Hannah Spencer, 34 tuổi, một thợ sửa ống nước vừa đắc cử nghị sĩ Anh. Cô cho biết mới hoàn thành khóa học về nghề trát vữa trong thời gian tranh cử.
Xu hướng chuộng nghề tay chân đang len lỏi vào Gen Z. Freya, 18 tuổi, quyết định bỏ qua chứng chỉ A-level (tương đương THPT) để đăng ký chương trình học nghề thợ điện kéo dài bốn năm. Dù mệt mỏi vì vừa học vừa làm, cô nói bản thân hạnh phúc. “Đây là công việc AI không thể thay thế. Tương lai của ngành xe điện rộng mở nên tôi không lo thất nghiệp”, Freya nói.
Một nghiên cứu gần đây cho thấy 48% thanh thiếu niên tin rằng làm nghề lao động chân tay đáng mơ ước hơn việc ngồi văn phòng. Một khảo sát khác của Draper Tools, hãng sản xuất thiết bị công nghiệp, ghi nhận 61% người dưới 28 tuổi tin rằng nghề thủ công là một “công việc thú vị”, trong đó 55% cho biết nhận thức của họ về việc làm trong lĩnh vực thủ công tích cực hơn so với 5 năm trước. Trên mạng xã hội, hashtag #TradieTok (dành riêng cho những người trẻ làm ngành xây dựng, thủ công) đang thu hút hàng chục triệu lượt xem.
Sự dịch chuyển này đến từ nỗi sợ bị trí tuệ nhân tạo (AI) “cướp” việc. Báo cáo của Viện Tiêu chuẩn Anh (BSI) cho thấy 1/4 chủ doanh nghiệp tin AI có thể đảm nhiệm công việc của nhân viên mới ra trường. Khảo sát của Randstad cũng chỉ ra 38% nhà tuyển dụng dự định giảm chỉ tiêu tuyển sinh viên tốt nghiệp đại học trong năm tới. Trong khi đó 41% người lao động lo ngại các công việc văn phòng cấp thấp có thể biến mất trong vòng 5 năm tới.
Cuối tháng 3, trong một cuộc phỏng vấn, tỷ phú Larry Fink – CEO của công ty quản lý tài sản lớn nhất thế giới BlackRock – cho rằng xã hội đã dành nhiều thập kỷ để lý tưởng hóa công việc văn phòng và đánh giá thấp các nghề thủ công.
Theo ông Fink, khi AI đe dọa các vị trí cấp thấp nhưng lại tạo ra nhu cầu bùng nổ về cơ sở hạ tầng (như xây dựng trung tâm dữ liệu), cần phải cân bằng lại cách tiếp cận nghề nghiệp. “Nghề thợ sửa ống nước hay thợ điện cũng có thể mang lại nền tảng tài chính vững chắc không kém bất kỳ công việc bàn giấy nào. Xã hội đang thiếu hụt những công nhân lành nghề này”, vị tỷ phú nói.
Dù nhiều triển vọng, các chuyên gia cảnh báo nghề thủ công không phải là lối tắt cho những người ngại gian khổ.
Evie, 30 tuổi, từng tốt nghiệp ngành Khoa học xã hội tại Amsterdam (Hà Lan), quyết định chuyển sang nghề trát vữa và lát gạch để tìm sự tự do. Tuy nhiên, cô thừa nhận đây là môi trường khắc nghiệt, đòi hỏi thể lực cao và “phù hợp hơn với nam giới”.
“Nhiều người coi nghề mộc hay sửa chữa là giải pháp tình thế khi không tìm được việc văn phòng. Nhưng thực tế, bạn cần đầu tư nhiều năm mới có thể thành thạo. Đó là kỹ năng phải học và trau dồi suốt đời”, Evie nói.
Hôm 15/5, một đoàn ôtô hơn 10 chiếc cùng xe môtô phân khối lớn tiến vào làng Nong Phai, huyện Mueang, tỉnh Chaiyaphum. Bà Yupin Thadthai dẫn đầu đoàn rước dâu, trực tiếp chủ trì lễ cưới và mang sính lễ gồm 300.000 baht (khoảng 200 triệu đồng) cùng hai lượng vàng đến hỏi cô Onuma Janpeng làm vợ thứ hai cho chồng.
