Hannah Spencer, 34 tuổi, một thợ sửa ống nước vừa đắc cử nghị sĩ Anh. Cô cho biết mới hoàn thành khóa học về nghề trát vữa trong thời gian tranh cử.
Xu hướng chuộng nghề tay chân đang len lỏi vào Gen Z. Freya, 18 tuổi, quyết định bỏ qua chứng chỉ A-level (tương đương THPT) để đăng ký chương trình học nghề thợ điện kéo dài bốn năm. Dù mệt mỏi vì vừa học vừa làm, cô nói bản thân hạnh phúc. “Đây là công việc AI không thể thay thế. Tương lai của ngành xe điện rộng mở nên tôi không lo thất nghiệp”, Freya nói.
Một nghiên cứu gần đây cho thấy 48% thanh thiếu niên tin rằng làm nghề lao động chân tay đáng mơ ước hơn việc ngồi văn phòng. Một khảo sát khác của Draper Tools, hãng sản xuất thiết bị công nghiệp, ghi nhận 61% người dưới 28 tuổi tin rằng nghề thủ công là một “công việc thú vị”, trong đó 55% cho biết nhận thức của họ về việc làm trong lĩnh vực thủ công tích cực hơn so với 5 năm trước. Trên mạng xã hội, hashtag #TradieTok (dành riêng cho những người trẻ làm ngành xây dựng, thủ công) đang thu hút hàng chục triệu lượt xem.
Sự dịch chuyển này đến từ nỗi sợ bị trí tuệ nhân tạo (AI) “cướp” việc. Báo cáo của Viện Tiêu chuẩn Anh (BSI) cho thấy 1/4 chủ doanh nghiệp tin AI có thể đảm nhiệm công việc của nhân viên mới ra trường. Khảo sát của Randstad cũng chỉ ra 38% nhà tuyển dụng dự định giảm chỉ tiêu tuyển sinh viên tốt nghiệp đại học trong năm tới. Trong khi đó 41% người lao động lo ngại các công việc văn phòng cấp thấp có thể biến mất trong vòng 5 năm tới.
Cuối tháng 3, trong một cuộc phỏng vấn, tỷ phú Larry Fink – CEO của công ty quản lý tài sản lớn nhất thế giới BlackRock – cho rằng xã hội đã dành nhiều thập kỷ để lý tưởng hóa công việc văn phòng và đánh giá thấp các nghề thủ công.
Theo ông Fink, khi AI đe dọa các vị trí cấp thấp nhưng lại tạo ra nhu cầu bùng nổ về cơ sở hạ tầng (như xây dựng trung tâm dữ liệu), cần phải cân bằng lại cách tiếp cận nghề nghiệp. “Nghề thợ sửa ống nước hay thợ điện cũng có thể mang lại nền tảng tài chính vững chắc không kém bất kỳ công việc bàn giấy nào. Xã hội đang thiếu hụt những công nhân lành nghề này”, vị tỷ phú nói.
Dù nhiều triển vọng, các chuyên gia cảnh báo nghề thủ công không phải là lối tắt cho những người ngại gian khổ.
Evie, 30 tuổi, từng tốt nghiệp ngành Khoa học xã hội tại Amsterdam (Hà Lan), quyết định chuyển sang nghề trát vữa và lát gạch để tìm sự tự do. Tuy nhiên, cô thừa nhận đây là môi trường khắc nghiệt, đòi hỏi thể lực cao và “phù hợp hơn với nam giới”.
“Nhiều người coi nghề mộc hay sửa chữa là giải pháp tình thế khi không tìm được việc văn phòng. Nhưng thực tế, bạn cần đầu tư nhiều năm mới có thể thành thạo. Đó là kỹ năng phải học và trau dồi suốt đời”, Evie nói.
Một gia đình ở Đài Loan đã trải qua phen "thót tim" khi suýt đánh mất số vàng gia truyền trị giá khoảng 2 triệu nhân dân tệ (khoảng 7, tỷ đồng) chỉ vì một sai lầm tưởng chừng rất nhỏ bỏ quên trong chiếc bàn thờ cũ đem đi vứt.
Theo tờ Mustsharenews, toàn bộ số trang sức vàng gồm nhẫn, vòng cổ, vòng tay và vàng thỏi tổng cộng 27 món được người lớn tuổi trong gia đình bí mật cất trong ngăn ẩn của bàn thờ. Tuy nhiên, điều này không được thông báo lại cho các thành viên khác.
