Lý do không hẳn vì CV chưa đẹp hay thị trường lao động thiếu việc, mà bởi điều họ chưa thật sự hiểu “Mình muốn gì?”.
Việt Anh (25 tuổi, TP.HCM) tốt nghiệp loại giỏi ngành truyền thông. Cậu từng làm tại một công ty truyền thông, được 2 tháng thì nghỉ vì thấy môi trường chưa thực sự phù hợp. Thế là chật vật đi tìm việc khác. Có lúc Việt Anh thức tới 2-3h sáng chỉ để sửa hồ sơ.
Việt Anh tìm và nộp đơn liên tục vì áp lực đồng trang lứa. Bạn bè cậu ai cũng có việc hết rồi. Người lương cao, người chuẩn bị lên leader.
“Tôi thì sáng mở laptop tìm việc, chiều đóng lại vì thấy công việc nào cũng không khiến mình muốn bắt đầu. Chẳng biết mình muốn gì?”, anh tâm sự.
Ngân Phúc (23 tuổi, TP.HCM) tốt nghiệp đã gần nửa năm với tấm bằng loại giỏi nhưng vẫn chưa tìm được công việc phù hợp. Chưa có nhiều kinh nghiệm thực tế, trong khi phần lớn bài tuyển dụng đều yêu cầu ứng viên “có kinh nghiệm” kèm với đó là áp lực từ gia đình.
“Có đợt ngày nào tôi cũng sửa CV, rải cả chục chỗ, đúng ngành hay trái ngành đều rải hết. Phỏng vấn xong HR bảo sẽ liên hệ lại trong tuần tới, rồi email im ắng luôn”, Phúc kể.
Thất nghiệp kéo dài khiến Phúc cũng tỏ ra chán nản. Có những ngày anh không muốn ra khỏi phòng, không muốn mở điện thoại.
“Tôi stress tới mức vừa mong có người gọi phỏng vấn, vừa sợ phải đi làm. Không ai gọi thì lại thấy bản thân vô dụng. Nhưng càng nộp nhiều, tôi càng không biết mình thật sự muốn làm gì”, cậu nói.
Trao đổi với Tuổi Trẻ Online, chị Nguyễn Thanh Phương – Founder & CEO Công ty TNHH Chuyển hóa Nguồn nhân lực Việt Nam (VHRT – VHR Transformation) – cho rằng nhiều bạn trẻ học giỏi, GPA cao, bằng đẹp, tiếng Anh tốt nhưng vẫn khó tìm được công việc phù hợp vì hiện chỉ đáp ứng khoảng 1/3 yêu cầu của doanh nghiệp, trong khi cần đủ ba yếu tố: kiến thức, kỹ năng và thái độ.
Sinh viên mới ra trường chủ yếu có kiến thức, nhưng kiến thức đó chỉ ở mức độ nền tảng, chưa chuyên sâu, và chưa hoặc rất ít được chuyển hóa vào trong công việc.
“Các bạn cũng có rất ít kỹ năng cần thiết cho công việc. Các kỹ năng cơ bản (cứng, mềm) cần phải được biết và tự trang bị trước khi bước chân vào thị trường lao động”, chị Phương nói.
Trong khi đó, điều doanh nghiệp tìm kiếm không chỉ là một người “ngoan” hay có thành tích học tập đẹp, mà là người có tinh thần học hỏi liên tục, biết quan sát, lắng nghe và có khả năng ứng dụng sáng tạo vào công việc.
Một nguyên nhân khác là thiếu “may mắn” hoặc có cơ hội mà không nắm bắt được do thiếu những điều kiện về kiến thức, kỹ năng, và thái độ đã nêu ở trên, nên khi cơ hội đến thì chưa sẵn sàng.
Với những bạn trẻ học giỏi, có bằng cấp đẹp nhưng vẫn loay hoay chưa tìm được công việc phù hợp vì chưa thật sự hiểu mình muốn gì, chị Phương nói đầu tiên là phải tự ý thức và định giá lại bản thân. Xác định rõ mình đang ở đâu, sau đó tìm ra khoảng GAP (khoảng cách) về kiến thức, kỹ năng so với yêu cầu thực tế của công việc mong muốn.
