Gần 11.000 thí sinh đua vào lớp 10 trường chuyên

Có một người thầy tôi quen, ngoài 50 tuổi, làm hiệu trưởng một trường tiểu học ở quê. Mỗi lần gặp, ông vẫn kể về những tiết dạy của mình bằng giọng háo hức như thời còn là giáo viên trẻ măng. Vậy mà tuần trước ông nhắn cho tôi một câu mà tôi nghe ra cả sự bất an trong đó, rằng đã mấy năm nay ông gần như không còn đứng lớp mà tháng nào cũng vẫn nhận khoản phụ cấp đứng lớp, liệu ông có đang đi vào vết xe đổ của vài đồng nghiệp vừa lên báo hay không.

Ông giật mình sau khi đọc tin một hiệu trưởng ở TP.HCM bị kỷ luật cảnh cáo vì suốt 3 năm học không giảng dạy nhưng vẫn nhận phụ cấp nhà giáo 35%, mà số tiền ấy hiệu trưởng này đem trả lại cho các thầy cô dạy thay mình. Trước đó ít lâu, ở Quảng Trị cũng có chuyện hiệu trưởng và phó hiệu trưởng một trường tiểu học không có lịch giảng dạy thể hiện trên hồ sơ chuyên môn mà vẫn hưởng đủ khoản phụ cấp ấy trong thời gian dài, đến mức địa phương phải tính chuyện truy thu.

Tôi hiểu vì sao người thầy ấy lo. Không mấy ai trong số những hiệu trưởng đó bắt đầu bằng ý định trục lợi. Họ trượt vào sai phạm một cách lặng lẽ. Một hiệu trưởng trường tiểu học mỗi tuần chỉ phải dạy 2 tiết theo quy định, nhưng guồng quay của hồ sơ, họp hành, thanh tra, tuyển sinh, xây dựng sửa chữa trường lớp… cứ cuốn đi. Và 2 tiết nhỏ nhoi ấy là thứ dễ bị gạt sang bên nhất. Người dạy thay vẫn lên lớp đều đặn, học trò vẫn có thầy, kế toán vẫn đều đặn chi 35% như một phần lương cứng. Nhìn từ bên trong, mọi thứ trông vô hại đến mức người ta quên mất rằng mình đang đứng sai chỗ. Thậm chí ở vụ việc tại TP.HCM, vị hiệu trưởng còn mang chính khoản phụ cấp ấy trả lại cho người dạy thay, một cử chỉ thoạt nghe rất sòng phẳng.

Nhưng pháp luật không nhìn khoản phụ cấp ấy theo cách chúng ta vẫn quen nghĩ. Phụ cấp ưu đãi nghề 35% không phải là một phần đương nhiên của chức danh hiệu trưởng. Nó là khoản bù đắp cho lao động giảng dạy trực tiếp, gắn chặt với điều kiện thực sự đứng lớp. Thông tư 05/2025 của Bộ GD-ĐT có hiệu lực từ ngày 22.4.2025 quy định rõ hiệu trưởng vẫn phải dạy 2 tiết một tuần, phó hiệu trưởng 4 tiết và không cho phép lấy việc kiêm nhiệm quản lý để miễn cho mình nghĩa vụ đứng lớp. Khi không dạy mà vẫn nhận thì khoản tiền đó trở thành khoản chi sai, dù nó có chảy vào túi ai đi nữa.

Cái bẫy đẩy một nhà giáo từ phạm vi kỷ luật sang nguy cơ xem xét trách nhiệm hình sự

Nhận phụ cấp khi chưa dạy đủ tiết, nếu không có chiếm đoạt và không có gian dối hồ sơ, về bản chất chỉ là vi phạm chế độ chính sách. Cách xử lý tương xứng cho nó là kỷ luật hành chính và truy thu khoản đã chi sai, đúng như những gì đang diễn ra ở 2 vụ việc kể trên. Đó là một cú vấp đau nhưng đứng dậy được.

Thứ thực sự nguy hiểm nằm ở phía sau, trong cái phản xạ rất con người là muốn che đi những vi phạm. Khi đã lỡ ở vùng xám, người ta dễ bị cám dỗ sửa lại thời khóa biểu cho khớp, dựng thêm sổ đầu bài, nhờ ai đó ký lùi ngày để hồ sơ trông như mình vẫn đều đặn lên lớp. Chính bước đó mới là lằn ranh đỏ.

