Theo Đông y, cua đồng còn gọi là điền giải, có tính hàn, vị mặn, giúp thanh nhiệt, giải độc, hỗ trợ làm mát cơ thể trong những ngày oi bức. Điểm đặc biệt của cua đồng là phần nước dùng ngọt thanh tự nhiên, ít ngấy nên rất phù hợp trong thực đơn mùa hè.
Các món ăn từ cua thường tạo cảm giác dễ chịu, kích thích vị giác ngay cả khi thời tiết nóng nực khiến nhiều người chán ăn.
Cua đồng là thực phẩm giàu dinh dưỡng, chứa nhiều dưỡng chất tốt cho sức khỏe như: Protid, lipid, glucid, canxi, sắt, photpho, các acid amin thiết yếu. Ngoài ra, chúng còn chứa nhiều vitamin quan trọng như vitamin B, PP, B6… Đây là thực phẩm rất tốt cho xương khớp, hỗ trợ phòng ngừa còi xương, loãng xương và bồi bổ cơ thể.
Tuy nhiên, theo chuyên gia dinh dưỡng, khi ăn cua đồng cần phải sơ chế đúng cách. Dù bổ dưỡng, cua đồng sống ở môi trường ao hồ, bùn đất nên có thể mang theo ký sinh trùng hoặc vi khuẩn nếu không được làm sạch kỹ.
Đặc tính cua đực là càng to, ít gạch hơn nhiều thịt hơn. Cua cái thì nhiều gạch hơn, càng nhỏ ăn béo ngậy hơn. Do đó cua đực hay cái đều giàu dinh dưỡng, tốt cho sức khỏe. Tuy nhiên khi mua nhiều người sẽ chọn cua cái để cho nhiều gạch để khi nấu canh thì canh béo ngậy gạch cua vàng ngậy ngon hơn còn cua đực càng to, nhiều thịt, ngọt nước hơn.
Tùy theo nhu cầu, mọi người có thể lựa chọn để chế biến. Điều quan trọng là con cua phải chất lượng, không có mùi hôi, đủ càng, đủ chân, khỏe. Không nên chọn con cua to quá hoặc nhỏ quá, tránh mua phải con chết.
Với cua đồng, khâu lựa chọn và chế biến rất quan trọng. Điều này không chỉ làm tăng độ ngon, độ ngọt của bát canh, mà còn tránh nguy cơ ngộ độc thực phẩm.
Khi chọn cua cần chọn con sống khỏe, cua cần được rửa nhiều lần để loại bỏ bùn đất bám bên ngoài. Tiếp đó, ngâm cua trong nước sạch khoảng 1–2 giờ để cua nhả bớt chất bẩn hoặc có thể ngâm cua với nước muối pha chút rượu trắng khoảng 10–15 phút.
Khi bóc cua, cần bỏ hoàn toàn mai, phần yếm, miệng và phổi cua vì đây là những bộ phận dễ chứa sạn và gây mùi hôi. Tránh cầm vào càng cua vì phần này có nhiều gai sắc, dễ gây trầy xước.
Riêng phần gạch cua nên khêu nhẹ tay để giữ nguyên phần béo thơm đặc trưng. Thân cua sau khi làm sạch có thể đem xay hoặc giã nhuyễn rồi lọc lấy nước để nấu canh, bún riêu. Nếu muốn giữ nguyên hương vị truyền thống, bạn có thể giã bằng tay để thịt cua thơm và bông hơn.
Lọc cua là bước quan trọng cần thực hiện kỹ lưỡng. Hòa phần cua xay vào khoảng 1–1,5 lít nước, khuấy đều rồi để lắng, lọc lấy phần nước trong bên trên và đổ qua rây để loại bỏ xác cua.
Đặc biệt không ăn cua chết vì rất có nguy cơ bị ngộ độc. Cua giàu dinh dưỡng nhưng khi chết thì chất dinh dưỡng chuyển hóa thành chất độc có thể gây ngộ độc nghiêm trọng. Những con cua sau chết sẽ sinh ra độc tố có tên acid amin histidine, có thể gây độc khiến người ăn bị đau bụng, nôn mửa, thậm chí bị ngộ độc nghiêm trọng. Lượng độc tố này sinh ra càng nhiều khi cua chết để càng lâu. Khi ăn lại chế biến không kỹ dễ ngộ độc cấp.
Cua đồng là món ăn bổ dưỡng, giúp giải nhiệt trong mùa hè, nhất là khi kết hợp một số loại rau như rau đay, mướp, mùng tơi, rau ngót để nấu canh. Tuy nhiên, đây cũng là thực phẩm không phải ai cũng ăn được, vì trường hợp dị ứng với hải sản, khi ăn có thể phải nhập viện cấp cứu.
