Chiều 5/6, Ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh Quảng Ngãi họp, thống nhất phương án thăm dò tại đường Trường Chinh, thuộc phường Kon Tum và Đăk Cấm. Khu vực này được xác định có khả năng tồn tại mộ tập thể các chiến sĩ hy sinh trong trận đánh Biệt khu 24 gần 60 năm trước.
Theo đại tá Bùi Yên Tĩnh, Phó cục trưởng Cục Tác chiến, Bộ Tổng tham mưu, phương án khai quật được xây dựng từ 5 nguồn dữ liệu, gồm: kết quả hội thảo xác minh thông tin mộ liệt sĩ ngày 29/5, khảo sát công trình ngầm, lịch sử nâng cấp, mở rộng đường Trường Chinh, các đợt tìm kiếm trước đây và kết quả quét radar xuyên đất.
Kết quả nghiên cứu cho thấy nền đường Trường Chinh cũ nằm giữa dải phân cách hiện nay, sau đó được mở rộng dần về hai phía. Từ việc đối chiếu bản đồ, không ảnh thời chiến, hiện trạng địa hình và các điểm từng phát hiện hài cốt, nhóm nghiên cứu nhận định rãnh mộ có thể nằm trong khu vực giữa đường Trương Đăng Quế và Hàm Nghi.
Một trong những căn cứ quan trọng là năm 2001, lực lượng chức năng từng tìm thấy 8 hài cốt liệt sĩ tại nút giao Trường Chinh - Hàm Nghi. Việc tìm kiếm sau đó phải dừng lại do nếu mở rộng phạm vi sẽ ảnh hưởng nhà dân.
Từ các dữ liệu này, đại tá Bùi Yên Tĩnh đề xuất mở ba rãnh thăm dò vuông góc với đường Trường Chinh. Trong đó, một rãnh dài khoảng 7 m, rộng 40-50 cm trước nhà số 230 Trường Chinh; một rãnh dài 17 m ở khu vực góc đường Hàm Nghi, nơi từng phát hiện hài cốt; rãnh còn lại dài khoảng 14 m trước cổng phụ Nghĩa trang liệt sĩ phường Đăk Cấm.
Do tuyến đường đã nhiều lần được nâng cấp, các rãnh cần đào sâu khoảng 2 m. "Chỉ cắt mặt đường bằng máy, sau đó toàn bộ được đào tay và có thể mở rộng rãnh tùy thực tế", đại tá Tĩnh nói.
Ông Dương Anh Hùng, Chủ tịch UBND phường Kon Tum, đề nghị mở thêm một rãnh thăm dò trước quán dê Hồng trên đường Trường Chinh. Vị trí này nằm gần nơi từng phát hiện 22 hài cốt liệt sĩ vào năm 2008, được xem là một trong những đầu mối quan trọng của đợt tìm kiếm.
Kiến trúc sư Nguyễn Xuân Thắng, đại diện nhóm nghiên cứu Việt Nam - Mỹ, cho rằng việc đào các rãnh ngang sẽ giúp xác định mặt cắt địa tầng trước khi mở rộng phạm vi khai quật. Ông lưu ý cần có phương án ứng phó mùa mưa, đồng thời bóc tách cẩn trọng nếu phát hiện hài cốt để bảo đảm nhận diện từng cá thể.
Kết luận cuộc họp, đại tá Mai Kim Bình, Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Ngãi, thống nhất phương án đào 4 rãnh thăm dò theo đề xuất của chuyên gia và chính quyền địa phương. Nếu xuất hiện dấu hiệu nghi là hố chôn tập thể, lực lượng chức năng sẽ mở rộng phạm vi khai quật.
Dự kiến, sau khi được cấp có thẩm quyền phê duyệt, việc đào thăm dò sẽ triển khai trong ngày 9-10/6.
Đợt tìm kiếm mộ liệt sĩ ở đường Trường Chinh bắt nguồn từ thông tin và hai bức ảnh do một cựu binh Mỹ cung cấp năm 2021. Theo người này, quân đội Mỹ từng thu gom thi thể các chiến sĩ Giải phóng và chôn trong rãnh thoát nước ven đường, nay là đường Trường Chinh, giữa phía tây Biệt khu 24 và phía đông trại MACV Kon Tum. Tài liệu phía Mỹ cho rằng khoảng 70-90 chiến sĩ được chôn cất tại đây.
Từ manh mối này, nhóm nghiên cứu Việt Nam - Mỹ gồm kiến trúc sư Nguyễn Xuân Thắng, đại tá Trần Thanh Hòa, kỹ sư Lâm Hồng Tiên, thạc sĩ Trần Ngọc Hoàng cùng hai cựu binh Mỹ Bob Connor và Richard W. Magner được thành lập, sau đó bàn giao hồ sơ cho Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Ngãi vào tháng 11/2025.
Tại hội thảo ngày 29/5, Ban Chỉ đạo 515 Quân khu 5 và tỉnh Quảng Ngãi đánh giá khu vực đường Trường Chinh có khả năng tồn tại mộ tập thể các chiến sĩ thuộc Trung đoàn 24A, Tiểu đoàn đặc công 406 và Tiểu đoàn bộ binh 304, hy sinh trong Tết Mậu Thân 1968. Từ ngày 4/6, lực lượng chức năng thăm dò khu vực, quét radar xuyên đất và phát hiện một số dấu hiệu bất thường dưới mặt đường.
Tin Gốc: Vnexpress
