Các đợt nắng nóng khắc nghiệt đang xuất hiện ngày càng thường xuyên hơn ở châu Âu, khiến hàng triệu người phải chật vật thích nghi với mức nhiệt độ cao chưa từng có.
Pháp và nhiều nước Tây Âu những ngày qua ghi nhận mức nhiệt cao kỷ lục ngay từ đầu hè, với một số khu vực nhiệt độ vượt quá 40 độ C, khiến cuộc sống của người dân bị đảo lộn.
Dù vậy, máy điều hòa không khí lại vô cùng hiếm hoi trong các ngôi nhà ở châu Âu, khiến nhiều người chỉ có thể chống chọi với cái nóng hầm hập bằng quạt điện, túi chườm đá và tắm nước lạnh.
Theo thống kê của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), trong khi gần 90% hộ gia đình ở Mỹ lắp điều hòa, tỷ lệ này ở châu Âu chỉ khoảng 20%. Khi biến đổi khí hậu khiến các đợt nắng nóng xảy ra thường xuyên hơn, dữ dội hơn và kéo dài hơn, nhiều người tự hỏi tại sao các quốc gia châu Âu lại ít sử dụng điều hòa như vậy.
Laura Paddison, bình luận viên của CNN, cho rằng một phần lớn nguyên nhân là do vấn đề lịch sử, bởi châu Âu chủ yếu nằm ở vùng ôn đới và trong những năm trước hiếm khi xảy ra nắng nóng giống Mỹ. Kết quả là nhiều nước châu Âu ít có nhu cầu làm mát, đặc biệt là ở Bắc Âu. Các đợt nắng nóng thỉnh thoảng xảy ra, nhưng hiếm khi đạt đến mức nhiệt độ cao kéo dài như hiện nay.
"Tại châu Âu, chúng tôi đơn giản là không có truyền thống dùng điều hòa bởi vì cho đến tận gần đây, nó chưa phải là nhu cầu thiết yếu", Brian Motherway, người đứng đầu Văn phòng Hiệu quả Năng lượng và Chuyển dịch Toàn diện tại IEA, cho biết.
Điều này đồng nghĩa với việc điều hòa từ trước đến nay thường được coi là một "xa xỉ phẩm" hơn là nhu cầu thiết yếu, đặc biệt là khi chi phí lắp đặt và vận hành có thể rất tốn kém.
Chi phí năng lượng ở nhiều nước châu Âu cao hơn ở Mỹ, trong khi thu nhập lại có xu hướng thấp hơn. Tiền điện để chạy một chiếc điều hòa vẫn có thể vượt quá khả năng chi trả của nhiều người dân châu Âu.
Ngoài ra, việc các công trình ở châu Âu ít lắp điều hòa còn liên quan vấn đề kiến trúc. Một số tòa nhà ở các quốc gia Nam Âu, khu vực ấm áp hơn, được xây dựng để đối phó với cái nóng với tường dày, cửa sổ nhỏ để ngăn ánh nắng chiếu trực tiếp vào bên trong và được thiết kế để tối đa hóa luồng không khí lưu thông. Điều này giúp giữ cho nhà mát mẻ hơn và làm giảm bớt nhu cầu sử dụng hệ thống làm mát nhân tạo.
Tuy nhiên, ở những khu vực khác của châu Âu, nhà cửa lại không được thiết kế để đối phó với cái nóng. "Chúng tôi chưa từng có thói quen nghĩ về việc làm thế nào để giữ mát vào mùa hè. Đây thực sự là một hiện tượng tương đối mới", Motherway nói.
Nhiều tòa nhà trên khắp châu Âu được xây dựng trước khi công nghệ điều hòa trở nên phổ biến. Tại Anh, nơi đang trải qua tháng 6 nóng nhất trong lịch sử, cứ 6 ngôi nhà thì có một căn được xây dựng từ trước năm 1900.
Motherway cho biết việc lắp đặt hệ thống làm mát trung tâm cho những ngôi nhà cũ có thể khó khăn hơn dù không phải là không thể.
Đôi khi, rào cản lớn hơn lại là thủ tục hành chính, theo Richard Salmon, giám đốc công ty Air Conditioning Company có trụ sở tại Anh.
Các cơ quan quản lý tại Anh thường sẽ bác bỏ các đơn xin lắp đặt điều hòa "với lý do ảnh hưởng đến mỹ quan của cục nóng bên ngoài, đặc biệt là trong các khu vực bảo tồn hoặc trên các tòa nhà được xếp hạng di sản", ông nói.
