Giữa nhịp sống hối hả, ban ngày mọi người tất bật với công việc và học tập nhưng khi màn đêm buông xuống cũng là lúc không ít người trẻ chọn cách tắt đèn, sử dụng điện thoại hoặc máy tính trước khi ngủ; họ xem đây như cách để giải tỏa áp lực và tìm kiếm sự thư giãn.
Nguyễn Kim Thư, sinh viên Trường ĐH Văn Lang TP.HCM, cho biết thường có thói quen tắt đèn để sử dụng điện thoại trong phòng trọ vào ban đêm vì không gian yên tĩnh giúp thư giãn và dễ ngủ hơn. “Thường mình cầm điện thoại để lướt TikTok, xem các video giải trí cho bớt căng thẳng đến khi cảm thấy buồn ngủ”, Thư nói.
Sau một thời gian duy trì thói quen này, Thư nhận thấy mắt xuất hiện nhiều dấu hiệu bất thường như khô mắt, nhạy cảm với ánh sáng và đôi lúc nhìn mờ. Tuy nhiên, do lịch học dày đặc nên chưa đi kiểm tra mắt.
Dù Thư đã nhận thức được việc dùng điện thoại trong bóng tối có thể ảnh hưởng xấu đến đôi mắt nhưng thói quen này vẫn khó từ bỏ vì Thư cho rằng đây là cách giúp giải trí và giảm áp lực sau một ngày học tập căng thẳng.
Trong khi đó, Nguyễn Hữu Tài, sinh viên Trường ĐH Công nghiệp TP.HCM, cho biết: “Mình đi học cả ngày ít khi được dùng máy tính. Đến tối về phòng trọ, mình thường tắt hết đèn để tiết kiệm điện rồi dùng máy tính học lập trình, sau đó chơi điện tử hoặc đọc tin tức, lướt TikTok cho đến khi ngủ. Nhiều hôm mình đang sử dụng máy tính thì ngủ quên khi nào không biết”, Tài nói.
Tài cũng cho biết bản thân thích sử dụng máy tính trong không gian tối vì cảm thấy dễ tập trung hơn. “Mình thích cảm giác cả căn phòng tối đen, chỉ có ánh sáng từ màn hình chiếu vào mặt nên không bị xao nhãng bởi những thứ xung quanh”, Tài nói.
Tương tự, Nguyễn Sỹ Huy, sinh viên Trường ĐH Công nghiệp TP.HCM, cho biết việc sử dụng điện thoại và máy tính trong bóng tối trước khi ngủ đã trở thành thói quen khó bỏ. “Vì sống xa nhà, ban đêm phòng trọ khá yên tĩnh nên mình thường nằm lướt điện thoại đến khi mắt díp lại mới ngủ. Có hôm mình còn dùng máy tính làm tiểu luận hoặc giải bài tập đến khuya”, Huy kể.
Việc sử dụng thiết bị điện tử trong bóng tối suốt thời gian dài cũng khiến mắt Huy xuất hiện nhiều dấu hiệu bất thường. Lo lắng về tình trạng này, Huy đã đi kiểm tra mắt. Kết quả cho thấy mắt phải điều tiết quá mức do thường xuyên nhìn màn hình trong điều kiện thiếu sáng, dẫn đến khô mắt và tăng độ cận.
Nói về tác hại khi sử dụng thiết bị điện tử trong bóng tối, TS.BS Trần Đình Minh Huy, Khoa Khúc xạ Bệnh viện Mắt TP.HCM, giảng viên bộ môn Mắt Trường ĐH Y khoa Phạm Ngọc Thạch, cho biết thói quen lướt điện thoại hoặc dùng máy tính trong bóng tối thời gian dài sẽ gây ra những tác động không tốt cho mắt. Các loại màn hình như OLED hay LCD thường phát ra ánh sáng xanh năng lượng cao. Việc tiếp xúc kéo dài đặc biệt vào ban đêm sẽ làm mắt dễ mỏi, dễ nhức và gây suy giảm chất lượng giấc ngủ.
