Tại Hội thảo Quản lý thuế theo dòng tiền diễn ra sáng nay (20/5), ông Đặng Ngọc Minh – Phó Cục trưởng Cục Thuế cho biết, hiện nay nhiều hoạt động kinh doanh được thực hiện hoàn toàn trên môi trường số, các giao dịch phát sinh nhanh, quy mô lớn và có tính xuyên biên giới.
Do đó, nếu chỉ dựa vào phương thức quản lý truyền thống chủ yếu dựa trên kê khai thuế, hồ sơ kế toán và công tác hậu kiểm thì trong một số trường hợp chưa phản ánh đầy đủ bản chất của các giao dịch kinh tế. Những thay đổi này đã mang lại nhiều cơ hội thuận lợi cho phát triển kinh tế – xã hội, đồng thời cũng đặt ra không ít thách thức đối với công tác quản lý nhà nước nói chung và công tác quản lý thuế nói riêng.
Theo ông Minh, những năm qua, ngành thuế đã triển khai nhiều giải pháp quan trọng nhằm hiện đại hóa công tác quản lý thuế như: triển khai thành công hóa đơn điện tử, hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền trên phạm vi toàn quốc; xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu tập trung.
Cùng với đó, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong tất cả các khâu của quy trình quản lý thuế; triển khai Cổng thông tin dành cho nhà cung cấp nước ngoài; xóa bỏ cơ chế khoán và thực hiện cơ chế kê khai đối với hộ kinh doanh; xây dựng các hệ thống quản lý rủi ro và tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu với các bộ, ngành và các tổ chức liên quan.
“Việc triển khai hóa đơn điện tử đã tạo ra một nguồn dữ liệu rất lớn về các giao dịch kinh tế trong toàn bộ nền kinh tế. Nguồn dữ liệu này sẽ cơ bản đầy đủ và đáp ứng cho công tác quản lý nếu người nộp thuế tuân thủ và thực hiện đúng quy định”, ông Minh nói.
Theo lãnh đạo Cục Thuế, trong thời gian tới, cơ quan thuế sẽ lấy dữ liệu hóa đơn điện tử là trung tâm, là căn cứ để so sánh, đối chiếu với những dòng tiền khác của người nộp thuế, từ đó xác định nghĩa vụ thuế thực tế phát sinh, phân tích rủi ro và thực hiện kiểm tra nếu thực sự cần thiết.
Trong chiến lược cải cách hệ thống thuế đến năm 2030, ngành thuế đặt mục tiêu xây dựng hệ thống quản lý thuế hiện đại, minh bạch, hiệu quả, lấy dữ liệu làm nền tảng và lấy người nộp thuế làm trung tâm phục vụ.
“Để đạt được mục tiêu này và thực hiện hiệu quả công tác quản lý thuế theo dòng tiền đòi hỏi có sự phối hợp, chia sẻ thông tin của các cơ quan, đơn vị như Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, các Ngân hàng thương mại, các trung gian thanh toán, đơn vị vận chuyển”, ông nói.
Ông Minh nhấn mạnh, cơ chế phối hợp, chia sẻ thông tin cần được quy định rõ ràng, mang tính thường xuyên, tự động và theo thời gian thực. Khi đó, dữ liệu hóa đơn và thông tin dòng tiền từ các nguồn khác sẽ tạo nên một bức tranh toàn cảnh, một “hệ sinh thái” về dòng tiền của một người nộp thuế hoặc nhóm người nộp thuế.
Từ đó có thể phát hiện sớm rủi ro và xác định được nghĩa vụ thuế thực tế phát sinh, không chỉ góp phần chống thất thu ngân sách nhà nước mà còn giúp nâng cao tính minh bạch của nền kinh tế, tạo môi trường kinh doanh công bằng, lành mạnh cho cộng đồng doanh nghiệp.