Ngoài ra còn có góc độ chính sách. Châu Âu đã cam kết trở thành lục địa "trung hòa khí hậu" vào năm 2050 và sự gia tăng đột biến của máy điều hòa sẽ khiến các cam kết về khí hậu càng khó đạt được hơn.
Máy điều hòa không chỉ là những "cỗ máy ngốn điện" mà chúng còn đẩy hơi nóng ra môi trường bên ngoài. Một nghiên cứu về việc sử dụng điều hòa ở Paris cho thấy chúng có thể làm tăng nhiệt độ bên ngoài từ khoảng 2 đến 4 độ C. Tác động này đặc biệt nghiêm trọng tại các thành phố có mật độ dân cư đông đúc của châu Âu.
Một số quốc gia đã áp dụng các biện pháp nhằm hạn chế điều hòa không khí. Năm 2022, Tây Ban Nha ban hành quy định điều hòa ở nơi công cộng không được đặt dưới 27 độ C để tiết kiệm năng lượng.
Tuy nhiên, thái độ và mối lo ngại xung quanh điều hòa ở châu Âu đang thay đổi khi lục địa này trở thành một "điểm nóng" về khí hậu, với tốc độ nóng lên nhanh gấp đôi so với phần còn lại của thế giới.
Lục địa này đang đối mặt với một tình thế tiến thoái lưỡng nan là chấp nhận sử dụng điều hòa không khí tiêu tốn nhiều năng lượng cùng với những tác động tiêu cực đến khí hậu mà nó mang lại, hoặc tìm những cách khác để thích nghi với một tương lai ngày càng nóng bức hơn.
"Nhà cửa của chúng ta cần phải có khả năng chống chịu không chỉ với cái lạnh, mà còn với cái nóng ngày càng tàn khốc", Yetunde Abdul, giám đốc tại Hội đồng Công trình Xanh Vương quốc Anh, phát biểu.
Đã có những dấu hiệu rõ ràng cho thấy tỷ lệ sử dụng điều hòa đang gia tăng ở châu Âu, giống như ở nhiều nơi trên thế giới. Một báo cáo của IEA dự báo số lượng máy điều hòa ở EU có thể sẽ tăng lên 275 triệu chiếc vào năm 2050, cao hơn gấp đôi so với con số năm 2019.
Salmon cho hay ông đã chứng kiến nhu cầu điều hòa tăng vọt trong các hộ gia đình.
"Trong 5 năm qua, số lượng yêu cầu lắp đặt cho hộ gia đình đã tăng hơn gấp ba lần. Đặc biệt, đợt nắng nóng lần này đã đẩy mọi thứ lên đến đỉnh điểm. Mọi người đơn giản là không thể ngủ nổi khi họ bị 'luộc chín' vào lúc 3h sáng", ông nói.
Các chuyên gia cảnh báo rằng điều hòa có thể là giải pháp thoát khỏi nhiệt độ thiêu đốt một cách nhanh chóng, nhưng nó lại ngốn rất nhiều năng lượng, chủ yếu từ các nhà máy nhiệt điện sử dụng nhiên liệu hóa thạch vốn đang làm nóng hành tinh.
Tình trạng này lại làm tăng nhiệt độ, "đổ thêm dầu vào lửa", khiến vòng luẩn quẩn của biến đổi khí hậu ngày càng tồi tệ hơn, Radhika Khosla, phó giáo sư tại Trường Doanh nghiệp và Môi trường Smith thuộc Đại học Oxford, cho biết.
Motherway, đại diện của IEA, nhận định tư duy về điều hòa ở châu Âu chắc chắn sẽ thay đổi khi hiện tượng nắng nóng cực đoan ngày càng gia tăng.
Thách thức hiện nay là đảm bảo mọi quốc gia có quy định nghiêm ngặt về hiệu suất của các hệ thống làm mát để giảm thiểu tác động tiềm tàng của chúng đối với khí hậu.
"Bởi vì mỗi chiếc điều hòa được bán ra ngày hôm nay sẽ 'khóa chặt' lượng năng lượng tiêu thụ và lượng khí thải trong một hoặc hai thập kỷ tới. Vì vậy, điều quan trọng là chúng ta phải làm đúng ngay từ đầu", ông nói.
Tin Gốc: Vnexpress
