Đến hôm qua, các phi hành gia của sứ mệnh Artemis 2 đã bày tỏ sự choáng ngợp trước cảnh tượng trái đất dần khuất xa phía sau, và mặt trăng ngày càng lớn hơn ở phía trước. Nằm trong số vài người ít ỏi từng chứng kiến cảnh tượng này, phi hành gia NASA Victor Glover cảm thán: “Chúng ta thật đặc biệt giữa khoảng không vô tận”, theo Đài CBS.
Còn nữ phi hành gia duy nhất trong đoàn Christina Koch diễn tả cảm giác sững sờ khi lần đầu tiên nhìn thấy trái đất đơn độc ngoài cửa sổ của tàu Orion, bao quanh chỉ là không gian tăm tối. “Tất cả những điều đó làm trỗi dậy trong tôi lòng biết ơn, biết ơn vì trong vũ trụ rộng lớn này, chúng ta có thể chung sống với nhau trên hành tinh mang tên trái đất”, bà chia sẻ.
Vào rạng sáng qua (giờ VN), Trung tâm Không gian Johnson ở TP.Houston (bang Texas, Mỹ) đã báo cho phi hành đoàn rằng “trước đó 30 giây, các bạn đã gần mặt trăng hơn trái đất”. Và chỉ huy Reid Wiseman chia sẻ tinh thần của mọi người trên tàu vô cùng phấn khởi. Dù vậy, chuyến đi cũng không quá suôn sẻ.
Kể từ khi phóng hôm 1.4, phi hành đoàn gặp trục trặc với nhà vệ sinh, đôi khi buộc phải sử dụng các túi chứa nước thải dự phòng mà mỗi người có 2 cái. Phía Trung tâm Không gian Johnson nghi ngờ đường ống xả có thể bị đóng băng, khiến việc thải chất thải ra ngoài không gian gặp khó khăn. Đến nay, tình trạng này vẫn chưa được xử lý triệt để.
May mắn là tàu Orion vẫn vận hành bình thường bất chấp một số trục trặc nhỏ. Trong hai ngày liên tiếp, phi hành đoàn không cần đến thao tác điều chỉnh quỹ đạo do tàu vẫn duy trì đường bay gần như hoàn hảo.
Trong ngày 5.4 (giờ VN), chỉ huy Wiseman và phi hành gia Glover đã hoàn tất việc thử điều khiển tàu vũ trụ bằng tay nhằm hỗ trợ các kỹ sư trên mặt đất đánh giá hiệu suất bay, và cung cấp thêm thông tin cho những sứ mệnh có người lái kế tiếp thuộc khuôn khổ chương trình Artemis.
Kế đến, toàn bộ 4 thành viên phi hành đoàn rà soát lại kế hoạch ghi hình cũng như dùng camera lập bản đồ bề mặt vệ tinh tự nhiên của trái đất vào thời điểm tàu Orion bay qua phần tối mặt trăng. Dự kiến tàu đến vị trí gần mặt trăng nhất hơn 6 giờ sáng 7.4 (giờ VN), ở độ cao khoảng 6.600 km cách phần tối mặt trăng.
Khi đó, trong vòng 6 giờ liên tục, phi hành đoàn Artemis 2 sẽ có cơ hội trực tiếp quan sát những đặc điểm ở phía khuất của mặt trăng, điều mà chưa người nào được trải nghiệm. Trước đó, phi hành đoàn đã trải qua hơn 2 năm huấn luyện để dùng mắt thường quan sát và ghi nhận các chi tiết trên bề mặt mặt trăng bên cạnh máy ảnh chuyên nghiệp, theo AFP. Họ còn có cơ hội chứng kiến hiện tượng nhật thực kéo dài khoảng 53 phút trong hành trình bay quanh mặt trăng. Sau khi hoàn tất quá trình này, tàu Orion bắt đầu quay về trái đất.
Trong chuyến thị sát tiền tuyến ở Ukraine, Tướng Valery Gerasimov, Tổng tham mưu trưởng lực lượng vũ trang Nga, còn cho biết giao tranh tiếp tục diễn ra ở vùng Velyka Shapkivka của Kharkiv, cũng như tại Novy Mir, Druzheliubivka và Chernechchyna.