Cũng tại hội thảo, ông Nguyễn Tiến Trung – Trưởng ban Kiểm tra thuế (Cục Thuế) cho biết, qua công tác quản lý và thực tế thực hiện kiểm tra, Ban Kiểm tra thuế nhận thấy một số hình thức, hành vi mà các doanh nghiệp, tổ chức hoặc cá nhân thực hiện có tiềm ẩn những dấu hiệu rủi ro về dòng tiền đối với công tác quản lý thuế.
Hình thức thứ nhất là thông qua hợp đồng vay vốn nội bộ. Theo đó, công ty mẹ chuyển tiền cho công ty con thông qua các hợp đồng vay vốn với lãi suất cao bất thường hoặc ngược lại cho vay với lãi suất thấp hoặc thậm chí không có lãi suất.
Việc thông qua hợp đồng vay vốn nhằm mục đích điều chuyển tiền giữa các đơn vị (thông qua đó điều chuyển lợi nhuận, điều tiết doanh thu, chi phí) nhằm giảm lợi nhuận tính thuế đối với những đơn vị có phát sinh doanh thu.
Hình thức thứ 2 là công ty mẹ bán hàng cho công ty con với giá bất thường (nhằm mục đích chuyển lợi nhuận) hoặc ngược lại công ty con mua các dịch vụ từ công ty mẹ với giá không hợp lý thông qua hình thức là các dịch vụ quản lý, tư vấn, giám sát… nhằm điều chỉnh tăng chi phí và giảm thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp, tăng khấu trừ đầu vào đối với thuế VAT.
Hình thức thứ 3 là thông qua hợp đồng hợp tác đầu tư, góp vốn, tuy nhiên phân chia lợi nhuận không tương xứng với phần vốn góp, ghi nhận lợi nhuận về những đơn vị có thể được nhận ưu đãi về thuế.
Hình thức thứ 4 là doanh nghiệp chuyển tiền cho doanh nghiệp (từ công ty mẹ sang công ty con hoặc ngược lại) hoặc chuyển tiền cho các cá nhân dưới hình thức là các khoản tạm ứng kéo dài không rõ mục đích hoặc các khoản tài trợ phi thương mại không có mục đích.
Một số hình thức khác nữa là hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có phát sinh doanh thu, dòng tiền lớn thông qua hoạt động kinh doanh thương mại điện tử, tuy nhiên không thực hiện đăng ký, kê khai nộp thuế.
“Cùng với đó, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có thực hiện đăng ký thuế nhưng thực hiện phân chia doanh thu vào các tài khoản của cá nhân khác không phải tài khoản đăng ký kinh doanh với cơ quan thuế mục đích che giấu dòng tiền, làm giảm nghĩa vụ kê khai nộp thuế”, ông Trung nói.
Trưởng ban Kiểm tra thuế cho biết, trong thời gian tới, cần xây dựng kiến trúc dữ liệu liên thông giữa cơ quan thuế với ngân hàng, tổ chức trung gian thanh toán, sàn thương mại điện tử và các cơ quan quản lý liên quan; lấy định danh điện tử và mã số thuế làm nền tảng kết nối dữ liệu.
Ngành Thuế cũng cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo trong phân tích rủi ro.
Tại thời điểm điều chỉnh giá mới nhất vào 11 giờ 01, giá mỗi lượng vàng miếng SJC được Công ty Vàng bạc đá quý Sài Gòn (SJC) niêm yết mua vào và bán ra ở mức 172 - 175,5 triệu đồng, giảm 2 triệu đồng chiều mua vào và 1,5 triệu đồng chiều bán ra so với giá đầu giờ sáng.
Tuy nhiên, so với giá chốt ngày 7.4, giá mỗi lượng vàng miếng SJC hiện vẫn cao hơn lần lượt là 2,5 - 3 triệu đồng.
So với mức giá cao nhất từ đầu tháng 3 tới nay được ghi nhận vào ngày 2.3 (mua vào 187,9 triệu đồng/lượng và bán ra 190,9 triệu đồng/lượng), giá mua bán mỗi lượng vàng miếng SJC đã giảm 15,9 - 15,4 triệu đồng.
