Iran ‘đang đàm phán với châu Âu’ về eo biển Hormuz

Những dấu hiệu bất thường từ Iran

Trong nhiều tuần, Mỹ và Israel đã tìm cách hạn chế khả năng tiếp cận các địa điểm phóng tên lửa ngầm của Iran bằng cách phá hủy đường sá và chôn vùi những lối vào đường hầm.

Tuy nhiên, hình ảnh vệ tinh do CNN phân tích cho thấy Iran đã sử dụng các thiết bị đơn giản như máy ủi và xe tải để khắc phục hậu quả chiến dịch tấn công tốn kém này. Điều đó cho thấy khả năng phóng tên lửa của Tehran không thể bị phá hủy chỉ bằng cách nhắm mục tiêu vào các lối vào đường hầm, theo giới chuyên gia.

CNN nhận định, động thái này cho thấy Tehran đang từng bước vô hiệu hóa tác động từ chiến dịch quân sự vốn sử dụng lượng lớn hỏa lực từ Mỹ và Israel.

Trong nhiều năm qua, Iran đã xây dựng một mạng lưới căn cứ tên lửa ngầm quy mô lớn nhằm bảo vệ kho vũ khí chiến lược trước nguy cơ bị tập kích từ bên ngoài. Các cơ sở này thường được đặt sâu dưới lòng đất và có hệ thống đường hầm phức tạp. Giới phân tích quân sự cho rằng, khả năng nhanh chóng khôi phục hoạt động tại những căn cứ ngầm có thể giúp Iran duy trì năng lực răn đe trong trường hợp căng thẳng quân sự tiếp tục leo thang tại khu vực.

Sam Lair, một cộng tác viên nghiên cứu tại Trung tâm Nghiên cứu Không phổ biến vũ khí hạt nhân James Martin, người phân tích khả năng tên lửa của Iran, cho biết: "Nếu xung đột tiếp tục, Iran có thể tiếp tục phóng tên lửa miễn là chúng có bệ phóng và kíp vận hành, ngay cả khi việc sản xuất đã ngừng lại. Không có gì ngăn cản việc bổ sung tên lửa cho các bệ phóng từ kho dự trữ dồi dào mà Iran vẫn còn".

Trong suốt cuộc chiến, Iran đã nỗ lực đào các lối vào đường hầm trong điều kiện rất nguy hiểm, khi Mỹ và Israel thường xuyên tấn công các thiết bị. Công việc đó cho phép Tehran tiếp tục phóng tên lửa trong suốt cuộc chiến, mặc dù với tốc độ giảm đáng kể.

Kể từ khi lệnh ngừng bắn được thực hiện hơn 7 tuần trước, Iran đã tăng tốc nỗ lực này đáng kể. Iran hiện đã mở lại 50 trong số 69 lối vào đường hầm bị Mỹ và Israel tấn công tại 18 cơ sở tên lửa ngầm. Iran cũng đã sửa chữa nhiều phần khác tại các căn cứ, bao gồm cả những con đường mà Mỹ và Israel đã ném bom. Hình ảnh vệ tinh cho thấy hầu hết các hố bom này hiện đã được lấp đầy, và tại 2 địa điểm, thậm chí còn được trải nhựa lại.

Người phát ngôn Lầu Năm Góc Sean Parnell không trả lời các câu hỏi cụ thể về những phát hiện của CNN, mà chỉ nhắc lại tuyên bố trước đó rằng "quân đội Mỹ là mạnh nhất thế giới và có mọi thứ cần thiết để thực hiện vào thời điểm và địa điểm do Tổng thống lựa chọn".