Bún riêu cua đồng: Đây là món ăn quen thuộc được nhiều người yêu thích vào mùa nóng. Nước dùng cua thanh ngọt kết hợp cùng cà chua chua nhẹ, riêu cua béo thơm và rau sống tươi mát tạo nên hương vị rất dễ ăn. Khi ăn thêm rau muống chẻ, bắp chuối hay xà lách thái nhỏ sẽ càng tăng độ thanh mát.
Canh cua rau rút, khoai sọ, rau muống: Canh cua là món gần như không thể thiếu trong bữa cơm mùa hè miền Bắc. Một bát canh rau muống xanh mềm, rau rút giòn, khoai sọ bùi dẻo, riêu cua béo ngậy, nước canh ngọt tự nhiên dễ kích thích vị giác và đủ đầy dinh dưỡng.
Cua rang me: Nếu muốn đổi vị, mọi người có thể chế biến món cua đồng rang me. Món ăn có vị chua ngọt hài hòa, lớp sốt me sánh nhẹ bám đều từng miếng cua tạo cảm giác rất bắt vị.
Me cung cấp acid tartaric và polyphenol tự nhiên, giúp giảm stress ôxy hóa, tốt cho sức khỏe. Vào ngày hè, bạn cũng có thể đổi món với cua đồng rang me giòn ngon hấp dẫn.
Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương vừa tiếp nhận và điều trị thành công cho bệnh nhân N.V.T (66 tuổi, Hà Nội) nhập viện trong tình trạng suy hô hấp, khó thở nghiêm trọng.
Theo người nhà, ông T. có thói quen nhai đá viên để giải nhiệt nhanh sau mỗi lần đi đánh bóng hoặc đi ngoài trời nắng về.
Khai thác tiền sử bệnh, được biết 2 ngày trước khi nhập viện, ông bắt đầu đau họng, đau amidan kèm sốt cao. Chỉ sau một ngày, tình trạng nhanh chóng chuyển nặng, ông xuất hiện triệu chứng khó nuốt, khó thở và được người nhà đưa đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cấp cứu.
Bác sĩ Trịnh Thùy Liên, chuyên khoa Tai Mũi Họng, Trung tâm Khám chữa bệnh theo yêu cầu và Quốc tế, người trực tiếp điều trị cho biết: Bệnh nhân nhập viện trong tình trạng niêm mạc họng viêm đỏ, lưỡi gà nề mọng. Khối phồng có điểm mủ trắng đẩy phồng thành bên họng, viêm phù nề lan tỏa toàn bộ thanh quản. Đặc biệt, nắp thanh thiệt phù nề hình ‘mõm cá mè’, khiến khe thở thanh môn bị chít hẹp, ứ đọng nhiều đờm rãi.
Kết quả xét nghiệm cho thấy tình trạng nhiễm trùng nghiêm trọng: Số lượng bạch cầu tăng cao, định lượng CRP (chỉ số viêm) tăng lên 55.1 mg/L. Chụp cắt lớp vi tính cho thấy xuất hiện ổ áp xe quanh amidan trái kích thước lên tới 16×41 mm, kèm theo các tổn thương vôi hóa gây hẹp vùng hầu họng và đường thở. Bệnh nhân được chẩn đoán áp xe quanh amidan trái thể dưới, viêm phù nề thanh thiệt cấp.
Theo Bác sĩ Trịnh Thùy Liên, đây là ca bệnh khó do bệnh nhân lớn tuổi, ổ áp xe nằm ở vị trí phức tạp (thể dưới) và đường thở đã bị chít hẹp gần như hoàn toàn. Việc đặt ống thở qua đường miệng để gây mê phẫu thuật đối mặt với nguy cơ thất bại cao.
"Nếu không đặt được ống thở, chúng tôi buộc phải mở nội khí quản qua da để hỗ trợ thở máy. Rất may, nhờ kinh nghiệm xử trí, ê-kíp đã đặt nội khí quản thành công, tạo điều kiện thuận lợi để chích rạch, dẫn lưu ổ áp xe", bác sĩ Trịnh Thùy Liên chia sẻ.
Sau 5 ngày điều trị tích cực và thực hiện thủ thuật chích dẫn lưu ổ áp xe, sức khỏe của ông T. đã hồi phục ổn định và được xuất viện.
Các bác sĩ cho biết, khi cơ thể đang nóng sau vận động hoặc đi nắng, việc uống nước đá lạnh đột ngột có thể tạo ra sự chênh lệch nhiệt độ lớn tại vùng họng. Điều này khiến niêm mạc họng và amidan bị kích thích mạnh, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển, gây viêm và hình thành ổ áp xe.