Tướng Gerasimov ước tính các đơn vị Nga hiện kiểm soát 85% vùng Krasny Lyman thuộc Donetsk và hơn 50% khu vực Shiykovka thuộc Kharkiv. Và cụm tác chiến phía tây của Nga đang tích cực chiến đấu trên tuyến mặt trận kéo dài 350 km do lực lượng này phụ trách, cùng lúc tiếp tục tiến công về hướng tây ở vùng Kharkiv.
Chính quyền Kyiv chưa bình luận về các thông tin trên, nhưng Tổng thống Volodymyr Zelensky hôm 15.5 trên Telegram cáo buộc Nga đang tìm cách kéo Belarus can dự sâu hơn vào chiến sự ở Ukraine. Nhà lãnh đạo cho hay Ukraine nắm được thông tin về một số liên lạc giữa Tổng thống Nga Vladimir Putin và người đồng cấp Belarus Alexander Lukashenko. Theo đó, Moscow được cho đang thuyết phục Minsk tham gia "những chiến dịch tấn công mới của Nga".
"Nga đang cân nhắc những kế hoạch tác chiến ở phía nam và phía bắc lãnh thổ Belarus, bao gồm khả năng tấn công theo hướng Chernihiv-Kyiv ở Ukraine hoặc chống lại một trong các nước NATO từ phía lãnh thổ Belarus", Reuters dẫn lời ông Zelensky, người không cung cấp thêm chi tiết về những thông tin trên. Belarus hiện giáp Ukraine ở phía nam, và giáp các nước thành viên NATO gồm Ba Lan, Lithuania và Latvia ở phía bắc và phía tây.
Trước thông tin trên, TASS hôm qua (16.5) dẫn lời Thứ trưởng Ngoại giao Nga Sergei Ryabkov nói rằng Moscow hiện không có ý định triển khai các bước nhằm làm suy yếu "sự ổn định chiến lược" của khu vực.
7h25 ngày 15-6 (theo giờ Việt Nam), Hãng tin AFP cập nhật: Giá dầu thế giới lao dốc hơn 4% trong phiên giao dịch sáng nay sau khi Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận chấm dứt cuộc chiến tại Trung Đông.
Giá dầu thô ngọt nhẹ WTI của Mỹ giảm 4,39%, xuống còn 81,15 USD/thùng tại thị trường Tokyo.
Hãng tin Reuters nhận định giá dầu thế giới đã giảm xuống mức thấp nhất kể từ tháng 3 trong phiên giao dịch sáng nay.
Các thị trường chứng khoán tại châu Á tăng điểm khi mở cửa phiên giao dịch ngày 15-6. Chỉ số Nikkei 225 của Nhật Bản tăng 4,21%, trong khi chỉ số Kospi của Hàn Quốc tăng 4,97%.
Rạng sáng cùng ngày, Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif thông báo Mỹ và Iran đã nhất trí về một thỏa thuận hòa bình, theo đó chấm dứt "ngay lập tức và vĩnh viễn" các hoạt động quân sự trên mọi mặt trận, gồm cả tại Lebanon, với lễ ký kết dự kiến diễn ra tại Geneva (Thụy Sĩ) vào ngày 19-6.
"Với việc thỏa thuận đã được nhất trí, bên trung gian sẽ thúc đẩy một loạt cuộc họp trong tuần này. Những cuộc thảo luận tiền triển khai sẽ đặt nền móng cho các cuộc đàm phán kỹ thuật cũng như lễ ký kết chính thức" - ông Sharif, nhà trung gian chủ chốt trong cuộc xung đột kéo dài nhiều tháng qua ở Trung Đông, viết trên mạng xã hội X.
Tổng thống Mỹ Donald Trump nhanh chóng xác nhận bằng tuyên bố riêng vào ngày 14-6, đúng dịp sinh nhật lần thứ 80 của ông: "Thỏa thuận với Cộng hòa Hồi giáo Iran hiện hoàn tất".
"Tôi chính thức cho phép mở cửa eo biển Hormuz miễn phí, đồng thời cho phép dỡ bỏ ngay lập tức lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ. Các con tàu trên khắp thế giới, hãy khởi động động cơ. Hãy để dòng dầu chảy trở lại!" - ông Trump tuyên bố.
