Phát biểu trước Quốc hội về tình hình kinh tế – xã hội sáng 21/4, đại biểu Thạch Phước Bình, Phó đoàn đại biểu tỉnh Vĩnh Long, nhấn mạnh việc điều chỉnh mức lương cơ sở là yếu tố quyết định trực tiếp đến đời sống, động lực làm việc và chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức.
Những năm gần đây, Nhà nước đã nâng mức lương cơ sở từ 1,49 lên 1,8 rồi 2,34 triệu đồng/tháng và dự kiến tiếp tục tăng lên 2,53 triệu đồng từ 1/7/2026. Tuy nhiên theo ông, vấn đề hiện nay không còn là có tăng hay không mà là tăng ở mức nào để vừa bảo đảm đời sống, vừa phù hợp với khả năng ngân sách, đồng thời tạo động lực phát triển khu vực công.
Đại biểu đánh giá mức tăng dự kiến từ 1/7 “hợp lý về mặt kỹ thuật nhưng chưa đủ mạnh để bảo đảm cuộc sống cho đa số người làm khu vực công”. Mức này chỉ tăng khoảng 8,12% so với 2,34 triệu đồng hiện hành, tức là cao hơn lạm phát bình quân năm 2025 là 3,63% và cũng cao hơn mức CPI bình quân quý 1 năm 2026 là 3,51%.
“Tuy nhiên, nếu hỏi mức đó đã đủ để người khu vực công sống được bằng lương chưa thì theo tôi là chưa, nhất là đối với người mới vào nghề, người không có nguồn thu bổ sung và người làm việc ở các đô thị lớn”, đại biểu tỉnh Vĩnh Long nói.
Ông dẫn chứng một công chức mới vào nghề với hệ số 1,86 chỉ đạt khoảng 4,7 triệu đồng/tháng trước khi trừ bảo hiểm, trong khi chi phí sinh hoạt tối thiểu tại đô thị phổ biến từ 6-7 triệu đồng/tháng. Điều này cho thấy một khoảng cách đáng kể giữa thu nhập và nhu cầu sống cơ bản.
Hệ quả là người lao động khó sống độc lập bằng lương, phải phụ thuộc vào nguồn thu nhập bổ sung, làm giảm động lực và chất lượng cuộc sống. Vì vậy, theo ông, mức 2,53 triệu đồng mới chỉ đạt mục tiêu ổn định, chưa đạt mục tiêu bảo đảm đời sống.
Mặt khác, từ 1/7, lương tối thiểu vùng của khu vực doanh nghiệp dự kiến là 5,31 triệu đồng ở vùng một, 4,73 triệu đồng ở vùng hai, 4,14 triệu đồng ở vùng ba và 3,96 triệu đồng ở vùng bốn. Bình quân bốn vùng khoảng 4,47 triệu đồng/tháng. Nếu lấy mức lương cơ sở 2,53 triệu đồng nhân với hệ số khởi điểm phổ biến 1,86, tiền lương theo công thức hiện hành chỉ khoảng 4,7 triệu đồng/tháng; với hệ số 2,1 thì khoảng 5,3 triệu đồng/tháng.
“Nói cách khác, người ở nhóm thấp nhất chỉ vừa nhỉnh hơn mức lương tối thiểu vùng bình quân, còn người ở nhóm hệ số 2,1 thì chỉ vừa chạm ngưỡng vùng một”, ông phân tích.
Với mặt bằng chi phí đô thị, theo đại biểu Bình, đó chỉ là mức cầm cự, chưa phải mức bảo đảm cuộc sống ổn định. Bên cạnh đó, áp lực chi tiêu cũng không nhỏ khi ngay trong năm 2025, nhiều nhóm chi phí thiết yếu tăng nhanh hơn CPI chung như nhà ở, điện, nước và vật liệu xây dựng tăng 8,3%; thuốc và dịch vụ y tế tăng 12,92%. Đây đều là các khoản chi khó tránh của hộ gia đình công chức, viên chức.
