Các đợt nắng nóng khắc nghiệt đang xuất hiện ngày càng thường xuyên hơn ở châu Âu, khiến hàng triệu người phải chật vật thích nghi với mức nhiệt độ cao chưa từng có.
Pháp và nhiều nước Tây Âu những ngày qua ghi nhận mức nhiệt cao kỷ lục ngay từ đầu hè, với một số khu vực nhiệt độ vượt quá 40 độ C, khiến cuộc sống của người dân bị đảo lộn.
Dù vậy, máy điều hòa không khí lại vô cùng hiếm hoi trong các ngôi nhà ở châu Âu, khiến nhiều người chỉ có thể chống chọi với cái nóng hầm hập bằng quạt điện, túi chườm đá và tắm nước lạnh.
Theo thống kê của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), trong khi gần 90% hộ gia đình ở Mỹ lắp điều hòa, tỷ lệ này ở châu Âu chỉ khoảng 20%. Khi biến đổi khí hậu khiến các đợt nắng nóng xảy ra thường xuyên hơn, dữ dội hơn và kéo dài hơn, nhiều người tự hỏi tại sao các quốc gia châu Âu lại ít sử dụng điều hòa như vậy.
Laura Paddison, bình luận viên của CNN, cho rằng một phần lớn nguyên nhân là do vấn đề lịch sử, bởi châu Âu chủ yếu nằm ở vùng ôn đới và trong những năm trước hiếm khi xảy ra nắng nóng giống Mỹ. Kết quả là nhiều nước châu Âu ít có nhu cầu làm mát, đặc biệt là ở Bắc Âu. Các đợt nắng nóng thỉnh thoảng xảy ra, nhưng hiếm khi đạt đến mức nhiệt độ cao kéo dài như hiện nay.
“Tại châu Âu, chúng tôi đơn giản là không có truyền thống dùng điều hòa bởi vì cho đến tận gần đây, nó chưa phải là nhu cầu thiết yếu”, Brian Motherway, người đứng đầu Văn phòng Hiệu quả Năng lượng và Chuyển dịch Toàn diện tại IEA, cho biết.
Điều này đồng nghĩa với việc điều hòa từ trước đến nay thường được coi là một “xa xỉ phẩm” hơn là nhu cầu thiết yếu, đặc biệt là khi chi phí lắp đặt và vận hành có thể rất tốn kém.
Chi phí năng lượng ở nhiều nước châu Âu cao hơn ở Mỹ, trong khi thu nhập lại có xu hướng thấp hơn. Tiền điện để chạy một chiếc điều hòa vẫn có thể vượt quá khả năng chi trả của nhiều người dân châu Âu.
Ngoài ra, việc các công trình ở châu Âu ít lắp điều hòa còn liên quan vấn đề kiến trúc. Một số tòa nhà ở các quốc gia Nam Âu, khu vực ấm áp hơn, được xây dựng để đối phó với cái nóng với tường dày, cửa sổ nhỏ để ngăn ánh nắng chiếu trực tiếp vào bên trong và được thiết kế để tối đa hóa luồng không khí lưu thông. Điều này giúp giữ cho nhà mát mẻ hơn và làm giảm bớt nhu cầu sử dụng hệ thống làm mát nhân tạo.
Tuy nhiên, ở những khu vực khác của châu Âu, nhà cửa lại không được thiết kế để đối phó với cái nóng. “Chúng tôi chưa từng có thói quen nghĩ về việc làm thế nào để giữ mát vào mùa hè. Đây thực sự là một hiện tượng tương đối mới”, Motherway nói.
Nhiều tòa nhà trên khắp châu Âu được xây dựng trước khi công nghệ điều hòa trở nên phổ biến. Tại Anh, nơi đang trải qua tháng 6 nóng nhất trong lịch sử, cứ 6 ngôi nhà thì có một căn được xây dựng từ trước năm 1900.
Motherway cho biết việc lắp đặt hệ thống làm mát trung tâm cho những ngôi nhà cũ có thể khó khăn hơn dù không phải là không thể.