Ông Trump cho biết eo biển Hormuz - tuyến đường vận chuyển 1/5 lượng dầu mỏ thế giới - sẽ mở cửa trở lại sau khi thỏa thuận hòa bình với Iran được ký kết vào ngày 19-6.
Trong khi đó Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi cho biết nước này đã giành được "những thắng lợi lớn" trong cuộc chiến với Mỹ.
"Kẻ thù phát động cuộc tấn công để thực hiện những âm mưu xấu xa của chúng đã bị đánh bại hoàn toàn. Cộng hòa Hồi giáo Iran đã giành được những thắng lợi lớn trong cuộc chiến" - ông Gharibabadi phát biểu trên truyền hình vào rạng sáng 15-6.
Iran nói rằng thỏa thuận vừa được công bố với Mỹ sẽ đặt dấu chấm hết "ngay lập tức" cho cuộc chiến giữa hai nước. "Một lệnh chấm dứt chiến tranh vĩnh viễn và có hiệu lực ngay lập tức đã được tuyên bố trên mọi mặt trận, gồm cả Lebanon" - Thứ trưởng Gharibabadi thông tin.
Lập trường của Iran trong các cuộc đàm phán với Mỹ nhằm chấm dứt chiến tranh không thay đổi nhiều so với các vòng đàm phán trước đó, vốn không mang lại tiến triển nào hướng tới một thỏa thuận, báo Wall Street Journal dẫn lời các nhà trung gian khu vực và các quan chức Mỹ cho biết.
Điều này đang làm dấy lên câu hỏi liệu có thể tìm ra lối thoát cho cuộc xung đột này hay không.
Những bình luận này được đưa ra sau khi Tổng thống Trump tuyên bố đã hủy bỏ các cuộc tấn công quân sự dự kiến xảy ra vào ngày 19/5 vì những gì ông gọi là "những diễn biến tích cực tại bàn đàm phán".
Nhưng các nhà trung gian cho biết Iran vẫn tiếp tục nhấn mạnh nỗ lực chấm dứt chiến sự, viện trợ tài chính, bồi thường thiệt hại chiến tranh và vai trò giám sát tuyến đường thủy chiến lược eo biển Hormuz.
Quốc gia Hồi giáo này đồng thời vẫn bất đồng với các yêu cầu của Washington liên quan đến việc đóng cửa hoặc đình chỉ lâu dài chương trình hạt nhân của nước này.
Trong khi đó, những nguồn tin thân cận cho biết, Mỹ và Israel đã chuẩn bị thực hiện các cuộc tấn công mới vào Iran trong vài ngày tới. Một số người nói rằng các cuộc tấn công vẫn có thể xảy ra sớm nhất là vào tuần tới.
Trong những tuần gần đây, các trợ lý và đồng minh bên ngoài đã tham vấn cho Tổng thống Trump rằng, việc ông cho phép tiến hành một cuộc tấn công hạn chế có thể gây áp lực buộc Iran phải đạt được một thỏa thuận, một quan chức Mỹ cho hay.
“Tôi hy vọng chúng ta không phải gây chiến nhưng có thể sẽ phải giáng cho họ một đòn mạnh nữa”, ông Trump nói với các phóng viên hôm 19/5.
Mỹ và Israel đã tấn công hơn 20.000 mục tiêu trên khắp Iran trong suốt cuộc chiến bùng nổ hôm 28/2 nhưng vẫn không thể buộc Tehran phải nhượng bộ tại các bàn đàm phán.
Phát biểu với các phóng viên tại Nhà Trắng, Phó Tổng thống JD Vance cho rằng Iran muốn một thỏa thuận để chấm dứt chiến tranh, nhưng nói thêm: “Tôi sẽ không tự tin nói rằng chúng ta sẽ đạt được một thỏa thuận cho đến khi thực sự ký kết một thỏa thuận dàn xếp đã được đàm phán”.
Iran cũng đã có đòn đáp trả gây ra những tổn thất riêng cho Mỹ, bằng cách phong tỏa giao thông qua eo biển Hormuz - tuyến đường vận chuyển 20% lượng dầu mỏ của thế giới - và tấn công các quốc gia vùng Vịnh bằng hàng nghìn máy bay không người lái và tên lửa, gây thiệt hại cho nền kinh tế thế giới.
Tehran đã cảnh báo về "một đòn đáp trả dữ dội hơn nữa" nếu bị tấn công một lần nữa.