Do đó, dù lương cơ sở tăng 8,12%, cảm nhận thực tế của nhiều người vẫn “chưa đạt mức an tâm”, nhất là khi phải trang trải chi phí nuôi con, thuê nhà, đi lại, học hành và chăm sóc y tế.
Từ các phân tích trên, đại biểu đề xuất mức 2,65-2,7 triệu đồng/tháng, tương đương tăng khoảng 13-15% so với mức lương cơ sở hiện hành, là phương án hợp lý và khả thi hơn trong giai đoạn hiện nay. Với mức này, người có hệ số 1,86 có thể đạt khoảng 4,9-5 triệu đồng/tháng, người có hệ số 2,1 đạt trên 5,5 triệu đồng/tháng.
So với mức 2,53 triệu đồng, thu nhập tăng thêm khoảng 200.000-400.000 đồng/tháng, là mức tăng có ý nghĩa rõ rệt đối với nhóm có thu nhập thấp. Quan trọng hơn, mức này giúp thu hẹp khoảng cách với lương tối thiểu vùng của khu vực doanh nghiệp, giảm áp lực thiếu hụt chi tiêu thiết yếu cả về đời sống và tâm lý.
Theo ông, mức tăng lên 2,65-2,7 triệu đồng tuy chưa thể bảo đảm hoàn toàn sống được bằng lương ở đô thị lớn nhưng có ý nghĩa quan trọng trong việc giúp người lao động giảm phụ thuộc vào nguồn thu nhập ngoài lương, tạo cảm nhận rõ ràng về sự cải thiện thu nhập thay vì chỉ tăng danh nghĩa, qua đó góp phần ổn định tâm lý và nâng cao động lực làm việc.
Đại biểu cũng cho rằng mức 2,65-2,7 triệu đồng/tháng “không tạo áp lực quá lớn” lên ngân sách nhà nước, có thể thực hiện nếu đi kèm với tinh giản biên chế, cơ cấu lại chi tiêu công và giảm các khoản chi kém hiệu quả. Điểm mấu chốt là đạt được sự cân bằng giữa khả năng chi trả và yêu cầu cải thiện đời sống.
Cuối tháng 3, Bộ Nội vụ trình Chính phủ dự thảo nâng lương cơ sở từ 2,34 lên 2,53 triệu đồng, tương đương tăng 8,1% từ ngày 1/7 theo lộ trình điều chỉnh tiền lương khu vực nhà nước.
Mức lương cơ sở là căn cứ tính lương trong bảng lương, phụ cấp và các chế độ khác theo công thức lương = lương cơ sở x hệ số lương. Đồng thời, đây cũng là cơ sở để tính hoạt động phí, sinh hoạt phí và các khoản trích theo quy định. Cơ quan soạn thảo cho biết việc điều chỉnh là cần thiết nhằm tạo động lực làm việc, nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác, góp phần cải thiện đời sống người hưởng lương và nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị.
Ngày 18-4, lãnh đạo UBND xã Phước Giang, tỉnh Quảng Ngãi cho biết đã yêu cầu đơn vị chuyên môn rà soát, tính toán và có báo cáo để làm hộ lan dọc kênh chính Nam qua xã, xử lý dứt điểm vấn đề tai nạn chết người thường xuyên xảy ra ở đoạn kênh dài 3km này.
Kênh chính Nam đưa vào sử dụng năm 1991, kết nối từ công trình thủy nông Thạch Nham, tưới tiêu cho các cánh đồng ở phía nam tỉnh Quảng Ngãi.
Nguyên nhân: đoạn kênh dài 3km trở thành nỗi bất an của người dân bởi nước sâu, chảy mạnh, đường dọc kênh không có hộ lan lại nhỏ hẹp.
Ngày 30-3, anh Nguyễn Văn Cảnh (xã Phước Giang) đang sửa xe thì phát hiện một nam sinh rơi xuống kênh, may mắn anh Cảnh ném phao, dùng cây cứu người gặp nạn vào bờ, an toàn.
Anh Cảnh kể trong 20 năm qua đã cứu 10 người rơi xuống đoạn kênh trước nhà. Vì biết hay có người ngã xuống kênh, nên anh Cảnh mua luôn cái phao, treo trước nhà để ứng cứu.
