Chính phủ tuần trước ban hành nghị định 176 về chính sách học bổng cho người học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược. Theo đó, sinh viên 15 ngành có thể nhận hỗ trợ 37-55 triệu đồng một năm. Thạc sĩ, nghiên cứu sinh nhận 55-84 triệu đồng.
Bộ Giáo dục và Đào tạo, cơ quan tham mưu chính sách, cho biết đây là bước cụ thể hóa chủ trương phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực khoa học, công nghệ trọng điểm.
Đại diện nhiều trường đại học nhìn nhậnchính sách học bổng mới là “lực hút” lớn với người học.
Theo PGS. TS Trần Đình Phong, Phó hiệu trưởng trường Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội (USTH), nhân lực chất lượng cao, đặc biệt trong lĩnh vực khoa học và công nghệ, ảnh hưởng tới sức hấp dẫn của đất nước với các tập đoàn công nghệ lớn của thế giới. Nó cũng tác động tới khả năng làm chủ công nghệ, xây dựng sức cạnh tranh và phát triển đất nước bền vững trong tương lai xa hơn.
Tuy nhiên, thời gian qua nhóm ngành này chưa thật sự hấp dẫn người học. Nhiều học sinh có năng lực, gồm cả những em học chuyên tự nhiên ở phổ thông, vẫn rẽ hướng sang lĩnh vực khác khi lên đại học.
“Tôi kỳ vọng chính sách học bổng này giúp thay đổi xu hướng đó, khuyến khích học sinh có năng lực, giàu tiềm năng phát triển lựa chọn theo học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược của quốc gia”, ông Phong nói.
TS Nguyễn Trung Nhân, Trưởng phòng Đào tạo, trường Đại học Công nghiệp TP HCM, đồng tình.
Hai chuyên gia cho rằng có ba điểm nổi trội từ chính sách mới. Một là mức học bổng tương đối hấp dẫn trong điều kiện kinh tế Việt Nam hiện nay.
Ông Nhân cho rằng với 37-55 triệu đồng/năm, sinh viên đã đủ trang trải toàn bộ học phí tại đa số trường công lập. Nếu giành thêm học bổng khuyến khích của trường hoặc doanh nghiệp, họ hoàn toàn không phải lo về chi phí sinh hoạt suốt khóa học.
Ở bậc sau đại học, nghiên cứu sinh có thể nhận tối đa 8,4 triệu đồng/tháng, tức tương đương thu nhập bình quân đầu người hàng tháng của Việt Nam năm 2025. Để so sánh, ông Phong cho biết tại Pháp, mức hỗ trợ nghiên cứu sinh khoảng 1.200-2.000 Euro, trong khi thu nhập bình quân đạt gần 4.000 Euro.
“Mức học bổng thể hiện quyết tâm đầu tư cho đào tạo nhân lực rất lớn của Chính phủ”, ông Phong nói. “Nếu được các nhóm nghiên cứu hỗ trợ thêm, nghiên cứu sinh có thể yên tâm tập trung nghiên cứu để đạt kết quả tốt nhất”.
Điểm đáng chú ý thứ hai là học bổng cấp xuyên suốt từ bậc cử nhân, thạc sĩ đến tiến sĩ.
PGS Phong đánh giá việc tiếp sức cho bậc sau đại học là bước đi kịp thời, cần thiết để thu hút cử nhân có năng lực tiếp tục theo học lên cao, được đào tạo chuyên sâu hơn để có thể tham gia trực tiếp vào R&D (nghiên cứu và phát triển) hoặc quản trị sản xuất.
Đồng thời, đây cũng là nguồn đầu tư gián tiếp cho các trường đại học, bởi học viên cao học và nghiên cứu sinh tham gia trực tiếp vào hoạt động nghiên cứu.
Cuối cùng, chính sách mới cho thấy tư duy mở và cơ chế tạo động lực.
Việc đưa ra điều kiện duy trì học bổng được TS Nguyễn Quang Khởi, khoa Vật lý – Vật lý kỹ thuật, trường Đại học Khoa học Tự nhiên TP HCM, đánh giá là cần thiết để tạo động lực học tập cho sinh viên.
