Có phải là trong thời đại trí tuệ nhân tạo thì học văn không còn cần thiết? Học văn chỉ là những điều viển vông, không tạo ra nhiều giá trị kinh tế như các môn học khác?
Chia sẻ bên lề kỳ thi vào lớp 10 TP.HCM vừa qua, sau giờ thí sinh làm bài thi môn ngữ văn, thạc sĩ truyền thông Phạm Công Nhật, giảng viên báo chí – truyền thông hệ Deakin (Úc), Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn (ĐH Quốc gia TP.HCM), kể một câu chuyện anh gặp khi đi dạy. Sinh viên hỏi anh, trong thời đại công nghệ, trí tuệ nhân tạo (AI), các bạn thường thấy học toán thì mới ra tiền, còn học văn toàn là viển vông, “sến súa”, vậy mình phải học văn làm gì?
Anh Nhật thừa nhận, đang có một thực tế diễn ra hiện nay: Nhiều bạn trẻ không thích học văn, không thích dành thời gian cho môn văn vì không thấy lợi của môn văn là như thế nào. Song, trong thực tế, văn học là nhân học. Văn luôn là môn học cực kỳ lợi hại, mà bất cứ ngành nghề nào mà các bạn trẻ theo đuổi, đều liên quan và đều phải ứng dụng nó trong suốt cả cuộc đời.
Thạc sĩ Phạm Công Nhật nêu một ví dụ đơn giản, như trong thời đại AI, nếu mọi người viết câu lệnh (prompt) cho máy, nếu không đúng, chuẩn, cụ thể, bài bản, sẽ không thể nào ra một kết quả đúng như mong muốn.
Học môn văn còn có thể giúp học sinh, sinh viên hiểu nghĩa, cảm thụ được ý nghĩa ca từ sâu sắc trong những ca khúc nổi tiếng của thần tượng mình, hiểu được cái hay trong bài “Golden”, nhạc phim hoạt hình “KPop Demon Hunters” hay điều sâu sắc trong lời ca khúc “How you like that” của BLACKPINK… Giỏi văn, bạn mới có thể kể được câu chuyện của chính mình, một cách chân thật, có cảm xúc, để chinh phục được học bổng du học. Để làm được những điều đó, bạn không chỉ cần biết ngoại ngữ, cái gốc của bạn cần, là giỏi văn – giỏi tiếng Việt.
“Đặc biệt, mọi ngành nghề đều cần khả năng giao tiếp tốt, dù bạn có là bác sĩ, kỹ sư, ca sĩ, quản lý bất cứ mọi lĩnh vực nào. Kỹ năng giao tiếp phải được xây dựng từ những kiến thức kỹ năng cơ bản từ môn văn. Doanh nghiệp, công ty bây giờ không đánh giá một ứng viên qua bảng điểm, thành tích học tập nữa, họ nhìn qua cách bạn “kể câu chuyện riêng” của cá nhân mình. Càng đi sâu, các bạn trẻ sẽ càng thấy cái lợi hại của môn văn, từ đó biết cách để thay đổi thái độ học tập của mình về môn học này”, thạc sĩ Phạm Công Nhật nói.
Mới đây, hồi giữa tháng 5, tác giả Cecilia Anh Vân (tên thật là Nguyễn Thị Hồng Vân), một nhà báo, người làm truyền thông ở TP.HCM, ra mắt cuốn sách của chính mình mang tên “Content từ tim”.
Đáng chú ý, suốt 5 năm qua, chị cũng là người dạy những lớp học viết nội dung (content) chân thật, nhiều cảm xúc, với tên gọi “Content từ tim” và “Content 5AM” (bởi mọi người cùng vào học lúc… 5 giờ sáng).
Trong một thế giới đang dần bị bủa vây bởi những dòng nội dung được tạo ra từ thuật toán và AI, những lớp học viết của chị Vân, dạy trực tuyến, thu hút hơn 3.000 người học, cho đến nay. Người đi học viết ít tuổi nhất là 13. Và người đi học viết lớn nhất là 78 tuổi, nhiều người Việt ở nước ngoài cũng tham gia học viết.