Bên cạnh đó, theo bác sĩ Huy, khi dùng điện thoại, mắt phải liên tục nhìn gần. Để nhìn rõ ở khoảng cách gần, mắt sẽ điều tiết và hội tụ liên tục, giống như một cơ hoạt động trong thời gian dài không được nghỉ ngơi, từ đó tạo cảm giác căng tức hoặc nhức mỏi mắt. Ngoài ra, khi tập trung vào màn hình, sẽ chớp mắt ít hơn bình thường. Điều này làm nước mắt bốc hơi nhanh hơn, dẫn đến khô mắt, cộm rát hoặc chảy nước mắt sống.
“Trong môi trường tối, đồng tử sẽ giãn ra để thu nhận nhiều ánh sáng hơn. Tuy nhiên, khi nhìn vào màn hình điện thoại sáng, đồng tử lại phải co lại phần nào để kiểm soát lượng ánh sáng đi vào võng mạc. Sự chênh lệch giữa môi trường tối và màn hình sáng khiến hệ điều tiết của mắt trở nên kém ổn định hơn, do đó mắt phải hoạt động nhiều hơn bình thường để liên tục thích nghi. Đồng thời, vì điện thoại được sử dụng ở khoảng cách gần nên mắt luôn phải tập trung liên tục để giữ hình ảnh rõ nét. Những điều này khiến mắt dễ xuất hiện các triệu chứng như mỏi, căng tức hoặc đau nhứt”, bác sĩ Huy phân tích.
Bác sĩ Huy cho biết gần đây nhiều bạn trẻ thường đến khám vì các triệu chứng như: mỏi mắt, khô mắt, nhức đầu, nhìn mờ thoáng qua hoặc cảm giác tăng độ sau một thời gian làm việc máy tính hoặc dùng điện thoại kéo dài vào ban đêm. “Trong y khoa, chúng tôi gọi đây là hội chứng mỏi mắt do thiết bị số, hoặc trước đây còn được biết đến với tên gọi hội chứng thị giác màn hình”, bác sĩ Huy nói.
Phân tích về tâm lý dù biết xem điện thoại hoặc máy tính có hại nhưng thói quen vẫn khó bỏ, thạc sĩ tâm lý Võ Minh Thành, giảng viên Trường ĐH Sư phạm TP.HCM, cho rằng vấn đề không chỉ nằm ở chuyện “biết có hại mà vẫn làm”, mà nằm ở chỗ chiếc điện thoại đã trở thành một cơ chế tự xoa dịu cảm xúc của con người. “Khi mọi thứ yên xuống trong không gian bóng tối, điện thoại trở thành một “vùng trú ẩn tâm lý” rất dễ tiếp cận. Chỉ cần mở màn hình lên là có ngay giải trí, tin nhắn, video ngắn, cảm giác được cập nhật và được lấp đầy khoảng trống”, thạc sĩ Thành nói.
Theo thạc sĩ Thành, không ít người dùng nhất là bạn trẻ không thật sự tìm kiếm thông tin, mà đang tìm kiếm cảm giác được thoát ra khỏi áp lực ban ngày. Có người tìm sự thư giãn, có người tìm cảm giác không cô đơn, có người tìm một chút quyền kiểm soát: “Ban ngày mình phải làm quá nhiều việc cho người khác, còn đêm là thời gian của mình”.
Vì vậy, mặc dù biết dùng điện thoại trong bóng tối có thể gây mỏi mắt, khô mắt, căng thẳng thị giác và làm rối nhịp ngủ, hành vi này vẫn lặp lại. Về mặt tâm lý, lợi ích cảm xúc trước mắt thường thắng tác hại sức khỏe lâu dài. Não bộ của con người nhận phần thưởng tức thì từ điện thoại: một video vui, một tin nhắn, một lượt tương tác, một nội dung mới. Chính phần thưởng nhanh đó khiến họ rất khó dừng lại.