Mạng lưới các căn cứ tên lửa ngầm được Iran bắt đầu xây dựng hơn 20 năm trước, cung cấp sự bảo vệ đáng kể cho tên lửa và bệ phóng. Độ sâu của các cơ sở này, một số nằm dưới hàng trăm mét đá, khiến quân đội Mỹ và Israel không có nhiều lựa chọn khi tấn công. Vì vậy, trong những tuần đầu xung đột, Mỹ đã chuyển sang tấn công các lối vào, kết hợp với nỗ lực tìm kiếm và phá hủy các bệ phóng, nhằm hạn chế đáng kể hỏa lực tên lửa của Iran.

Những cuộc tấn công đó đã gây thiệt hại nặng nề, chôn vùi hầu hết các lối vào đường hầm dưới những đống đổ nát và phá hủy các con đường dẫn đến những địa điểm này. Hình ảnh vệ tinh vào thời điểm đó cho thấy các cơ sở như căn cứ tên lửa phía bắc Isfahan, một địa điểm phóng tên lửa ngầm quan trọng, bị tàn phá nghiêm trọng.

Mỹ và Israel cũng đã thực hiện một nỗ lực rộng lớn để phá hủy chuỗi cung ứng tên lửa của Iran, từ các nhà máy sản xuất linh kiện điện tử nhỏ đến địa điểm sản xuất nhiên liệu đẩy và thân tên lửa. Nhưng các chuyên gia tin rằng Iran vẫn còn khoảng 1.000 tên lửa được cất giữ trong các địa điểm ngầm.

Theo giới chuyên gia, kho vũ khí đó, nằm sâu dưới lòng đất, khó có thể bị hư hại nhiều do những cuộc tấn công trên mặt đất, đặc biệt là khi quân đội Israel đã tấn công các lối vào đường hầm theo cách tương tự trong cuộc chiến 12 ngày vào năm ngoái.

Nỗ lực sửa chữa khẩn trương

Để mở lại các căn cứ, Iran đã sử dụng nhiều loại thiết bị xây dựng và san lấp mặt đất. Trong ảnh vệ tinh, có thể thấy các xe máy đang giải tỏa đống đổ nát trong khi xe tải chở đất lấp đầy các hố. Tại một căn cứ bên ngoài Isfahan, Mỹ và Israel đã tiến hành nhiều cuộc tấn công để chặn bốn lối vào đường hầm trong suốt cuộc chiến. Ít nhất 18 hố bom có thể được nhìn thấy tại 2 lối vào, cho thấy lượng đạn dược khổng lồ đã được sử dụng để chặn các đường hầm này.

Đầu tháng 5, hình ảnh vệ tinh cho thấy một xe tải chở vật liệu đang được sử dụng để lấp đầy các hố bom. Hai lối vào khác, cũng bị chặn bởi các hố bom và mảnh vỡ, đã được mở lại, và những con đường dẫn đến đó, trước đây bị phá hủy do bom đạn, đã được trải nhựa lại.

Tại một căn cứ bên ngoài Khomeyn vào giữa tháng 4, một hình ảnh cho thấy ít nhất 10 phương tiện xây dựng đang tham gia vào nỗ lực mở lại một lối vào.

Khi Iran khôi phục lại năng lực của các căn cứ tên lửa, giới phân tích lo ngại mối đe dọa liên tục do kho vũ khí này gây ra đang bị đánh giá thấp, đặc biệt là khi nguồn cung cấp tên lửa đánh chặn của Mỹ đang cạn kiệt. Những đòn tập kích vào các nhà máy sản xuất tên lửa của Iran cũng không thể ngăn cản Tehran tái thiết khả năng sản xuất tên lửa.

Trong cuộc chiến 12 ngày, một số nhà máy này cũng từng bị tấn công. Mặc dù các cuộc tấn công gần đây có phạm vi rộng hơn nhiều, nhưng hình ảnh vệ tinh cho thấy Iran đã xây dựng lại một số cơ sở bị nhắm mục tiêu hồi tháng 6 năm ngoái.

Một số đánh giá tình báo của Mỹ cho thấy Iran đã và đang tái thiết các năng lực quân sự quan trọng, bao gồm việc khởi động lại sản xuất máy bay không người lái và thay thế bệ phóng tên lửa cũng như năng lực sản xuất.