Bà Yupin và ông Wisanu Prangchaiyaphum đã chung sống hơn 20 năm, có một con. Họ kinh doanh thiết bị âm thanh và sở hữu một số tụ điểm giải trí.
Bà Yupin nói đã quen biết cô Onuma hơn 10 năm. Cả hai đều lớn lên trong hoàn cảnh thiếu thốn tình cảm. Bà đích thân làm chủ hôn để hợp thức hóa mối quan hệ, trao cho Onuma danh phận trước cộng đồng. "Gia đình thống nhất tổ chức hôn lễ công khai để tránh điều tiếng hay thiệt thòi cho người mới", bà Yupin nói.
Ông Wisanu cho biết gia đình ba người sẽ sống với nhau lâu dài, tài sản và tình cảm được chia đều. "Cơ ngơi này do chúng tôi cùng nhau gây dựng. Bí quyết chỉ là trao cho họ tình yêu và sự công bằng", ông nói.
Luật pháp Thái Lan bãi bỏ chế độ đa thê từ năm 1935 và chỉ công nhận hôn nhân một vợ một chồng. Bất kỳ cuộc kết hôn nào sau đó đều không có giá trị pháp lý. Dù vậy, việc có "vợ bé" vẫn thỉnh thoảng tồn tại qua các lễ nghi truyền thống. Trường hợp cô Onuma cũng chỉ được công nhận danh phận trong nội bộ gia đình, không được pháp luật bảo vệ quyền lợi.
Hình ảnh vợ cả dẫn đầu đoàn rước dâu lan truyền trên mạng xã hội Thái Lan. Một số người xem đây là chuyện khó tin, trong khi số khác ủng hộ sự cởi mở và thấu hiểu của gia đình ông Wisanu.
Khi xảy ra mâu thuẫn, việc sử dụng sai từ ngữ có thể khiến người bạn đời cảm thấy bị phủ nhận và dần thu mình lại. Dưới đây là những câu nói các chuyên gia tâm lý khuyên người vợ nên tránh.
Việc sử dụng câu nói này đồng nghĩa người vợ đang đổ lỗi cho đối phương về trạng thái tâm lý của mình.
Thay vì chỉ trích, các chuyên gia khuyên người vợ nên gọi tên cảm xúc cá nhân. Hãy nói: "Em đang cảm thấy mệt mỏi với chuyện này", để mở ra cơ hội đối thoại.
"Để đó em tự làm"
Nhiều người vợ thường giành lấy công việc khi thấy chồng lóng ngóng làm việc nhà hoặc chăm con. Điều này mang lại hiệu quả tức thì nhưng tước đi sự chủ động của người đàn ông. Lâu dần, người chồng sẽ hình thành tâm lý ỷ lại hoặc cho rằng bản thân không thể làm hài lòng vợ.
"Em đã bảo anh rồi mà"
Mẫu câu này thường xuất hiện khi người chồng mắc sai lầm. Kaytee Gillis, chuyên gia trị liệu tâm lý xã hội ở Louisiana, nghiên cứu sinh tại Đại học bang Michigan, cho biết khi đối phương gặp thất bại, họ cần sự đồng hành để giải quyết vấn đề chứ không phải một lời khẳng định đúng sai. Nếu đối phương không nhận ra hành động của mình ảnh hưởng đến gia đình, hai người cần ngồi lại trò chuyện thay vì mỉa mai.
"Sao anh không thể giống chồng người khác?"
Sự so sánh làm giảm mức độ hài lòng về tình cảm và để lại sự oán giận ngay cả khi cuộc cãi vã kết thúc, theo một nghiên cứu đăng trên Personality and Social Psychology Bulletin năm 2023. Mục đích của người vợ có thể là tạo động lực, nhưng hệ quả mang lại thường đi ngược lại.