Các chuyên gia y tế khuyến cáo người dân nên từ bỏ thói quen nhai đá, uống nước lạnh thường xuyên vì việc này không chỉ ảnh hưởng tới răng miệng mà còn làm tăng nguy cơ viêm họng, viêm amidan kéo dài và các biến chứng như áp xe quanh amidan. Đặc biệt không uống nước quá lạnh khi vừa đi nắng về. Nên uống nước ấm hoặc nước lọc ở nhiệt độ phòng, uống từng ngụm nhỏ để cơ thể thích nghi dần. Với trường hợp của ông T., sau 1 tháng khi tình trạng viêm ổn định, ông cần thực hiện phẫu thuật cắt amidan để triệt tiêu nguy cơ tái phát.
Áp xe amidan thể dưới là một biến chứng nguy hiểm. Nếu người dân thấy các dấu hiệu đau họng kèm khó nuốt, khó thở và sốt cao, cần đến ngay các cơ sở y tế chuyên khoa để được xử lý kịp thời, tránh nguy cơ suy hô hấp dẫn đến tử vong.
Các bác sĩ cũng lưu ý, nhiều người chủ quan với triệu chứng đau họng, tự mua thuốc điều trị tại nhà hoặc cố chịu đựng nên khi nhập viện, ổ áp xe đã lan rộng, gây nguy cơ tắc nghẽn đường thở.
Đười ươi Tapanuli (Pongo tapanuliensis) được xem là loài linh trưởng lớn hiếm nhất thế giới với khoảng 800 cá thể hoặc ít hơn.
Được công bố là loài mới vào năm 2017, song đười ươi Tapanuli lại có lịch sử tiến hóa lâu đời nhất trong số các loài đười ươi, tách biệt khỏi tổ tiên chung cách đây 3,4 triệu năm. Chúng mang những đặc điểm độc đáo: lông đầu xoăn, má phẳng và thói quen ăn các loài cây ít gặp – giúp phân biệt hoàn toàn với họ hàng ở Sumatra và Borneo.
Sự suy giảm môi trường sống, phân mảnh rừng và săn bắt trái phép đã khiến số lượng loài giảm mạnh trong những thập kỷ gần đây. Loài vượn người hiếm nhất thế giới này đang được bảo vệ bởi nhiều tổ chức quốc tế và chính phủ Indonesia, nổi bật trong số đó là WWF (Quỹ Quốc tế Bảo vệ Thiên nhiên), Tổ chức Đười ươi Quốc tế (OFI), Borneo Nature Foundation...
Đáng chú ý, vào tháng 10 năm ngoái, các nhà nghiên cứu Indonesia đã phát hiện sự tồn tại của quần thể đười ươi Tapanuli tại vùng đầm lầy than bùn Lumut Maju, cách khu vực từng được cho là nơi sinh sống duy nhất của loài này ở rừng Batang Toru, tỉnh Bắc Sumatra (Indonesia), 32km.
Cuối tháng 9/2025, nhóm nghiên cứu của Tổ chức Bảo tồn đười ươi Sumatra (YOSL-OIC) đã đi bộ nhiều giờ qua thảm thực vật rậm rạp để quan sát và ghi hình được một con đười ươi mẹ và con non trong khu rừng thứ sinh gần làng Lumut Maju ở huyện Trung Tapanuli, Bắc Sumatra.
Đây là lần đầu tiên ghi nhận sự xuất hiện của đười ươi Tapanuli ở khu vực giáp ranh Ấn Độ Dương này.
Từ năm 2022, Lumut Maju đã thu hút sự chú ý khi cư dân thông báo có đười ươi Tapanuli xuất hiện. Ban đầu, Nhóm phản ứng xung đột người - đười ươi (HOCRU) chỉ ghi nhận 5 tổ đười ươi, song không phát hiện cá thể nào.
Một năm sau, trong đợt khảo sát lại trên diện tích 1.234 ha rừng than bùn, nhóm phát hiện có 17 tổ mới, trong đó có tổ "cấp 1" – tức là tổ đang hoạt động. Ông Rio Ardi, quản lý nghiên cứu của YOSL-OIC, cho biết nhóm nghiên cứu xác định đó là tổ của đười ươi sinh sống ổn định.
Từ năm 2023 đến đầu năm 2025, các nhóm khảo sát của YOSL-OIC và Cơ quan Bảo tồn Thiên nhiên Bắc Sumatra (BKSDA) tiếp tục thu thập mẫu phân, gửi phân tích ADN tại phòng thí nghiệm ở ngoại ô Jakarta. Kết quả cho thấy các mẫu này thuộc loài đười ươi Tapanuli, chứ không phải đười ươi Sumatra (Pongo abelii) như dự đoán trước đó.
Phát hiện này giúp mở rộng phạm vi phân bố đã biết của loài này, trước đây được cho là chỉ giới hạn ở vùng Batang Toru.