Không phải khoản phụ cấp mà chính động tác hợp thức hóa hồ sơ mới là cái bẫy đẩy một nhà giáo từ phạm vi kỷ luật sang nguy cơ xem xét trách nhiệm hình sự.

Một nữ hiệu trưởng ở Đắk Lắk vừa bị cách chức vì chỉ đạo giả mạo chữ ký để hợp thức hóa hồ sơ và hành vi kiểu ấy rơi đúng vào tội giả mạo trong công tác theo điều 359 bộ luật Hình sự 2015, với khung hình phạt khởi điểm từ 1 đến 5 năm tù. Một khoản phụ cấp vài triệu đồng còn có thể xử lý bằng truy thu, còn một bộ hồ sơ giả thì không có cách nào truy thu lại được nữa.

Vì vậy các hiệu trưởng hãy dạy thật và ghi thật, đứng lớp đủ số tiết và để việc đứng lớp ấy hiện diện ngay ngắn trên thời khóa biểu, sổ đầu bài, kế hoạch bài dạy. Nếu năm học nào đó công việc quản lý thật sự nuốt mất giờ lên lớp thì điều cần làm là chủ động nói thẳng với bộ phận tài chính để dừng hoặc điều chỉnh khoản phụ cấp cho đúng phần thực dạy, thay vì im lặng để hệ thống tự chi rồi mắc kẹt nhiều năm. Người dạy thay xứng đáng được trả công nhưng phải là khoản thừa giờ do nhà trường chi theo đúng cơ chế, chứ không phải bằng chính khoản phụ cấp mà hiệu trưởng tự tay chia lại. Và nếu lỡ đã nhận sai, việc rà soát rồi truy nộp sớm, trước khi có ai đó làm đơn, luôn là lựa chọn tử tế hơn cho chính mình, bởi sự chủ động khắc phục bao giờ cũng được ghi nhận như một tình tiết giảm nhẹ.

Một quy định buộc người quản lý vừa gánh cả bộ máy hành chính vừa phải đều đặn đứng lớp, lại gắn thu nhập của họ vào đúng số tiết khó giữ ấy, tự nó đã đặt người trung thực vào thế khó. Nghị định 182/2026 về phụ cấp ưu đãi nhà giáo sẽ có hiệu lực từ ngày 7.7.2026 và đó là dịp để bàn lại cho sòng phẳng hơn mối quan hệ giữa chức trách quản lý và nghĩa vụ giảng dạy.

Nhưng người thầy của tôi không thể ngồi chờ một văn bản. Ông phải tự bảo vệ mình ngay từ học kỳ tới.

Tin Gốc: Thanh Niên

Hôm 20/5, trang weibo của Dazhong Daily đăng tải video một học sinh tiểu học ở thành phố An Dương, tỉnh Hà Nam, vừa làm bài tập, vừa đạp chân vào bàn đạp của chiếc máy khâu cũ theo nhịp đều đặn. Đầu cậu bé hơi lắc theo chuyển động, trong khi tay cầm bút lướt trên trang giấy.

Mẹ cậu bé cho biết nghĩ ra cách này nhằm giúp con cải thiện khả năng tập trung. Lý do là con trai thường xuyên rung chân, nghịch tẩy và rời khỏi chỗ ngồi khi đang học.

Trước đó, người mẹ tra dầu vào máy khâu để không gây tiếng động, thay mặt bàn mới và gắn giá đỡ để con không phải cúi đầu quá thấp khi học. Chị cho rằng nhờ đó con có thể tập trung trong hơn một giờ, hiệu quả học tập cải thiện rõ rệt.

Đoạn video gây tranh luận trên mạng xã hội Trung Quốc về phương pháp dạy con. Nhiều bình luận cho rằng người mẹ có mẹo độc đáo, sáng tạo, và có cơ sở khoa học.