Đôi khi, rào cản lớn hơn lại là thủ tục hành chính, theo Richard Salmon, giám đốc công ty Air Conditioning Company có trụ sở tại Anh.
Các cơ quan quản lý tại Anh thường sẽ bác bỏ các đơn xin lắp đặt điều hòa “với lý do ảnh hưởng đến mỹ quan của cục nóng bên ngoài, đặc biệt là trong các khu vực bảo tồn hoặc trên các tòa nhà được xếp hạng di sản”, ông nói.
Ngoài ra còn có góc độ chính sách. Châu Âu đã cam kết trở thành lục địa “trung hòa khí hậu” vào năm 2050 và sự gia tăng đột biến của máy điều hòa sẽ khiến các cam kết về khí hậu càng khó đạt được hơn.
Máy điều hòa không chỉ là những “cỗ máy ngốn điện” mà chúng còn đẩy hơi nóng ra môi trường bên ngoài. Một nghiên cứu về việc sử dụng điều hòa ở Paris cho thấy chúng có thể làm tăng nhiệt độ bên ngoài từ khoảng 2 đến 4 độ C. Tác động này đặc biệt nghiêm trọng tại các thành phố có mật độ dân cư đông đúc của châu Âu.
Một số quốc gia đã áp dụng các biện pháp nhằm hạn chế điều hòa không khí. Năm 2022, Tây Ban Nha ban hành quy định điều hòa ở nơi công cộng không được đặt dưới 27 độ C để tiết kiệm năng lượng.
Tuy nhiên, thái độ và mối lo ngại xung quanh điều hòa ở châu Âu đang thay đổi khi lục địa này trở thành một “điểm nóng” về khí hậu, với tốc độ nóng lên nhanh gấp đôi so với phần còn lại của thế giới.
Lục địa này đang đối mặt với một tình thế tiến thoái lưỡng nan là chấp nhận sử dụng điều hòa không khí tiêu tốn nhiều năng lượng cùng với những tác động tiêu cực đến khí hậu mà nó mang lại, hoặc tìm những cách khác để thích nghi với một tương lai ngày càng nóng bức hơn.
“Nhà cửa của chúng ta cần phải có khả năng chống chịu không chỉ với cái lạnh, mà còn với cái nóng ngày càng tàn khốc”, Yetunde Abdul, giám đốc tại Hội đồng Công trình Xanh Vương quốc Anh, phát biểu.
Đã có những dấu hiệu rõ ràng cho thấy tỷ lệ sử dụng điều hòa đang gia tăng ở châu Âu, giống như ở nhiều nơi trên thế giới. Một báo cáo của IEA dự báo số lượng máy điều hòa ở EU có thể sẽ tăng lên 275 triệu chiếc vào năm 2050, cao hơn gấp đôi so với con số năm 2019.
Salmon cho hay ông đã chứng kiến nhu cầu điều hòa tăng vọt trong các hộ gia đình.
“Trong 5 năm qua, số lượng yêu cầu lắp đặt cho hộ gia đình đã tăng hơn gấp ba lần. Đặc biệt, đợt nắng nóng lần này đã đẩy mọi thứ lên đến đỉnh điểm. Mọi người đơn giản là không thể ngủ nổi khi họ bị ‘luộc chín’ vào lúc 3h sáng”, ông nói.
Các chuyên gia cảnh báo rằng điều hòa có thể là giải pháp thoát khỏi nhiệt độ thiêu đốt một cách nhanh chóng, nhưng nó lại ngốn rất nhiều năng lượng, chủ yếu từ các nhà máy nhiệt điện sử dụng nhiên liệu hóa thạch vốn đang làm nóng hành tinh.
Tình trạng này lại làm tăng nhiệt độ, “đổ thêm dầu vào lửa”, khiến vòng luẩn quẩn của biến đổi khí hậu ngày càng tồi tệ hơn, Radhika Khosla, phó giáo sư tại Trường Doanh nghiệp và Môi trường Smith thuộc Đại học Oxford, cho biết.
