Từ quán cà phê, taxi công nghệ đến hàng ăn vỉa hè, mã QR hiện diện ở gần như mọi điểm thanh toán. Ông Sharad Jain, Giám đốc quốc gia của Mastercard tại Việt Nam, Lào và Campuchia, chia sẻ với VnExpress về sự hình thành lối sống số mới ở Việt Nam.
– Điều gì khiến ông ấn tượng nhất về thị trường thanh toán số Việt Nam?
– Việt Nam là một trong những thị trường thanh toán số năng động nhất tôi từng thấy. Báo cáo New Payments Index của chúng tôi chỉ ra, 70% người Việt ưu tiên các phương thức thanh toán mới và hiện đại, cao nhất châu Á – Thái Bình Dương.
Điểm nổi bật không chỉ là tốc độ tăng trưởng, mà là cách thanh toán số len lỏi và cắm rễ vào đời sống hàng ngày. Ở nhiều quốc gia khác, thanh toán số chủ yếu phổ biến tại thành phố lớn hoặc nhóm người dùng trẻ. Nhưng tại Việt Nam, sự thay đổi diễn ra rộng hơn rất nhiều, tác động đến mọi tầng lớp người dân.
Bạn có thể thấy mã QR ở khắp nơi, từ quán cà phê, taxi đến hàng rong, cho thấy người Việt thích nghi nhanh với công nghệ mới, và ưu tiên dùng thiết bị di động. Họ cũng rất cởi mở với công nghệ mới. Nếu giải pháp đủ tiện lợi, họ sẵn sàng thay đổi thói quen rất nhanh.
Thanh toán số tại Việt Nam không còn là công nghệ mới nữa, mà dần trở thành trải nghiệm mặc định trong đời sống hàng ngày.
– Ở góc nhìn của một người nước ngoài sống tại Việt Nam, trải nghiệm đó khác biệt thế nào?
– Tôi sẽ gói gọn bằng hai từ: tiện lợi và tích hợp sâu.
Tại nhiều thị trường, vẫn có khoảng cách khá rõ giữa hệ thống bán lẻ hiện đại và các hộ kinh doanh nhỏ lẻ. Nhưng ở Việt Nam, bạn hoàn toàn có thể ra đường cả ngày mà không cần dùng ví vật lý.
Từ gọi xe công nghệ, thanh toán hóa đơn đến mua đồ ăn vỉa hè, hầu hết đều có thể thực hiện ngay trên chiếc điện thoại. Điều này phản ánh cách người Việt tiếp cận công nghệ, cùng một lối sống “thuần di động”.
– Ông đánh giá gì khi mã QR trở thành phương thức thanh toán phổ biến ở Việt Nam, sau Covid-19?
– Sự phát triển nhanh chóng của thanh toán QR tại Việt Nam là một hiện tượng đặc biệt. Dữ liệu năm 2024 của chúng tôi cho thấy QR là phương thức thanh toán phổ biến nhất trong nước, với khoảng 65% người tiêu dùng sử dụng.
Chúng tôi cũng từng chứng kiến xu hướng tương tự tại Trung Quốc, Ấn Độ hay Indonesia. Tuy nhiên, câu chuyện của Việt Nam đang vượt ra ngoài phạm vi thanh toán đơn thuần.
Người dùng Việt dần hình thành một “lối sống số”, họ muốn mọi trải nghiệm diễn ra nhanh, đơn giản và tích hợp trên điện thoại. Điều này cũng được phản ánh bằng số liệu khi kết quả một báo cáo của Mastercard cho thấy, 93% người dùng Việt có xu hướng linh hoạt sử dụng từ 5 phương thức thanh toán trở lên
– Nhưng sự phổ biến của mã QR cũng khiến nhiều khách nước ngoài gặp khó khăn, khi một số cửa hàng không còn dùng máy POS hoặc chấp nhận thẻ quốc tế?
– Đây là vấn đề xuất hiện tại các thị trường tăng trưởng nhanh về thanh toán mã QR. Trên thực tế, việc hộ kinh doanh nhỏ ưu tiên phương thức thanh toán qua điện thoại cũng dễ hiểu, bởi nó tiết kiệm chi phí hơn so với đầu tư máy POS truyền thống. Tuy nhiên, điều đó vô tình lại tạo ra rào cản cho du khách quốc tế – những người quen chi tiêu bằng thẻ không tiếp xúc (contactless) hoặc ví điện tử toàn cầu.
Từ góc độ kinh tế du lịch, việc chấp nhận đa phương thức rất quan trọng. Khi du khách có thể thanh toán dễ dàng, họ thường chi tiêu nhiều hơn và trải nghiệm nhiều dịch vụ địa phương hơn.
