hạn như giờ vào học hay giờ làm việc hành chính bắt đầu từ buổi sáng. “Điều này giúp họ duy trì giờ giấc đi ngủ ổn định, giảm thiểu sự lệch pha sinh học và theo một số nghiên cứu, họ cũng có sức khỏe tinh thần tốt hơn đôi chút”, giáo sư Walker chia sẻ thêm.

Tiến sĩ Allison Brager - nhà khoa học thần kinh tại Mỹ - cho biết vào mùa xuân và mùa hè, người có thói quen dậy sớm thường cảm thấy dễ chịu hơn vì nhịp sinh học của cơ thể đồng bộ với thời điểm mặt trời mọc. Tuy nhiên, khi mùa đông đến với thời gian ban đêm kéo dài hơn, nhóm người này phải thức dậy trong lúc trời vẫn còn tối, khiến cơ thể dễ cảm thấy uể oải và khó thích nghi hơn vào buổi sáng.

Người thức khuya hay "người có nhịp sinh học buổi tối" là người có đồng hồ sinh học hoạt động muộn hơn so với bình thường. Giáo sư Walker giải thích, vì nồng độ melatonin của nhóm người này chỉ tăng cao vào cuối đêm, nên họ khó ngủ sớm, và thường tỉnh táo vào buổi chiều hoặc tối.

Những người thích thức khuya cũng có thể gặp khó khăn khi phải dậy sớm để đi làm, đi học và thực hiện các nghĩa vụ khác. Một số nghiên cứu cho thấy những người có nhịp sinh học buổi tối có nguy cơ mắc các bệnh như lo âu, trầm cảm và tiểu đường loại 2 cao hơn.

Thực tế, không có kiểu sinh hoạt nào tốt hơn kiểu nào, điều quan trọng nhất vẫn là bạn phải đảm bảo ngủ đủ giấc mỗi đêm. Giáo sư Walker cho biết, rắc rối chỉ xảy ra khi có sự lệch pha giữa đồng hồ sinh học cá nhân và áp lực từ xã hội ví dụ như bạn vốn là một "cú đêm" chính hiệu nhưng công việc lại bắt buộc phải có mặt lúc 7 - 8 giờ sáng mỗi ngày. Hệ quả là bạn sẽ bị thiếu ngủ, dẫn đến những tác động tiêu cực cho sức khỏe.

Tin Gốc: Thanh Niên

Khảo sát "Tương lai nhân khẩu học" năm 2026 được Quỹ dân số Liên Hiệp Quốc (UNFPA) tại VN thực hiện với hơn 108.000 người trẻ sử dụng internet trong độ tuổi 18 - 39 tại 73 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Theo kết quả khảo sát được UNFPA công bố nhân Ngày Dân số thế giới 11.7, hơn 2/3 người được khảo sát cho biết hôn nhân là một phần của cuộc sống mà họ hướng tới. Trong nhóm 35 - 39 tuổi chưa có con, 79% nam giới và 72% nữ giới mong muốn có con.

Cũng theo khảo sát, 72% coi kinh tế và nhà ở là rào cản hàng đầu đối với việc có con; 57% cho rằng kinh tế và nhà ở là rào cản hàng đầu khi xây dựng mối quan hệ gắn bó lâu dài. Ổn định tài chính là yếu tố quan trọng nhất khi họ cân nhắc xây dựng các mối quan hệ gắn bó và lập gia đình: 81% người được khảo sát đánh giá đây là yếu tố quan trọng; 88% cho biết cần an toàn tài chính; 87% cần việc làm ổn định; 85% cần sự sẵn sàng về mặt cảm xúc.

Ông Matt Jackson, Trưởng đại diện UNFPA tại VN, cho rằng chính sách dân số cần quan tâm nhiều hơn đến các điều kiện thực tế đang ảnh hưởng đến lựa chọn của người trẻ. Hỗ trợ thanh niên không chỉ là về mức sinh, mà còn gắn với việc làm, nhà ở, dịch vụ chăm sóc trẻ em, chế độ nghỉ phép cho cha mẹ, cơ chế làm việc linh hoạt, dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản và bình đẳng giới. Khi những điều kiện này được cải thiện, người trẻ sẽ có thêm niềm tin và khả năng xây dựng cuộc sống, các mối quan hệ và gia đình mà họ mong muốn.

Theo Bộ Y tế, VN hiện có gần 70 triệu người trong độ tuổi 15 - 64. Xu hướng kết hôn muộn, sinh ít con hoặc không sinh con ở giới trẻ ngày càng phổ biến tại nhiều địa phương. Tuổi kết hôn trung bình lần đầu tại VN tăng nhanh trong những năm gần đây (năm 2019 là 25,2 tuổi, năm 2024 lên 27,3 tuổi). Kết hôn muộn sẽ dẫn đến sinh con muộn, sinh ít con, thậm chí không sinh con. Mức sinh thấp kéo dài sẽ tác động trực tiếp, sâu sắc tới quy mô, cơ cấu dân số và để lại nhiều hệ lụy như thiếu hụt lực lượng lao động, suy giảm quy mô dân số, đẩy nhanh tốc độ già hóa dân số, gia tăng các dòng di cư.

Dự báo 50 năm tới tại VN, cứ 2 trẻ em sẽ có 4 người cao tuổi. Nếu không có giải pháp phù hợp, trong tương lai lực lượng lao động trẻ sẽ thu hẹp, gánh nặng an sinh, chăm sóc người cao tuổi và áp lực phát triển kinh tế - xã hội sẽ ngày càng lớn đối với thế hệ trẻ hôm nay.

Đáng lưu ý, tỷ số giới tính khi sinh luôn ở mức cao trong nhiều năm nay, vượt ngưỡng cân bằng tự nhiên (104 - 106 bé trai/100 bé gái), dẫn tới nguy cơ phá vỡ cấu trúc gia đình: một bộ phận nam giới trẻ sẽ phải kết hôn muộn, không có khả năng kết hôn, nguy cơ gia tăng tình trạng buôn bán phụ nữ, trẻ em gái…

Tin Gốc: Thanh Niên