"Iran đã vượt quá mọi mốc thời gian mà cộng đồng tình báo dự đoán cho việc tái thiết", một quan chức Mỹ nói.

Tin Gốc: Dân Trí

Theo truyền thông địa phương, Bộ trưởng Katayama nói Nhật Bản "sẽ có hành động thích đáng bất cứ khi nào cần thiết". Phát biểu này được xem là tín hiệu cảnh báo gửi đến thị trường, trong bối cảnh đồng yên tiếp tục chịu sức ép dù Nhật Bản đã chi hơn 70 tỉ USD để hỗ trợ đồng nội tệ trong tháng trước, theo AFP.

Ngày 29.6, tại London, đồng yên giảm xuống dưới mức 161,96 yên đổi 1 USD, lần đầu tiên kể từ năm 1986. Sang phiên giao dịch châu Á ngày 30.6, đồng tiền Nhật Bản có lúc suy yếu xuống 162,41 yên/USD, theo Reuters.

Đồng yên đã mất giá trong nhiều năm, chủ yếu do chênh lệch lãi suất lớn giữa Mỹ và Nhật Bản. Trong khi Ngân hàng Nhật Bản (BoJ) mới nâng lãi suất lên mức cao nhất trong 31 năm, thị trường vẫn dự đoán Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) có thể tiếp tục tăng lãi suất trong năm nay. Theo Reuters, điều này khiến khoảng cách lợi suất giữa 2 nền kinh tế khó thu hẹp nhanh, tiếp tục gây áp lực lên đồng yên.

Sự suy yếu của đồng yên khiến hàng nhập khẩu trở nên đắt đỏ hơn đối với Nhật Bản - một nền kinh tế ít tài nguyên và phụ thuộc nhiều vào dầu mỏ giao dịch bằng USD. Trong thời gian qua, chính quyền Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi đã phải hỗ trợ người tiêu dùng bằng các khoản trợ cấp lớn cho nhiên liệu và năng lượng.

Tuy nhiên, đồng yên yếu cũng góp phần thúc đẩy du lịch, khi chi phí mua sắm, lưu trú và ăn uống tại Nhật Bản trở nên rẻ hơn đối với du khách nước ngoài.

Theo giới phân tích, sức ép lên đồng yên còn gia tăng sau xung đột Israel - Iran, gây lo ngại về lạm phát và biến động giá dầu làm đảo lộn triển vọng lãi suất toàn cầu. Đồng tiền Nhật Bản dự kiến giảm khoảng 2% trong quý 2, đánh dấu quý giảm thứ 4 liên tiếp, chuỗi mất giá dài nhất kể từ năm 2022.

"Vấn đề không phải là Bộ Tài chính Nhật Bản có can thiệp để hỗ trợ đồng yên hay không, mà là khi nào điều đó xảy ra", bà Carol Kong, chiến lược gia tiền tệ tại Ngân hàng Commonwealth (Úc), nhận định. Tuy nhiên, bà cho rằng bất kỳ động thái can thiệp nào cũng khó đảo ngược xu hướng tăng chung của đồng yên/USD, đồng thời dự báo đồng yên có thể rơi về mức 164 yên/USD vào đầu năm 2027.

Dữ liệu từ cơ quan quản lý Mỹ cho thấy giới đầu cơ tiếp tục gia tăng vị thế bán khống ròng đối với đồng yên, lên khoảng 11,3 tỉ USD, gần mức cao nhất trong 2 năm.

Các đợt can thiệp vào cuối tháng 4 và đầu tháng 5 từng giúp đồng yên phục hồi trong thời gian ngắn, nhưng áp lực nhanh chóng quay lại khi nhà đầu tư đặt cược Fed sẽ tăng lãi suất vào cuối năm nay, theo Reuters.

