Kể từ tháng 5/2022, đây là lần đầu tiên giá dầu thô ngọt nhẹ WTI của Mỹ chính thức vượt qua dầu chuẩn quốc tế Brent.
Sự đảo chiều ngoạn mục này không chỉ là những con số nhảy múa trên màn hình. Nó đang phản ánh một cơn khát năng lượng thực tế lan rộng trên toàn cầu.
Cơn khát dầu “giao ngay” và nghịch lý giá cả
Dữ liệu từ S&P Global vừa ghi nhận một cột mốc đáng kinh ngạc trên thị trường năng lượng. Giá dầu Brent giao ngay cho các lô hàng vật lý đã vọt lên 141,36 USD/thùng. Đây là mức cao nhất kể từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008.
Giá giao ngay vốn phản ánh nhu cầu đối với các lô dầu sẽ được giao nhanh chóng trong vòng 10-30 ngày tới. Việc mức giá này cao hơn tới hơn 32 USD so với hợp đồng tương lai đang phát đi tín hiệu khẩn cấp. Nguồn cung vật lý trên thị trường đang rơi vào trạng thái cực kỳ căng thẳng.
Theo bà Amrita Sen từ công ty tư vấn Energy Aspects, thị trường tài chính đang tạo ra một cảm giác an toàn giả tạo. Những con số hợp đồng tương lai dường như che lấp mức độ khan hiếm thực tế. Áp lực này lớn đến mức đẩy giá dầu diesel tại châu Âu tiến sát mốc 200 USD/thùng.
Đồng tình với góc nhìn này, CEO Chevron là ông Mike Wirth cũng đưa ra lời cảnh báo sắc sảo. Giới đầu tư đang giao dịch dựa trên nhận thức và thông tin hạn chế thay vì thực tế. Những tác động vật lý từ việc gián đoạn chuỗi cung ứng đang lan rộng nhưng chưa được định giá đúng mức.
Vì sao dầu chuẩn Mỹ bứt phá ngoạn mục?
Đóng cửa phiên giao dịch gần nhất, theo dữ liệu từ Dow Jones, dầu WTI vọt tăng hơn 11% lên 111,54 USD/thùng. Trong khi đó, dầu Brent khép phiên ở mức 109,03 USD. Sự bứt phá của dầu chuẩn Mỹ đến từ nhu cầu tìm kiếm nguồn cung an toàn, nằm ngoài khu vực Trung Đông.
Yếu tố kỹ thuật cũng góp phần tạo nên hiện tượng này. WTI hiện vẫn giao dịch hợp đồng tháng 5, trong khi dầu Brent đã chuyển sang tháng 6. Giới đầu tư rõ ràng đang định giá rủi ro thiếu hụt nguồn cung trong ngắn hạn ở mức rất cao.
Lời kêu gọi hãy mua dầu từ Mỹ của Tổng thống Donald Trump mới đây càng tiếp thêm sức nóng. Nhu cầu mua những thùng dầu có sẵn ngay lập tức tăng vọt. Điều này xảy ra trong bối cảnh nhiều quốc gia đang chật vật tìm kiếm nhiên liệu hàng không.
Tâm lý thị trường càng căng thẳng khi nút thắt logistics tại eo biển Hormuz chưa được tháo gỡ. Theo AP News và Ngoại trưởng Anh Yvette Cooper, lưu lượng qua tuyến hàng hải huyết mạch này đã rơi tự do. Từ mức 150 tàu mỗi ngày, hiện chỉ còn vỏn vẹn 5 tàu qua lại.
Sức ép từ giá năng lượng cũng bắt đầu ngấm vào nền kinh tế đại chúng. Dữ liệu từ AAA cho thấy giá xăng trung bình tại Mỹ đã tăng hơn 1 USD/gallon chỉ trong một tháng. Trên thị trường chứng khoán, chỉ số S&P 500 cũng ghi nhận mức giảm 4,4% kể từ khi căng thẳng khu vực leo thang.
Phản ứng lại các diễn biến mới, phía Iran cũng nhanh chóng lên tiếng bảo vệ vị thế. Theo The Wall Street Journal, đại diện quân đội nước này bác bỏ các nhận định cho rằng năng lực của họ đang suy yếu. Họ khẳng định những đánh giá như vậy dựa trên thông tin hoàn toàn sai lệch.