Theo quan niệm y học cổ truyền Trung Quốc, các động tác vận động bằng mũi chân có thể giúp dẫn nhiệt đi xuống, kích thích lưu thông khí huyết, từ đó khiến đầu óc tỉnh táo và dễ tập trung hơn khi học tập hoặc làm việc căng thẳng. Một người khác nhận định việc chuyển động nhịp nhàng và rung động nhẹ có thể kích thích não bộ, đồng thời giúp xoa dịu những đứa trẻ khó ngồi yên.

Một số người nói rằng câu chuyện gợi nhớ đến thời thơ ấu của họ, khi gia đình không đủ tiền mua bàn học tử tế và họ phải làm bài tập về nhà trên máy may của bà.

Nhưng không phải ai cũng xem đây là sáng kiến về kỷ luật học tập. Họ cho rằng nhiều phụ huynh cần xem xét việc cân bằng giữa học tập và cuộc sống hàng ngày của con. Khối lượng bài tập về nhà quá nhiều thường chiếm hết thời gian nghỉ ngơi của trẻ, dẫn đến mệt mỏi, khó tập trung và thị lực suy giảm.

Theo SCMP, bài tập về nhà từ lâu là câu chuyện gây căng thẳng trong các gia đình Trung Quốc. Sau giờ học, nhiều phụ huynh "lấp kín" thời gian trống của con bằng các lớp học online và gia sư.

Tin Gốc: Vnexpress

Sáng nay 23-4, Trường đại học Bách khoa tổ chức lễ tốt nghiệp và trao bằng cho 1.193 tân tiến sĩ, thạc sĩ, kỹ sư, kiến trúc sư, cử nhân. Trong số các tân khoa, hai sinh viên Nguyễn Hồ Phước Hiền và Lê Nguyễn Vỹ Hân cùng tốt nghiệp sớm đạt loại xuất sắc và giỏi, với loạt thành tích ấn tượng.

Với Nguyễn Hồ Phước Hiền (khoa khoa học và kỹ thuật máy tính), việc theo đuổi ngành khoa học máy tính ban đầu không hoàn toàn xuất phát từ một định hướng rõ ràng. "Một phần là ngẫu nhiên, một phần do gia đình định hướng", Hiền chia sẻ.

Tuy vậy, nền tảng học tập vững chắc từ bậc phổ thông đã giúp Hiền nhanh chóng thích nghi với môi trường đại học. Hiền trúng tuyển theo diện ưu tiên xét tuyển thẳng học sinh giỏi, đạt 993 điểm đánh giá năng lực, 27,4 điểm tổ hợp A01 và điểm trung bình THPT 9,6.

Trong quá trình học, Hiền tham gia nhiều đề tài nghiên cứu, trong đó tâm đắc nhất là đề tài về bảo vệ tính riêng tư trong hệ thống chăm sóc sức khỏe thông minh tại nhà. Đây là hướng nghiên cứu mang tính thời sự, khi dữ liệu cá nhân ngày càng trở thành vấn đề quan trọng trong bối cảnh chuyển đổi số.

Ở đề tài này, Hiền phụ trách xây dựng giải pháp, mô phỏng và đánh giá hệ thống dựa trên phương pháp Decentralized Federated Learning, đồng thời thực hiện các kịch bản tấn công để kiểm tra mức độ bảo mật và khả năng bảo vệ dữ liệu người dùng.

Từ kết quả nghiên cứu, Hiền phát triển thành bài báo khoa học và được chấp nhận tại hội nghị quốc tế ACIIDS 2026 tổ chức tại Cao Hùng (Đài Loan). Đây cũng là lần đầu tiên Hiền đảm nhận vai trò tác giả chính và trực tiếp báo cáo tại một hội nghị khoa học, một cột mốc đáng nhớ trong hành trình học tập của chàng sinh viên này.

Không đặt mục tiêu tốt nghiệp sớm ngay từ đầu, Hiền lựa chọn cách học bám sát chương trình đào tạo, đồng thời chủ động tìm hiểu trước các học phần để đăng ký học vượt khi có thể. "Tôi cố gắng cân đối số môn mỗi kỳ để không bị quá tải, nhưng vẫn đảm bảo tiến độ để có thể tốt nghiệp sớm", Hiền cho biết.

Thử thách lớn nhất đến ở học kỳ cao điểm khi Hiền phải đồng thời học các môn chuyên ngành nặng, thực hiện đồ án một mình và bắt đầu đi thực tập. Việc nhiều lần bị từ chối khi ứng tuyển thực tập cũng tạo thêm áp lực cho Hiền.

