Gan là một trong những cơ quan quan trọng nhất trong cơ thể, có chức năng thải độc, sản xuất mật cho quá trình tiêu hóa và lưu trữ các chất dinh dưỡng thiết yếu. Tuy nhiên, khi các tế bào gan bị viêm hoặc tổn thương, chúng không còn có thể thực hiện hiệu quả các chức năng quan trọng này.
Các nguyên nhân phổ biến gây tổn thương gan bao gồm:
– Uống rượu quá mức.
– Nhiễm virus (viêm gan A, B, C).
– Bệnh gan nhiễm mỡ (do rượu và không do rượu).
– Một số loại thuốc và độc tố.
– Bệnh tự miễn.
– Béo phì và rối loạn chuyển hóa
Dưới đây là 14 dấu hiệu cảnh báo tổn thương gan bạn không nên bỏ qua:
Mệt mỏi và suy nhược kéo dài
Theo thông tin từ website của Bệnh viện Horizon Prime (Ấn Độ), cảm thấy mệt mỏi, suy nhược mà không rõ lý do thường là một trong những dấu hiệu sớm nhất của tổn thương gan. Khi gan không thể lọc độc tố đúng cách, các chất này sẽ tích tụ trong máu, dẫn đến mệt mỏi liên tục và thiếu năng lượng.
Vàng da và vàng mắt
Vàng da xảy ra khi bilirubin, một sắc tố được tạo ra trong quá trình phân hủy tự nhiên của các tế bào hồng cầu trong cơ thể, tích tụ trong máu do chức năng gan không hoạt động đúng cách. Nó khiến da, mắt và thậm chí cả lưỡi chuyển sang màu vàng. Đây là một trong những dấu hiệu dễ nhận biết nhất của các vấn đề về gan.
Nước tiểu sẫm màu và phân nhạt màu
Nước tiểu sẫm màu (ngay cả khi đã uống đủ nước) và phân màu đất sét có thể là dấu hiệu của sự suy giảm sản xuất hoặc lưu thông mật, cho thấy chức năng gan bị rối loạn.
Đau bụng và chướng bụng
Đau, khó chịu ở phía trên bên phải bụng là dấu hiệu phổ biến của gan bị viêm hoặc phình to. Trong trường hợp nặng, dịch có thể tích tụ trong bụng, dẫn đến sưng tấy được gọi là cổ trướng.
Buồn nôn và nôn mửa
Khi gan phải hoạt động để lọc độc tố, các vấn đề về tiêu hóa như buồn nôn, nôn mửa và chán ăn trở nên phổ biến. Buồn nôn kéo dài không nên bị bỏ qua, vì nó có thể cho thấy gan đang bị căng thẳng đáng kể.
Chán ăn và sụt cân
Khi chức năng gan suy giảm, nó ảnh hưởng đến quá trình trao đổi chất và sự thèm ăn. Sụt cân không rõ nguyên nhân và mất hứng thú với thức ăn có thể là dấu hiệu của bệnh gan.
Sưng ở chân và mắt cá chân (phù nề)
Giữ nước là một dấu hiệu khác của các vấn đề về gan. Việc gan không sản xuất đủ albumin, một loại protein ngăn ngừa rò rỉ dịch, dẫn đến phù ở chân, mắt cá chân và bàn chân.
Theo Mayo Clinic, xơ gan làm chậm lưu lượng máu qua gan và làm tăng áp lực trong tĩnh mạch đưa máu qua cơ quan này. Áp lực trong tĩnh mạch cửa có thể khiến chất lỏng tích tụ ở chân (gây phù nề) và ở bụng (gây cổ trướng). Phù nề và cổ trướng cũng có thể xảy ra nếu gan không thể tạo ra đủ một số protein máu nhất định, chẳng hạn như albumin.
Ngứa da
Sự tích tụ muối mật dưới da có thể gây ngứa dai dẳng, đặc biệt là vào ban đêm. Đây có thể là một dấu hiệu tinh tế nhưng quan trọng của tổn thương gan.
Khi gan bị tổn thương, nó sản xuất ít các protein mà máu cần để đông lại hơn. Điều này dẫn đến người bệnh dễ bị bầm tím, chảy máu cam hoặc chảy máu nướu răng, ngay cả từ những vết thương nhỏ.
Lú lẫn và các vấn đề về trí nhớ
Gan suy yếu có thể cho phép các chất độc như amoniac tích tụ trong máu và đến não, gây ra lú lẫn, khó tập trung, thậm chí thay đổi tính cách. Trong trường hợp nghiêm trọng, nó có thể dẫn đến hôn mê gan.
Gan sưng hoặc to
Gan to (gan phì đại) có thể được phát hiện thông qua chẩn đoán hình ảnh hoặc trong quá trình khám sức khỏe. Nguyên nhân thường là do bệnh gan nhiễm mỡ, viêm gan hoặc uống quá nhiều rượu.