Bài toán hiện nay không phải mã QR hay thẻ thay thế nhau, mà làm sao để các phương thức này cùng tồn tại và kết nối. Chúng tôi đã phối hợp với đối tác trong nước giúp khách quốc tế thanh toán tại các điểm quét mã QR nội địa. Một cách khác là hỗ trợ người bán biến smartphone thành thiết bị thanh toán thay cho máy POS truyền thống.
– Việt Nam hưởng lợi gì nếu tiếp tục chuyển đổi số mảng thanh toán?
– Thanh toán số giúp giảm nhiều “điểm nghẽn” khi người dùng tương tác với các dịch vụ số. Với người dân địa phương, lợi ích dễ thấy là sự tiện lợi, tốc độ và khả năng quản lý chi tiêu tốt hơn. Với khách du lịch, tác động còn rõ hơn khi họ không còn phải lo đổi tiền mặt hoặc tìm nơi chấp nhận thanh toán thẻ. Điều này giúp trải nghiệm người dùng trở nên liền mạch hơn, đồng thời kích thích việc mở hầu bao của khách quốc tế.
Ở góc độ kinh tế, việc số hóa giao dịch giúp tăng tính minh bạch và thúc đẩy tài chính toàn diện. Khi có dữ liệu giao dịch số, doanh nghiệp nhỏ cũng dễ tiếp cận nguồn vốn chính thống hơn để mở rộng kinh doanh.
– Khi thanh toán số dần phổ cập, cuộc đua tiếp theo của ngành sẽ là gì?
– Trong 5-10 năm tới, trọng tâm của ngành thanh toán có thể sẽ chuyển từ việc mở rộng người dùng sang cải thiện trải nghiệm.
Một xu hướng lớn là “thanh toán nhúng”, tức tích hợp vào mọi trải nghiệm người dùng. Điều này đặc biệt rõ trong thương mại điện tử và mạng xã hội, nơi khoảng cách giữa xem sản phẩm và mua hàng ngày càng được rút ngắn.
Xu hướng tiếp theo là AI tham gia sâu hơn vào hoạt động thương mại. Các trợ lý AI có thể hỗ trợ người dùng thực hiện một số giao dịch như đặt xe, mua sắm định kỳ hoặc lên kế hoạch du lịch. Tuy nhiên, khi thanh toán trở nên “vô hình”, niềm tin số vào khả năng bảo vệ dữ liệu sẽ trở thành yếu tố quyết định.
Dữ liệu từ CoinMarketCap và TradingView cho thấy giá Bitcoin hôm nay giảm 0,29% so với hôm qua. Tính đến 8 giờ ngày 30.4 (giờ Việt Nam), mỗi Bitcoin (BTC) được giao dịch quanh mốc 76.086 USD. Trước đó, khi thông tin Fed quyết định giữ nguyên lãi suất, tiền mã hóa giá trị nhất thế giới đã giảm mạnh từ 77.881 USD xuống còn 75.018 USD. Sau đó, thị trường dần phục hồi, lấy lại mốc 76.000 USD.
Vốn hóa toàn thị trường tiền mã hóa cũng giảm khoảng 0,24%, xuống còn 2.550 tỉ USD. Ethereum, tiền mã hóa lớn thứ hai thế giới, tiếp tục giảm thêm 0,5%, hiện còn 2.270 USD mỗi token. Các dự án khác như BNB, XRP, Solana cũng giảm nhẹ trong vòng 24 giờ qua.
Theo giới phân tích, việc Fed giữ nguyên lãi suất phù hợp với kỳ vọng của thị trường. Tuy nhiên, giá Bitcoin vẫn ở trạng thái dễ biến động. CEO Shubh Varma của Hyblock mô tả diễn biến giá trong 24 giờ qua là "phản ứng bán ra thông thường" sau cuộc họp của FOMC (Ủy ban Thị trường Mở liên bang, cơ quan chính của Fed).
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng chỉ sau vài giờ, tiền mã hóa giá trị nhất thế giới đã nhanh chóng phục hồi về mức trước khi thông tin về lãi suất được công bố. Điều này cho thấy niềm tin mạnh mẽ của các nhà đầu tư. Ông Varma cho biết thêm, tỷ lệ giá mua/giá bán của Bitcoin đã tăng vọt lên 0,3 (một trong những mức cao nhất), trong khi khối lượng hợp đồng mở giảm khi giá điều chỉnh. Đây là hành vi điển hình của việc cân bằng vị thế và săn lệnh dừng lỗ sau cuộc họp FOMC, chứ không phải là bán ra do yếu tố niềm tin.
Sau khi biên bản cuộc họp FOMC được công bố, có lúc Bitcoin đã chạm đáy 74.937 USD. Giá này thấp hơn so với đường trung bình động đơn giản 20 ngày (MA20) - 75.664 USD. Một số nhà phân tích xem đây là chỉ số đặc biệt quan trọng để xác nhận sự đảo chiều hỗ trợ kháng cự của BTC. Trước đó, dữ liệu từ Cointelegraph cho thấy Bitcoin cần vượt mốc kháng cự từ 75.500 USD đến 76.500 USD nếu muốn phục hồi.