Với "kinh nghiệm" của mình, anh Cảnh cho biết thời điểm nguy hiểm nhất là bước vào vụ trồng lúa, nước kênh đầy, sâu 3,5m. Đoạn kênh dài 3km này có nhiều cống ngầm, áp lực nước mạnh nên chảy xiết, bờ kênh lại khá dốc, không có hộ lan nên "chệch tay lái" là lao xuống kênh.
Cũng trong ngày 30-3, tại vị trí kênh cách nhà anh Cảnh khoảng 1km, có một người đàn ông rơi xuống kênh và tử vong.
Trước đây một vài vị trí được đơn vị vận hành kênh dựng hộ lan kiểu cũ. Nhưng thời gian quá lâu đã xuống cấp, không còn tác dụng. Kiểu hộ lan này cũng không còn phù hợp với tình hình giao thông hiện tại.
"Có nhiều vụ tai nạn thương tâm xảy ra trên đoạn kênh này, chúng tôi xem đây là vấn đề dân sinh cấp bách cần xử lý. Hiện xã đã giao cho Phòng Kinh tế kiểm tra, thống kê và báo cáo. Từ đây sẽ đề nghị tỉnh hỗ trợ, bố trí kinh phí làm hộ lan dọc kênh", lãnh đạo UBND xã Phước Giang nói.
UBND TP Hà Nội đang lấy ý kiến nhân dân về dự thảo Nghị quyết của HĐND thành phố quy định cơ chế, chính sách về đầu tư, phát triển và hỗ trợ nhà ở; ưu đãi, hỗ trợ phát triển nhà ở xã hội, nhà ở công vụ, nhà ở phục vụ tái định cư, nhà lưu trú và các loại hình nhà ở khác; việc sử dụng ngân sách thành phố để đầu tư hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội thiết yếu phục vụ các dự án nhà ở theo quy hoạch.
Dự thảo nghị quyết có 1 chương quy định về chính sách hỗ trợ nhà ở.
Về đối tượng được hưởng chính sách hỗ trợ nhà ở xã hội, dự thảo nghị quyết quy định ngoài các đối tượng được hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở xã hội theo quy định của pháp luật về nhà ở, thành phố xem xét hỗ trợ đối với một số trường hợp khi có nhu cầu về nhà ở trên địa bàn thành phố.
Một là nhân lực khoa học và công nghệ, nhân lực công nghệ cao, chuyên gia, nhà khoa học, nhân lực số, người lao động làm việc trong các lĩnh vực ưu tiên phát triển của thành phố theo định hướng kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, công nghiệp công nghệ cao, trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, công nghệ sinh học và các ngành, lĩnh vực trọng điểm khác do UBND thành phố quy định.
Hai là cá nhân trực tiếp tham gia thực hiện các chương trình, nhiệm vụ, dự án trọng điểm, công trình trọng điểm, dự án chiến lược, dự án đầu tư quy mô lớn có ý nghĩa quan trọng đối với phát triển kinh tế - xã hội của thành phố theo danh mục do cấp có thẩm quyền xác định.
Ba là các đối tượng khác có đóng góp đặc biệt cho phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số hoặc phát triển kinh tế - xã hội của thành phố theo quyết định của UBND thành phố.
Trường hợp người được hỗ trợ không còn đáp ứng điều kiện, chấm dứt làm việc tại thành phố, vi phạm cam kết hoặc sử dụng nhà ở không đúng mục đích thì bị xem xét thu hồi theo quy định, theo dự thảo nghị quyết.
Về chính sách hỗ trợ nhà ở nhân lực chất lượng cao, dự thảo nghị quyết quy định điều kiện được hỗ trợ là phải có hợp đồng làm việc, quyết định tuyển dụng hoặc văn bản xác nhận của cơ quan có thẩm quyền về việc tham gia chương trình, dự án thuộc diện thu hút, phát triển nhân lực chất lượng cao của thành phố.
Cùng với đó, nhân lực chất lượng cao phải cam kết làm việc, cống hiến cho thành phố trong thời gian tối thiểu 5 năm theo quy định.
