Cho học sinh mượn sách giáo khoa miễn phí là một chủ trương giàu ý nghĩa nhân văn, góp phần giảm gánh nặng chi phí cho phụ huynh, đồng thời hình thành ý thức tiết kiệm, giữ gìn tài sản chung cho học sinh. Tuy nhiên, để chủ trương này không chỉ tạo hiệu ứng tích cực trong những năm đầu mà còn phát huy hiệu quả lâu dài, điều quan trọng là phải có những giải pháp phù hợp.
Việc cho học sinh mượn sách giáo khoa (SGK) miễn phí trước hết là một chủ trương rất đáng ghi nhận. Trong bối cảnh chi phí học tập ngày càng tăng, mỗi bộ SGK được mượn sẽ giúp nhiều gia đình giảm bớt một khoản chi đầu năm học. Đối với những học sinh có hoàn cảnh khó khăn, đây còn là sự hỗ trợ thiết thực để các em yên tâm đến trường.
Không chỉ mang ý nghĩa kinh tế, mô hình này còn có giá trị giáo dục. Khi biết cuốn sách mình đang sử dụng sẽ tiếp tục được trao lại cho các em khóa sau, học sinh sẽ có ý thức hơn trong việc giữ gìn, bảo quản sách. Từ việc không gấp mép sách, không vẽ bậy, không làm rách hay làm mất sách, các em dần hình thành thói quen trân trọng tài sản chung và sử dụng tiết kiệm.
Bên cạnh đó, việc sử dụng SGK nhiều vòng đời còn góp phần hạn chế lãng phí tài nguyên, giảm lượng giấy in và phù hợp với xu hướng phát triển xanh, trong đó có ngành giáo dục.
Tuy nhiên, một chủ trương đúng chưa chắc đã thành công nếu thiếu giải pháp tổ chức phù hợp. Thực tế cho thấy không phải phụ huynh nào cũng muốn mượn SGK. Nhiều gia đình vẫn có thói quen mua sách mới để con tiện ghi chú, gạch chân, làm bài tập hoặc giữ làm tài liệu tham khảo sau này. Với những gia đình có điều kiện, khoản tiền mua sách không phải là áp lực quá lớn. Nếu tỷ lệ học sinh đăng ký mượn thấp, nhiều bộ sách được đầu tư có thể không được khai thác hết hiệu quả.
Một khó khăn khác là khâu quản lý. Hàng chục nghìn bộ sách được phát đầu năm, thu hồi cuối năm đòi hỏi quy trình chặt chẽ. Ai sẽ kiểm tra chất lượng sách? Ai chịu trách nhiệm khi sách bị hư hỏng hoặc thất lạc? Việc kiểm kê, phân loại, sửa chữa và bổ sung sách sẽ tạo thêm khối lượng công việc không nhỏ cho thư viện và giáo viên nếu không có cơ chế vận hành hợp lý.
Ngoài ra, sau vài năm sử dụng, nhiều cuốn sách sẽ xuống cấp. Nếu học sinh nhận những cuốn sách quá cũ, nhàu nát hoặc chi chít nét viết, tâm lý không muốn mượn là điều dễ hiểu. Khi đó, mục tiêu tiết kiệm có thể không đạt được như mong muốn. Bởi vậy, điều đáng quan tâm không chỉ là có bao nhiêu địa phương triển khai mà còn là chủ trương ấy có thể duy trì hiệu quả trong nhiều năm hay không.
Muốn mô hình SGK dùng chung phát huy hiệu quả, trước hết cần xem đây là một hoạt động có tính lâu dài chứ không phải phong trào ngắn hạn.
Điều đầu tiên là nên thực hiện trên tinh thần tự nguyện. Phụ huynh có quyền lựa chọn mượn hoặc mua sách mới tùy theo nhu cầu. Việc áp đặt một hình thức duy nhất sẽ khó tạo được sự đồng thuận.
Tiếp theo, cần xây dựng quy chế mượn sách rõ ràng. Khi nhận sách, phụ huynh và học sinh nên ký cam kết bảo quản. Nếu sách bị mất hoặc hư hỏng do lỗi chủ quan thì phải bồi hoàn theo quy định. Ngược lại, những hao mòn tự nhiên sau quá trình sử dụng cần được chấp nhận như một phần của vòng đời cuốn sách.
Một giải pháp đáng cân nhắc là có nên thu một khoản phí quản lý ở mức hợp lý để phục vụ việc dán mã sách, bọc bìa, sửa chữa, khử khuẩn và thay thế những cuốn sách không còn đủ điều kiện sử dụng. Khoản phí này nếu được công khai, minh bạch sẽ giúp mô hình vận hành bền vững hơn thay vì hoàn toàn phụ thuộc vào ngân sách.
Song song đó, các trường cần ứng dụng công nghệ trong quản lý. Mỗi bộ sách có thể được gắn mã QR hoặc mã vạch để theo dõi quá trình mượn – trả, giảm áp lực cho cán bộ thư viện và hạn chế thất thoát.