“Người trẻ cần xây dựng một lộ trình học hỏi, lên kế hoạch cụ thể để lấp đầy các khoảng trống về kiến thức và kỹ năng đã được xác định”, chị Phương khuyên.
Bên cạnh chuyên môn, chị cho rằng các bạn trẻ cũng cần rèn luyện những phẩm chất mà doanh nghiệp hiện nay đặc biệt coi trọng, như tinh thần học hỏi liên tục, khả năng hợp tác và sự chính trực trong công việc.
Ngoài ra, người trẻ không nên ngại tìm kiếm sự hỗ trợ từ những người có kinh nghiệm như bố mẹ, người thân hoặc những người mình tin tưởng, đặc biệt khi gen Z có xu hướng không muốn nghe theo ý kiến của phụ huynh.
Câu chuyện của cô gái 17 tuổi tại Trung Quốc khiến nhiều người xót xa khi em mang ngoại hình như một đứa trẻ nhỏ, thiểu năng trí tuệ, có 6 ngón ở cả hai bàn chân và suýt mất mạng vì suy thận do một hội chứng di truyền cực hiếm.
Một trường hợp bệnh lý hiếm gặp vừa được các bác sĩ tại Trung Quốc chia sẻ đã thu hút sự quan tâm của dư luận. Bệnh nhân là Lele (tên đã được thay đổi), 17 tuổi, sống ở Nam Kinh, tỉnh Giang Tô.
Dù đã bước sang tuổi thiếu niên, Lele chỉ cao lớn và có khuôn mặt như một bé gái khoảng 6 - 7 tuổi. Khả năng nhận thức của em cũng chỉ tương đương trẻ 4 - 5 tuổi. Đặc biệt, Lele sinh ra với dị tật thừa ngón, có 6 ngón ở cả hai bàn chân.
Tình trạng của Lele trở nên nguy kịch khi em bị suy thận nặng và được đưa đến Bệnh viện Gulou Nam Kinh cấp cứu. Khi nhập viện, bệnh nhân mắc hàng loạt biến chứng nghiêm trọng như bệnh não do tăng urê huyết, thiếu máu nặng và nhiễm toan chuyển hóa.
Các bác sĩ lập tức tiến hành lọc máu cấp cứu để giữ tính mạng cho cô gái. Sau quá trình thăm khám, ê-kíp xác định Lele mắc hội chứng Bardet-Biedl (BBS) - một rối loạn di truyền cực hiếm, ảnh hưởng đến nhiều cơ quan trong cơ thể.
Theo các chuyên gia, hội chứng Bardet-Biedl xảy ra do rối loạn chức năng của các lông mao sơ cấp - cấu trúc giúp truyền tín hiệu giữa các tế bào. Bệnh di truyền theo kiểu gen lặn trên nhiễm sắc thể thường và chỉ gặp ở khoảng 1/125.000 - 1/160.000 người.
Người mắc BBS thường có các biểu hiện như chậm phát triển thể chất và trí tuệ, thừa ngón tay hoặc ngón chân, suy giảm thị lực, béo phì và bệnh thận. Mức độ nặng nhẹ ở mỗi bệnh nhân có thể khác nhau, trong đó biến chứng suy thận là một trong những nguyên nhân đe dọa tính mạng.
Trường hợp của Lele còn đặc biệt phức tạp khi hệ thống mạch máu bẩm sinh phát triển bất thường. Các tĩnh mạch nhỏ, ngoằn ngoèo và bị dị dạng khiến việc tạo đường vào mạch máu để lọc máu lâu dài gặp rất nhiều khó khăn.
