Giữa dòng kênh Đôi (TP.HCM) tồn tại một đình cổ hơn 150 năm tuổi – từng được vua Tự Đức ban sắc phong và là cơ sở hoạt động của Công hội bí mật. Ít ai ngờ, giữa đô thị sầm uất, vẫn có một “cù lao lịch sử” lưu giữ gần như nguyên vẹn dấu tích Sài Gòn xưa. Đó là đình Bình Đông (ở quận 8 cũ).
Chiều đầu tháng 5.2026, trong cái nắng đặc trưng của TP.HCM, xuôi theo những cung đường uốn lượn, phóng viên Thanh Niên men theo rạch Bà Tàng để tìm đến một cù lao nhỏ và khám phá rõ hơn về ngôi đình này.
Người dân địa phương khi được hỏi đều không thể xác định chính xác thời điểm đình được xây dựng. Họ chỉ biết rằng đình đã tồn tại từ xa xưa, ban đầu chỉ là một ngôi nhà lá đơn sơ nơi dân làng tụ họp, cúng bái và sinh hoạt cộng đồng.
Theo ghi chép trong Gia Định thành thông chí của tác giả Trịnh Hoài Đức, đình Bình Đông đã được ban sắc phong vào năm Tự Đức ngũ niên (1853). Điều này đồng nghĩa ngôi đình phải được dựng lên trước thời điểm này.
Sắc phong cho Thần Thành hoàng bổn cảnh của thôn Bình Đông, huyện Tân Long mang niên đại ngày 29.11 âm lịch năm Nhâm Tý (tức 8.1.1853), minh chứng rõ nét cho bề dày lịch sử của công trình.
Thủ từ của đình Bình Đông chia sẻ: “Sắc phong của vua được thờ ở chính điện, không ai dám mở ra xem. Chỉ có lễ Kỳ Yên (cầu an), đình thực hiện nghi thức vén rèm, xịt dầu thơm cho sắc phong như một cách gìn giữ, chăm chút báu vật. Sau khi bế mạc lễ Kỳ Yên, sẽ hạ rèm đỏ và bảo quản sắc phong phía sau rèm”.
Trải qua thời gian, đình nhiều lần được trùng tu. Đến năm 1922, đình được nâng cấp với mái ngói, vách ván, cột kèo gỗ theo phong cách đình Nam bộ đặc trưng.
Biến cố lịch sử năm 1968 khiến đình Bình Đông bị tàn phá nặng nề. Sau đó, đình được xây dựng lại bằng kết cấu bê tông cốt thép nhưng vẫn giữ nguyên kiến trúc truyền thống.
Tổng thể công trình gồm võ ca và chính điện nằm trung tâm, 2 bên là Đông lang, Tây lang cùng nhà Nghĩa từ…, là bố cục quen thuộc của đình làng Nam bộ.
Điểm nhấn đặc biệt của đình nằm ở hệ thống hiện vật bên trong chính điện. Các khám thờ, Tả Hữu ban, Hội đồng được chạm thủng viền quanh với hình ảnh rồng vờn châu, tứ linh… đầy tính nghệ thuật.
Những bao lam chạm khắc tinh xảo trên gỗ quý với hình mai, lan, cúc, trúc, mẫu đơn, sóc…, càng làm nổi bật giá trị mỹ thuật truyền thống. Đáng chú ý, bức hoành phi Bình Đông Đình treo tại cửa chính điện vẫn còn được lưu giữ nguyên vẹn.
Không chỉ là một ngôi đình cổ linh thiêng, đình Bình Đông còn gắn liền với những dấu mốc quan trọng của lịch sử cách mạng.
Tài liệu ở đình Bình Đông giới thiệu: “Năm 1920, người công nhân Tôn Đức Thắng (sau này là Chủ tịch nước) đã thành lập Công hội bí mật – tổ chức đầu tiên của giai cấp công nhân Việt Nam.
Người đã chọn đình Bình Đông là nơi hội họp, sinh hoạt của công hội những năm 1920 – 1925 và Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên 1927 – 1929. Đình Bình Đông cũng là một cơ sở cách mạng trong thời kỳ chống Mỹ”.
Bên cạnh giá trị lịch sử, đình Bình Đông còn lưu giữ đời sống văn hóa tâm linh đặc sắc của người dân Nam bộ. Hằng năm, lễ Kỳ Yên diễn ra vào ngày 12, 13 và 14.2 âm lịch với đầy đủ nghi thức truyền thống.