Thị trường bạc lại diễn biến trái chiều thị trường vàng, khi giá bạc tiếp tục tăng. Lúc 11 giờ 10, Công ty cổ phần kim loại quý Ancarat Việt Nam niêm yết giá mua vào và bán ra bạc 1 kg là 76,4 - 78,773 triệu đồng, tăng gần 400.000 đồng so với đầu giờ sáng nay; tăng 4,24 - 4,37 triệu đồng so với chốt ngày 7.4.
Tại thời điểm 11 giờ 02, Công ty Vàng bạc đá quý Phú Quý niêm yết mua vào và bán ra bạc 1 kg là 76,559 - 78,993 triệu đồng, tăng khoảng 300.000 đồng so với đầu giờ sáng nay; tăng 4,37 - 4,56 triệu đồng so với chốt ngày hôm qua.
Từ tháng 3 tới nay, giá bạc ghi nhận cao nhất ngày 2.3 với mức bán ra gần 99 triệu đồng/kg. So với vùng giá trên, hiện giá mỗi kg bạc đã giảm gần 20 triệu đồng.
Trên thị trường thế giới, giá vàng giao ngay tại thời điểm 11 giờ 34 (giờ Việt Nam) hôm nay ở mức 4.802,3 USD/ounce, tăng 97,1 USD/ounce (tương đương 2,06%); giá bạc giao ngay ở mức 76,5 USD/ounce, tăng 3,63 USD/ounce (tương đương 4,99%) so với giá chốt phiên hôm qua.
Ngày 9.4, Sở NN-MT thành phố Đà Nẵng cho biết, qua rà soát nghĩa vụ tài chính tại hai phân khu thuộc dự án Khu nghỉ dưỡng và nhà ở cao cấp The Empire (tên thương mại Cocobay), cơ quan chức năng phát hiện nhiều vấn đề liên quan đến giá đất.
Cụ thể, giá đất tại thời điểm UBND thành phố Đà Nẵng cho thuê được xác định thấp hơn so với khung giá quy định trong bảng giá đất ban hành năm 2008. Sai phạm này đã được Thanh tra Chính phủ kết luận tại Kết luận số 2852/KL-TTCP ngày 2.11.2012.
Không chỉ vậy, Cocobay còn nằm trong danh mục các dự án phải xử lý lại giá đất theo Kết luận 77-KL/TW ngày 2.5.2024 của Bộ Chính trị về đề án "Phương án tháo gỡ khó khăn, vướng mắc liên quan đến các dự án đất đai trong các kết luận thanh tra, kiểm tra, bản án tại một số tỉnh, thành phố" trên địa bàn Đà Nẵng và Nghị quyết số 170/2024/QH15 ngày 30.11.2024 của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc đối với các dự án, đất đai trong kết luận thanh tra, kiểm tra, bản án tại TP.HCM, thành phố Đà Nẵng và tỉnh Khánh Hòa.
Trước đó, Sở NN-MT đã có nhiều báo cáo đề xuất phương án thu nghĩa vụ tài chính đối với hai phân khu của dự án (khu phía tây và phía đông đường Trường Sa) và đã được UBND thành phố Đà Nẵng thống nhất chủ trương trong năm 2025.
Trên cơ sở ý kiến thống nhất của Công ty cổ phần Đầu tư phát triển và xây dựng Thành Đô (chủ đầu tư dự án), đồng thuận với các phương án này, cơ quan chức năng đã tiến hành mời thầu, thuê đơn vị tư vấn độc lập để xác định lại giá đất. Hiện đơn vị tư vấn triển khai các thủ tục liên quan.
Theo Sở NN-MT, việc xác định lại giá đất là bước then chốt nhằm hoàn thiện nghĩa vụ tài chính của dự án đối với ngân sách nhà nước. Sau đó, các thủ tục pháp lý tiếp theo về đất đai sẽ được hướng dẫn để dự án có thể tiếp tục triển khai.