Giải pháp “trên giấy” và góc nhìn nhà đầu tư
Đứng trước bài toán nguồn cung, liên minh OPEC+ dự kiến họp vào chủ nhật tới. Tổ chức này đang cân nhắc việc nâng sản lượng thêm 206.000 thùng/ngày. Tuy nhiên, Reuters dẫn lời các nguồn tin nội bộ cho biết đây nhiều khả năng chỉ là mức tăng trên giấy.
Thực tế, dù có bơm thêm dầu, các quốc gia vùng Vịnh cũng khó đưa sản phẩm ra thị trường. Tàu bè hiện không thể lưu thông qua eo biển Hormuz, nơi từng gánh vác 20% nguồn cung toàn cầu. Sự phân bổ công suất dự phòng của OPEC+ lúc này cũng bộc lộ nhiều bất cập.
Các nước như Nga, Kazakhstan hay Oman không bị ảnh hưởng trực tiếp nhưng lại cạn dư địa tăng sản lượng. Ngược lại, nhóm quốc gia vùng Vịnh có sẵn công suất thì lại mắc kẹt vì thiếu tuyến xuất khẩu. Để tự cứu mình, một số nước đang ráo riết tìm đường vòng.
Saudi Arabia đang đẩy mạnh vận chuyển 4,6 triệu thùng/ngày qua đường ống Đông – Tây tới cảng Yanbu. Trong khi đó, UAE cũng tăng cường xuất khẩu qua cảng Fujairah với công suất 1,61 triệu thùng/ngày. Dù vậy, các nỗ lực này vẫn mang tính tình thế, chưa đủ bù đắp khoảng trống khổng lồ.
Dưới góc nhìn đầu tư, rủi ro tăng giá vẫn hiện hữu rõ rệt. Ngân hàng UBS cảnh báo giá dầu hoàn toàn có thể vượt mốc 150 USD/thùng nếu tình trạng gián đoạn kéo dài. Chuyên gia Ryan Sweet từ Oxford Economics cũng dự báo nút thắt này có thể kéo dài hết tháng 4.
“Thị trường đang giao dịch dựa trên thông tin hạn chế thay vì các tác động vật lý thực tế”, lời nhận định của CEO Chevron có lẽ là phản ánh chính xác nhất cho bức tranh năng lượng lúc này. Khi những thùng dầu thực vẫn đang mắc kẹt, mọi quyết định của các nhà sản xuất lớn dường như chỉ mang ý nghĩa chiến lược dài hạn thay vì giải tỏa cơn khát trước mắt.
Cập nhật đến đầu giờ sáng ngày 3/4 (giờ Việt Nam), sức nóng trên thị trường năng lượng châu Á vẫn duy trì đà tăng nhẹ, nối tiếp nhịp đập của phiên giao dịch đêm qua. Dầu WTI tiếp tục neo vững chắc trên mốc 111 USD/thùng, trong khi Brent bám sát vùng 109 USD/thùng.
Giới đầu tư toàn cầu hiện đang nín thở chờ đợi những tín hiệu mới nhất từ cuộc họp cuối tuần của OPEC+, cũng như các diễn biến tiếp theo trên tuyến hàng hải huyết mạch của thế giới.
Ngân hàng Nhà nước vừa yêu cầu thực hiện nghiêm theo chỉ đạo của Thống đốc tại Chỉ thị 01, đảm bảo ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và hỗ trợ tăng trưởng bền vững.
"Các nhà băng phải tập trung triển khai giải pháp ổn định mặt bằng lãi suất, tuân thủ quy định về niêm yết lãi suất tiền gửi và trần lãi suất. Đồng thời, ngân hàng tăng cường kiểm tra nội bộ, xử lý nghiêm các vi phạm liên quan đến lãi suất", Ngân hàng Nhà nước thông báo.
Cơ quan quản lý cũng yêu cầu các tổ chức tín dụng tiếp tục công bố công khai lãi suất cho vay bình quân, chênh lệch giữa lãi suất tiền gửi và cho vay, cũng như lãi suất các chương trình tín dụng trên website để người dân, doanh nghiệp thuận lợi tiếp cận vốn.
Bên cạnh đó, các nhà băng phải cân đối nguồn vốn - sử dụng vốn, đảm bảo thanh khoản và khả năng chi trả, không gây xáo trộn mặt bằng lãi suất thị trường. Dòng vốn tín dụng được định hướng vào sản xuất kinh doanh, lĩnh vực ưu tiên và các động lực tăng trưởng, đồng thời đảm bảo an toàn hoạt động hệ thống.