Ông Nhân cũng thấy đây là khác biệt so với chính sách hỗ trợ dành cho sinh viên sư phạm, rất cần thiết để tuyển những em giỏi và quyết tâm. Như với hệ cử nhân, yêu cầu sinh viên đạt loại khá trở lên mỗi năm – gần với điều kiện xét học bổng khuyến khích của trường có thể thúc đẩy các em hơn.
Đặc biệt, học bổng không ràng buộc người học phải làm việc trong nước sau tốt nghiệp. TS Nguyễn Trung Nhân đánh giá đây là một “tư duy mở” rất đáng ghi nhận.
Vì thế, PGS Trần Đình Phong cho rằng chính sách học bổng sẽ tác động tích cực tới công tác tuyển sinh ở các trường đào tạo khoa học cơ bản, kỹ thuật, công nghệ.
Như với nhóm ngành về vi mạch bán dẫn, TS Khởi thấy đang có độ hút nhất định với thí sinh. Nhiều học sinh trường chuyên, đạt giải thưởng cấp tỉnh, quốc gia đăng ký khiến điểm chuẩn ngành Công nghệ bán dẫn và các ngành gần cũng tăng rõ rệt. Ông cho rằng thêm chính sách học bổng Chính phủ, các ngành này sẽ ngày càng “hot”.
Lấy ví dụ chính sách học bổng giúp ngành Sư phạm khởi sắc rõ rệt, TS Nguyễn Trung Nhân cũng nhận định các trường khối công nghệ, kỹ thuật sẽ thu hút được nhiều thí sinh hơn, từ đó chọn lọc được nhiều bạn giỏi.
“5-10 năm sau Việt Nam sẽ có nguồn nhân lực mạnh trong các ngành này”, TS Nhân nói.
Tuy nhiên, ông Nhân lưu ý học sinh xác định rõ năng lực và đam mê, tránh chạy theo trào lưu hay lợi ích tài chính từ học bổng. Bởi chương trình đào tạo các ngành công nghệ, kỹ thuật tương đối khó, nặng hơn những ngành khác.
Song song học bổng, để thu hút người giỏi, PGS Phong cho rằng các trường đại học cần liên tục nâng cao chất lượng đào tạo, cơ sở vật chất, thúc đẩy hội nhập quốc tế để mang lại cơ hội tốt nhất cho người học.
Ông cũng mong doanh nghiệp công nghệ nhanh chóng phát triển; hệ sinh thái khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo ngày càng hoàn thiện để đủ sức hấp thu nguồn nhân lực khoa học, công nghệ chất lượng cao sau đào tạo, tránh những “khoảng hẫng” giữa cung và cầu.
Trong bối cảnh nền kinh tế số phát triển mạnh mẽ, ngoài các ngành có truyền thống lâu đời, HUE đã nhanh chóng đưa vào giảng dạy các ngành học đón đầu xu thế như Digital marketing, Kinh tế số, Thương mại điện tử, Logistics… Đặc biệt, cuối tháng 5.2026, nhà trường chính thức công bố 4 chương trình đào tạo mới ở các bậc cử nhân, thạc sĩ và tiến sĩ gồm: Cử nhân Digital marketing, Cử nhân Kinh doanh quốc tế, Thạc sĩ Kế toán và Tiến sĩ Quản lý kinh tế. Các chương trình này tập trung trang bị cho người học tư duy hiện đại, năng lực ứng dụng công nghệ, phân tích dữ liệu và kỹ năng vận hành xuyên biên giới.
Trao đổi với Thanh Niên về định hướng phát triển mang tính đột phá này, PGS-TS Trương Tấn Quân, Hiệu trưởng Trường đại học Kinh tế, Đại học Huế khẳng định, tất cả các chương trình đào tạo của nhà trường hiện nay đã được đổi mới một cách toàn diện và tổng thể trên nền tảng công nghệ, mục đích cao nhất là để bắt nhịp kịp thời với sự phát triển phi mã của khoa học công nghệ hiện đại.
Bên cạnh yếu tố công nghệ, PGS-TS Trương Tấn Quân cũng nhấn mạnh ngoại ngữ chính là điểm then chốt mà nhà trường đang tập trung tối đa trong chiến lược đào tạo dài hạn. Định hướng đến năm 2030, 100% sinh viên tốt nghiệp tại trường phải có đủ khả năng giao tiếp và làm việc hiệu quả trong môi trường quốc tế. "Nhà trường ưu tiên tiếng Anh, tiếng Nhật, tiếng Hàn, tiếng Trung. Đây là bốn ngoại ngữ cốt lõi mà nhà trường đang tập trung phát triển theo nhu cầu thị trường, các em phải giao tiếp, làm việc hiệu quả trong môi trường lao động quốc tế", PGS-TS Trương Tấn Quân chia sẻ.
