Từ những vùng trồng điều ở Đồng Nai, Tây Nguyên đến các siêu thị tại Mỹ, châu Âu hay Nhật Bản, một hạt điều phải trải qua nhiều công đoạn trước khi đến tay người tiêu dùng. Chuỗi giá trị này gồm người trồng điều, thương lái, doanh nghiệp chế biến, nhà nhập khẩu, đơn vị rang tẩm, doanh nghiệp sở hữu thương hiệu và hệ thống bán lẻ.
Ở mỗi công đoạn đều tạo ra giá trị nhưng lợi ích không được phân chia đồng đều. Càng tiến gần người tiêu dùng cuối cùng, khả năng tạo lợi nhuận càng lớn. Trong khi đó, những mắt xích trực tiếp tạo ra nguyên liệu và sản phẩm ban đầu lại chỉ nhận phần giá trị thấp hơn.
Đó là nghịch lý của ngành điều Việt Nam. Dù nhiều năm giữ vị trí số một thế giới về chế biến và xuất khẩu nhân điều, nhưng phần giá trị cao nhất trong chuỗi cung ứng vẫn chủ yếu thuộc về các doanh nghiệp sở hữu thương hiệu và mạng lưới phân phối quốc tế.
Trao đổi với Người Đưa Tin, ông Phùng Văn Sâm, Chủ tịch HĐQT, Tổng Giám đốc Công ty CP Tập đoàn Đoàn Hanfimex Việt Nam, cho rằng lợi nhuận lớn nhất hiện nay không nằm ở khâu sản xuất hay chế biến mà thuộc về những doanh nghiệp nắm giữ thị trường và người tiêu dùng cuối cùng.
Theo ông Sâm, Việt Nam có lợi thế lớn về năng lực chế biến, nhiều năm giữ vị trí hàng đầu thế giới về xuất khẩu nhân điều. Tuy nhiên, phần lớn sản phẩm vẫn được xuất khẩu dưới dạng nhân điều trắng hoặc sơ chế theo yêu cầu của đối tác nước ngoài.
Sau khi rời các nhà máy tại Việt Nam, sản phẩm tiếp tục được rang, tẩm gia vị, đóng gói…, xây dựng thương hiệu rồi phân phối trên các kệ hàng quốc tế dưới tên tuổi của các doanh nghiệp nước ngoài. Chính những công đoạn này tạo ra phần giá trị gia tăng cao nhất.
“Người nông dân chịu rủi ro về thời tiết, năng suất và giá cả. Doanh nghiệp chế biến chịu áp lực về vốn, nguyên liệu và cạnh tranh. Trong khi đó, các doanh nghiệp sở hữu thương hiệu và tệp khách hàng cuối cùng có lợi thế lớn hơn về giá bán và lợi nhuận”, ông Sâm phân tích.
Theo ông Sâm, cùng một nguyên liệu hạt điều nhưng giá trị thương mại có thể thay đổi rất lớn tùy thuộc vào mức độ chế biến và khả năng xây dựng thương hiệu.
Doanh nghiệp Việt vẫn đứng ngoài “phần bánh” có giá trị lớn nhất
Điều đó đồng nghĩa với việc doanh nghiệp Việt Nam dù làm chủ khâu chế biến nhưng vẫn chưa nắm giữ phần giá trị gia tăng cao nhất trong toàn bộ chuỗi cung ứng.
Theo các chuyên gia, ngành điều Việt Nam hiện rất mạnh ở “phần cứng” là sản xuất và chế biến, nhưng còn yếu ở “phần mềm” gồm thương hiệu, marketing và hệ thống phân phối toàn cầu. Đây cũng là lý do nhiều người tiêu dùng tại Mỹ hay châu Âu thường xuyên sử dụng hạt điều có nguồn gốc từ Việt Nam nhưng lại không biết mình đang tiêu dùng nông sản Việt.
Trao đổi với Người Đưa Tin, ông Nguyễn Hoàng Đạt, Giám đốc Công ty TNHH Vinahe, cho rằng nguyên nhân không chỉ nằm ở quy mô doanh nghiệp hay nguồn lực tài chính mà cốt lõi là tư duy phát triển.
“Nhiều năm qua, doanh nghiệp Việt đã quen với việc gia công và xuất khẩu theo thương hiệu của đối tác nước ngoài nên chưa đầu tư đúng mức cho thương hiệu riêng. Trong khi đó, việc xây dựng hệ thống phân phối quốc tế đòi hỏi nguồn lực rất lớn về tài chính, nhân sự và thời gian, điều mà phần lớn doanh nghiệp vừa và nhỏ hiện vẫn còn hạn chế”, ông Đạt nhận định.