Vậy thì có phải chỉ học toán mới được quan tâm, còn học văn, học viết, với những con chữ, đều là điều viển vông? Chị Trang Trần, làm giáo dục tại TP.HCM cùng con trai 15 tuổi tham gia lớp học viết lúc 5 giờ sáng kể: “Con trai tôi ở tuổi 15 đã bắt đầu biết cách dùng ngôn từ để diễn đạt những suy nghĩ bên trong một cách tự tin và rành mạch. Đây không chỉ là học viết, mà là hành trình để các thế hệ trong gia đình thấu hiểu và kết nối với nhau sâu sắc hơn”.
Còn anh Nguyễn Hoàng Đức, nhà sáng lập ABC Digi, một người đi học viết trong thời đại AI, cho rằng, trong lĩnh vực marketing của anh, những con chữ cần phải được kết hợp thật bài bản giữa những kỹ thuật bài bản và cảm xúc chân thật. Môn văn luôn hiện diện trong cuộc sống của chúng ta. Và học viết chưa bao giờ thôi cần thiết với mỗi người.
Chị Cecilia Anh Vân, người dạy những lớp học viết, chia sẻ với PV Báo Thanh Niên: “Viết là 1 kỹ năng rất “người”. Chẳng phải điều “học” chính thức đầu tiên của chúng ta ở ghế nhà trường là tập viết sao? Tại các lớp học “viết”, tôi nhận ra rằng điều người ta học được, không chỉ là những cách viết câu văn – viết đoạn văn – viết sách. Bởi vì, viết trước khi là một kỹ năng, nó còn là một hình thức trò chuyện, kết nối, để hiểu mình, để hiểu nhau. Khi viết ra những dòng chữ, chúng ta là độc giả đầu tiên của chính mình. Đọc chữ mình thì nhận thấy mình, tâm hồn mình, trí tuệ mình, cảm xúc mình, cuộc sống mình”.
Môn văn, như chị Vân nói, giúp mỗi chúng ta sống thật sự con người hơn trong thời đại đâu đâu cũng thấy máy móc, thấy AI.
“Viết có chủ đích tạo tiền đề cho soi chiếu có chủ đích, lựa chọn có chủ đích, sống có chủ đích. Đặc biệt trong thời đại AI, máy móc có thể làm nhiều thứ, tôi vẫn viết “cùng” AI, chứ không viết “bằng” AI. AI là copy-writing, còn chỉ con người mới có thể “writing”, chị Vân bày tỏ.
Theo thông tin từ Đại học Cần Thơ, PGS.TS Trần Trung Tính tốt nghiệp tại Đại học Cần Thơ vào năm 1997, tiếp sau đó ông tham gia chương trình tu nghiệp tại Hà Lan. Năm 2004, ông lấy bằng thạc sĩ, năm 2007 lấy bằng tiến sĩ tại Đại học Quốc gia Gyeongsang (Hàn Quốc). Vào năm 2013, ông được công nhận đạt chuẩn chức danh Phó giáo sư.
Trong quá trình công tác tại Đại học Cần Thơ, PGS.TS Trần Trung Tính đã đảm nhiệm nhiều vị trí quản lý quan trọng như Trưởng bộ môn kỹ thuật điện, Phó trưởng khoa công nghệ (nay là Trường Bách khoa).
Từ tháng 7-2012 đến tháng 11-2023, ông giữ chức vụ Phó hiệu trưởng Đại học Cần Thơ. Từ tháng 12-2023 đến tháng 5-2026, ông làm Hiệu trưởng Đại học Cần Thơ đến nay.
Trước đó vào tháng 7-2025, Thủ tướng Chính phủ đã có quyết định chuyển Trường đại học Cần Thơ thành Đại học Cần Thơ.
Trong hơn 59 năm xây dựng và phát triển, Đại học Cần Thơ được tổ chức đào tạo theo định hướng đa ngành, đa lĩnh lực với 121 chương trình đào tạo bậc đại học, 59 chương trình đào tạo bậc cao học, và 24 chương trình đào tạo nghiên cứu sinh trình độ tiến sĩ.
Quy mô đào tạo của trường hơn 47.000 sinh viên đại học, học viên sau đại học. Tỉ lệ cán bộ giảng dạy của trường có trình độ tiến sĩ đạt 58,5% với 24 giáo sư và 182 phó giáo sư.
Theo lộ trình năm học 2025 - 2026, Đại học Cần Thơ có 6 trường thành viên, gồm: Trường Bách khoa, Trường Công nghệ thông tin và Truyền thông, Trường Kinh tế, Trường Nông nghiệp, Trường Sư phạm, Trường Thủy sản. Ngoài ra còn có 10 khoa, 3 viện nghiên cứu và 1 Trường THPT thực hành Sư phạm.