Chia sẻ với chúng tôi, thủ từ đình Bình Đông cho hay: “Bà con tin đình linh thiêng nên năm nào cũng ghé thăm. Có người cầu xong, công việc thuận lợi thì quay lại tạ lễ”.
Với những giá trị tiêu biểu về lịch sử và văn hóa, đình Bình Đông đã được Bộ Văn hóa (nay là Bộ Văn hóa – Thể thao và Du lịch) công nhận là di tích lịch sử – văn hóa cấp quốc gia năm 1997.
Gần 2 thế kỷ trôi qua, đình Bình Đông – ngôi đình cổ hiếm hoi ở TP.HCM tồn tại giữa dòng kênh Đôi lặng lẽ giữ lại ký ức Sài Gòn xưa như “điểm chạm quá khứ” mà không phải ai cũng biết rõ.
Ngày 30-5, UBND TP Huế tổ chức Hội nghị công bố điều chỉnh Quy hoạch thành phố Huế thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 và xúc tiến đầu tư năm 2026.
Tại hội nghị, Chủ tịch UBND TP Huế Nguyễn Khắc Toàn khẳng định việc điều chỉnh quy hoạch lần này không chỉ xác lập không gian mà còn định hình con đường phát triển dài hạn bằng tầm nhìn chiến lược.
Trong vị thế mới của một thành phố trực thuộc Trung ương, Huế kiên định hướng phát triển theo mô hình đô thị văn hóa, di sản, sinh thái, cảnh quan, thân thiện với môi trường và thông minh.
Theo quy hoạch vừa được công bố, đến năm 2030, Huế phấn đấu trở thành thành phố Festival đặc trưng của Việt Nam và là trung tâm đặc sắc của khu vực Đông Nam Á về văn hóa, du lịch, y tế chuyên sâu.
Đáng chú ý, nền tảng để đạt được các mục tiêu này chính là việc ưu tiên phát triển kinh tế di sản và công nghiệp văn hóa dựa trên hệ sinh thái kinh tế xanh và kinh tế số.
Tầm nhìn đến năm 2050, Huế hướng đến một đô thị lớn có trình độ phát triển cao nhưng vẫn giữ vững giá trị cốt lõi là một điểm đến an toàn, thân thiện và hạnh phúc.
Để hiện thực hóa điều này, thành phố được tổ chức thành 6 vùng phát triển, trong đó các vùng sinh thái phía Tây và phía Nam đóng vai trò quan trọng trong việc giữ gìn "lá phổi xanh" cho đô thị.
Huế tiếp tục kiên định phát triển theo mô hình đô thị loại I đặc trưng về di sản, xanh, thông minh, hướng biển và thích ứng với biến đổi khí hậu. Ba cụm đô thị động lực gồm đô thị trung tâm, đô thị Phong Điền và đô thị Chân Mây sẽ đóng vai trò dẫn dắt tăng trưởng trong giai đoạn tới.
Một trong những điểm nhấn của bản quy hoạch điều chỉnh là chiến lược phát triển kinh tế biển và đầm phá, dự kiến đóng góp tới 45-50% GRDP của thành phố.
Tuy nhiên, thay vì phát triển nóng, Huế chọn hướng đi bền vững. Khu kinh tế Chân Mây - Lăng Cô tiếp tục được xác định là cực tăng trưởng quan trọng nhưng phải tuân thủ định hướng phát triển sinh thái.
Song song đó, Huế tập trung thúc đẩy các ngành công nghiệp công nghệ số, bán dẫn và đặc biệt năng lượng sạch, vật liệu mới.
Việc hình thành các khu công nghệ cao, đô thị khoa học đổi mới sáng tạo được kỳ vọng sẽ thu hút các ngành công nghiệp có giá trị gia tăng cao mà không gây tổn hại đến môi trường.
Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia cho biết hôm nay 10-7, thời tiết Bắc Bộ và Thanh Hóa, Nghệ An, Quảng Ninh mưa vừa, mưa to và dông, có nơi mưa rất to.
Trái ngược với Bắc Bộ, Hà Tĩnh đến TP Huế và duyên hải Nam Trung Bộ ngày nắng, riêng khu vực từ TP Huế đến TP Đà Nẵng và phía đông các tỉnh từ Quảng Ngãi đến Đắk Lắk nắng nóng.
Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ vẫn thời tiết đặc trưng của mùa mưa, trời có mưa rào và dông vài nơi, chiều tối có nơi mưa to. Trong mưa dông khả năng có lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh.
TP Hà Nội nhiều mây, mưa rào và dông, có nơi mưa to. Nhiệt độ thấp nhất 25-27 độ C, cao nhất 31-33 độ C.
