Không đơn thuần là câu chuyện của ngành công nghiệp
Tại thành phố Đại Liên, tỉnh Liêu Ninh, ông Sun Haoyu – chủ một trang trại với khoảng 3.000 con heo – cho biết giá bán liên tục giảm từ cuối năm ngoái khiến hoạt động chăn nuôi ngày càng thua lỗ. Để duy trì trang trại, ông buộc phải dựa vào các khoản vay và tiền đi mượn. Tuy nhiên, đà giảm giá vẫn chưa dừng lại.
“Nhiều hộ chăn nuôi đã cạn kiệt nguồn lực. Sau nhiều tháng chăm sóc đàn heo, chúng tôi thậm chí không đủ tiền mua thức ăn”, ông Sun chia sẻ.
Theo giới quan sát, sự lao dốc của giá thịt heo không đơn thuần là câu chuyện cung – cầu trong ngành nông nghiệp. Tại Trung Quốc, thịt heo là mặt hàng thực phẩm thiết yếu và có ảnh hưởng lớn đến chỉ số giá tiêu dùng, vì vậy diễn biến giá mặt hàng này thường được xem là tín hiệu của nền kinh tế.
Đợt bùng phát dịch tả heo châu Phi những năm trước khiến nguồn cung sụt giảm mạnh và giá thịt tăng cao. Khi ấy, Trung Quốc đã thúc đẩy mở rộng quy mô chăn nuôi để bảo đảm an ninh thực phẩm. Tuy nhiên, khi sản lượng tăng mạnh thì nền kinh tế lại bước vào giai đoạn tăng trưởng chậm, khiến nhu cầu tiêu dùng suy yếu.
Khủng hoảng bất động sản kéo dài nhiều năm đã làm giảm thu nhập và niềm tin của người dân, buộc nhiều hộ gia đình cắt giảm chi tiêu, bao gồm cả các khoản dành cho ăn uống bên ngoài. Điều này tác động trực tiếp đến nhu cầu tiêu thụ thịt heo – nguyên liệu chủ đạo trong ngành nhà hàng và dịch vụ ăn uống.
Theo báo cáo của công ty tài chính Nomura, sự suy giảm trong lĩnh vực xây dựng cũng góp phần làm giảm nhu cầu tiêu thụ thịt heo. Từ lâu, đây vốn là thực phẩm phổ biến của lực lượng lao động tại các công trường.
Bà Hannah Liu, chuyên gia kinh tế Trung Quốc của Nomura, nhận định rằng nhóm công nhân xây dựng và người thường xuyên ăn ngoài là hai đối tượng tiêu thụ thịt heo lớn nhất. Khi hoạt động xây dựng và chi tiêu dịch vụ đồng loạt chững lại, nhu cầu thịt heo cũng lao dốc theo.
Dữ liệu từ Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc cho thấy giá thịt heo đã giảm khoảng 39% trong vòng 4 năm qua. Diễn biến này phản ánh giai đoạn giảm phát kéo dài của nền kinh tế, dù áp lực giá gần đây có dấu hiệu tăng trở lại do chi phí năng lượng leo thang.
Bắc Kinh tìm cách “giải cứu” thị trường
Trong khi các tập đoàn chăn nuôi quy mô lớn nhận được sự hỗ trợ từ các chương trình tín dụng ưu đãi và vay vốn lãi suất thấp, nhiều hộ chăn nuôi nhỏ gần như không có khả năng tiếp cận các nguồn lực này.
Tuy nhiên, ngay cả những doanh nghiệp đầu ngành cũng không tránh khỏi khó khăn. Wens Foodstuff – một trong những nhà sản xuất thịt heo lớn nhất Trung Quốc – cho biết lợi nhuận năm ngoái giảm tới 43%. Giá bán heo trong tháng 4 cũng thấp hơn khoảng 38% so với cùng kỳ năm trước.
Một doanh nghiệp lớn khác là Dabeinong ghi nhận sản lượng tiêu thụ tăng nhưng lợi nhuận vẫn đi xuống do giá heo giảm mạnh và điều kiện thị trường kém thuận lợi.