Theo YOSL-OIC, phát hiện cung cấp thông tin quan trọng cho các chiến lược bảo tồn, nhấn mạnh tầm quan trọng của các khu rừng đầm lầy than bùn như môi trường sống tiềm năng cho loài đười ươi đang bị đe dọa nghiêm trọng này.
Tuy nhiên, môi trường sống tại Lumut Maju không nằm trong khu bảo tồn của Indonesia, lại đang bị thu hẹp nhanh do khai hoang và mở rộng đồn điền dầu cọ.
Năm 2025, diện tích rừng còn chưa đến 1.000 ha, đe dọa nghiêm trọng môi trường sống của đười ươi. Các chuyên gia cho rằng việc kết nối hoặc di dời các cá thể đến Batang Toru - khu rừng lớn và được bảo vệ hơn - có thể là giải pháp dài hạn nhằm duy trì tính đa dạng di truyền của loài.
Theo nhà nghiên cứu Wanda Kuswanda, làm việc tại Cơ quan Nghiên cứu và Đổi mới quốc gia Indonesia (BRIN), bảo tồn thành công đười ươi Tapanuli đòi hỏi "sự chung sống bền vững" giữa con người và loài linh trưởng này - nơi nhu cầu sinh tồn và sinh kế cần được cân bằng trong cùng một hệ sinh thái.
Theo quy hoạch sử dụng đất tỉnh Bắc Sumatra tầm nhìn đến năm 2037, rừng Batang Toru rộng khoảng 241.000 ha, trong đó hơn 50% là rừng được bảo vệ. Tuy nhiên, các dự án thủy điện, khai thác vàng, nông nghiệp, mở đường và định cư mới đang tiếp tục chia cắt sinh cảnh.
Phát hiện quần thể đười ươi tại Lumut Maju tuy nhỏ bé song được coi là tia hy vọng cuối cùng cho việc mở rộng vùng phân bổ, đồng thời là bằng chứng quý giá cho nghiên cứu di truyền và hành vi. Nếu nhóm đười ươi này mang đặc điểm di truyền riêng biệt, chúng có thể trở thành nguồn gen quan trọng cho tương lai của cả loài. Tuy nhiên, điều đó chỉ có ý nghĩa nếu rừng than bùn Lumut Maju còn tồn tại. Ông Rio Ardi cảnh báo, chỉ vài năm nữa, nếu nạn phá rừng không dừng lại, những "ngôi nhà than bùn" của đười ươi Tapanuli sẽ chỉ còn lại trong các báo cáo khoa học.
Ông T.V.B (49 tuổi, Tp.HCM) vừa được phát hiện u thận trong một lần khám sức khỏe định kỳ tại Bệnh viện An Bình, Tp.HCM dù trước đó chỉ có biểu hiện tiểu ra máu thoáng qua và không gây khó chịu rõ rệt.
ThS.BS Trần Quốc Phong, trưởng Đơn vị Tiết niệu Bệnh viện An Bình chia sẻ với Người Lao Động, bệnh nhân trước đó thỉnh thoảng nhận thấy nước tiểu có màu đỏ nhạt nhưng do không đau, không sốt nên nghĩ rằng đó chỉ là tình trạng tạm thời do nóng trong người hoặc thay đổi chế độ ăn uống. May mắn là trong một lần khám tổng quát định kỳ, siêu âm bụng tổng quát tại bệnh viện đã phát hiện bất thường tại thận, từ đó chỉ định chụp cắt lớp vi tính để đánh giá rõ hơn. Kết quả cho thấy một khối u khu trú tại cực dưới thận, chưa xâm lấn ra ngoài, chưa ảnh hưởng đến các cơ quan lân cận.
Sau khi thăm khám và làm các xét nghiệm, các bác sĩ cho rằng trường hợp này cần phẫu thuật bảo tồn thận là phương pháp điều trị được ưu tiên. Thay vì cắt bỏ toàn bộ thận, BS chỉ lấy đi phần khối u và giữ lại phần thận lành. Điều này đặc biệt quan trọng, bởi chức năng thận có vai trò thiết yếu trong việc lọc máu, điều hòa điện giải và duy trì cân bằng nội mô. Bảo tồn được thận đồng nghĩa với việc giảm nguy cơ suy thận về sau, đặc biệt khi người bệnh bước vào tuổi trung niên và có thể đối mặt với các bệnh lý mạn tính khác.
Một thực trạng đáng lo ngại hiện nay là nhiều người dân vẫn còn chủ quan với các triệu chứng như tiểu máu. Không ít trường hợp cho rằng nước tiểu có màu đỏ là do nóng trong do ăn uống hoặc do lao động nặng, từ đó tự ý mua thuốc về uống mà không đi khám. Điều này vô tình làm chậm trễ thời điểm chẩn đoán, khiến bệnh tiến triển âm thầm.