Tây Bắc Bộ nhiều mây, mưa vừa, mưa to, có nơi mưa rất to. Nhiệt độ thấp nhất 22-26 độ C, cao nhất 28-31 độ C.
Đông Bắc Bộ nhiều mây, vùng núi, trung du và Quảng Ninh mưa vừa, mưa to, có nơi mưa rất to. Nhiệt độ thấp nhất 24-27 độ C, cao nhất 30-33 độ C.
Thanh Hóa đến Huế phía Bắc (Thanh Hóa - Nghệ An) mưa rào, có nơi mưa to; phía Nam ngày nắng, có nơi nắng nóng. Nhiệt độ thấp nhất 26-29 độ C, cao nhất 32-35 độ C.
Duyên hải Nam Trung Bộ có mây, ngày nắng, riêng phía Bắc nắng nóng. Nhiệt độ thấp nhất 26-29 độ C, cao nhất 33-36 độ C.
Cao nguyên Trung Bộ có mây, mưa rào và dông, chiều tối có nơi mưa to. Nhiệt độ thấp nhất 20-23 độ C, cao nhất 27-30 độ C.
Nam Bộ có mây, mưa rào và dông vài nơi, chiều tối có nơi mưa to. Nhiệt độ thấp nhất 24-27 độ C, cao nhất 31-34 độ C.
TP.HCM có mây, mưa rào, chiều tối có nơi mưa to. Nhiệt độ thấp nhất 24-27 độ C, cao nhất 32-34 độ C.
Bà Phan Mai Phương (79 tuổi), cán bộ hưu trí Bộ Công thương, hiện cư trú tại phố Hàng Bạc (Hà Nội), con gái đại tá Phan Phác (1915 - 2009), quyền Tổng tham mưu phó Quân đội nhân dân Việt Nam trong kháng chiến chống Pháp, kể lại cho chúng tôi nghe kỷ niệm được vinh dự gặp Bác Hồ - Chủ tịch Hồ Chí Minh.
"Tôi nhớ vào buổi học cuối cùng của tháng 12.1958, cô Thắng - chủ nhiệm lớp 4G của chúng tôi ở Trường tiểu học Nguyễn Du (nay là Trường tiểu học Trưng Vương - phố Lý Thái Tổ, Hà Nội) gọi tôi ra dặn dò: 'Sáng mai đúng 6 giờ em ăn mặc đẹp có mặt ở Ấu Trĩ Viên (nay là Cung Thiếu nhi) để làm nhiệm vụ đặc biệt'.
Hỏi nhiệm vụ gì thì cô giáo bảo là bí mật. Vâng lời cô giáo, tôi có mặt đúng giờ thì thấy có 3 bạn gồm 2 nam 1 nữ cũng vừa tới. Chúng tôi lúc đó vừa nhút nhát lại ngờ nghệch nữa (chứ không hoạt bát như học sinh lớp 4 bây giờ) không biết giao tiếp, trao đổi, trò chuyện, hỏi tên địa chỉ của nhau đâu (cho nên đến tận bây giờ tôi cứ tiếc và ân hận mãi là không biết các bạn ấy sau này thế nào…)", bà Mai Phương nhớ lại.
Trong ký ức của bà Mai Phương, 4 học sinh đó gồm: Một học sinh nữ trường Lương Ngọc Quyến (Hà Nội), đại diện cho thiếu nhi Hoa kiều. Một học sinh nam (có lẽ từ trường học sinh miền Nam ở Hải Phòng lên) đại diện cho thiếu nhi miền Nam.
Học sinh nam thứ 2 đại diện cho thiếu nhi miền Bắc. Đại diện cho thiếu nhi toàn quốc, học sinh Phan Mai Phương được anh chị phụ trách hướng dẫn nói lời chúc tết Bác Hồ...
"Đoàn chúng tôi đến Phủ Chủ tịch đã thấy Bác Hồ, Bác Tôn cùng các vị lãnh đạo Đảng, Nhà nước đông đủ - bà Phan Mai Phương kể tiếp - Chúng tôi sung sướng, xúc động đến run người. Buổi lễ chúc mừng năm mới bắt đầu. Bốn chúng tôi được đứng hàng ngang cùng với Bác ở giữa, còn 2 hàng dọc 2 bên là các vị lãnh đạo".
Kể đến đây, bà Phan Mai Phương cho chúng tôi xem tờ báo Nhân dân số ra ngày 2.1.1959 đã ố vàng vì thời gian hơn 65 năm có đăng ảnh ngay trang nhất. Trong ảnh, học sinh lớp 4G Phan Mai Phương đứng còn thấp hơn micro.