Motherway, đại diện của IEA, nhận định tư duy về điều hòa ở châu Âu chắc chắn sẽ thay đổi khi hiện tượng nắng nóng cực đoan ngày càng gia tăng.
Thách thức hiện nay là đảm bảo mọi quốc gia có quy định nghiêm ngặt về hiệu suất của các hệ thống làm mát để giảm thiểu tác động tiềm tàng của chúng đối với khí hậu.
“Bởi vì mỗi chiếc điều hòa được bán ra ngày hôm nay sẽ ‘khóa chặt’ lượng năng lượng tiêu thụ và lượng khí thải trong một hoặc hai thập kỷ tới. Vì vậy, điều quan trọng là chúng ta phải làm đúng ngay từ đầu”, ông nói.
Ngày 18-4 (giờ địa phương), Hội đồng An ninh quốc gia tối cao Iran cho biết đang xem xét các đề xuất mới từ Mỹ.
"Trong những ngày gần đây, với sự hiện diện của tư lệnh quân đội Pakistan tại Tehran với tư cách là bên trung gian hòa giải trong các cuộc đàm phán, phía Mỹ đã đưa ra những đề xuất mới. Hiện Tehran đang xem xét và vẫn chưa đưa ra phản hồi", Hãng tin AFP dẫn tuyên bố của Hội đồng An ninh quốc gia tối cao Iran.
Tuy nhiên cơ quan này nhấn mạnh phái đoàn đàm phán của Iran sẽ không đưa ra bất cứ sự thỏa hiệp, lùi bước hay khoan nhượng nào dù là nhỏ nhất, và sẽ bảo vệ lợi ích dân tộc bằng tất cả sức mạnh của mình.
Tuyên bố được đưa ra ngay sau khi Tehran tuyên bố tái áp đặt lệnh đóng cửa eo biển Hormuz để phản ứng việc Mỹ phong tỏa các cảng của nước này.
Theo Hội đồng An ninh quốc gia tối cao Iran, Tehran quyết tâm thực thi việc giám sát và kiểm soát giao thông tại eo biển Hormuz "cho đến khi chiến tranh kết thúc hoàn toàn".
Hội đồng này lưu ý việc mở cửa trở lại eo biển sẽ liên quan việc Tehran cấp giấy chứng nhận quá cảnh cho tàu thuyền, cũng như yêu cầu thanh toán các khoản phí liên quan đến dịch vụ an ninh, an toàn và bảo vệ môi trường.
Hãng thông tấn Tasnim News của Iran dẫn lời Lực lượng Vệ binh cách mạng Iran cảnh báo: "Việc tiếp cận eo biển Hormuz sẽ bị coi là hợp tác với kẻ thù, và bất kỳ tàu thuyền nào vi phạm sẽ bị nhắm mục tiêu".
Sau tuyên bố của Iran, Tổng thống Mỹ Donald Trump khẳng định không để Iran "tống tiền" Washington.
Tuy nhiên ông cũng nói rằng Mỹ vẫn duy trì liên lạc với Iran và thừa nhận Tehran đang "có phần khôn khéo" với những động thái gần đây.
"Chúng ta đang có những cuộc đối thoại rất tốt", Hãng tin AFP dẫn lời nhà lãnh đạo Mỹ.
Tại Iran, chủ tịch Quốc hội nước này nói vào tối 18-4 rằng đã có những tiến triển trong các cuộc đàm phán với Mỹ nhằm chấm dứt chiến tranh, nhưng nói thêm rằng hai bên vẫn còn cách xa một thỏa thuận.
"Chúng ta vẫn còn cách xa cuộc thảo luận cuối cùng... chúng ta đã có tiến triển trong các cuộc đàm phán, nhưng vẫn còn nhiều khoảng trống và một số điểm cơ bản vẫn chưa được giải quyết", Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf, một trong những nhà đàm phán của Iran, nói trên truyền hình quốc gia.