Năm học 2025 - 2026, Đại học Cần Thơ dự kiến tuyển 10.060 chỉ tiêu, với tổng số 109 chương trình đào tạo đại học chính quy. Trong đó có 89 chương trình đại trà, 2 chương trình tiên tiến, và 13 chương trình chất lượng cao.
Lộ trình đến năm 2027 sẽ thành lập Trường Khoa học chính trị, xã hội và Nhân văn; Trường Khoa học tự nhiên; Trường Môi trường và Tài nguyên thiên nhiên.
Từ 8h ngày 22-4, học sinh lớp 9 ở TP.HCM sẽ bắt đầu đăng ký nguyện vọng vào lớp 10 trực tuyến trên hệ thống tuyển sinh lớp 10 tại địa chỉ: https://ts10.hcm.edu.vn, và kéo dài đến 17h ngày 28-4.
Quy trình đăng ký nguyện vọng tuyển sinh vào lớp 10 năm học 2026 - 2027 trên cổng tuyển sinh trực tuyến gồm 5 phần và các bước như sau:
Phần 1: Đăng nhập tài khoản (gồm 3 bước)
Bước 1: Mở trình duyệt web (Firefox, Chrome, Safari…) và truy cập theo địa chỉ https://ts10.hcm.edu.vn/.
Bước 2: Tại trang chủ, phụ huynh học sinh tham khảo thông báo - văn bản, thông tin về các trường THPT, chọn chức năng [Đăng ký tuyển sinh].
Bước 3: Nhập thông tin tài khoản và mật khẩu truy cập và thực hiện [Đăng nhập]. Tài khoản này do trường THCS cuối cấp đã cung cấp cho học sinh.
Đối với các học sinh chưa có thông tin tài khoản đăng nhập cần liên hệ giáo viên chủ nhiệm để được cấp tên đăng nhập và mật khẩu.
Phần 2: Kiểm tra thông tin
Bước 4: Giao diện hiển thị thông tin hồ sơ đăng ký dự tuyển vào lớp 10.
Phụ huynh học sinh thực hiện rà soát và cập nhật thông tin liên hệ bao gồm số điện thoại và email. Về thông tin học sinh và nơi ở hiện tại nếu cần điều chỉnh, phụ huynh học sinh cần liên hệ trực tiếp giáo viên chủ nhiệm để được hỗ trợ.
Phần 3: Đăng ký vào lớp 10 thường (gồm 2 bước)
Bước 1: Để đăng ký nguyện vọng tuyển sinh vào lớp 10 loại trường, học sinh chọn nút chức năng "Dự thi tuyển sinh 10 loại thường" ở mục: "Xác nhận dự thi" và đăng ký tối đa 3 nguyện vọng.
Bước 2: Chọn xã/phường, chọn trường đăng ký dự tuyển.
Phần 4: Đăng ký vào lớp 10 chuyên hoặc tích hợp (theo Đề án 5695)
Trường hợp không dự thi tuyển sinh 10 loại chuyên hoặc tích hợp: Nếu không dự thi tuyển sinh vào 10 loại chuyên hoặc tích hợp (theo Đề án 5695), phụ huynh học sinh chọn chức năng "Không dự thi tuyển sinh 10 loại chuyên hoặc tích hợp theo Đề án 5695".
Trường hợp dự thi tuyển sinh 10 loại chuyên hoặc tích hợp: Phụ huynh học sinh thực hiện chọn 1 trong 2 loại hình chuyên hoặc tích hợp.
Nếu đăng ký dự thi tuyển sinh lớp 10 chuyên cần thực hiện 2 bước:
- Bước 1: học sinh chọn nút chức năng "Dự thi tuyển sinh lớp 10 chuyên".
- Bước 2: Đăng ký môn chuyên, chọn môn thi chuyên và chọn trường đăng ký tuyển sinh vào lớp 10.
Nếu học sinh đăng ký dự thi tuyển sinh lớp 10 tích hợp (theo Đề án 5695) cần làm 4 bước:
- Bước 1: học sinh chọn "Đã học tích hợp (theo Đề án 5695) ở THCS".