Quan trọng hơn cả là nâng cao nhận thức của học sinh. Các em cần hiểu rằng giữ gìn một cuốn sách không chỉ vì bản thân mà còn vì những học sinh khóa sau. Khi ý thức được hình thành, việc bảo quản sách sẽ trở thành hành động tự giác chứ không phải vì sợ bị xử phạt.
Các địa phương cũng nên có cơ chế đánh giá định kỳ hiệu quả của mô hình. Sau mỗi năm học cần thống kê tỷ lệ học sinh mượn sách, tỷ lệ sách hư hỏng, chi phí quản lý và mức độ hài lòng của phụ huynh để điều chỉnh kịp thời. Không nên đặt nặng chỉ tiêu số lượng mà cần quan tâm đến chất lượng và tính bền vững.
Khoảng 6h sáng 4/6, khu vực đường Xuân Thủy, Hà Nội, đã nhộn nhịp thí sinh và phụ huynh dự kỳ thi vào lớp 10 trường THPT chuyên thuộc trường Đại học Sư phạm Hà Nội. Thời tiết lúc này không quá nắng gắt nên việc di chuyển và chờ đợi của các gia đình bớt vất vả.
Dọc các lối vào điểm thi, phụ huynh đứng thành từng nhóm trò chuyện hoặc tranh thủ dặn dò con. Nhiều em mang theo tài liệu để xem nhanh công thức, ghi chú trước giờ thi, trong khi một số ngồi nghỉ ngơi, nghe nhạc hoặc trò chuyện với bạn bè.
Mang theo một vali, một túi đựng quần áo, chị Đỗ Thị Kiều và con trai Tài Anh, ở Khoái Châu, Hưng Yên, sẵn sàng cho kỳ thi kéo dài hai ngày. Sáng nay, mẹ con chị xuất phát từ nhà lúc 5h, vượt quãng đường hơn 50 km để tới trường Đại học Sư phạm Hà Nội sớm gần ba tiếng.
"Đi sớm cho yên tâm, tránh tắc đường", chị nói, cho biết con đăng ký lớp chuyên Tiếng Anh với tỷ lệ chọi lên tới 1/30. Chị cho biết con chủ yếu học thêm online, do ở tỉnh chưa có nhiều lớp luyện thi vào trường chuyên.
"Biết là khó cạnh tranh với các bạn ở Hà Nội, tôi vẫn muốn cho con thử sức", chị chia sẻ. Ngày 7/6, mẹ con chị tiếp tục lên Hà Nội, dự kỳ thi vào trường chuyên Ngoại ngữ.
Năm 2026, trường THPT chuyên Sư phạm tuyển 490 học sinh lớp 10, nhưng gần 7.500 thí sinh đăng ký. Theo thầy Vũ Văn Tiến, đây là con số kỷ lục của trường, và là kỳ thi lớp 10 riêng đông nhất cả nước (không tinh các kỳ thi do Sở Giáo dục và Đào tạo tổ chức). Các năm trước, số thí sinh ổn định khoảng 5.500-5.700.
Thầy Tiến cho biết mỗi năm, trường có khoảng 20-25% học sinh ngoại tỉnh dự thi. Thí sinh xa nhất năm nay đến từ đặc khu Phú Quốc của An Giang. Nam sinh này dự thi môn chuyên Tiếng Anh, đã có mặt từ Hà Nội hôm qua.
Ở Hà Nội nhưng chị Hương cũng cách trường gần 50km, vì ở khu vực Ba Vì. Hôm nay chị chở con bằng xe máy đi thi từ 5h sáng. Hai mẹ con không kịp ăn nên mua bánh mỳ ở trong trường lúc gần 6h30.
Người mẹ kể con gái lớn từng đỗ và học trường chuyên Sư phạm, nên em trai cũng có động lực để phấn đấu. Dự thi lớp chuyên Toán, có tỷ lệ chọi gần 1/16, chị Hương nói hồi hộp nhưng động viên con giữ bình tĩnh và "cố hết mình".
Trưa nay, chị định nghỉ trưa tại trường, buổi tối hai mẹ con sẽ ở nhờ ký túc xá.
Theo thầy Tiến, để kỳ thi diễn ra suôn sẻ với lượng thí sinh lớn, trường Đại học Sư phạm Hà Nội tổ chức 9 điểm thi, kết hợp phân luồng giao thông và bố trí tình nguyện viên dày đặc để hỗ trợ thí sinh. Phụ huynh sẽ chờ con tại Hội trường 1/10 và nhà thi đấu của trường, có điều hòa và nước uống miễn phí.
Từ khoảng 7h, khu vực xung quanh cổng trường Đại học Sư phạm ùn ứ do vào giờ đi làm và phụ huynh ra về.
Tỷ lệ chọi vào lớp chuyên Tiếng Anh năm nay lên tới 1/29,9, tức trung bình cứ 30 em đi thi mới có một em đỗ. Đây là mức cao nhất ở chuyên Sư phạm kể từ 2020, cũng dẫn đầu cả nước. Kế đó là lớp chuyên Sinh, với hơn 1/19, theo sau là Ngữ văn - 1/15,8, Hóa học - 1/13,4.