Theo ông Đạt, doanh nghiệp Việt hiện chủ yếu tạo giá trị ở khâu chế biến và xuất khẩu, trong khi các khâu mang lại lợi nhuận cao nhất như phát triển sản phẩm, xây dựng thương hiệu, phân phối và bán lẻ vẫn nằm trong tay các tập đoàn quốc tế. Thực tế đó khiến Việt Nam dù nhiều năm giữ vị trí dẫn đầu thế giới về chế biến và xuất khẩu nhân điều nhưng phần lợi nhuận giữ lại chưa tương xứng với vai trò của một trung tâm chế biến.
Đại diện Hiệp hội Điều Đồng Nai cũng cho biết, ngành điều Việt Nam đã thành công trong việc xây dựng năng lực sản xuất, đưa Việt Nam trở thành trung tâm chế biến điều của thế giới. Tuy nhiên, phần lớn doanh nghiệp trong nước vẫn chủ yếu tham gia ở những công đoạn đầu của chuỗi giá trị. Khi chưa làm chủ thương hiệu và hệ thống phân phối, doanh nghiệp khó quyết định giá bán, chiến lược thị trường cũng như cách tiếp cận người tiêu dùng.
Từng được xem là giải pháp linh hoạt giúp giáo dục duy trì hoạt động trong đại dịch, các kỳ thi trực tuyến tại Mỹ giờ đây lại trở thành "điểm nóng" của hàng loạt chiêu gian lận công nghệ cao.
Từ chatbot AI, đồng hồ thông minh cho tới các nhóm kín chia sẻ đáp án theo thời gian thực, nhiều giáo viên và trường đại học Mỹ thừa nhận việc kiểm soát gian lận online đang ngày càng khó khăn.
Theo The New York Times, sự xuất hiện của ChatGPT và các công cụ AI tạo sinh đã khiến giới giáo dục Mỹ lo ngại sâu sắc. Chỉ trong vài giây, chatbot có thể viết bài luận, giải toán hoặc trả lời các câu hỏi học thuật với độ trôi chảy khiến giáo viên khó phát hiện.
Nhiều học sinh thậm chí công khai chia sẻ trên TikTok và Reddit cách dùng AI để "qua mặt" hệ thống kiểm tra trực tuyến. Một số bài đăng hướng dẫn cách yêu cầu chatbot viết lại nội dung theo văn phong tự nhiên nhằm tránh bị phát hiện bởi phần mềm dò AI.
Không chỉ AI, vấn nạn rò rỉ đề thi cũng khiến các kỳ thi online tại Mỹ trở nên hỗn loạn. Trên Reddit và Discord, nhiều nhóm kín chuyên chia sẻ đáp án SAT, AP hay bài thi trực tuyến xuất hiện ngày càng nhiều. Một số học sinh chụp màn hình câu hỏi rồi gửi vào nhóm chat để nhờ giải ngay trong lúc làm bài.
Theo Forbes, AI đang làm thay đổi hoàn toàn cách học sinh tiếp cận thi cử, buộc các trường phải thiết kế lại hình thức đánh giá thay vì chỉ dựa vào các bài thi truyền thống.
Trong khi đó, Education Week cho biết nhiều giáo viên Mỹ hiện phải thay đổi cách ra đề, tăng câu hỏi tư duy cá nhân hoặc yêu cầu học sinh trình bày miệng để hạn chế gian lận bằng AI.
Áp lực còn lớn hơn với các kỳ thi quốc tế tổ chức trực tuyến. Năm 2023, College Board - đơn vị tổ chức SAT và AP - từng phải điều tra nhiều vụ phát tán nội dung bài thi trên mạng xã hội chỉ vài giờ sau khi thí sinh bắt đầu làm bài ở các múi giờ khác nhau. Điều này làm dấy lên tranh cãi về tính công bằng giữa học sinh ở các quốc gia.
Không ít giáo viên Mỹ cho biết, sau đại dịch, nhiều trường đại học bắt đầu quay lại hình thức thi trực tiếp hoặc kết hợp vấn đáp để đảm bảo tính trung thực học thuật.
Một số trường còn yêu cầu sinh viên khóa webcam toàn cảnh phòng thi, bật micro liên tục hoặc dùng phần mềm giám sát theo dõi chuyển động mắt. Tuy nhiên, các biện pháp này lại gây tranh cãi về quyền riêng tư.
Theo The Washington Post, nhiều sinh viên Mỹ phản đối các phần mềm chống gian lận vì cho rằng chúng xâm phạm đời sống cá nhân và tạo cảm giác bị theo dõi quá mức.
Trong bối cảnh AI ngày càng thông minh, nhiều chuyên gia giáo dục tin rằng các kỳ thi kiểu cũ đang đứng trước bước ngoặt lớn.
Thay vì chỉ kiểm tra khả năng ghi nhớ hay làm bài trên giấy, trường học có thể sẽ phải chuyển sang đánh giá kỹ năng tư duy, phản biện và khả năng ứng dụng thực tế - những điều mà AI chưa thể thay thế hoàn toàn.