- Bước 2: học sinh chọn nhóm tích hợp và chọn chức năng "Đăng ký" tại loại nhóm trường nguyện vọng theo Đề án 5695 để đăng ký dự tuyển.
- Bước 3: Nhập thông tin khảo sát đăng ký môn lựa chọn khi trúng tuyển vào một trường bất kỳ (Đây sẽ là thông tin tham khảo cho việc xây dựng nhóm môn lựa chọn tại trường THPT sau khi học sinh trúng tuyển).
- Bước 4: kiểm tra lại các thông tin đã nhập sau đó chọn [Hoàn thành đăng ký] để xác nhận thông tin.
Phần 5: Điều chỉnh thông tin và xuất phiếu đăng ký
Sau khi đăng ký thông tin thành công, giao diện hiển thị toàn bộ thông tin hồ sơ đăng ký tuyển sinh vào lớp 10. Trong trường hợp cần điều chỉnh thông tin đăng ký, học sinh chọn nút chức năng: [Quay lại chỉnh sửa].
Cuối cùng, học sinh chọn [Xuất phiếu đăng ký]. Đây là nút chức năng hỗ trợ lưu lại thông tin hồ sơ đăng ký tuyển sinh vào lớp 10.
Kỳ thi tuyển sinh lớp 10 năm 2026 - 2027 tại TP.HCM diễn ra vào hai ngày 1 và 2-6. Thí sinh sẽ dự thi 3 môn: ngữ văn, toán và ngoại ngữ.
Trong đó ngữ văn và toán có thời gian làm bài 120 phút/môn, ngoại ngữ có thời gian làm bài 90 phút. Riêng thí sinh dự thi tuyển sinh vào lớp 10 chuyên/tích hợp sẽ dự thi thêm bài thi chuyên/tích hợp với thời gian làm bài 150 phút.
Tham gia dự thi tuyển sinh vào lớp 10 TP.HCM năm học 2026 - 2027, thí sinh được đăng ký tối đa 3 nguyện vọng lớp 10 thường.
Thí sinh dự thi lớp 10 tích hợp theo Đề án 5695 được đăng ký dự thi thêm tối đa 3 nguyện vọng lớp 10 tích hợp tại 10 trường THPT có tuyển sinh lớp 10 tích hợp. Các trường này đều thuộc khu vực 1 (TP.HCM cũ).
Đó là các trường: THCS và THPT Trần Đại Nghĩa, THPT Bùi Thị Xuân, THPT Lương Thế Vinh, THPT Nguyễn Thị Minh Khai, Trung học Thực hành Sài Gòn, THPT Mạc Đĩnh Chi, THPT Nguyễn Thượng Hiền, THPT Gia Định và THPT Nguyễn Hữu Huân.
Thí sinh dự thi chuyên được đăng ký dự thi thêm 2 nguyện vọng lớp 10 chuyên tại 4 trường THPT chuyên của TP.HCM: Lê Hồng Phong, Trần Đại Nghĩa (khu vực 1), Hùng Vương (khu vực 2 Bình Dương), Lê Quý Đôn (khu vực 3 Bà Rịa - Vũng Tàu).
Riêng thí sinh dự thi lớp 10 chuyên Anh theo Đề án 5695 tại 2 trường THPT chuyên Lê Hồng Phong và Trần Đại Nghĩa được đăng ký thêm 3 nguyện vọng lớp 10 tích hợp, nâng tổng số nguyện vọng lên tối đa 8 nguyện vọng.
Ban tuyển sinh quân sự, Bộ Quốc phòng vừa có văn bản hướng dẫn thí sinh dự thi đánh giá năng lực phục vụ tuyển sinh đại học, cao đẳng khối trường quân đội năm 2026 (kỳ thi QDA).
Theo đó, thí sinh sẽ đăng ký dự thi tại cổng thông tin tuyển sinh của Bộ Quốc phòng từ 8h ngày 11-5 đến 17h ngày 20-5. Thời gian thi dự kiến vào tuần 3 tháng 6-2026.
Theo Ban tuyển sinh quân sự, các câu hỏi thi phục vụ kỳ thi đánh giá năng lực QDA là tài sản của Ban tuyển sinh quân sự, Bộ Quốc phòng. Thí sinh tham dự kỳ thi không được sao chép một phần hay toàn bộ câu hỏi thi (dạng chữ viết, hình ảnh, âm thanh, video...), không được chuyển cho người khác dưới mọi hình thức trong quá trình làm bài thi và sau khi thi xong.