Lãnh đạo nhóm Hezbollah, ông Naim Qassem, tuyên bố rằng thỏa thuận ngừng bắn 10 ngày đang diễn ra với Israel không thể một chiều, và các chiến binh của nhóm này sẽ đáp trả các cuộc tấn công của Israel vào Lebanon.
"Một thỏa thuận ngừng bắn có nghĩa là chấm dứt hoàn toàn mọi hành động thù địch. Bởi vì chúng tôi không tin tưởng kẻ thù này, các chiến binh kháng chiến sẽ vẫn ở trên chiến trường với ngón tay đặt trên cò súng, và họ sẽ đáp trả các hành vi vi phạm một cách thích đáng", ông Qassem tuyên bố.
Israel và Lebanon đã đồng ý ngừng bắn từ nửa đêm 16-4 (giờ địa phương), sau cuộc gặp giữa đại sứ Lebanon và Israel tại Mỹ ở Washington, và trước thềm các cuộc đàm phán trực tiếp dự kiến giữa hai nước lần đầu tiên sau nhiều thập kỷ.
Sáng ngày 19-4, Hàn Quốc và Nhật Bản cho biết Triều Tiên đã phóng nhiều tên lửa đạn đạo về phía biển ngoài khơi bờ biển phía đông nước này. Đây là vụ phóng tên lửa đạn đạo thứ bảy trong năm nay và là vụ thứ tư trong tháng này của Bình Nhưỡng nhằm đẩy nhanh tăng cường năng lực quân sự.
Các tên lửa được phóng gần thành phố Sinpo trên bờ biển phía đông của Triều Tiên vào khoảng 6h10, quân đội Hàn Quốc tuyên bố. Văn phòng tổng thống Hàn Quốc đã tổ chức một cuộc họp an ninh khẩn cấp.
Trong khi đó, Chính phủ Nhật Bản cho biết các tên lửa đạn đạo đã rơi gần bờ biển phía đông bán đảo Triều Tiên và không có dấu hiệu việc xâm phạm vùng đặc quyền kinh tế của Nhật Bản.
Giữa tuần này, Giám đốc Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế Rafael Grossi nhận định Triều Tiên đã có những tiến bộ "rất đáng kể" trong khả năng chế tạo vũ khí hạt nhân, với việc có thể bổ sung thêm một cơ sở làm giàu uranium mới.
Một phần tử vũ trang đã nổ súng ở Kiev vào ngày 18-4 khiến ít nhất 6 người thiệt mạng và nhiều người khác bị thương. Đối tượng còn bắt giữ con tin tại một siêu thị nhưng sau đó đã bị tiêu diệt.
Cảnh sát Ukraine cho biết đã triển khai lực lượng đặc nhiệm tới hiện trường tại quận Holosiivskyi ở phía nam Kiev.
Hiện chưa rõ động cơ tấn công của đối tượng trên. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã yêu cầu nhanh chóng điều tra làm rõ vụ việc. "Tôi xin gửi lời chia buồn tới gia đình và người thân của các nạn nhân", ông viết trên mạng xã hội X.
Thư ký Báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt ngày 8/4 cho biết phái đoàn Mỹ, do Phó tổng thống JD Vance dẫn đầu và gồm đặc phái viên Steve Witkoff, nhà đàm phán Jared Kushner, sẽ tới Islamabad, Pakistan, để gặp phía Iran vào sáng 11/4.
"Chúng tôi rất mong chờ được gặp mặt trực tiếp", bà Leavitt nói.
Khi được hỏi liệu Iran có đưa ra dấu hiệu nào cho thấy họ sẽ bàn giao uranium đã được làm giàu hay không, bà Leavitt trả lời: "Có chứ".
"Đây là ưu tiên hàng đầu của Tổng thống và nhóm đàm phán khi bước vào các vòng thảo luận tiếp theo. Đó là lằn ranh đỏ mà tổng thống sẽ không lùi bước", Thư ký báo chí Nhà Trắng cho hay.