Cũng theo thạc sĩ Thành, với thói quen “chỉ xem 5 phút thôi” nhưng rồi kéo dài hàng giờ, đây thường không phải là lời nói dối có chủ ý. Khi nói câu đó, mọi người thật sự tin rằng mình sẽ xem 5 phút. Nhưng sau đó, não bị cuốn vào cơ chế phần thưởng liên tục.
“Mạng xã hội và video ngắn hoạt động rất mạnh trên nguyên tắc phần thưởng bất định. Nghĩa là người dùng không biết nội dung tiếp theo có hay không, vui không, sốc không, đúng tâm trạng không. Chính sự không chắc chắn này lại khiến người ta muốn kéo tiếp, giống như cảm giác ‘biết đâu cái tiếp theo sẽ thú vị hơn’. Một video chưa đủ hay, ta kéo tiếp. Một video quá hay, ta cũng kéo tiếp. Cứ như vậy, 5 phút biến thành 50 phút”, thạc sĩ Thành nói.
Theo TS.BS Trần Đình Minh Huy, một quy tắc đơn giản nhưng hiệu quả để giảm mỏi mắt khi dùng thiết bị điện tử là quy tắc 20-20-20. Cụ thể, sau mỗi 20 phút nhìn màn hình, nên nhìn ra xa khoảng 20 feet (tương đương 6 mét) trong ít nhất 20 giây để mắt được thư giãn. “Thực tế, không cần đo chính xác khoảng cách 6 mét, chỉ cần nhìn xa hết mức có thể để đưa mắt về trạng thái nghỉ ngơi”, bác sĩ Huy nói.
Bác sĩ Huy cũng khuyến cáo nên giữ khoảng cách từ mắt đến màn hình điện thoại khoảng 30 – 40 cm và từ 50 – 70 cm đối với màn hình máy tính. Nếu chữ quá nhỏ, người dùng nên tăng kích thước chữ thay vì đưa màn hình lại gần mắt.
Ngoài ra, không nên sử dụng thiết bị điện tử trong môi trường tối hoàn toàn mà cần duy trì nguồn sáng dịu từ 200 – 500 lux để giảm chênh lệch ánh sáng giữa màn hình và môi trường xung quanh. Duy trì thói quen sử dụng nước mắt nhân tạo theo hướng dẫn của bác sĩ để hạn chế tình trạng khô mắt khi phải nhìn màn hình trong thời gian dài.
Thạc sĩ Thành thì cho rằng người trẻ cần thiết kế lại môi trường sống như để điện thoại xa giường ngủ, bật chế độ không làm phiền, đặt giờ tắt ứng dụng, giảm độ sáng màn hình…
Chiều 13.5, tại Hà Nội, Trung tâm Hỗ trợ Thanh thiếu nhi Việt Nam và Trường cao đẳng FPT Polytechnic tổ chức lễ ký kết thỏa thuận hợp tác nhằm nâng cao chất lượng giáo dục nghề nghiệp gắn với thực tiễn, đồng thời mở rộng các hoạt động hỗ trợ thanh niên phát triển toàn diện.
Theo nội dung thỏa thuận, hai bên sẽ phối hợp triển khai các chương trình công tác Đoàn và phong trào thanh thiếu niên; tổ chức các hoạt động văn hóa, thể thao, kỹ năng, khởi nghiệp và hội nhập quốc tế dành cho học sinh, sinh viên. Đồng thời, các bên cũng hướng tới mục tiêu định hướng nghề nghiệp, việc làm cho thanh niên và lực lượng lao động tại nhiều địa phương.