Một trong những yếu tố tạo nên uy tín của HUE chính là chiến lược phát triển đội ngũ giảng viên. Nhiều năm qua, nhà trường luôn ưu tiên tạo mọi điều kiện thuận lợi, cử gần 400 lượt cán bộ, giảng viên đi học tập, nghiên cứu sau đại học tại các cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu uy tín hàng đầu ở cả trong và ngoài nước.
Nhờ chiến lược này, tính đến thời điểm hiện tại, nhà trường đã sở hữu tỷ lệ gần 50% giảng viên cơ hữu có trình độ tiến sĩ. Con số này vượt cao hơn đáng kể so với mức bình quân chung của các cơ sở giáo dục đại học trên cả nước.
Nhà trường xác định rằng, sinh viên thuộc khối ngành kinh tế không chỉ cần những kiến thức hàn lâm trên giảng đường mà cốt lõi phải là kỹ năng thực hành và sự nhạy bén với thị trường, vì vậy, nhiều năm qua nhà trường đã chủ động đẩy mạnh mô hình hợp tác trường đại học - doanh nghiệp.
Liên tục ký kết các thỏa thuận hợp tác chiến lược toàn diện với nhiều doanh nghiệp, cùng hàng loạt đối tác kinh tế lớn trong và ngoài nước. Mạng lưới liên kết này giúp sinh viên HUE khi được trực tiếp tiếp cận với môi trường làm việc thực tế của doanh nghiệp, nắm bắt rõ ràng các tiêu chí tuyển dụng khắt khe và tham gia các kỳ thực tập, trải nghiệm thực tiễn ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường.
Nhờ mô hình đào tạo thực tế, gắn kết cung - cầu này, tỷ lệ sinh viên ra trường có việc làm của HUE đạt con số ấn tượng: 95,85% sinh viên tốt nghiệp có việc làm ổn định, trong đó có tới 86,3% sinh viên làm việc đúng với chuyên môn được đào tạo.
Bên cạnh việc đảm bảo đầu ra công việc, việc chia sẻ gánh nặng tài chính, chăm lo đời sống học tập cho sinh viên cũng là chính sách nhân văn được lãnh đạo Trường HUE đặt lên hàng đầu. Chỉ tính riêng trong năm 2025, Trường đại học Kinh tế, Đại học Huế đã trích từ nguồn ngân sách của trường hơn 11,7 tỉ đồng để chi trả các suất học bổng khuyến khích và hỗ trợ học tập trực tiếp cho sinh viên.
Thông tin TP.HCM dự kiến mở rộng xét tuyển, tiến tới bỏ kỳ thi lớp 10 trên Tuổi Trẻ Online thu hút sự quan tâm của đông đảo phụ huynh, giáo viên và học sinh, với nhiều ý kiến trái chiều.
Bạn đọc tên Trang kể đầu tư cho con ôn thi, gia đình đã phải chi khoảng 68 triệu đồng để con luyện ba môn chính cùng một môn chuyên. “Kỳ thi không chỉ tốn tiền mà còn tốn rất nhiều thời gian đưa đón. Học sinh và phụ huynh đều áp lực khi chọn nguyện vọng, canh điểm chuẩn trường chuyên” - bạn đọc này chia sẻ.
Cùng ý kiến, bạn đọc Nguyễn Chí Công cho rằng nên bỏ kỳ thi tuyển sinh lớp 10, thay vào đó tập trung nâng cao chất lượng dạy học và xây dựng hệ thống kiểm tra, đánh giá học sinh khách quan, thực chất hơn.
Theo bạn đọc này, giáo dục phổ thông mang tính phổ cập nên việc phân tuyến hoặc xét tuyển để học sinh được học tiếp lên lớp 10 - tương tự cấp tiểu học và THCS - là phù hợp.
Tương tự, bạn đọc Sao Xẹt cho biết bản thân hoàn toàn ủng hộ chủ trương bỏ thi tuyển lớp 10.