Tuy nhiên, nhờ sự hỗ trợ từ giảng viên, gia đình và môi trường làm việc, Hiền đã vượt qua giai đoạn này và hoàn thành chương trình với kết quả ấn tượng: GPA 3.6/4.0, điểm đồ án tốt nghiệp 9.74.

ThS Lê Thị Bảo Thu - giảng viên hướng dẫn - đánh giá Hiền có năng lực nghiên cứu độc lập, tiến bộ nhanh và đặc biệt là tinh thần cầu thị, sẵn sàng tiếp thu góp ý để hoàn thiện công trình khoa học.

"Hiền tiến bộ rất nhanh, khi qua đến đồ án tốt nghiệp đã có thể thực hiện đề tài độc lập và có kết quả khả quan. Tôi đánh giá cao tinh thần trách nhiệm, ham học hỏi này của Hiền, bên cạnh năng lực nghiên cứu của bạn", bà Thu nói.

Trong khi đó, câu chuyện của Lê Nguyễn Vỹ Hân (khoa công nghệ vật liệu, chương trình đào tạo kỹ sư chất lượng cao tại Việt Nam - PFIEV) lại là minh chứng cho sự kiên định trong một lĩnh vực đặc thù.

Xuất thân từ Trường THPT chuyên Nguyễn Bỉnh Khiêm (Vĩnh Long), từng đoạt huy chương đồng Olympic tháng 4 môn vật lý, Hân có nền tảng tốt ở các môn khoa học tự nhiên. Tuy nhiên, thay vì tiếp tục theo hướng vật lý thuần túy, Hân lựa chọn ngành vật liệu polymer, lĩnh vực giao thoa giữa vật lý và hóa học.

"Vật lý giúp tôi hiểu cơ chế, hóa học giúp đi sâu cấu trúc và tạo vật liệu. Sự kết hợp này cùng tính ứng dụng cao, nhất là ở polymer thông minh, khiến tôi quyết tâm theo đuổi lĩnh vực này", Hân chia sẻ.

Trong quá trình học, Hân tham gia nhiều đề tài nghiên cứu, từ nhựa sinh học cho vật liệu composite cốt sợi thủy tinh, vật liệu bền vững đến polymer cảm biến. Tuy nhiên, hướng nghiên cứu mà Hân theo đuổi lâu dài là vật liệu tự phục hồi (self-healing).

"Đây cũng là chủ đề mà tôi lựa chọn cho khóa luận tốt nghiệp của mình, cụ thể là đi sâu vào việc tổng hợp vật liệu polymer hướng đến các ứng dụng tự lành", Hân cho biết.

Chương trình PFIEV vốn có khối lượng kiến thức lớn và yêu cầu cao. Để tốt nghiệp sớm một học kỳ, Hân phải có chiến lược học tập rõ ràng ngay từ đầu. Hân chủ động chuẩn bị bài trước khi đến lớp.

"Về chiến lược đăng ký môn học, tôi luôn bám sát khung chương trình đào tạo chuẩn, tính toán để đăng ký học vượt một số môn của học kỳ sau. Tôi tận dụng tối đa các học kỳ hè để hoàn thành các học phần chính trị, từ đó giảm tải đáng kể áp lực cho các học kỳ chính khóa.

Tôi còn chủ động xin thầy cô hướng dẫn vào lab để thực hiện nghiên cứu sớm. Đến giai đoạn thi cử, tôi sẽ tạm giảm thời gian ở lab để dồn lực củng cố lại kiến thức", Hân chia sẻ.

Tuy nhiên, theo Hân, thử thách lớn nhất không phải là chương trình học, mà là áp lực từ chính bản thân. "Đó là nỗi sợ không đạt được những tiêu chuẩn mình đặt ra. Nhưng chính áp lực này lại trở thành động lực để tôi rèn luyện kỷ luật và không ngừng tiến lên", Hân nói.

Kết quả, Hân tốt nghiệp loại giỏi với GPA 3,4/4,0, điểm rèn luyện tuyệt đối 100 cùng nhiều học bổng giá trị.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