Đại diện Trường cao đẳng FPT Polytechnic cho biết việc hợp tác với Trung tâm Hỗ trợ Thanh thiếu nhi Việt Nam sẽ mở ra nhiều cơ hội để sinh viên được tham gia các hoạt động thực tiễn, nâng cao kỹ năng mềm, kỹ năng nghề nghiệp cũng như tăng khả năng thích ứng với thị trường lao động.
Trong khi đó, đại diện Trung tâm Hỗ trợ Thanh thiếu nhi Việt Nam đánh giá sự phối hợp này không chỉ góp phần đa dạng hóa môi trường trải nghiệm cho thanh niên mà còn thúc đẩy các dự án hỗ trợ thanh thiếu nhi phát triển toàn diện về tri thức, thể chất và kỹ năng xã hội.
Trong khuôn khổ chương trình, hai bên đã thực hiện nghi thức ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác (MOU), khẳng định cam kết đồng hành lâu dài trong công tác đào tạo, hỗ trợ thanh niên và tổ chức các hoạt động cộng đồng.
Theo ban tổ chức, hoạt động hợp tác giữa Trung tâm Hỗ trợ Thanh thiếu nhi Việt Nam và Trường cao đẳng FPT Polytechnic được kỳ vọng sẽ tạo thêm nhiều sân chơi, cơ hội học tập, trải nghiệm và phát triển kỹ năng cho thanh niên trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.
Phát biểu tại diễn đàn để góp ý Văn kiện Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ XIII, anh Ngô Minh Tú, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đoàn, Bí thư Đoàn thanh niên Cục Quản lý xuất nhập cảnh (thuộc Đoàn đại biểu Ban Thanh niên CAND), đề xuất cần tập trung 3 nhóm vấn đề trong các nhóm đột phá chiến lược.
Nhóm vấn đề thứ nhất là nắm bắt tình hình, tư tưởng, hoàn cảnh của đoàn viên và nâng cao chất lượng, giải pháp hỗ trợ cho đoàn viên thanh niên phát triển trong thời gian tới.
Nhóm vấn đề thứ hai là đổi mới tổ chức bộ máy và phương thức vận hành hướng đến mục tiêu giúp công tác lãnh đạo, chỉ đạo, kiểm tra đơn giản, gọn nhẹ và hiệu quả hơn.
Nhóm vấn đề thứ ba là làm sao để tăng cường tính thu hút, tính thiết thực, hiệu quả của các hoạt động công tác đoàn.
Tiếp tục đóng góp ý kiến tại diễn đàn, anh Ngô Minh Tú cũng đề xuất cần xây dựng một hệ thống cơ sở dữ liệu chung về các mô hình, công trình, phần việc thanh niên tiêu biểu trên toàn quốc.
Theo anh Ngô Minh Tú, thực tế hiện nay chúng ta có rất nhiều mô hình sáng tạo, cách làm hay, hiệu quả. Hàng năm, Trung ương Đoàn và nhiều tổ chức chính trị - xã hội đều tổ chức tuyên dương các công trình thanh niên tiêu biểu toàn quốc, hoặc các hoạt động biểu dương tương tự.
Tuy nhiên, việc lưu trữ, chia sẻ và khai thác những mô hình này vẫn chưa thực sự thuận tiện. "Chúng ta chưa có kho dữ liệu khai thác chung, hoặc có rồi nhưng chưa công khai, chưa có biện pháp dễ tìm kiếm, dễ tra cứu để tất cả tổ chức Đoàn có thể tìm kiếm ở mọi nơi", anh Ngô Minh Tú nói.
Anh Ngô Minh Tú cho rằng nếu xây dựng được hệ thống dữ liệu khoa học, các tổ chức Đoàn có thể dễ dàng tham khảo mô hình từ các đơn vị khác, biết được cách triển khai, hiệu quả thực tế và lựa chọn phương án áp dụng phù hợp với địa phương, cơ quan, đơn vị mình.
"Chúng ta có app Thanh niên Việt Nam, có cổng thông tin điện tử, nhiều công cụ có thể làm thì thời gian tới có lẽ cần phải thực hiện cái này bài bản hơn", anh Ngô Minh Tú đề xuất.