Cuộc chiến chống gian lận công nghệ vì thế được dự báo sẽ còn kéo dài, khi cả học sinh lẫn nhà trường đều liên tục chạy đua với tốc độ phát triển của AI.
Sau nhiều năm im lìm giữa lõi trung tâm Khu đô thị mới Thủ Thiêm, Trung tâm Triển lãm Quy hoạch Tp.HCM đang bước vào giai đoạn hoàn thiện cuối cùng với khoảng 90% khối lượng thi công đã được thực hiện. Công trình từng được xem là "điểm nghẽn" kéo dài hơn một thập kỷ nay đang dần lộ diện như một biểu tượng kiến trúc mới bên bờ sông Sài Gòn, đồng thời trở thành mắt xích quan trọng trong chiến lược phát triển trung tâm đô thị hiện đại của Tp.HCM.
Tọa lạc tại lô đất 1-19, giữa đại lộ Vòng Cung và tuyến đường ven sông Sài Gòn, công trình gây chú ý mạnh với thiết kế hai khối tam giác nghiêng chụm vào nhau, tạo thành hình khối thép tam giác ngược hiếm thấy tại Việt Nam. Đây là phương án kiến trúc vượt qua 12 đơn vị quốc tế để được lựa chọn, do công ty DE-SO architectes (Pháp) thiết kế.
Không chỉ mang tính biểu tượng về hình thức, công trình còn được xây dựng theo mô hình module hóa nhằm tối ưu ánh sáng tự nhiên và khả năng thông gió. Hệ mặt dựng nhôm kết hợp các mảng kính cường lực lớn giúp giảm tiêu hao năng lượng, đồng thời tạo nên diện mạo hiện đại cho toàn bộ không gian triển lãm.
Bên trong tòa nhà gồm 1 tầng hầm và 5 tầng nổi với tổng diện tích sàn hơn 18.000 mét vuông. Không gian được tổ chức như một hành trình kể lại câu chuyện phát triển đô thị của Tp.HCM qua từng giai đoạn.
Tầng trệt tái hiện lịch sử hình thành vùng đất Sài Gòn - Tp.HCM cùng các đồ án quy hoạch và công trình kiến trúc tiêu biểu qua nhiều thời kỳ. Các tầng tiếp theo giới thiệu quy hoạch giao thông, hạ tầng kỹ thuật, chiến lược phát triển kinh tế - xã hội và những dự án đô thị trọng điểm ở khu Đông thành phố.
Riêng tầng 4 và 5 sẽ là khu vực dành cho hội thảo chuyên ngành, thư viện kiến trúc và các không gian làm việc phục vụ nghiên cứu quy hoạch đô thị. Hội trường sức chứa 250 chỗ ngồi được kỳ vọng sẽ trở thành nơi diễn ra nhiều sự kiện chuyên môn mang tầm quốc tế trong tương lai.
Ít ai ngờ rằng phía sau diện mạo hiện đại ấy là hành trình kéo dài hơn 10 năm đầy trắc trở. Dự án được khởi công từ năm 2015, dự kiến hoàn thành vào năm 2017 nhưng phải tạm dừng từ giữa năm 2018 sau khi mới hoàn thiện phần thô.
Nguyên nhân lớn nhất đến từ gói thầu nhôm kính và mặt dựng trị giá hơn 100 tỷ đồng khi nhà thầu cũ không đáp ứng được tiến độ cũng như các yêu cầu kỹ thuật khắt khe từ đơn vị thiết kế Pháp. Việc đình trệ kéo dài khiến nhiều hạng mục xuống cấp nghiêm trọng sau nhiều năm phơi mình dưới nắng mưa.
Để khắc phục, Tp.HCM phải thực hiện khảo sát hiện trạng, đồng thời bổ sung kinh phí sửa chữa và thay thế các hạng mục hư hỏng. Bước ngoặt chỉ xuất hiện khi thành phố quyết định chuyển giao chủ đầu tư sang Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình dân dụng và công nghiệp vào cuối năm 2022, đồng thời thay thế nhà thầu cũ bằng đơn vị mới có năng lực hơn.
Sự trở lại của dự án diễn ra đúng thời điểm Tp.HCM tăng tốc đầu tư hạ tầng tại Thủ Thiêm, đáng chú ý, khu vực ngay cạnh Trung tâm Triển lãm Quy hoạch sẽ là nơi triển khai Quảng trường trung tâm và Trung tâm hành chính mới với tổng vốn đầu tư gần 30.000 tỷ đồng.