Ngay từ đầu năm học, giáo viên hoàn toàn có thể tổ chức kiểm tra để đánh giá, phân loại học sinh. Trong từng giai đoạn học tập, giáo viên tiếp tục theo dõi năng lực và định hướng phù hợp cho các em.
Cùng quan điểm, bạn đọc Út cho biết bản thân cũng từng trải qua giai đoạn con thi lớp 10 đầy áp lực nên ủng hộ mạnh mẽ việc bỏ kỳ thi. Theo bạn đọc này, cốt lõi vấn đề nằm ở công tác quản lý giáo dục.
“Bỏ thi sẽ mang lại nhiều lợi ích về xã hội, kinh tế, gia đình. Việc siết chất lượng giáo dục là trách nhiệm của ngành giáo dục và người lớn, không nên để học sinh mãi gánh áp lực thi cử”, bạn đọc chia sẻ.
Ở chiều ngược lại, không ít ý kiến cho rằng việc bỏ thi lớp 10 có thể dẫn đến nhiều hệ lụy. Một trong những lo ngại lớn nhất là tính công bằng khi chất lượng giữa các học sinh và chất lượng các trường THCS hiện chưa đồng đều.
Bạn đọc Tran Quang Dinh cho biết từng có năm TP.HCM bỏ thi lớp 10 và xét tuyển bằng học bạ. Cháu của ông học khá giỏi và được vào một trường THPT nhờ đúng tuyến. Tuy nhiên trong suốt ba năm THPT, giáo viên gặp nhiều khó khăn vì chất lượng học sinh trong cùng lớp chênh lệch quá lớn.
“Điều đó cho thấy nguy cơ làm đẹp học bạ hoàn toàn có thể xảy ra nếu bỏ thi tuyển”, bạn đọc nhận định.
Tương tự, bạn đọc Lão Nông Tri Điền cho rằng dù có đủ trường lớp và giáo viên thì vẫn cần duy trì thi tuyển, thay vì xét tuyển hoàn toàn.
Bởi kỳ thi giúp phân luồng học sinh rõ ràng hơn giữa học văn hóa và học nghề, đồng thời tạo động lực phấn đấu học tập.
“Nếu bỏ thi dễ dẫn đến tình trạng buông lỏng học tập, ngoài ra còn có nguy cơ phát sinh tiêu cực chạy điểm để vào trường tốt”, bạn đọc lo ngại.
Cùng ý kiến, bạn đọc Văn Oai Phùng mong TP.HCM duy trì kỳ thi tuyển lớp 10 vì hiện nay chưa có bộ công cụ đánh giá thống nhất trên toàn thành phố. Nếu chỉ xét tuyển bằng học bạ sẽ khó đảm bảo công bằng giữa các trường.
Ngành giáo dục có thể xây thêm trường ở những khu vực đông học sinh nhằm giảm tỉ lệ chọi, từ đó nâng tỉ lệ trúng tuyển vào lớp 10 công lập lên trên 70-80%.
"Chúng ta có thể nghiên cứu phương án thi tuyển bằng bài thi tổng hợp theo xu hướng năng lực, cho phép học sinh lựa chọn tổ hợp thế mạnh, thay vì chỉ tập trung vào một số môn cố định như hiện nay", bạn đọc này đề xuất.
Đề thi Toán vào lớp 10 của Hải Phòng năm 2026 (cập nhật lời giải) như sau:
Kỳ thi lớp 10 công lập ở Hải Phòng diễn ra ngày 31/5-2/6. Hơn 61.700 thí sinh đăng ký thi vào lớp 10 công lập, tổng chỉ tiêu tuyển sinh là hơn 48.700 em.
Toán là môn cuối trong kỳ thi vào các trường không chuyên. Môn Ngoại ngữ diễn ra chiều hôm qua, còn môn Văn thi trong sáng nay. Điểm xét tuyển là tổng điểm ba môn trên thang 10, hệ số 1, cộng điểm ưu tiên (nếu có).
Các thí sinh thi vào các trường THPT chuyên Trần Phú và THPT chuyên Nguyễn Trãi (Hải Dương cũ) sẽ làm bài thi môn chuyên vào ngày mai, diễn ra trong 150 phút. Điểm xét tuyển chuyên gồm tổng điểm các bài thi không chuyên (hệ số 1) và điểm bài thi chuyên (hệ số 3).