Đồng thời, các trường hợp này chưa được hưởng chính sách hỗ trợ nhà ở khác của Nhà nước trên địa bàn thành phố, trường hợp đã có nhà ở thuộc sở hữu hợp pháp nhưng không bảo đảm điều kiện phục vụ công tác do khoảng cách xa nơi làm việc thì được xem xét bố trí thuê nhà ở theo quy định của UBND thành phố.
Các trường hợp này phải đáp ứng tiêu chí chuyên môn, trình độ, thành tích, đóng góp theo quy định cụ thể của UBND TP Hà Nội.
Dự thảo nghị quyết quy định nhân lực chất lượng cao đủ điều kiện có thể được hỗ trợ cho thuê nhà ở trong thời gian công tác, làm việc tại thành phố. Trường hợp cam kết làm việc, cống hiến cho thành phố từ 5 năm đến dưới 10 năm thì được tặng nhà ở chung cư hoặc giảm tối đa 50% tiền mua nhà ở biệt thự, nhà ở liền kề.
Bên cạnh đó, trường hợp cam kết làm việc, cống hiến cho thành phố tối thiểu 10 năm trở lên thì được tặng nhà ở như biệt thự, liền kề hoặc chung cư, theo dự thảo nghị quyết.
UBND TP Hà Nội sẽ quy định chi tiết tiêu chí, điều kiện được hỗ trợ nhà ở cho nhân lực công nghệ cao, việc quản lý, thu hồi và các nội dung cần thiết khác để tổ chức thực hiện.
Liên quan đến vụ việc người Việt Nam bị bắt tại Indonesia do liên quan đến các hành vi vi phạm pháp luật, tại họp báo thường kỳ Bộ Ngoại giao chiều 14/5, Người Phát ngôn Phạm Thu Hằng cho biết theo thông tin từ Đại sứ quán Việt Nam tại Indonesia, vụ việc vẫn đang được các cơ quan chức năng điều tra, làm rõ.
Theo bà Hằng, Bộ Ngoại giao đã chỉ đạo Đại sứ quán Việt Nam tại Indonesia liên hệ với các cơ quan chức năng liên quan để xác minh thông tin, nhân thân và triển khai các biện pháp bảo hộ công dân phù hợp.
Liên quan đến vụ việc người Việt Nam bị bắt tại Campuchia, bà Hằng cho hay các cơ quan đại diện Việt Nam tại Campuchia đã chủ động làm việc với cơ quan chức năng sở tại để tìm hiểu thông tin, đề nghị phía Campuchia đảm bảo an ninh, an toàn và điều kiện sinh hoạt cho công dân Việt Nam.
Bộ Ngoại giao đã chỉ đạo cơ quan đại diện Việt Nam tại Campuchia phối hợp chặt chẽ với cơ quan chức năng sở tại sớm hoàn tất thủ tục xác minh nhân thân ban đầu, phối hợp với các cơ quan chức năng trong nước và sở tại triển khai thủ tục lãnh sự cần thiết sớm đưa công dân về nước an toàn, thuận lợi, theo bà Hằng.
Từ ngày 1/4 đến nay, các cơ quan đại diện Việt Nam tại Campuchia đang phối hợp chặt chẽ với địa phương và cơ quan chức năng trong nước để tiếp nhận gần 200 công dân Việt Nam qua các cửa khẩu.
"Công dân Việt Nam cần cảnh giác trước những thông tin, lời mời tuyển dụng trên mạng để ra nước ngoài làm việc nhẹ lương cao. Những lời mời gọi không yêu cầu về bằng cấp, trình độ, không có hợp đồng ký kết, không thông qua doanh nghiệp, tổ chức phái cử lao động… tiềm ẩn nguy cơ bị bóc lột, cưỡng bức lao động hoặc mua bán người", bà Hằng khuyến cáo.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao cũng khuyến cáo công dân cần tìm hiểu, kiểm chứng kỹ thông tin về nội dung công việc, đơn vị, địa điểm dự kiến làm việc, người giới thiệu, chế độ bảo hiểm và quyền lợi… trước khi quyết định ra nước ngoài làm việc.