Với người Trung Quốc, thịt heo không chỉ là thực phẩm thiết yếu trong bữa ăn hằng ngày mà còn xuất hiện trong các dịp lễ tết, tiệc cưới và những buổi tiếp khách. Chính vì vậy, sự suy giảm giá thịt heo thường phản ánh những khó khăn sâu rộng hơn của nền kinh tế, từ tình trạng thất nghiệp trong giới trẻ đến cuộc khủng hoảng bất động sản và áp lực an sinh xã hội.
Các nền tảng theo dõi ngành nhà hàng tại Trung Quốc cũng ghi nhận mức chi tiêu cho mỗi bữa ăn đang giảm đáng kể so với trước đây. Những bữa tiệc sang trọng hay tiệc chiêu đãi công vụ từng phổ biến nay cũng bị cắt giảm mạnh.
Trước tình trạng này, Chính phủ Trung Quốc đã nhiều lần sử dụng kho dự trữ thịt heo quốc gia để can thiệp thị trường.
Những năm trước, khi giá thịt heo tăng đột biến, Bắc Kinh từng tung hàng dự trữ ra thị trường để hạ nhiệt giá. Hiện nay, động thái diễn ra theo chiều ngược lại khi chính quyền trung ương khuyến khích các địa phương tăng cường thu mua thịt heo nhằm hỗ trợ giá.
Tại các cuộc họp cấp cao gần đây, giới lãnh đạo Trung Quốc cũng nhấn mạnh sự cần thiết phải điều chỉnh lại cán cân cung – cầu của ngành chăn nuôi. Các biện pháp được đưa ra bao gồm giảm quy mô đàn heo nái, kiểm soát trọng lượng xuất chuồng và hạn chế các khoản tín dụng hỗ trợ mở rộng sản xuất.
Dù vậy, theo bà Hannah Liu, những giải pháp này chỉ có thể giúp thị trường ổn định trong ngắn hạn. Yếu tố quyết định vẫn là khả năng phục hồi của sức mua trong nền kinh tế.
“Nếu nhu cầu tiêu dùng không cải thiện đáng kể, giá thịt heo sẽ rất khó phục hồi mạnh. Chính phủ có thể can thiệp nguồn cung, nhưng không thể buộc người dân và doanh nghiệp chi tiêu nhiều hơn”, bà nhận định với báo chí.
Ngày 4-4, thông tin từ UBND thành phố Cần Thơ cho biết Chủ tịch UBND thành phố Cần Thơ Trương Cảnh Tuyên vừa có văn bản chỉ đạo thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công năm 2026.
Đáng chú ý, Chủ tịch UBND thành phố giao Giám đốc Sở Nội vụ phối hợp Sở Tài chính tham mưu UBND thành phố ban hành quy chế đánh giá, xếp loại thi đua năm 2026 đối với tập thể và cá nhân, trong đó quy định kết quả giải ngân kế hoạch đầu tư công năm 2026 là tiêu chí chủ đạo để đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của tập thể và cá nhân, gắn trực tiếp với trách nhiệm của người đứng đầu.
Đồng thời xây dựng bộ tiêu chí đánh giá cụ thể, định lượng, bao gồm: tỉ lệ giải ngân vốn đầu tư công theo kế hoạch được giao; tiến độ triển khai dự án đầu tư công; chất lượng quản lý, điều hành dự án; hiệu quả giải quyết thủ tục hành chính liên quan đến đầu tư công.
Bộ tiêu chí này là cơ sở để kiểm điểm trách nhiệm, xét thi đua, khen thưởng hoặc xử lý kỷ luật theo quy định. Thời hạn hoàn thành các công việc nêu trên là ngay trong tháng 4.
Ngoài ra, Chủ tịch UBND thành phố Cần Thơ cũng yêu cầu Giám đốc Sở Tài chính định kỳ hằng tháng tổng hợp kết quả giải ngân của các cơ quan, đơn vị, công khai minh bạch trên Cổng thông tin điện tử thành phố và các phương tiện thông tin đại chúng; đề xuất Chủ tịch UBND thành phố xem xét biểu dương, khen thưởng các đơn vị đạt tỉ lệ giải ngân cao, phê bình, kiểm điểm trách nhiệm các đơn vị giải ngân chậm.
