Bộ KH-CN vừa đưa ra dự thảo thông tư quy định quản lý đo lường, chất lượng đối với vàng trang sức, mỹ nghệ, vàng miếng và vàng nguyên liệu trong sản xuất, nhập khẩu và lưu thông trên thị trường. Ngoài việc bổ sung thêm chất lượng đối với vàng miếng, vàng nguyên liệu, nội dung hoàn toàn mới được đề cập tại dự thảo đó là truy xuất nguồn gốc sản phẩm vàng. Tổ chức, cá nhân sản xuất, nhập khẩu vàng trang sức, mỹ nghệ, vàng miếng và vàng nguyên liệu được khuyến khích áp dụng hệ thống truy xuất nguồn gốc đối với sản phẩm vàng bằng mã QR; mã số, mã vạch; hệ thống thông tin điện tử hoặc nền tảng số của chính đơn vị đó.
Thực tế, chất lượng vàng trang sức mỹ nghệ trên thị trường khá đa dạng. Tại TP.HCM, trên các bảng điện của các tiệm vàng quanh khu vực chợ Bến Thành, chợ Tân Định, chợ Bà Chiểu… cũng báo giá nhiều loại vàng khác nhau. Giá cả đắt đỏ nên chỉ cần chất lượng vàng thấp hơn một tuổi thì chênh lệch giá đã khác. Đây cũng chính là cái bẫy mà người tiêu dùng rất dễ bị mất tiền.
Ông T.C (chủ tiệm vàng tại TP.HCM) cho biết đã có quy định tiệm vàng tự công bố và chịu trách nhiệm nên không ai dám vi phạm. Tuy nhiên, chất lượng vàng ở mỗi tỉnh thành, khu vực sẽ khác nhau. Chẳng hạn tại TP.HCM chủ yếu vàng 6,1 tuổi (14,64K), các tỉnh phía bắc chuộng vàng 4 tuổi (hay còn gọi vàng 10K)… Bảng giá vàng công bố của các tiệm cũng có rất nhiều loại, từ vàng 10 tuổi (vàng 24K, 9999, hay còn gọi vàng ta, 99,99%), vàng 99 (còn gọi vàng 2 số 9, vàng 23,76K), vàng 999 (vàng 99,9%, vàng 23,99K)… khiến nhiều người không khỏi bối rối. "Cũng là vàng nhẫn nhưng để chất lượng vàng 99 và 98 thì giá sẽ chênh nhau khoảng 150.000 đồng/chỉ. Người tiêu dùng khi mua vàng nhẫn mà thấy giá tiệm này và tiệm kia chênh nhau thì cũng cần xem lại là có cùng chất lượng vàng hay không. Vì chỉ cần hàm lượng vàng lệch đi một chút là đã có giá khác", ông nói nhưng thừa nhận người tiêu dùng rất khó mà phân biệt được chất lượng vàng như thế nào. Ngay cả người kinh doanh vàng lâu năm cũng có khi bị lừa vì mua phải sản phẩm kém chất lượng.
"Cuối năm 2025, tôi có thu mua một sợi dây 1 lượng vàng. Sau khi thử qua bề mặt thì đúng là vàng, nhưng khi phân hủy mẫu thì phát hiện bên trong có độn tạp chất nhiều. Sợi dây chuyền này được nhúng qua vàng, phủ trên bề mặt vàng thật nên rất khó phát hiện. Sau khi kiểm tra thì mất 2 chỉ, tiệm bị thiệt hại 18 triệu đồng", ông T.C kể.
Theo chủ một doanh nghiệp sản xuất vàng trang sức, do quy định doanh nghiệp tự chịu trách nhiệm về chất lượng vàng công bố, đồng thời chỉ cho phép sai số lớn hơn. Do đó, để tránh vi phạm về hàm lượng, khối lượng vàng trong sản xuất, thợ phải tăng hàm lượng vàng lên 1 chút, chẳng hạn vàng 75% thì lên 75,1%. Chính vì vậy, giá sản phẩm hoặc chi phí gia công tính cho người mua sản phẩm sẽ phải nhỉnh hơn một chút để bù lại số vàng này.
Một thực trạng tồn tại nhiều năm qua trên thị trường vàng trang sức mỹ nghệ đó là hàng hóa không có hóa đơn chứng từ đầu vào. Thời gian qua, cơ quan quản lý thị trường đã thực hiện kiểm tra và xử phạt nặng những tiệm vàng không rõ nguồn gốc, xuất xứ. Mới đây, Chi cục Quản lý thị trường Thanh Hóa công bố quyết định xử phạt 180 triệu đồng và tịch thu 2 dây chuyền vàng trang sức không rõ nguồn gốc, xuất xứ đối với Doanh nghiệp tư nhân kinh doanh vàng bạc Đ.L. Trước đó, Chi cục Quản lý thị trường TP.HCM công bố kế hoạch kiểm tra chuyên đề vàng năm 2025. Có 24 doanh nghiệp kinh doanh vàng trên địa bàn vi phạm hàng hóa không rõ nguồn gốc và bị xử phạt nặng. Chi cục Quản lý thị trường TP.HCM cho biết việc liên tiếp phát hiện các vụ kinh doanh trang sức không rõ nguồn gốc cho thấy nguy cơ tiềm ẩn đối với người tiêu dùng và sự cần thiết phải siết chặt hơn nữa công tác quản lý thị trường.
"Thiếu minh bạch trong nguồn gốc hàng hóa tiềm ẩn nhiều rủi ro cho người tiêu dùng và gây thất thu thuế cho ngân sách nhà nước. Cơ quan quản lý thị trường sẽ tiếp tục kiểm tra, giám sát hoạt động kinh doanh vàng; kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm trong hoạt động kinh doanh vàng, trang sức, góp phần ổn định thị trường và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng", đơn vị này nhấn mạnh.
Ông Huỳnh Trung Khánh, Phó chủ tịch Hiệp hội Kinh doanh vàng VN, đánh giá thực hiện truy xuất nguồn gốc sản phẩm sẽ tốt cho người tiêu dùng, giúp họ biết được sản phẩm do đơn vị nào sản xuất, cũng như chất lượng sản phẩm được đảm bảo hơn. Tuy nhiên, ngành kim hoàn phải có nguyên liệu thì mới có thể truy xuất nguồn gốc đầy đủ. Bên cạnh đó theo ông Khánh, quy định mới về hàm lượng, chất lượng vàng trên 95% thì hầu như các sản phẩm vàng miếng và nhẫn trên thị trường hiện nay đều đáp ứng. Nhưng vàng nữ trang thì quá nhiều chất lượng khác nhau và rất khó có thể biết được cũng như có đủ điều kiện để kiểm tra.
"Trong bảng chất lượng vàng trang sức, mỹ nghệ hiện nay được phân ra 17 loại khác nhau nên việc kiểm tra sẽ rất phức tạp. Trong khi thực tế thị trường chỉ chuộng một số loại như 24K, 18K, 10K. Ví dụ đối với vàng 18K, chất lượng phải đảm bảo 75%, chứ không thể làm 65% mà đóng dấu 75%. Nhưng đơn vị sản xuất vàng thường làm theo yêu cầu của khách hàng. Hay trong thang hàm lượng vàng không có loại 61% nhưng trên thị trường vẫn có những sản phẩm nữ trang này và doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm với sản phẩm mình công bố. Để đảm bảo quyền lợi người tiêu dùng, bảng quy định hàm lượng vàng có thể chọn ra một số loại phổ thông", ông Huỳnh Trung Khánh cho hay.
Tin Gốc: Thanh Niên