Thí sinh không được phép thảo luận, tiết lộ, chia sẻ một phần hay toàn bộ dữ kiện đề thi/câu hỏi thi QDA dưới mọi hình thức với các cá nhân, tổ chức, trên các phương tiện đại chúng và mạng xã hội khi chưa có sự đồng ý của hội đồng thi.
Trong trường hợp thí sinh vi phạm quy định trên sẽ bị đình chỉ và hủy đăng ký thi, hủy kết quả bài thi QDA và thông báo cho các bên liên quan về kết quả xử lý kỷ luật đối với thí sinh vi phạm.
Bên cạnh đó, kỳ thi QDA sẽ không công bố đáp án, thí sinh không được phúc khảo bài thi. Do đó trong quá trình làm bài thi, thí sinh cần đọc kỹ câu hỏi/đề thi, kiểm tra kết quả bài làm, điểm thi từng phần và tổng điểm sau khi nộp bài.
Nếu có kiến nghị, thắc mắc về câu hỏi, điểm bài thi, công tác tổ chức thi... thí sinh phải báo cáo với cán bộ coi thi để báo cáo chủ tịch hội đồng thi/trưởng điểm thi trước khi ca thi kết thúc. Mọi thắc mắc khi đã rời khỏi phòng thi đều không được xem xét giải quyết.
Ban tuyển sinh quân sự đặc biệt lưu ý, trong quá trình làm bài thi, thí sinh không được nhấp chuột quá 600 lần.
Kết thúc thời gian làm bài hoặc nộp bài, màn hình sẽ hiển thị điểm thi trong 60 giây.
Bài thi đánh giá năng lực QDA gồm 3 phần, tổng số 150 câu hỏi, thí sinh làm bài thi trên máy tính.
Đáp án câu hỏi trắc nghiệm gồm 4 lựa chọn biểu thị qua các chữ cái A, B, C, D hoặc ô tròn trống và chỉ có 1 đáp án đúng. Thí sinh sẽ chọn đáp án bằng cách nhấp chuột trái máy tính vào ô tròn trống.
Đối với các câu hỏi điền giá trị, điền đáp án là các số nguyên âm (ví dụ: -1, không có dấu cách hay khoảng trắng giữa dấu trừ và số 1) hoặc nguyên dương hoặc phân số tối giản (ví dụ: -3/4). Không điền đơn vị vào ô đáp án.
Với phần 1 (toán học và xử lý số liệu/tư duy định lượng), thí sinh làm bài trong 80 phút, 50 câu hỏi (35 câu hỏi trắc nghiệm khách quan bốn lựa chọn và 15 câu hỏi điền đáp án). Nếu thí sinh kết thúc phần 1 trước thời gian 80 phút có thể chuyển sang phần thi thứ hai hoặc trở lại xem lại các câu trả lời trước đó.
Phần 2 (văn học - ngôn ngữ/tư duy định tính), thí sinh làm bài trong 55 phút với 50 câu hỏi (trắc nghiệm khách quan bốn lựa chọn), trong đó có 25 câu hỏi đơn và 5 chùm câu hỏi gồm 1 ngữ cảnh đi kèm 5 câu hỏi.
Phần 3 (khoa học hoặc tiếng Anh), thí sinh làm bài trong 60 phút với 50 câu hỏi (trắc nghiệm khách quan bốn lựa chọn và điền đáp án).
Trong đó, phần thi khoa học thí sinh có thể chọn 1 tổ hợp trong tổng số 5 chủ đề: Vật lý - hóa học, hóa học - sinh học, vật lý - sinh học, lịch sử - địa lý. Mỗi chủ đề có 25 câu hỏi, trong đó có các câu hỏi đơn, 1 câu điền đáp án cho mỗi môn thuộc vật lý, hóa học, sinh học và từ 1 - 3 chùm câu hỏi gồm 1 ngữ cảnh đi kèm 3 câu hỏi.
Phần thi tiếng Anh gồm 50 câu hỏi trắc nghiệm khách quan bốn lựa chọn, trong đó có 35 câu hỏi đơn và 5 chùm câu hỏi gồm 3 ngữ cảnh về từ vựng, ngữ pháp, diễn đạt trong văn bản viết, đọc hiểu văn bản, tình huống...