Cocobay từng được xem là "siêu dự án" nghỉ dưỡng với tổng vốn đầu tư khoảng 11.000 tỉ đồng, tọa lạc trên tuyến đường ven biển kết nối Đà Nẵng - Hội An. Khi ra mắt năm 2017, dự án gây chú ý lớn khi mời siêu sao bóng đá Cristiano Ronaldo quảng bá.
Dù được cấp phép từ năm 2016 và triển khai rầm rộ, đến đầu năm 2022, dự án bất ngờ dừng thi công và rơi vào tình trạng "đắp chiếu" kéo dài cho đến nay.
Chị Nguyễn Mai Thảo (P.Thảo Điền, TP.HCM) cho biết gia đình chị có 2 căn hộ cao cấp cho thuê, với tổng doanh thu khoảng 720 triệu đồng/năm. Trong quý đầu năm, chị đã kê khai và nộp thuế giá trị gia tăng (GTGT) cùng thuế thu nhập cá nhân (TNCN) theo quy định tại Nghị định 68, áp dụng cho trường hợp doanh thu cho thuê nhà trên 500 triệu đồng/năm với hộ kinh doanh. Tuy nhiên, theo quy định mới, ngưỡng doanh thu chịu thuế đối với cá nhân và hộ kinh doanh đã tăng lên 1 tỉ đồng/năm. Chị Thảo băn khoăn trong Nghị định mới chưa thấy đề cập rõ việc cá nhân cho thuê nhà có được áp dụng ngưỡng này hay không. "Nếu người cho thuê nhà cũng được xem là cá nhân kinh doanh thì tôi có thể không cần nộp thuế thu nhập nữa vì doanh thu chưa đến 1 tỉ đồng/năm. Nhưng do lo ngại bị xử phạt, tôi đã kê khai và hoàn tất nghĩa vụ thuế từ quý 1. Vậy khoản thuế GTGT và TNCN đã nộp có được hoàn lại hay không? Nếu có thì cần thực hiện những thủ tục gì?", chị hỏi.
Tương tự, bà Trịnh Nguyên (TP.HCM) có một số bất động sản cho thuê tại nhiều khu vực trong thành phố với doanh thu khoảng 1,2 tỉ đồng/năm. Trước đây, bà đã nộp 5% thuế GTGT trên toàn bộ doanh thu (tương đương 60 triệu đồng) và 5% thuế TNCN trên phần 700 triệu đồng (tương đương 35 triệu đồng). "Với quy định mới, thuế GTGT có thay đổi không? Thuế TNCN sẽ được tính lại như thế nào?", bà Nguyên thắc mắc.
Băn khoăn của chị Mai Thảo và bà Trịnh Nguyên cũng là thắc mắc chung của nhiều người có bất động sản cho thuê sau khi Nghị định 141 nâng ngưỡng doanh thu chịu thuế đối với cá nhân và hộ kinh doanh từ 500 triệu lên 1 tỉ đồng được ban hành.
Theo tham khảo ý kiến một số chuyên gia thuế và luật sư, ngưỡng doanh thu trên 1 tỉ đồng/năm mới phải chịu thuế với cá nhân, hộ kinh doanh theo quy định mới bao gồm cả cá nhân cho thuê nhà. Doanh thu dưới mức này sẽ không phải thực hiện nghĩa vụ thuế trong năm; ngược lại, nếu doanh thu từ 1 tỉ đồng/năm trở lên, cá nhân cho thuê sẽ phải nộp cả thuế GTGT và thuế TNCN. Cụ thể, trường hợp của chị Mai Thảo có doanh thu 720 triệu đồng/năm nên không phải nộp thuế GTGT và thuế TNCN. Trong khi đó, bà Trịnh Nguyên với doanh thu 1,2 tỉ đồng/năm phải nộp cả hai loại thuế này. Thuế GTGT được tính trên toàn bộ doanh thu, tương đương 60 triệu đồng (1,2 tỉ đồng x 5%). Thuế TNCN được tính trên phần doanh thu vượt ngưỡng 1 tỉ đồng, tức 200 triệu đồng × 5% = 10 triệu đồng. "Đối với người cho thuê nhà như trường hợp bà Trịnh Nguyên, từ năm 2026, thuế TNCN sẽ giảm khoảng 20 triệu đồng mỗi năm theo quy định mới", luật sư Nguyễn Quốc Toản, Giám đốc Hãng luật IAM, tính toán.