Cùng tham gia thảo luận, anh Nguyễn Viết Xuân Sang, Ủy viên Ban Chấp hành Thành đoàn TP.HCM, Bí thư Đoàn Trường đại học Thủ Dầu Một, đề cập đến hệ thống tổ chức của Đoàn tại dự thảo Điều lệ Đoàn.
Cụ thể, dự thảo Điều 6 quy định hệ thống tổ chức của Đoàn gồm 3 cấp: Trung ương, cấp tỉnh và cấp xã, phường, đặc khu và tương đương, với định hướng bảo đảm tương thích với hệ thống tổ chức Đảng và mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
Tuy nhiên, theo anh Sang, đối với tổ chức Đoàn, đặc biệt trong khối trường học, cần xem xét đầy đủ đặc điểm tập hợp đoàn viên, thanh niên tại các đại học, trường đại học, học viện, cao đẳng và trung cấp.
Đây là những môi trường có số lượng đoàn viên, thanh niên lớn, cơ cấu tổ chức nhiều tầng, phạm vi hoạt động rộng và yêu cầu quản lý, điều phối tương đối phức tạp. Vì vậy, cần có mô hình cấp bộ Đoàn tương ứng và tương xứng để bảo đảm hiệu quả tập hợp, quản lý, giáo dục và phát huy vai trò của đoàn viên, thanh niên.
Trường hợp định hướng sửa đổi theo hướng không quy định cứng số lượng cấp tổ chức, đề nghị quy định hệ thống tổ chức của Đoàn gồm các cấp phù hợp với hệ thống tổ chức Đảng, đồng thời căn cứ đặc điểm của từng địa phương, cơ quan, đơn vị và lĩnh vực hoạt động.
"Cách tiếp cận này phù hợp hơn đối với các đại học, trường đại học. Thực tế, trong khối trường học vẫn có cấp ủy, lãnh đạo và cơ cấu quản trị tương ứng để lãnh đạo, chỉ đạo hoạt động của tổ chức Đoàn", anh Sang chia sẻ.
Ngoài ra, anh Nguyễn Viết Xuân Sang cũng đề xuất điều chỉnh thêm một số nội liên quan đến mô hình Ban cán sự Đoàn, chuyển đổi số trong công tác Đoàn tại dự thảo.
Quá trình chúng tôi thực hiện đề tài "Bị người yêu dùng clip nhạy cảm khống chế: Công an chỉ 3 việc phải làm ngay" (đăng trên Báo Thanh Niên ngày 26.4.2026), một đại diện công an phường trên địa bàn TP.HCM cho biết thực tế những vụ dùng clip nóng tống tiền, tống tình người yêu cũ rất nhiều.
Nhiều năm gắn bó với nghề, anh chỉ ra một vấn đề mà nhiều bạn trẻ hiện nay thờ ơ: không riêng hành vi dùng clip nóng với mục đích tống tiền nêu trên mà ngay cả gửi clip khiêu dâm, hình ảnh nhạy cảm của chính mình và người khác qua zalo, tin nhắn cũng có khả năng bị khởi tố hình sự nếu đủ cấu thành hành vi phạm tội.
Trao đổi với chúng tôi về nội dung này, luật sư Nguyễn Văn Hậu (Ủy viên Thường vụ Liên đoàn Luật sư Việt Nam) nói bí mật cá nhân là quyền bất khả xâm phạm, được quy định trong Hiến pháp.
"Video riêng tư nhạy cảm của hai vợ chồng, chồng gửi cho bạn bè cùng xem "tham khảo" thì người chồng có khả năng bị xử lý theo quy định pháp luật nếu vợ không cho phép, vợ làm đơn tố cáo", luật sư Nguyễn Văn Hậu nói.