Theo UBND thành phố Cần Thơ, kế hoạch triển khai kịch bản tăng trưởng thành phố ban hành từ đầu năm 2026 đặt mục tiêu phấn đấu quý 1-2026 giải ngân đạt khoảng 20%, quý 2 đạt 50%, quý 3 đạt 75% và đến ngày 31-12-2026 đạt 100% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao.
Công ty Vận hành hệ thống điện và thị trường điện quốc gia (NSMO) nêu đề xuất trên, nhằm điều tiết nhu cầu sử dụng điện trong cao điểm nắng nóng.
Theo Quyết định 963 của Bộ Công Thương ban hành cuối tháng 4, giờ cao điểm được dồn vào buổi tối từ 17h30 đến 22h30 hàng ngày, còn thấp điểm 0-6h.
Thay đổi này hiện vẫn chưa được Bộ Công Thương áp dụng trong thực tế, nên giờ cao điểm vẫn chia làm 2 khung như trước (9h30-11h30 và 17h-22h hàng ngày, trừ chủ nhật), còn thấp điểm 22h-4h.
NSMO đề xuất áp dụng ngay trong tháng 6 khung giờ cao điểm mới (17h30-22h30) và thấp điểm (0h-6h) hàng ngày, trừ chủ nhật. Điều này là bởi hệ thống điện miền Bắc và cả nước chịu thách thức lớn khi ảnh hưởng hiện tượng El Nino, nắng nóng diễn ra trên diện rộng, nhu cầu dùng điện tăng cao và có xu hướng chuyển sang khung giờ tối (20h-23h). Mức này cao hơn cả cao điểm ban ngày, gây áp lực lớn tới công tác điều độ, vận hành hệ thống điện quốc gia.
Chẳng hạn, ngày 15/5, công suất phụ tải toàn quốc đã lập kỷ lục mới ở mức 54.654 MW, tăng 8,6% so với cùng kỳ năm 2025. Sản lượng điện tiêu thụ đạt 1,152 tỷ kWh, tăng gần 10% so với cùng kỳ. Đây là mức công suất, sản lượng điện tiêu thụ điện lớn nhất từng được ghi nhận, theo NSMO.
Bên cạnh đó, khung giờ cao điểm tối cũng là giai đoạn hệ thống chịu áp lực rất lớn, do không còn nguồn điện mặt trời hỗ trợ, nhiều nhà máy thủy điện nhỏ cũng không đủ nước để phát điện.
Các khung giờ sử dụng điện là căn cứ quan trọng để tính giá điện theo thời gian. Thông thường, giờ cao điểm có giá cao nhất, thấp điểm có giá thấp nhất, nhằm khuyến khích khách hàng dịch chuyển nhu cầu tiêu thụ điện.
Khung giờ cao, thấp điểm áp dụng chủ yếu với nhóm khách hàng sản xuất, kinh doanh theo biểu giá điện theo thời gian sử dụng. Hiện có khoảng 1,25 triệu công tơ điện trên toàn hệ thống đang áp dụng cơ chế này, liên quan trực tiếp đến đo đếm, lập hóa đơn và thanh toán điện năng.
Về đợt nắng nóng gay gắt tuần 23-27/5, NSMO dự báo công suất sử dụng điện miền Bắc xấp xỉ 29.000 MW, cao hơn gần 10% so với mức kỷ lục ghi nhận hôm 15/5. Hệ thống điện dự kiến phải huy động cao nguồn khí LNG và các tổ máy chạy dầu có giá thành cao từ Nhiệt điện Ô Môn, nhà máy điện Thủ Đức, Cần Thơ.
Đơn vị vận hành hệ thống điện quốc gia khuyến nghị người dân, doanh nghiệp tiết kiệm năng lượng trong những ngày nắng nóng, nhằm đảm bảo hệ thống điện vận hành an toàn, và tối ưu chi phí cho người sử dụng.
Dù duy định "mạnh tay" này bắt đầu có hiệu lực từ ngày 25-5, song đang khiến nhiều chủ trọ lo lắng về bài toán chi phí vận hành bấy lâu nay vốn được "gộp" vào giá điện.