Ông Matt Simpson, nhà phân tích thị trường tại Tập đoàn dịch vụ tài chính StoneX (Mỹ), cho rằng Nhật Bản muốn can thiệp nhưng đang gặp bất lợi vì phải đi ngược xu hướng USD mạnh do Fed có lập trường cứng rắn. "Nếu dữ liệu kinh tế Mỹ bất ngờ hỗ trợ phe ủng hộ nới lỏng tiền tệ trong tuần này, Bộ Tài chính Nhật Bản có thể hành động mạnh tay hơn nhờ đồng USD suy yếu. Cho đến lúc đó, có lẽ đó vẫn chỉ là lời nói suông", ông nói.

Tin Gốc: Thanh Niên

"Chúng ta đã chi rất nhiều tiền. Nhưng khi chúng ta cần họ giúp một việc nhỏ, họ lại nói không, chúng tôi không muốn giúp", Tổng thống Trump phát biểu trong cuộc họp báo tại Phòng Bầu dục ngày 22.6.

"Thật là một điều ngu ngốc khi nói như vậy, bởi vì chúng ta hoàn toàn có thể nói điều đó với họ nếu muốn, và chúng ta có thể sẽ làm vậy", AFP dẫn lời ông Trump nói.

Phát biểu trên được đưa ra trong bối cảnh quan hệ giữa ông Trump và NATO tiếp tục căng thẳng vì chiến dịch quân sự của Mỹ nhằm vào Iran. Ông Trump từng đe dọa rút khỏi liên minh và cân nhắc giảm hiện diện quân sự của Mỹ tại châu Âu, sau khi một số nước thành viên từ chối cho máy bay quân sự Mỹ sử dụng không phận để tấn công Iran. Đến tháng 4, các nước NATO cũng không ủng hộ kế hoạch phong tỏa các cảng Iran của Mỹ.

Trong nhiều năm, ông Trump thường xuyên chỉ trích các đồng minh châu Âu, cho rằng các nước phụ thuộc quá nhiều vào Mỹ trong vấn đề an ninh, song chi chưa đủ cho quốc phòng. Ông lập luận Mỹ đã gánh trách nhiệm lớn hơn nhiều so với phần đóng góp của các nước thành viên khác của NATO.

Bất chấp mối quan hệ căng thẳng với liên minh, ông Trump dự kiến sẽ tham dự hội nghị thượng đỉnh NATO tại Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ vào tháng tới.

Gần đây, tại cuộc họp bộ trưởng quốc phòng NATO ở Brussels (Bỉ), Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth cũng tuyên bố Washington sẽ rà soát lại sự hiện diện quân sự của Mỹ tại châu Âu. Ông cảnh báo lực lượng Mỹ có thể bị cắt giảm tại những nước không đáp ứng mục tiêu chi tiêu quốc phòng, theo The Guardian.

Theo ông Hegseth, đây sẽ là "một cuộc đánh giá thực chất", trong đó mức đóng góp của Mỹ cho NATO sẽ phụ thuộc vào việc các thành viên khác có thực hiện cam kết quốc phòng hay không. Ông nhấn mạnh với Washington, NATO trong tương lai phải là "con đường 2 chiều".

Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump muốn các thành viên NATO ở châu Âu đi đầu trong việc bảo vệ lục địa, đồng thời từng bước nâng chi tiêu quốc phòng lên 3,5% GDP vào năm 2035. Hầu hết các nước thành viên, ngoại trừ Tây Ban Nha, đã nhất trí về nguyên tắc với mục tiêu này tại hội nghị thượng đỉnh NATO ở The Hague (Hà Lan) năm 2025.

"Đây là một cuộc đánh giá mà một số quốc gia sẽ thất bại, trong khi những nước khác sẽ vượt qua xuất sắc", ông Hegseth nói và hàm ý Mỹ có thể rút bớt lực lượng khỏi những nước chi tiêu quốc phòng thấp hoặc khó đạt các mục tiêu dài hạn.

Tin Gốc: Thanh Niên