Được biết, trong quá trình dọn dẹp nhà cửa, gia đình đã vô tình xem chiếc bàn thờ như đồ cũ và gửi đi thu gom cùng rác thải nội thất. Chỉ đến sau đó, người thân lớn tuổi mới sực nhớ ra số vàng quý giá được giấu bên trong.
Ngay lập tức, cả gia đình rơi vào trạng thái hoảng loạn và liên hệ với đội thu gom rác để cầu cứu. Lực lượng môi trường sau đó nhanh chóng phối hợp, quay lại khu tập kết đồ nội thất đã thu gom để tiến hành tìm kiếm giữa hàng loạt vật dụng bị thải bỏ.
Chỉ sau khoảng 30 phút tìm kiếm căng thẳng, chiếc bàn thờ được xác định và kiểm tra. May mắn, toàn bộ 27 món trang sức vẫn còn nguyên vẹn.
Sau đó, gia đình cùng lực lượng chức năng đã đến cơ quan công an địa phương để kiểm kê, xác nhận số lượng và giá trị tài sản được tìm lại.
Chủ nhân số vàng cho biết đây đều là của hồi môn và vật gia truyền qua nhiều thế hệ, mang ý nghĩa tinh thần đặc biệt quan trọng, không chỉ đơn thuần là giá trị vật chất. Gia đình cũng gửi lời cảm ơn tới đội thu gom rác vì đã hỗ trợ kịp thời, giúp tránh một mất mát đáng tiếc.
Vụ việc sau đó trở thành lời cảnh báo từ cơ quan môi trường địa phương: trước khi vứt bỏ đồ nội thất cũ, người dân cần kiểm tra kỹ các ngăn kéo, khoang ẩn hoặc vị trí cất giữ đặc biệt, tránh để xảy ra những tình huống "đánh rơi ký ức" lẫn tài sản quý giá.
Vị đắng của măng tươi đến từ hai nhóm hợp chất glycoside (taxiphyllin) và phenolic tập trung ở phần vỏ, kẽ mô và lớp thịt măng bao quanh lõi. Cả hai nhóm chất này đều tan trong nước muối loãng hoặc có tính acid nhẹ.
Chính vì vậy, nấu lâu không phải chìa khóa duy nhất để khử đắng. Điều quan trọng là tạo điều kiện cho các phân tử đắng thoát ra ngoài và trung hòa môi trường phù hợp.
Bộ ba tác động giúp măng tươi giảm đắng vẫn giòn ngon.
Thẩm thấu: Nước muối loãng đóng vai trò như một chiếc nam châm, kéo "chất đắng" từ măng ra ngoài nhanh hơn nhiều so với nước thường.
Môi trường acid nhẹ: Một chút chanh hoặc giấm sẽ làm nhiệm vụ bẻ gãy các liên kết phenolic, từ đó làm dịu đi cảm nhận vị chát trên đầu lưỡi.
Nhiệt độ vừa đủ: Chỉ cần chần măng ở mức nóng già đủ để các mô sợi mở đường cho hợp chất đắng thoát đi mà không làm măng bị mềm, mất đi độ giòn nếu luộc lâu.
Quy trình 10 phút khử đắng cho măng tươi
Chuẩn bị (3 phút): Măng sau khi thái miếng đem bóp nhẹ bằng nước muối loãng rồi ngâm khoảng 3 phút để thẩm thấu.
Luộc nhanh (3 phút): Luộc măng nhanh khoảng 3 phút, thêm 1-2 thìa giấm hoặc một chút nước cốt chanh.
Sốc lạnh (1 phút): Vớt măng ra xả ngay dưới vòi nước lạnh. Bước này không chỉ giúp măng giòn mà còn rửa trôi lớp nước đắng vừa được kéo ra.
Cân bằng vị (3 phút): Trước khi nấu, hãy ướp măng với chút muối hoặc nước mắm trong 5 phút. Vị mặn nhẹ sẽ giúp măng đậm đà trở lại, tạo nên sự cân bằng hoàn hảo sau quá trình khử đắng.
Nhiều kinh nghiệm dân gian xưa thực ra có cơ sở khoa học. Người nội trợ xưa thường ngâm măng với nước gạo vì loại nước này hơi có tính acid và chứa enzyme lên men tự nhiên, giúp giảm vị đắng. Một nhúm muối khi chần măng cũng dựa đúng nguyên lý thẩm thấu.