Cụ thể, Nghị định 133/2026 của Chính phủ có hiệu lực từ hôm nay, về các hành vi vi phạm quy định về sử dụng điện sẽ bị xử phạt hành chính. Đáng chú ý, nghị định quy định phạt tiền 20 - 30 triệu đồng đối với người cho thuê nhà thu tiền điện của người thuê nhà cao hơn quy định trong trường hợp mua điện theo giá bán lẻ điện để phục vụ mục đích sinh hoạt.
Như vậy, nếu chủ nhà áp dụng giá điện sinh hoạt, nhưng thu của người thuê vượt mức quy định, có thể bị xử phạt đến 30 triệu đồng.
Tuy nhiên ghi nhận thực tế, giá điện tại nhiều khu trọ ở TP.HCM hiện vẫn phổ biến ở mức 3.500 - 5.000 đồng/kWh, trong khi giá bán lẻ điện sinh hoạt cao nhất chỉ khoảng 3.460 đồng/kWh (chưa VAT).
Dù quy định đã rõ ràng, nhưng không ít chủ nhà trọ bày tỏ sự lúng túng khi phải tách bạch các khoản chi phí.
Trao đổi với Tuổi Trẻ Online, một chủ dãy trọ tại quận Tân Bình (cũ) chia sẻ, mức giá 4.500 đồng/kWh lâu nay thực chất bao gồm cả chi phí vận hành thang máy, wifi, hệ thống camera, đèn hành lang. Đó còn là các khoản phí bảo trì, thay thế đồng hồ điện hỏng hóc. Nếu chỉ thu đúng giá điện trong phòng, các khoản "điện chung" này chủ nhà sẽ phải tự gánh toàn bộ.
Vị này còn khẳng định dù mức giá 4.500 đồng/kWh có cao hơn so với giá điện nhà nước đưa ra, tuy nhiên mỗi tháng chủ trọ vẫn phải "móc túi" một khoản để bù vào khoản lỗ là chi phí chung.
Bà Thảo My, chủ dãy trọ trên đường Trần Khắc Chân (phường Tân Định, TP.HCM), cho rằng nhiều người chỉ nhìn vào giá điện mà chưa thấy các khoản hao hụt để vận hành cả khu trọ. Nếu siết giá điện mà không có cơ chế tính các chi phí dịch vụ hợp lý thì chủ nhà rất dễ rơi vào cảnh thua lỗ.
Theo một số chủ nhà trọ, áp lực còn đến từ việc tính giá điện bậc thang. Nhiều khu trọ do chưa thực hiện kê khai định mức theo số người nên toàn bộ lượng điện tiêu thụ của cả dãy thường bị đẩy lên bậc 6 (mức giá cao nhất), khiến hóa đơn tổng hằng tháng tăng vọt.
Để đối phó với quy định mới và tránh nguy cơ bị xử phạt từ 20 - 30 triệu đồng, nhiều chủ trọ đang cân nhắc phương án "lấy bên này bù bên kia".
Một số chủ nhà dự kiến sẽ giảm giá điện về đúng mức quy định, nhưng đồng thời tăng giá thuê phòng thêm từ 200.000 - 500.000 đồng/tháng, hoặc thu thêm các khoản phí dịch vụ tách biệt để cân đối tài chính.
"Nếu không cho thu chênh lệch tiền điện, chúng tôi buộc phải tăng tiền nhà hoặc tiền nước sinh hoạt, nếu không sẽ không đủ chi phí duy tu cơ sở hạ tầng vốn xuống cấp rất nhanh do cường độ sử dụng cao của người thuê mà đa phần là công nhân, người lao động", ông T., chủ một dãy trọ 15 phòng ở xã Vĩnh Lộc, TP.HCM, phân trần.
Trước vấn đề này, chị Ngọc Bích (công nhân tại Khu công nghiệp Tân Bình) tâm tư, nói rất lo lắng. Giá điện mà chủ nhà trọ thu với phòng chị Bích là 4.500 đồng/kWh, mỗi tháng nếu dùng máy lạnh ban đêm nhiều thì sẽ rơi vào khoảng 500.000 đồng tiền điện/tháng.
"Việc được áp dụng giá điện nhà nước thì cũng vui vì chắc chắn sẽ tiết kiệm được một chút, thêm tiền mua sữa cho con, nhưng nếu chủ trọ tăng giá, đôi khi lỗ", chị Bích cười ngậm ngùi.