Theo bác sĩ Cao Mân, Phó trưởng khoa Thận học Bệnh viện Gulou Nam Kinh, dù đã 17 tuổi nhưng hệ thống mạch máu của Lele gần như chỉ tương đương với trẻ nhỏ. Thêm vào đó, tình trạng hẹp nghiêm trọng tĩnh mạch chủ trên khiến ca can thiệp tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Sau khi hội chẩn, các bác sĩ quyết định cấy ghép ống thông tĩnh mạch cảnh trong bán vĩnh viễn dưới hướng dẫn của hệ thống chụp mạch số hóa xóa nền (DSA). Quá trình thực hiện gặp nhiều trở ngại do các van mạch máu dị dạng, nhưng ê-kíp cuối cùng đã đặt thành công ống thông bằng dây dẫn siêu mỏng chuyên dụng.
Nhờ được điều trị kịp thời, Lele đã vượt qua giai đoạn nguy hiểm và giữ được tính mạng. Tuy nhiên, các bác sĩ cho biết hiện vẫn chưa có phương pháp điều trị dứt điểm hội chứng Bardet-Biedl. Việc điều trị chủ yếu nhằm kiểm soát triệu chứng, ngăn ngừa biến chứng và cải thiện chất lượng sống.
Các chuyên gia cũng khuyến cáo, việc phát hiện sớm các bệnh di truyền hiếm gặp, theo dõi sức khỏe định kỳ và điều trị đa chuyên khoa có ý nghĩa quan trọng trong việc kéo dài tuổi thọ cũng như nâng cao chất lượng cuộc sống cho người bệnh.
Hơn 10.000 mẫu hài cốt liệt sĩ quy tập từ các nghĩa trang liệt sĩ trên khắp cả nước đã được chuyển về Trung tâm giám định ADN, thuộc Viện Sinh học, Viện hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam chờ giám định danh tính. Những hệ thống giải trình tự gene đang vận hành không ngừng nghỉ.
Bên trong phòng lưu mẫu của Trung tâm giám định ADN, những mẩu xương đã nằm sâu trong lòng đất nhiều chục năm, nhuốm màu thời gian được làm sạch, đóng gói cẩn thận trong những thùng nhựa trong suốt để chờ thực hiện quy trình giám định.
ThS Vũ Anh Tuấn - giám định viên Trung tâm giám định ADN, cho rằng bài toán giám định nhận dạng hài cốt liệt sĩ ở Việt Nam được coi là một trong những thách thức khó nhất thế giới ở lĩnh vực nhận dạng.
Bởi lẽ những mẫu hài cốt liệt sĩ chưa xác định được danh tính tại Việt Nam thường được chôn cất rất sơ sài, từng bị di chuyển nhiều lần. Đồng thời, khí hậu nhiệt đới nóng ẩm, nhiều khu vực ngập sâu trong nước khiến tình trạng ADN bị phân hủy và suy giảm nghiêm trọng.
Theo ông Tuấn, các mẫu hài cốt khi được đưa về trung tâm giám định phải được bảo quản theo đúng quy chuẩn kỹ thuật.
Quy trình giám định phải tuân thủ các quy định nghiêm ngặt để mẫu không bị nhiễm tạp chất, chạy ra kết quả không bị sai lệch, như: làm sạch mẫu ban đầu, nghiền mẫu thành bột mịn trong điều kiện vô trùng dưới tủ hút chuyên dụng. Tiếp đó là tách chiết ADN - khâu quan trọng để quyết định khả năng giám định.
Khi ADN thu được được đưa vào hệ thống phân tích dữ liệu, so sánh đối khớp với thân nhân từ dữ liệu Bộ Công an cung cấp. Để cho ra kết quả của một mẫu phải mất khoảng 3-4 tuần.