Ngân hàng Nhà nước khu vực phải giám sát chặt diễn biến lãi suất tiền gửi và cho vay. Các đơn vị này cần tăng cường thanh tra, kiểm tra định kỳ hoặc đột xuất việc chấp hành quy định về lãi suất, kịp thời phát hiện và xử lý vi phạm, báo cáo những vấn đề vượt thẩm quyền lên Thống đốc.
Ngân hàng Nhà nước cho biết sẽ tiếp tục theo dõi sát diễn biến lãi suất tiền gửi, cho vay và việc công bố lãi suất của các tổ chức tín dụng, đồng thời tăng cường thanh tra, giám sát việc thực hiện các chỉ đạo về lãi suất.
Yêu cầu trên được đưa ra trong bối cảnh một tháng gần đây, cuộc đua lãi suất huy động trên thị trường "nóng" lên. Tại nhiều nhà băng, lãi suất thực tế cao hơn 1-2% so với niêm yết.
Nhiều ngân hàng chào lãi suất tiết kiệm tới 8-9% một năm với số tiền gửi từ vài chục đến vài trăm triệu đồng cho khoản tiền gửi từ 6 tháng trở lên. Với các kỳ hạn gửi dưới 6 tháng, lãi suất huy động được khống chế ở mức trần 4,75%.
Lúc 19h30 (giờ Việt Nam), giá vàng thế giới giao ngay tăng 112 USD lên 4.673 USD. Trước đó trong phiên, giá có thời điểm tăng hơn 150 USD để vượt mốc 4.700 USD.
Ngược lại, giá dầu thô giảm mạnh. Tối nay, giá Brent và WTI có thời điểm giảm 10-11%, khiến WTI về sát 90 USD một thùng. Hiện tại, mức giảm thu hẹp còn 8%. Mỗi thùng Brent có giá 101 USD, trong khi WTI là 94 USD.
Thị trường biến động sau khi truyền thông Mỹ đưa tin nước này tiến gần đến một thỏa thuận với Iran thông qua bản ghi nhớ nhằm chấm dứt chiến sự và thiết lập khung đàm phán hạt nhân.
Trang tin Axios dẫn nguồn tin quan chức Mỹ cho biết "Nhà Trắng tin rằng họ tiến gần tới việc đạt được đồng thuận với Iran" về Bản ghi nhớ (MOU) dài một trang, gồm 14 điểm, do đặc phái viên Trung Đông Steve Witkoff và con rể của ông Trump - Jared Kushner, soạn thảo, cùng với một số quan chức Iran. Một quan chức Pakistan tham gia nỗ lực hòa bình cũng xác nhận với Reuters thông tin trên. "Chúng ta đang rất gần, rất gần rồi", ông nói.
"Một thỏa thuận hòa bình kịp thời sẽ cho phép việc bình thường hóa hoạt động vận tải qua eo hiểm Hormuz, từ đó làm giảm sức ép lạm phát, tạo điều kiện cho Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) giảm lãi suất trong năm nay", Ricardo Evangelista - nhà phân tích tại ActivTrades nhận định. Ông cho rằng nếu kịch bản này xảy ra, giá vàng có thể lấy lại đà tăng, quay về mốc trên 5.000 USD và thậm chí hướng tới 5.500 USD cuối năm nay.
Eo biển Hormuz bị phong tỏa gây gián đoạn 20% nguồn cung dầu thô và khí hóa lỏng (LNG) toàn cầu. Việc này khiến giá dầu Brent tăng tới gần 60% trong 2 tháng qua, làm tăng áp lực lạm phát.
Giá vàng thế giới vì thế chịu sức ép suốt chiến sự, khi lạm phát tăng tốc khiến các ngân hàng trung ương ngần ngại giảm lãi suất. Dù là công cụ phòng trừ rủi ro trong thời kỳ lạm phát và biến động kinh tế - chính trị, kim loại quý gặp bất lợi trong môi trường lãi suất cao, do không trả lãi cố định.
Thông tin trên được Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) nêu trong báo cáo thường niên 2025 công bố mới đây.
Bên cạnh những thuận lợi, ACV cho biết ngành hàng không trong nước và quốc tế sắp tới sẽ phải đối mặt nhiều thách thức, trong đó nổi cộm là khủng hoảng nhiên liệu bay Jet A1.