Các mạch máu hình mạng nhện trên da
Các tĩnh mạch hình mạng nhện màu đỏ hoặc tím có thể nhìn thấy ở ngực trên và cánh tay, được gọi là u mạch máu hình mạng nhện, có thể xuất hiện do sự mất cân bằng nội tiết tố gây ra bởi rối loạn chức năng gan.
Hơi thở hôi và vị kim loại trong miệng
Gan bị tổn thương có thể gây ra hơi thở hôi hoặc vị kim loại dai dẳng do sự tích tụ độc tố trong cơ thể.
Rối loạn kinh nguyệt, rối loạn chức năng tình dục
Ở phụ nữ, tổn thương gan có thể gây ra kinh nguyệt không đều, mất kinh. Ở nam giới, nó có thể dẫn đến giảm ham muốn tình dục hoặc liệt dương, vì chức năng gan ảnh hưởng đến sự điều hòa hormone.
Phát hiện sớm trong giai đoạn viêm hoặc xơ hóa mang lại cơ hội phục hồi tốt nhất.
Nếu bạn nhận thấy hai hoặc nhiều hơn trong số 14 dấu hiệu tổn thương gan, hãy đến gặp bác sĩ ngay lập tức. Bỏ qua các triệu chứng ban đầu có thể dẫn đến tổn thương không thể phục hồi.
Việc điều trị tổn thương gan phụ thuộc vào nguyên nhân và giai đoạn của bệnh. Trước hết, bạn cần thay đổi lối sống như ngừng uống rượu, duy trì chế độ ăn uống lành mạnh (bao gồm rau lá xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và protein nạc), tập thể dục thường xuyên (giúp giảm tích tụ mỡ và cải thiện quá trình trao đổi chất), tránh dùng thuốc không cần thiết.
Phòng ngừa tổn thương gan
Bảo vệ gan của bạn bắt đầu bằng những lựa chọn lành mạnh hàng ngày. Dưới đây là cách giữ cho gan khỏe mạnh:
– Ăn một chế độ ăn uống cân bằng giàu chất chống oxy hóa và chất xơ, tránh rượu bia và thuốc lá.
– Tập thể dục ít nhất 30 phút mỗi ngày.
– Tiêm phòng viêm gan A và B.
– Uống nhiều nước để giúp đào thải độc tố.
– Tránh tiếp xúc với hóa chất độc hại.
– Hạn chế thực phẩm chế biến sẵn và lượng đường nạp vào cơ thể.
– Theo dõi chặt chẽ các loại thuốc có thể gây hại cho gan.
Ban đêm là thời điểm huyết áp sẽ giảm xuống để cơ thể nghỉ ngơi, phục hồi. Nếu huyết áp không giảm hoặc thậm chí tăng lên khi ngủ, nguy cơ tổn thương tim mạch sẽ cao hơn, theo chuyên trang sức khỏe Medical News Today (Anh).
Các dấu hiệu dưới đây không đủ để khẳng định một người bị huyết áp cao. Tuy nhiên, nếu chúng xuất hiện thường xuyên thì người mắc nên theo dõi sức khỏe và kiểm tra huyết áp để phát hiện sớm bất thường.
Một số người thỉnh thoảng sẽ thức dậy giữa đêm hay vào sáng hôm sau với cơn nhức đầu. Nếu tình trạng này lặp lại thường xuyên thì đó có thể là tín hiệu đáng lưu ý. Huyết áp tăng cao trong khi ngủ có thể làm tăng áp lực lên hệ tuần hoàn, từ đó gây cảm giác nặng đầu hoặc nhức đầu khi thức dậy.
Đôi khi chúng ta đột ngột tỉnh giấc vào ban đêm và cảm thấy tim đập mạnh, hồi hộp hoặc bồn chồn. Nguyên nhân có thể do căng thẳng, lo âu hoặc nạp nhiều caffeine. Tuy nhiên, biểu hiện này cũng có thể là dấu hiệu huyết áp đang biến động bất thường trong khi ngủ.
Khi huyết áp tăng hoặc cơ thể gặp tình trạng thiếu ô xy do ngưng thở khi ngủ, hệ thần kinh giao cảm sẽ bị kích hoạt mạnh hơn. Hệ quả là làm nhịp tim tăng nhanh và tạo cảm giác hồi hộp khi thức giấc.
Thỉnh thoảng cảm thấy hơi choáng váng khi vừa thức dậy là điều bình thường. Tuy nhiên, nếu tình trạng này xảy ra thường xuyên, kéo dài hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày thì không nên chủ quan.
Chóng mặt buổi sáng có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau như mất nước, hạ đường huyết, rối loạn tiền đình hoặc tác dụng phụ của thuốc. Trong một số trường hợp, những biến động bất thường của huyết áp trong lúc ngủ cũng có thể góp phần gây ra cảm giác choáng váng khi thức dậy, bác sĩ tim mạch dự phòng Luke Laffin thuộc trung tâm y tế phi lợi nhuận Cleveland Clinic (Mỹ) cho biết.