"Trường hợp giám định nhận dạng đầu tiên mà tôi được thực hiện từ những năm 2006, tìm được tên cho bác liệt sĩ Đinh Đình Bình. Câu nói cuối cùng của bác gửi về đơn vị cho chỉ huy là 'còn Bình thì còn điểm chốt' - đó cũng là câu nói mà đến giờ phút này tôi luôn nhớ và coi đây như một lời động viên mình trong quá trình làm việc", ông Tuấn kể lại và cho biết ông và các đồng nghiệp đang thực hiện mệnh lệnh của trái tim, mỗi lần tìm được tên, đưa được một liệt sĩ trở về với gia đình là niềm động viên lớn cho tất cả mọi người cùng cố gắng.
Theo chiến dịch 500 ngày đêm thực hiện tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, Trung tâm giám định ADN sẽ phải thực hiện giám định 6.623 mẫu hài cốt trong khoảng hơn 10.000 mẫu đang lưu tại trung tâm.
Ông Trần Trung Thành - Giám đốc Trung tâm giám định ADN, cho biết thời gian qua, với công nghệ giám định thường quy bằng hệ gene ti thể đã đem lại rất nhiều nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, hiện số lượng các mẫu ADN cần giám định ở Việt Nam là một con số rất lớn, khoảng 230.000 mẫu, đặt ra một bài toán cần có thêm những giải pháp của công nghệ bổ sung.
Trước những hạn chế của các phương pháp truyền thống, Viện hàn lâm Khoa học và Công nghệ được Chính phủ giao là đơn vị đầu mối triển khai dự án ODA nâng cao năng lực giám định hài cốt trong chiến tranh thông qua hợp tác phát triển, chuyển giao công nghệ và tiếp nhận trang thiết bị, hóa chất, vật tư tiêu hao do Chính phủ Hoa Kỳ tài trợ. Bên cạnh đó còn có sự đồng hành của Ủy ban Quốc tế về người mất tích ICMP.
Với ứng dụng công nghệ NGS-SNP kết hợp giải trình tự gene thế hệ mới đã giúp phạm vi đối sánh với thân nhân được mở rộng lên đến đời thứ tư, theo cả dòng cha và dòng mẹ.
Đặc biệt, phương pháp này có thể phân tích hiệu quả các mẫu ADN đã bị đứt gãy nghiêm trọng, đọc được các đoạn ADN rất ngắn, phù hợp với đặc điểm ADN của hài cốt liệt sĩ Việt Nam sau nhiều thập kỷ bị phân hủy, giảm chất lượng nghiêm trọng.
Hàng chục ngàn mẫu hài cốt liệt sĩ đang chờ giám định tại Trung tâm giám định ADN - Ảnh: NAM TRẦN
Hiệu quả của công nghệ NGS-SNP đã được minh chứng rõ qua đợt thí điểm tại Nghĩa trang liệt sĩ Trà Lĩnh (Cao Bằng).
Trong số 58 mẫu hài cốt đủ điều kiện giám định, phần lớn đã bị phân hủy nặng, nhóm nghiên cứu đã đối chiếu với mẫu ADN của thân nhân 14 liệt sĩ và xác định được danh tính cho 2 trường hợp ngay trong đợt thí điểm đầu tiên. Những mẫu chưa khớp nối chủ yếu do thiếu dữ liệu ADN của thân nhân để đối chiếu.
"Đến quý 1 năm 2027, Trung tâm sẽ tiến hành chuyển giao giải pháp công nghệ này cho tất cả các đơn vị giám định ADN của Việt Nam. Dự án này chúng tôi cần phải thực hiện một cách cẩn thận nhất có thể, để đảm bảo sau khi được chuyển giao sẽ đem lại hiệu quả cho công tác giám định ADN của Việt Nam", ông Thành chia sẻ.
Chương trình "Thiếu nhi Việt Nam ứng phó với biến đổi khí hậu" do Hội đồng Đội Trung ương phối hợp cùng Plan International Việt Nam tổ chức ngày 5-6 tại Hà Nội.
Tiến sĩ Phạm Văn Sĩ - đại diện Cục Biến đổi khí hậu, Bộ Nông nghiệp và Môi trường - cho hay trong tương lai gần, nước ta có thể bị mất khoảng 13% diện tích Đồng bằng sông Hồng và 47% diện tích của Đồng bằng sông Cửu Long do biến đổi khí hậu.