"Tôi không nhớ mình đã nói lời chúc tết Bác, các vị lãnh đạo Đảng, Chính phủ như thế nào nhưng lại nhớ như in hình ảnh Bác Hồ nhắc Bác Tôn (khi đó Bác Tôn Đức Thắng là Phó chủ tịch nước) khi Bác Tôn phát biểu đến chỗ '…chúng ta thực hiện kế hoạch...'; đến đó Bác Tôn hơi ngập ngừng thì Bác Hồ khẽ nhắc ngay 'kế hoạch 5 năm lần thứ nhất'. Nghe Bác Hồ nói như vậy tôi xúc động lắm vì không ngờ vị Chủ tịch nước lại nhắc cho vị Phó chủ tịch nước một cách thân tình, giản dị như thế", bà Mai Phương nói.
Cả 4 học sinh được ngồi cạnh Bác Hồ. Bác ngồi giữa; bạn nữ Hoa kiều chạy đến ngồi cạnh Bác trước. Biết ý, 4 học sinh ngồi xen kẽ có nam, có nữ sát bên Bác. Phan Mai Phương phía ngoài, cách một bạn nam bên tay trái Bác.
"Lúc về Bác cho mỗi chúng tôi 2 cái kẹo. Tôi ghi nhớ mãi những lời Bác căn dặn còn kẹo thì tiếc không dám ăn cứ nắm chặt trong tay đến nỗi khi về nhà thì kẹo nhũn ra và tôi chia cho 2 em trai (Phan Bảo Khánh và Phan Tuấn Khôi) mỗi em 1 chiếc là quà của Bác Hồ - quý lắm", bà Phan Mai Phương xúc động.
Sau này, bà Mai Phương còn nhiều dịp được gặp Bác Hồ. Đó là dịp lãnh đạo cấp cao các nước sang thăm Việt Nam, bà đều được chọn trong đoàn thiếu nhi thủ đô Hà Nội dâng hoa cho nên lần nào cũng được gặp Bác Hồ.
Vinh dự này khiến cô nữ sinh phố Hàng Bạc càng cố gắng học tập rèn luyện để xứng đáng là cháu ngoan của Bác. Kết quả cả 3 cấp học: cấp 1, cấp 2, cấp 3 Phan Mai Phương đều là học sinh giỏi cấp thành phố, là "Cháu ngoan Bác Hồ". Kỳ Đại hội Đảng lần thứ III cô cũng được chọn trong đoàn thiếu nhi đến chào mừng và lên dâng hoa Chủ tịch đoàn.
Tốt nghiệp đại học, bà Phan Mai Phương về làm việc tại Bộ Ngoại thương (nay là Bộ Công thương). Cơ duyên, bà được tham gia phục vụ công trình xây dựng Bảo tàng Hồ Chí Minh.
Khi khánh thành công trình đúng dịp kỷ niệm 100 năm ngày sinh của Bác (1990) Ban chỉ đạo xây dựng Bảo tàng Hồ Chí Minh tặng bà huy hiệu của Người và Bằng ghi công: "Người có công xây dựng Bảo tàng Hồ Chí Minh".
"Nhớ khi mẹ tôi mất (tháng 1.1988) ở TP.HCM - bà Mai Phương kể - sau tang lễ tôi trở về Hà Nội thì rất xúc động vì không hiểu sao lãnh đạo Bảo tàng Hồ Chí Minh cũng biết và mang hương hoa cùng các loại trái cây từ vườn của Bác đến thắp hương cho hương linh mẹ tôi...".
Năm 2003, nghỉ hưu, bà Phan Mai Phương tham gia sinh hoạt tại tổ dân phố và chi bộ Hàng Bạc 1, sau là Chi bộ tổ dân phố số 1 thuộc Đảng bộ phường Hàng Bạc (hiện nay là phường Hoàn Kiếm).
Về nghỉ hưu, sinh hoạt hằng ngày với bà con xóm giềng, phố phường với bao tình cảm chân thành, thương mến, không ngại tuổi cao, sức yếu, bà vẫn tham gia hoạt động ở Đảng ủy phường và tổ dân phố.
Bà Phan Mai Phương chia sẻ: "Tận đáy lòng tôi luôn tâm nguyện mãi mãi phải vâng theo lời căn dặn của Bác, theo ánh sáng soi đường của Bác, luôn đặt lợi ích của Tổ quốc, của tập thể lên trên hết. Vì vậy tôi thấm nhuần 'Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh' là phải học suốt đời".