Thí sinh phải làm bốn bài thi trong hai ngày. Sáng nay, các em thi môn Tiếng Anh; chiều thi Văn. Ngày mai là bài thi môn Toán (sáng) và các môn chuyên (chiều). Cách tính điểm xét tuyển khác nhau tùy nhóm.
Năm ngoái, lớp chuyên Tin (thi bằng Toán), Văn, Anh cùng lấy 21/30 điểm, cao nhất trường THPT chuyên Đại học Sư phạm, còn thấp nhất là lớp Tin (thi bằng Tin) với 17 điểm.
Bà Nguyễn Thị Thúy, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Quảng Ninh, chiều 16/6 cho biết căn cứ là bản tường trình của hai thí sinh liên quan đều nêu dù được giám thị gợi ý đáp án nhưng em được nhắc "không nghe, không muốn xem bài bạn, giữ nguyên phương án làm bài của mình".
"Sai lầm là của người lớn nhưng học sinh vẫn có tự trọng", bà Thúy nói.
Sự việc xảy ra hôm 12/6 - khi thí sinh làm bài môn cuối trong kỳ thi tốt nghiệp THPT, tại phòng thi 1528, trường THPT Cẩm Phả. Ông Tô Văn Tiến, giáo viên trường THCS và THPT Hải Đông (giám thị 2) đã đứng gần một thí sinh, đề nghị em trao đổi, giúp đỡ một em khác làm bài; thậm chí xem đáp án để nhắc. Nam sinh này sau đó chia sẻ trong nhóm lớp, nói bị ảnh hưởng tâm lý khi làm bài.
Hôm 13/6, bài đăng liên quan lan truyền chóng mặt trên mạng xã hội Threads. Sở Giáo dục và Đào tạo Quảng Ninh cùng công an xác minh, kết luận sự việc có thật.
Lý do là ông Tiến đã được bà Trần Thị Bích Hảo, giáo viên trường THPT Cẩm Phả, nhờ giúp đỡ con trai thi ở phòng này nếu được phân công. Giám thị 1 là bà Vũ Ngọc Hà (giáo viên trường THPT Nguyễn Bình) tuy đứng gần, không có sự tác động nào, nhưng cũng không ngăn chặn ông Tiến, không báo cáo về sự việc.
Do vi phạm quy chế thi, ông Tiến bị đề nghị mức cảnh cáo. Bà Hảo chịu mức tương tự vì biết quy định nhưng vẫn cố tình nhờ thầy Tiến giúp đỡ, làm ảnh hưởng thí sinh và uy tín của ngành giáo dục. Còn bà Hà nhận mức kỷ luật khiển trách (nhẹ nhất). Hiện, các hình thức kỷ luật với viên chức không giữ chức vụ quản lý lần lượt là khiển trách - cảnh cáo - buộc thôi việc.
Với nam sinh cho biết bị ảnh hưởng tâm lý, bà Thúy nhận định bài thi không thể hiện được điều này nên không có căn cứ để cộng điểm.
Kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 diễn ra ngày 11-12/6 với hơn 1,2 triệu thí sinh - đông nhất từ trước đến nay. Việc giám thị nhắc bài cho thí sinh trong bài thi là rất hiếm được ghi nhận trong nhiều năm qua.
Theo đó, sáng 19.5, em Nguyễn Minh Khang (8 tuổi), học sinh lớp 2A Trường tiểu học và THCS Đăk Hlơ (xã Kông Bơ La), trên đường đến trường đã nhặt được một chiếc ví da nữ. Kiểm tra bên trong, Khang phát hiện ví có nhiều tiền mặt cùng giấy tờ tùy thân mang tên T.T.Đ, ở thôn 1, xã Kông Bơ La. Số tiền mặt trong ví được em đếm là 5 triệu đồng.
Sau khi nhặt được, em Khang giữ nguyên số tiền cùng toàn bộ giấy tờ trong ví rồi mang đến trụ sở Công an xã Kông Bơ La giao nộp để tìm người đánh rơi. Từ thông tin trên các giấy tờ tùy thân bên trong ví, lực lượng công an nhanh chóng xác định chị Đ. là chủ nhân số tài sản trên và liên hệ trao trả.
Nhận lại chiếc ví cùng số tiền và giấy tờ tùy thân, chị Đ. xác nhận toàn bộ tài sản vẫn còn nguyên vẹn. Chị cho biết đã vô tình đánh rơi chiếc ví khi điều khiển xe máy trên đường vào ngày 19.5. Dù đã quay lại tìm kiếm dọc tuyến đường di chuyển, chị vẫn nghĩ tài sản khó có thể tìm lại được.
Theo Công an xã Kông Bơ La, hành động trung thực, không tham của rơi của học sinh Nguyễn Minh Khang là nghĩa cử đẹp, góp phần lan tỏa những giá trị tích cực trong cộng đồng. Việc làm của em cũng là tấm gương về lòng trung thực để thiếu nhi học tập và noi theo.