Trong khoảng 10 năm qua, mưa bão, thiên tai đã gây thiệt hại 15,5 tỉ USD, 2,7 triệu ha lúa và hơn 500.000 ngôi nhà bị hư hỏng. Đặc biệt, có khoảng 2.700 người chết và 6.000 người bị thương. "Thế nên hậu quả của biến đổi khí hậu tác động rất lớn cho sự phát triển và việc củng cố các cơ sở phát triển bền vững", ông Sỹ nói.
Mở đầu phần trò chuyện của mình, hoa hậu Lê Nguyễn Bảo Ngọc đưa ra con số 1.300 tỉ USD số tiền cần có để giải quyết hậu quả của biến đổi khí hậu.
Cô giải thích cho các em hiểu về Hội nghị COP (Conference of Party) ứng phó biến đổi khí hậu. Theo Bảo Ngọc, các em cần biết những vấn đề về khí hậu, môi trường, nguyên nhân của biến đổi khí hậu xuất phát từ đâu. Cô cũng giải thích ngắn gọn để thiếu nhi hiểu chính các em là người sẽ đưa ra quyết định cho tương lai.
"Các anh chị học đại học đang có một đấu trường mới là "Đấu trường xanh", có công việc mới là "Công việc xanh". Chính cuộc khủng hoảng khí hậu lại tạo ra những công việc chưa từng có", Bảo Ngọc nói.
Cô khuyên các em rèn luyện ý thức sống xanh ngay từ khi còn nhỏ và tư duy hệ thống để chủ động định hình sự nghiệp của mình, biến những mong muốn bảo vệ môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu thành công việc có giá trị trong tương lai.
Công việc "xanh" không chỉ là đi trồng cây, dọn vệ sinh môi trường hay làm tình nguyện mà là những công việc đòi hỏi trình độ, chất xám cao như kỹ sư năng lượng tái tạo, chuyên gia kiểm toán carbon...
Cô khuyên các em bắt đầu từ những việc nhỏ nhất thường ngày như biết phân loại rác, biết nhắc nhở người khác bỏ rác đúng chỗ, bỏ dần thói quen dùng đồ nhựa...
Anh Hoàng Thái Nam - Phó trưởng Ban Công tác thanh thiếu nhi (Trung ương Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh) - cho hay thiếu nhi không chỉ là đối tượng thụ hưởng các chính sách phát triển bền vững mà còn là lực lượng tiên phong trong việc thay đổi nhận thức, hành vi và lan tỏa những hành động tích cực trong cộng đồng.
Theo anh Nam, bão lũ, hạn hán, xâm nhập mặn, sạt lở đất, ngập úng đô thị, ô nhiễm môi trường và suy giảm đa dạng sinh học đã và đang tác động sâu sắc tới đời sống kinh tế - xã hội, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của người dân, đặc biệt là trẻ em và thế hệ trẻ.
Việc trang bị kiến thức, kỹ năng, ý thức trách nhiệm và năng lực hành động cho thế hệ trẻ trước những thách thức của biến đổi khí hậu không chỉ là trách nghiệm của các tổ chức thanh thiếu nhi mà là trách nhiệm và nhiệm vụ chung của toàn xã hội.
Bà Carina Neset - thành viên ban giám đốc Plan International Việt Nam - cho rằng trẻ em và thanh niên không chỉ là những người sẽ sống cùng các tác động của biến đổi khí hậu trong tương lai mà đang là những tác nhân tạo ra thay đổi ngay từ hôm nay.
Theo bà Carina Neset, khi được trao cơ hội, người trẻ hoàn toàn có thể nhận diện các thách thức tại cộng đồng, đề xuất giải pháp và huy động những người xung quanh cùng hành động. Đầu tư cho vai trò lãnh đạo của thanh thiếu niên là yếu tố thiết yếu để xây dựng khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu và hướng tới một tương lai phát triển bền vững.