Trước cuộc họp của Fed, các nhà phân tích của Glassnode nhận thấy các nhà giao dịch Bitcoin đang tăng cường đòn bẩy bán khống, viện dẫn lý do khối lượng giao dịch mở tăng sau đợt điều chỉnh giá hôm 29.4 lên 79.000 USD. Nguồn vốn vẫn ở mức trung lập và có sự chênh lệch lớn giữa delta khối lượng tích lũy (CVD) của thị trường giao ngay và thị trường tương lai. CVD là chỉ báo quan trọng, phản ánh sự khác biệt giữa khối lượng mua và bán trên thị trường tiền mã hóa.
Phân tích bổ sung từ báo cáo The Week Onchain của Glassnode cho thấy diễn biến giá Bitcoin đang "bị mắc kẹt dưới mức trung bình", với vùng hỗ trợ từ 65.000 USD đến 70.000 USD. Hiện tại, nhu cầu mua vào yếu là nguyên nhân lớn nhất ngăn cản việc hình thành đợt tăng giá bền vững.
Theo Glassnode, Bitcoin đã không vượt qua được giá trung bình thị trường thực tế (True Market Mean) ở mức 79.000 USD. Việc ngày càng nhiều người nắm giữ Bitcoin trong ngắn hạn chốt lời và các hợp đồng tương lai ký quỹ chuyển sang vị thế bán ròng, đã làm suy yếu đà tăng giá của BTC.
Dù những yếu tố này làm tăng khả năng Bitcoin sẽ trải qua một đợt giảm giá mạnh, nhiều nhà phân tích vẫn tỏ ra lạc quan khi dòng vốn từ tổ chức đổ vào các quỹ ETF BTC giao ngay vẫn tăng. Khối lượng giao dịch mở trên CME cũng đã hình thành một "cụm tích lũy lớn" trong khoảng 65.000 - 70.000 USD.
Cách đây nửa năm, tôi đã ra nhà mạng chụp ảnh, quét khuôn mặt, lấy thông tin CCCD rồi. Mấy ngày qua tôi nghe nói các thuê bao phải truy cập VNeID để xác nhận SIM chính chủ nữa. Tôi đã mở ứng dụng nhiều lần nhưng Ví giấy tờ/Số điện thoại vẫn trống trơn? Vậy có phải nhà mạng chưa ghi nhận thông tin xác thực trước đó của tôi không?
Trong thế giới công nghệ thay đổi với tốc độ chóng mặt, khái niệm 'đón đầu tương lai' (future-proofing) thường là một cái bẫy marketing khéo léo khiến người dùng chi trả quá mức cho những linh kiện PC với hiệu năng mà họ có thể không bao giờ dùng hết.
Nhiều người sẵn sàng chi hàng chục triệu đồng cho những mẫu card đồ họa (GPU) hay bộ vi xử lý (CPU) cao cấp với suy nghĩ: "Mua một lần dùng cho 10 năm". Thế nhưng thực tế phũ phàng hơn nhiều. Tốc độ đổi mới công nghệ hiện nay khiến một chiếc card đồ họa cao cấp nhất hôm nay có thể bị các dòng tầm trung của 2 năm sau vượt mặt nhờ các công nghệ AI và khử răng cưa thế hệ mới.
Thay vì bỏ thêm 30 - 50% chi phí chỉ để đổi lấy 10 - 20% hiệu năng chênh lệch mà mắt thường khó nhận ra, các chuyên gia lắp ráp PC lâu năm khuyên bạn nên tập trung vào những linh kiện tầm trung có tỷ lệ hiệu năng trên giá thành (P/P) tốt nhất. Khoản tiền tiết kiệm được từ việc không chạy theo cấu hình 'đỉnh' có thể mang lại trải nghiệm tuyệt vời hơn nếu được đầu tư đúng chỗ.
Hãy tự đặt câu hỏi: Sau 2 tuần lắp máy, liệu bạn có còn quan tâm đến điểm số benchmark hay sẽ quan tâm đến việc lưng bị đau vì chiếc ghế kém chất lượng? Sự thật là những thứ bạn tương tác trực tiếp hằng ngày mới là thứ thực sự xứng đáng để đầu tư lâu dài:
Đừng để nỗi sợ 'lỗi thời' đè nặng lên ví tiền của bạn. Thay vì cố gắng sở hữu linh kiện mạnh nhất để rồi nhanh chóng trở nên lạc hậu, hãy xây dựng một dàn máy cân bằng. Đầu tư vào những món đồ ngoại vi bền bỉ và không gian ngồi thoải mái chính là cách 'đón đầu tương lai' thực tế nhất mà sức khỏe và túi tiền của bạn thực sự cần.