Do xung đột tại Trung Đông, nguồn cung mặt hàng này bị đứt gãy. Giá nhiên liệu liên tục leo thang, mức phụ thu vật lý đạt đỉnh 39,6 USD mỗi thùng (tăng gấp 20 lần), theo ACV. Nguồn cung Jet A1 trong nước chỉ đáp ứng khoảng 20% nhu cầu, còn lại phụ thuộc vào nhập khẩu từ các nước đang hạn chế xuất khẩu như Trung Quốc, Thái Lan, Hàn Quốc.
Ông lớn hàng không này cho biết các hãng quốc tế đã phải chuyển sang chế độ phòng thủ như giảm sản lượng ghế cung ứng trong quý II, III/2026, cơ cấu lại mạng bay, áp dụng phụ thu nhiên liệu (20-200 USD mỗi vé tùy chặng).
Trước tình hình khó khăn hiện nay, ACV cho biết các hãng bay Việt Nam đặt mục tiêu ưu tiên các đường bay trên trục chính như Hà Nội, Đà Nẵng, TP HCM và bay quốc tế. Cùng với đó, hàng không trong nước dồn chuyến, tối ưu hệ số lấp đầy, dừng bay đêm (0-5h sáng).
"Điều này làm giảm đáng kể số lượt hạ, cất cánh tại các cảng của ACV", đơn vị đang vận hành 21 sân bay nêu. ACV ước tính giá vé nội địa "tăng trung bình 15-20%", thông qua việc các hãng đóng dải vé giá rẻ. Vì vậy, điều này dẫn đến sự sụt giảm nhu cầu đi lại của hành khách, đặc biệt là phân khúc du lịch nghỉ dưỡng.
Mới đây, Cục Hàng không cũng tiếp tục đề xuất cho thu phụ phí nhiên liệu với các chuyến bay nội địa để hỗ trợ các hãng bay. Chi phí nhiên liệu tăng cao đang tạo áp lực lớn lên hoạt động kinh doanh của các hãng hàng không Việt Nam trong khi các chính sách hỗ trợ hiện hành chỉ bù đắp được một phần.
Theo dữ liệu của Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA), giá nhiên liệu bay tại khu vực châu Á Thái Bình Dương trung tuần tháng 4 hơn 207 USD mỗi thùng, cao hơn mức bình quân của thế giới gần 23 USD. Mức này gấp khoảng 2,4 lần bình quân 2025.
Vietnam Airlines ước tính cả năm có thể phát sinh thêm chi phí 11.000-27.000 tỷ đồng vì biến động giá nhiên liệu. Vietjet cho biết chi phí của hãng trong tháng 4 tăng thêm khoảng 24 triệu USD với giá Jet A1 ở mức 195 USD mỗi thùng.
Bên cạnh rủi ro từ khủng hoảng năng lượng, ACV nhìn nhận ngành hàng không còn phải đối mặt với các khó khăn khác như tỷ giá, lãi suất biến động khó lường, ảnh hưởng hiệu quả khai thác.
ACV hiện chưa công bố chỉ tiêu cụ thể về doanh thu, lợi nhuận 2026. Doanh nghiệp đang rà soát, xây dựng kế hoạch sản xuất kinh doanh để trình Đại hội đồng cổ đông xem xét, thông qua trong thời gian tới.
Năm 2025, tổng công ty này đạt doanh thu hơn 25.530 tỷ đồng, lãi trước thuế 13.472 tỷ, tăng lần lượt 12% và 6% so với 2024. Trong năm ngoái, 120,3 triệu lượt khách đã qua các cảng hàng không của ACV, tăng 9,4%, trong đó khách quốc tế tăng 14% lên 47,1 triệu lượt.
Với vai trò là chủ đầu tư dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành, trong báo cáo thường niên, ACV vẫn nêu mục tiêu "dự kiến hoàn thành xây dựng trong quý III và đưa vào khai thác thương mại sân bay này quý IV/2026". ACV cũng đã ký hợp đồng tư vấn với liên danh Incheon Airport để hỗ trợ hoàn thiện kế hoạch thử nghiệm, chuyển giao khai thác và cập nhật dự báo sản lượng.
Tuy nhiên, trong báo cáo mới đây gửi Chính phủ, tổng công ty cho biết thiếu gần 6.000 lao động cho dự án sân bay Long Thành, nguy cơ chậm tiến độ hoàn thành cuối năm nay.