Trong bức tranh tổng thể ấy, Trung tâm Triển lãm Quy hoạch được xem là "điểm neo" đầu tiên hoàn chỉnh của tổ hợp hành chính - văn hóa tại Thủ Thiêm. Công trình không chỉ phục vụ nhu cầu tham quan hay trưng bày mà còn đóng vai trò như "cửa sổ" để giới thiệu tầm nhìn phát triển đô thị của Tp.HCM với người dân, doanh nghiệp và nhà đầu tư quốc tế.
Ít ai ngờ rằng gần hai thập kỷ trước, Lamine Yamal từng xuất hiện trong bộ ảnh từ thiện do một tờ lịch gây quỹ của Barcelona thực hiện. Khi đó, Messi mới là tài năng trẻ 20 tuổi của đội một Barca, còn Yamal chỉ là em bé được ngôi sao người Argentina bế và tắm trong bồn. Bức ảnh ấy sau này lan truyền khắp thế giới và được xem như một "lời tiên tri" kỳ lạ của bóng đá.
Trong một cuộc trả lời phỏng vấn với báo "AS" – một trong số ít nhật báo thể thao lớn và có ảnh hưởng nhất của Tây Ban Nha, Messi lần đầu tiên từng chia sẻ cảm xúc về bức ảnh đã gây sốt toàn cầu: "Thật điên rồ. Tôi từng chụp một bức ảnh với cậu ấy... Giờ thì cả hai chúng tôi đều đang thi đấu ở World Cup. Điều đó thật khó tin".
Messi cho biết, anh luôn dõi theo sự phát triển của Yamal và tin rằng ngôi sao trẻ của Tây Ban Nha sẽ còn tiến rất xa trong sự nghiệp.
"Cậu ấy là một cầu thủ xuất sắc. Tôi luôn theo dõi cậu ấy vì cậu ấy thi đấu cho đội bóng mà tôi yêu mến. Tôi chúc cậu ấy mọi điều tốt đẹp. Yamal đã là một ngôi sao đẳng cấp thế giới và tương lai phía trước còn rất rộng mở".
Messi cũng tiết lộ, anh và Yamal có một điểm chung rất đặc biệt: Cả hai đều trưởng thành từ môi trường bóng đá đường phố, nơi niềm vui chơi bóng luôn được đặt lên trên áp lực thành tích.
"Từ nhỏ, chúng tôi đều yêu bóng đá, luôn khao khát được ra sân và tận hưởng trận đấu. Chúng tôi không nghĩ đến áp lực mà chỉ tập trung vào việc chơi bóng và cảm nhận niềm vui từ nó.
Chúng tôi luôn muốn chiến thắng, nhưng cũng muốn chơi một thứ bóng đá đẹp. Dĩ nhiên, không phải lúc nào bạn cũng có thể chơi hay. Tôi đã hiểu điều đó từ khi còn nhỏ và chính điều đó giúp tôi trở thành một cầu thủ, cũng như một con người, tốt hơn".
Gần hai thập kỷ sau, cậu bé năm nào đã trở thành một trong những ngôi sao sáng nhất của bóng đá thế giới, còn Messi vẫn là thủ lĩnh của Argentina. Lamine Yamal giờ đây đã viết nên câu chuyện cổ tích của riêng mình. Ở tuổi 19, thần đồng bóng đá Tây Ban Nha Lamine Yamal góp công lớn giúp đội nhà đánh bại Argentina trong trận chung kết World Cup 2026, chính thức bước lên ngôi vô địch thế giới.
Khoảnh khắc Yamal nâng cao chiếc cúp vàng tại sân vận động MetLife khép lại hành trình đáng nhớ của đội tuyển Tây Ban Nha. Đồng thời, đó cũng là cái kết đầy biểu tượng khi cậu bé từng được Messi bế trên tay nay trở thành người kế vị thế hệ mới của bóng đá thế giới.
Suốt giải đấu, Yamal là một trong những nhân tố nổi bật nhất của Tây Ban Nha. Dù không trực tiếp ghi bàn trong trận chung kết, ngôi sao sinh năm 2007 vẫn liên tục tạo ra khác biệt bằng những pha đi bóng tốc độ, khả năng kiến tạo và sự đột biến ở hành lang cánh.
Bàn thắng duy nhất của Ferran Torres ở phút 106 hiệp phụ giúp Tây Ban Nha đánh bại Argentina để lần thứ hai vô địch World Cup. Chiến thắng này cũng khép lại kỳ World Cup cuối cùng trong sự nghiệp của Lionel Messi.
Giờ đây, hai nhân vật trong bức ảnh năm nào đã gặp lại nhau ở trận đấu lớn nhất hành tinh. Nếu Messi khép lại chương cuối huy hoàng trong sự nghiệp quốc tế, thì Yamal mở ra một kỷ nguyên mới với tư cách nhà vô địch World Cup và gương mặt sáng giá nhất của bóng đá Tây Ban Nha.