Khi xuất hiện một hay một vài trong số các dấu hiệu trên thì không có nghĩa chắc chắn bị huyết áp cao. Tuy nhiên, nếu chúng xuất hiện thường xuyên, đặc biệt người mắc có các yếu tố nguy cơ như thừa cân, béo phì, tiểu đường, bệnh thận hoặc tiền sử gia đình mắc huyết áp cao, thì nên chủ động kiểm tra sức khỏe.
Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định theo dõi huyết áp liên tục trong 24 giờ để đánh giá xem huyết áp có tăng bất thường vào ban đêm hay không. Phương pháp này sẽ giúp phát hiện những trường hợp huyết áp cao về đêm mà đo huyết áp thông thường vào ban ngày có thể bỏ sót, theo Medical News Today.
Theo Hãng tin AFP, đến nay 3 người trên tàu du lịch MV Hondius đã tử vong, trong đó có một người qua đời tại thành phố Johannesburg (Nam Phi) sau khi được chuyển đến trên chuyến bay thương mại từ đảo Saint Helena ở Đại Tây Dương.
Một hành khách khác, mang quốc tịch Anh, cũng được sơ tán riêng và đang được điều trị tại bệnh viện ở Johannesburg.
"Các xét nghiệm ban đầu cho thấy đây đúng là chủng Andes" - Bộ trưởng Y tế Nam Phi Aaron Motsoaledi phát biểu trước một ủy ban tại Quốc hội nước này.
"Đây cũng là chủng duy nhất trong số 38 chủng được biết đến có khả năng lây truyền từ người sang người. Tuy nhiên như chúng tôi đã nói, hình thức lây truyền này rất hiếm và chỉ xảy ra khi có tiếp xúc rất gần giữa người với người" - ông lưu ý.
Theo AFP, Bộ trưởng Y tế Nam Phi Aaron Motsoaledi nói rằng chủng Andes của vi rút Hanta đã được ghi nhận ở một hành khách được sơ tán từ chiếc tàu du lịch MV Hondius đến Nam Phi.
Trong khi đó, Hãng tin Reuters dẫn kết quả xét nghiệm do Viện Bệnh truyền nhiễm quốc gia Nam Phi cho biết chủng Andes là "nguyên nhân gây bệnh ở cả người phụ nữ Hà Lan tử vong tại Johannesburg, cũng như ở người đàn ông quốc tịch Anh vẫn đang điều trị tại bệnh viện ở đây".
Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cho biết hiện có hai ca nhiễm vi rút Hanta đã được xác nhận và năm ca nghi nhiễm vi rút Hanta.
Giới chức Nam Phi đang truy vết gần 90 người có mặt trên chuyến bay chở một phụ nữ người Hà Lan (69 tuổi). Bà đã tử vong tại Johannesburg sau khi chồng bà (70 tuổi) tử vong vì vi rút này trên tàu.
Người phụ nữ đã rời tàu tại đảo Saint Helena - một hòn đảo xa xôi ở nam Đại Tây Dương - với các "triệu chứng liên quan đường tiêu hóa" vào ngày 24-4.
Bà qua đời tại khoa cấp cứu của một bệnh viện ở Johannesburg vào ngày 26-4 sau khi tình trạng xấu đi trong chuyến bay.
"Chúng tôi cần xác định những ai đã tiếp xúc với người phụ nữ này" - ông Motsoaledi nói.
Ngoài các hành khách trên máy bay, nhà chức trách cũng đang truy vết những người có mặt tại sân bay và bệnh viện.
Hãng hàng không Airlink có trụ sở tại Nam Phi - đơn vị khai thác chuyến bay chở người phụ nữ này - cho biết chuyến bay ngày 25-4 chở 82 hành khách và 6 thành viên phi hành đoàn.
Ngày 19/5, Trung tâm Y tế khu vực Thuận An (phường Lái Thiêu), cho biết, đơn vị vừa phẫu thuật cứu sống một nữ bệnh nhân nuốt nhiều mảnh dao lam sắc nhọn.
Trước đó, bệnh nhân nhập viện trong tình trạng đau dữ dội vùng hố chậu phải. Ban đầu, các bác sĩ nghi ngờ cô gái bị viêm ruột thừa cấp.
Tuy nhiên, qua chụp X-quang, bác sĩ phát hiện trong ổ bụng bệnh nhân có nhiều dị vật kim loại sắc nhọn. Sau đó, bệnh nhân khai đã nuốt dao lam trước khoảng 24 giờ trước.
Ngay lập tức, ê-kíp bác sĩ tiến hành phẫu thuật mở đại tràng và lấy ra 6 mảnh dao lam sắc nhọn.
Ca phẫu thuật thành công, hiện sức khỏe bệnh nhân đã ổn định và tiếp tục được theo dõi, điều trị.
Theo các bác sĩ, nếu không được phẫu thuật khẩn cấp, các mảnh dao lam có thể gây thủng ruột, xuất huyết ổ bụng, nhiễm trùng lan rộng, dẫn đến sốc nhiễm trùng và nguy cơ tử vong cao.