Trong cuộc điện đàm với Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cũng xác nhận Tehran sẽ tham gia đàm phán với Mỹ tại Islamabad vào cuối tuần này. Theo hãng tin Iran ISNA, Chủ tịch Quốc hội Mohammad Baqer Qalibaf sẽ dẫn đầu phái đoàn. Nguồn tin cho biết thêm đề xuất 10 điểm Iran đưa ra sẽ không chỉ có chương trình hạt nhân mà còn cả vấn đề an ninh khu vực.
Mỹ và Iran sáng 8/4 tuyên bố lệnh ngừng bắn và mở lại eo biển Hormuz kéo dài hai tuần. Tuy nhiên, tối cùng ngày, truyền thông Iran đưa tin nước này đang đình chỉ cho phép tàu qua eo biển Hormuz và đe dọa rút khỏi thỏa thuận ngừng bắn vì Israel tiếp tục tấn công vào Lebanon, nơi có nhóm Hezbollah do Tehran hậu thuẫn. Mỹ trong khi đó cảnh báo Iran không để thỏa thuận đổ vỡ vì Lebanon.
Nhà toán học người Đức Joachim Klement cho biết mô hình tính toán ban đầu được ông xây dựng để chứng minh rằng dự đoán đội vô địch dựa theo số liệu thực tế là điều bất khả thi. Tuy nhiên, Klement đã bị sốc khi mô hình cho kết quả chính xác ngay trong lần đầu áp dụng vào World Cup 2014.
"Tôi đã vô cùng kinh ngạc khi Đức trở thành nhà vô địch thế giới tại Brazil, một phần cũng vì tất cả các chuyên gia lúc bấy giờ đều nói rằng chưa từng có đội bóng châu Âu nào giành được cúp vàng World Cup tại Nam Mỹ", ông nhớ lại.
Mô hình của Klement dựa trên một vài biến số chính, như GDP đầu người của mỗi quốc gia - yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến hạ tầng thể thao và quy mô dân số, vị thế của bóng đá trong xã hội, thứ hạng đội tuyển quốc gia trên bảng xếp hạng thế giới, và yếu tố may rủi mà Klement đặc biệt nhấn mạnh.
Ông tiếp tục sử dụng mô hình này và dự báo chính xác đội Pháp giành chiến thắng năm 2018, cũng như Argentina năm 2022. Klement dự đoán Hà Lan sẽ đánh bại Tây Ban Nha ở trận bán kết, trước khi bất ngờ chiến thắng Bồ Đào Nha trong trận chung kết để giành ngôi vô địch World Cup 2026.
Theo Klement, Bồ Đào Nha sẽ vượt qua Anh ở trận bán kết còn lại. Dù từng 3 lần đoán chính xác, ông vẫn khuyên mọi người không nên quá nghiêm túc với kết quả mà ông đưa ra. "Điều này hoàn toàn phi lý. Nó giống như trò chơi xổ số. Tôi luôn nói rằng nếu ai đó đặt cược dựa trên dự đoán của tôi về nhà vô địch thế giới, thì họ thực sự hết thuốc chữa", ông nói.
"Nó giống như tung đồng xu. Bạn có thể dự đoán đồng xu sẽ xuất hiện mặt ngửa 4 lần liên tiếp thay vì mặt sấp, đó là điều hoàn toàn khả thi. Nhưng không có gì bảo đảm rằng kết quả sẽ lặp lại vào những lần tung đồng xu tiếp theo", ông nhấn mạnh.
Hà Lan đang giữ kỷ lục 3 lần lọt vào chung kết World Cup nhưng chưa một lần vô địch. Đội tuyển Hà Lan bắt đầu hành trình chinh phục World Cup bằng trận mở màn gặp Nhật Bản hôm 14/6, kết thúc với tỷ số hòa 2-2. Họ sẽ đối đầu với Thụy Điển và Tunisia trong những trận tiếp theo tại bảng F.