Luật sư Hậu nhấn mạnh mọi người có quyền bất khả xâm phạm về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân và bí mật gia đình, có quyền bảo vệ danh dự uy tín của mình. Bởi vậy việc phát tán, lưu trữ và chia sẻ những clip khiêu dâm, hình ảnh nhạy cảm mà không được sự cho phép của chính chủ thể là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng. Tùy theo mức độ mà đối tượng nhắn gửi clip này bị xử lý hình sự.
Cụ thể, tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy (Điều 326) phạt từ 8 triệu đồng đến 100 triệu đồng hoặc xử lý hình sự cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 15 năm nếu gây ra hậu quả nghiêm trọng. Nếu clip phát tán nhằm mục đích bôi nhọ, xúc phạm danh dự nhân phẩm người khác theo Điều 155 của bộ luật Hình sự, mức phạt lên tới 5 năm tù.
"Trường hợp thực hiện qua mạng internet, người vi phạm có thể xử lý theo quy định của Điều 288, tội đưa hoặc sử dụng trái phép thông tin trên mạng máy tính, trên mạng viễn thông, mức phạt thể đến một tỉ đồng và phạt tù có thể đến 7 năm", luật sư Hậu cho biết.
Phân tích về câu chuyện "Vì sao gửi clip khiêu dâm qua zalo, tin nhắn cũng bị khởi tố hình sự", luật sư Đặng Thị Thúy Huyền (Công ty Luật TNHH HPL và Cộng sự, TP.HCM) nhấn mạnh pháp luật không đợi đến khi clip lan truyền khắp mạng mới xử lý.
"Chỉ cần hành vi phát tán đã xảy ra, dù chỉ trong một nhóm chat nhỏ, gửi cho vài người, thì về mặt pháp lý, hành vi đã hoàn thành. Đây là điểm mà rất nhiều người chủ quan, cho rằng "chỉ gửi bạn bè", "không đăng công khai" thì sẽ không sao", luật sư Huyền phân tích.
Nữ luật sư cho biết thực tế xét xử cho thấy, rất nhiều vụ án bị khởi tố chỉ từ việc chia sẻ trong phạm vi hẹp. Bên cạnh trách nhiệm hình sự, người phát tán clip còn phải đối mặt với trách nhiệm dân sự, bao gồm bồi thường thiệt hại về danh dự, nhân phẩm, uy tín cho người bị hại.
Những tổn thất này thường không thể đo đếm bằng tiền, nhưng pháp luật vẫn buộc người vi phạm phải chịu trách nhiệm. Đồng thời, nếu chưa đến mức truy cứu hình sự, hành vi này vẫn có thể bị xử phạt hành chính với mức phạt lên đến hàng chục triệu đồng và buộc phải gỡ bỏ nội dung vi phạm.
Từ góc nhìn thực tiễn hành nghề, theo nữ luật sư điều đáng lo ngại nhất không phải là mức án, mà là sự thiếu nhận thức pháp lý của người vi phạm. Nhiều người chỉ vì một phút nóng giận, một lần "trả thù tình cảm", hoặc thậm chí một hành động vô ý, đã tự đẩy mình từ một tranh chấp cá nhân sang một vụ án hình sự. Khi đó, hậu quả không chỉ là án tích, mà còn là sự nghiệp, danh dự và tương lai bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
"Phát tán clip sex không phải là chuyện riêng tư bị lộ, mà là hành vi có ranh giới pháp lý rất rõ ràng. Một khi vượt qua ranh giới đó, cái giá phải trả không chỉ là tiền bạc mà có thể là tự do cá nhân. Trong bối cảnh công nghệ phát triển, mỗi hành vi trên môi trường số đều để lại dấu vết và pháp luật luôn có cách để truy vết, xử lý. Hiểu đúng để không vi phạm, đó mới là cách bảo vệ mình trong thời đại số hôm nay", luật sư Đặng Thị Thúy Huyền chia sẻ.