Dù các chuyên gia tư vấn như trên nhưng trao đổi với Thanh Niên, một số nhân viên thuế cơ sở cho biết vẫn cần chờ thông tư hoặc hướng dẫn cụ thể từ cơ quan chức năng liên quan đến thuế đối với hoạt động cho thuê nhà. "Theo tôi, nhiều khả năng người cho thuê nhà cũng sẽ được áp dụng ngưỡng miễn thuế 1 tỉ đồng/năm. Tuy nhiên, thủ tục hoàn thuế đối với các trường hợp đã nộp trước đó vẫn cần chờ hướng dẫn chính thức. Hiện chúng tôi chưa nhận được chỉ đạo hướng dẫn cụ thể về vấn đề này", một nhân viên ngành thuế chia sẻ.
Trong khi đó, Th.S - luật sư Trương Quang Tuấn, Công ty Luật TNHH Tâm Hải, cho rằng quy định hiện hành đã tương đối rõ ràng nên có thể không cần thêm thông tư hướng dẫn riêng cho Nghị định 141 mà chủ yếu phụ thuộc vào việc áp dụng. Theo ông Tuấn, cá nhân cho thuê tài sản (nhà, mặt bằng, cửa hàng...) được xác định là cá nhân kinh doanh. Vì vậy, khi ngưỡng miễn thuế được nâng từ 500 triệu đồng lên 1 tỉ đồng, nhóm này cũng được hưởng đầy đủ. Người đã nộp thuế TNCN trong quý 1 hoàn toàn có thể làm hồ sơ đề nghị cơ quan thuế bù trừ vào các kỳ tiếp theo hoặc hoàn trả theo quy định.
Phân tích chi tiết hơn, chuyên gia thuế Đinh Thị Huyền, Giám đốc Công ty CP Tư vấn thuế Savitax, khẳng định Nghị định 141 đã áp dụng cho hoạt động cho thuê nhà. Cụ thể, nghị định này sửa đổi Nghị định 68 bằng cách nâng ngưỡng doanh thu chịu thuế từ 500 triệu đồng lên 1 tỉ đồng đối với cả thuế GTGT và thuế TNCN. Tuy nhiên, riêng quy định về thuế GTGT đối với cho thuê nhà chưa được đề cập cụ thể trong nghị định mới nên có thể cần chờ hướng dẫn thêm. "Đối với thuế TNCN, cá nhân cho thuê nhà sẽ được hưởng lợi rõ rệt khi được khấu trừ 1 tỉ đồng/năm trước khi tính thuế thu nhập, thay vì 500 triệu đồng như trước. Trường hợp có nhiều bất động sản cho thuê tại các địa điểm khác nhau, người cho thuê có thể cộng gộp doanh thu và áp dụng mức khấu trừ này trong một năm", chuyên gia Đinh Thị Huyền nhấn mạnh.
Ngoài ra, bà Huyền cũng lưu ý về việc hoàn thuế. Theo nguyên tắc, phần thuế đã nộp theo ngưỡng cũ có thể được hoàn hoặc bù trừ, nhưng thủ tục thường khá phức tạp. Người cho thuê nhà có thể phải làm công văn hủy tờ khai cũ và đề nghị hoàn thuế. Số tiền nộp thừa sẽ không bị mất, song việc hoàn trả thường chậm và trong nhiều trường hợp sẽ được cấn trừ vào các nghĩa vụ thuế khác.
Để mọi việc rõ ràng, người cho thuê nhà vẫn mong muốn có thông báo chính thức của cơ quan thuế để họ biết mình có rơi vào diện phải nộp thuế hay không.