Một số vùng còn xào măng với dầu hoặc mỡ trước khi nấu canh. Việc này tạo lớp màng chất béo bao bọc phân tử đắng, giúp món ăn hài hòa hơn. Những mẹo truyền miệng này cho thấy người Việt hiểu nguyên lý "khử đắng bằng môi trường" từ rất lâu, dù không gọi tên bằng khoa học hiện đại.
Nếu đổ tất cả trách nhiệm cho phụ huynh trong vấn nạn trẻ em "nghiện" mạng xã hội thì thật là không công bằng và vô cùng oan ức! Không phải phụ huynh nào cũng dễ dãi lựa chọn cách đơn giản nhất là giao con cho mạng xã hội để bản thân rảnh tay làm việc riêng.
Là một nhà giáo cũng là một người mẹ, nhiều lúc tôi bị biến thành mẹ độc ác, mẹ không giống mẹ của bạn trong mắt các con.
Lý do chỉ vì tôi ngăn cản các con dán mắt vào ti vi, máy tính, điện thoại. Tôi thực sự không muốn giao con mình cho mạng xã hội nhưng cuối cùng cũng phải bất lực, đầu hàng vì thiếu sự đồng lòng của nhà trường và nhiều bên liên quan khác.
Đứa bé nhà tôi đang học tiểu học. Con được thầy cô khuyến khích, động viên tham gia rất nhiều cuộc thi online kiểu như vio edu, violympic, IOE, trạng nguyên… Khi làm bài thi thử, ôn tập online, tôi để ý thấy các con dễ nhắn tin linh tinh ngay trong website mấy cuộc thi này chứ không chỉ ôn luyện.
Tôi chỉ đồng ý cho con tham gia vài cuộc thi nhưng vì lý do không tiện nói ra, cô giáo đã đăng ký tài khoản một cuộc thi, nộp tiền gia hạn tài khoản nên con lại có thêm cơ hội online một cách hợp pháp.
Tôi không đủ thời gian để giám sát mỗi khi con ngồi trước màn hình máy tính với lý do chính đáng là luyện thi đủ các loại và đó cũng chính là lúc con tự mình lạc trôi trên YouTube, TikTok…
Các con còn được đẩy vào mạng xã hội qua chiếc tivi thông minh của nhà mình và cả nhà hàng xóm. Hết thời gian xem tivi được mẹ cho phép, con sang nhà hàng xóm chơi và lại tiếp tục được xem! Có lần một bé tiểu học nhà hàng xóm qua mượn điều khiển tivi nhà tôi chỉ vì bố mẹ cháu đi làm đã giấu luôn song tôi cương quyết không cho mượn.
Dù bé tiểu học nhà tôi không được dùng điện thoại thông minh nhưng hầu như trend nào mới, bài hát nào đang nổi, điệu nhảy nào đang được bắt chước nhiều trên mạng xã hội con cũng được cập nhật nhờ điện thoại của bạn.
Vì thế không ít lần con ao ước "mẹ mình cũng giống mẹ bạn" để con được có điện thoại riêng. Thật lòng có lúc tôi dao động trước áp lực giống "mẹ người ta"!
Còn cháu lớn nhà tôi đang học lớp 10 một trường công lập tự chủ nên ở trường cả ngày. Trường rất nghiêm, không cho học sinh mang điện thoại đến trường. Nếu có việc cần các con có thể dùng điện thoại ở cổng bảo vệ để gọi cho gia đình.
Thế nhưng lớp các con lại có nhóm mạng xã hội riêng để thầy cô gửi thông báo nhắc nhở, đề cương, bài tập…
Giáo viên chủ nhiệm lập một nhóm của phụ huynh, một nhóm của học sinh để các con chủ động thực hiện nhiệm vụ thầy cô giao mà không cần phụ huynh nhắc nhở.
Bài tập thuyết trình theo nhóm, các con buộc phải cùng online buổi tối vì ban ngày bận học ở trường, cuối tuần lại học thêm trung tâm. Nên ngoài giờ học và lúc ăn, các con có khi online đến tận khuya vừa để học vừa để chí chóe tán chuyện và chơi game.
Con sẽ không nghiện mạng xã hội chỉ khi gia đình nào cũng quyết tâm, đồng lòng giới hạn thời gian tương tác màn hình, nhà trường hạn chế việc các con online, cơ quan chức năng kiểm soát chặt dịch vụ game online cùng các nội dung độc hại tràn lan trên mạng xã hội. Các con cần một hệ sinh thái giải pháp đồng bộ để không bị đẩy vào mạng xã hội.