"Anh chẳng bao giờ làm việc nhà"
Thay vì khái quát hóa hành vi của đối phương bằng từ "chẳng bao giờ", các chuyên gia đề xuất dùng cấu trúc câu bắt đầu bằng "em". Ví dụ: "Em cảm thấy quá tải khi nhà bừa bộn, anh giúp em một tay nhé". Cách nói này tạo không khí trò chuyện tích cực.
"Không hiểu sao em còn chịu đựng được anh"
Theo các chuyên gia, người vợ không nên dùng việc ly hôn hoặc sự chia ly làm công cụ đe dọa trong lúc cãi vã. Những câu nói như "em hối hận vì đã cưới anh" tạo ra sự bất an, phá vỡ nền tảng an toàn của cuộc hôn nhân mà không giải quyết được gốc rễ xung đột.
"Anh nhìn lại cách dạy con đi"
Bà Irina Firstein, chuyên gia trị liệu tâm lý hôn nhântại New York, cho biết những lời chỉ trích về phương pháp làm cha mẹ gây tổn thương nặng nề và khó hòa giải. Đặc biệt, nếu sự việc diễn ra trước mặt con cái, người lớn đang cho trẻ thấy những xung đột không lành mạnh.
Nhiều nam giới gắn liền giá trị bản thân với khả năng tài chính. Việc công kích vào thu nhập hay sự nghiệp ảnh hưởng trực tiếp đến lòng tự tôn và vai trò của họ trong gia đình. Theo các chuyên gia, khi tiền bạc bị mang ra làm thước đo cho sự tôn trọng, cuộc hôn nhân sẽ mất đi sự gắn kết.
Sáng 12-4, anh Nguyễn Công Minh - Bí thư Đoàn phường Vinh Lộc, Nghệ An - cho biết đại diện Đoàn phường và thôn đã tới trao giấy khen và phần quà động viên em Võ Hoàng Thành, học sinh lớp 10 Trường THPT Nghi Lộc 3, vì đã có hành động dũng cảm cứu người đuối nước.
Theo thông tin từ Đoàn phường Vinh Lộc, khoảng 16h20 ngày 10-4, trong lúc đi dạo tại bãi biển Cửa Lò, Thành phát hiện 3 người đang gặp nạn giữa khu vực có dòng nước xoáy.
Không kịp suy nghĩ nhiều, Thành nhanh chóng mượn phao của người dân gần đó rồi bơi ra ứng cứu.
Dù lúc bấy giờ sóng lớn liên tục đẩy ngược, Thành vẫn cố gắng tiếp cận các nạn nhân và lần lượt đưa được hai người vào bờ. Người còn lại, do kiệt sức và dòng nước chảy xiết, Thành không thể cứu được.
Tại buổi trao tặng, đại diện Đoàn phường Vinh Lộc ghi nhận và đánh giá cao hành động không quản hiểm nguy của Thành, coi đây là tấm gương sáng về lòng nhân ái, trách nhiệm và kỹ năng xử lý tình huống trong cộng đồng.
Đồng thời, đơn vị mong muốn việc làm của Thành sẽ được lan tỏa, góp phần giáo dục ý thức và kỹ năng phòng tránh tai nạn đuối nước cho thanh thiếu niên.
Theo ban giám hiệu Trường THPT Nghi Lộc 3, Thành là học sinh chăm ngoan, có trách nhiệm với bạn bè và tích cực tham gia các hoạt động của trường. Gia đình em có hoàn cảnh khó khăn, thuộc diện hộ nghèo.
Dự kiến sáng 13-4, nhà trường sẽ tuyên dương Thành trong buổi chào cờ đầu tuần nhằm lan tỏa hành động dũng cảm tới toàn thể học sinh.
Đoàn phường Vinh Lộc cũng đã làm tờ trình gửi Ban Thường vụ Tỉnh Đoàn và Hội đồng Thi đua - Khen thưởng Tỉnh Đoàn Nghệ An xem xét tặng bằng khen cho Thành, nhằm kịp thời ghi nhận và biểu dương hành động cao đẹp, lan tỏa gương người tốt, việc tốt trong cộng đồng.
