Theo Hãng tin Reuters, đêm 29-4, Israel đã bắt giữ một đội thuyền dân sự chở hàng viện trợ nhân đạo hướng đến Dải Gaza tại vùng biển quốc tế gần Hy Lạp.
Các thuyền thuộc đoàn Global Sumud Flotilla – đội thuyền dân sự quốc tế được thành lập giữa năm 2025 với mục tiêu phá vỡ vòng phong tỏa của Israel với Gaza để đưa hàng viện trợ vào đây.
Đội thuyền này xuất phát từ cảng Barcelona (Tây Ban Nha) ngày 12-4 và bị chặn lại ở vùng biển ngoài khơi bán đảo Peloponnese của Hy Lạp, cách Gaza hàng trăm hải lý.
Động thái làm dấy lên làn sóng chỉ trích từ nhiều bên.
“Đây là hành vi cướp biển. Đây là vụ bắt giữ người bất hợp pháp trên vùng biển quốc tế ở gần Crete, là tuyên bố cho thấy Israel có thể hành động ở xa bên ngoài biên giới của mình mà không phải chịu trách nhiệm, hậu quả.
Không quốc gia nào có quyền tuyên bố chủ quyền, tuần tra kiểm soát hay chiếm đóng vùng biển quốc tế. Vậy mà đó lại chính là điều Israel đang làm: mở rộng chế độ kiểm soát của mình ra bên ngoài, chiếm đóng vùng biển Địa Trung Hải ngoài khơi châu Âu”, Ban tổ chức đội thuyền nêu trong thông cáo.
Ban tổ chức đội thuyền cũng đăng tải đoạn video cho thấy binh sĩ Israel lên thuyền, thủy thủ đoàn mặc áo phao và giơ tay đầu hàng trước khi bị đưa lên tàu chiến Israel.
Nhiều quốc gia Địa Trung Hải cũng đã lên tiếng về vụ việc.
Người phát ngôn Chính phủ Hy Lạp Pavlos Marinakis xác nhận có 55 thuyền cỡ nhỏ di chuyển cách Peloponnese khoảng 50 hải lý, hướng về đảo Crete bị tàu chiến Israel cùng tàu tuần duyên Hy Lạp bám theo.
Thủy thủ đoàn từ 17 thuyền hiện an toàn trên các tàu chiến Israel. Athens cho biết không hề được thông báo trước về vụ chặn bắt, vốn diễn ra bên ngoài vùng tài phán Hy Lạp.
Trong khi đó, Thổ Nhĩ Kỳ lên tiếng dữ dội, gọi đây là hành vi vi phạm luật pháp quốc tế rõ ràng, đe dọa an toàn hàng hải, đồng thời tuyên bố sẽ có hành động ủng hộ đội thuyền.
Văn phòng Thủ tướng Ý Giorgia Meloni cũng lên án vụ bắt giữ, yêu cầu Israel “lập tức trả tự do cho mọi công dân Ý đang bị giam giữ trái pháp luật” và bảo đảm an toàn cho những người trên tàu. Tuy nhiên Rome không nêu cụ thể số lượng người Ý có mặt trên các thuyền trên.
Phản ứng vụ việc, Bộ Ngoại giao Israel ngày 30-4 gọi ban tổ chức đội thuyền Global Sumud Flotilla là “những kẻ khiêu khích chuyên nghiệp”, “chỉ tìm cách gây chú ý”, đồng thời khẳng định lực lượng nước này hành động hợp pháp.
“Trước số lượng thuyền tham gia lớn, nguy cơ leo thang và yêu cầu ngăn chặn việc phá vỡ một lệnh phong tỏa hợp pháp, hành động sớm là cần thiết và phù hợp luật pháp quốc tế”, thông cáo của bộ này nêu.
Trong nhiều tháng qua, Israel bác bỏ các cáo buộc cắt nguồn cung cho hơn 2 triệu cư dân vùng đất này.
Tuy vậy, nhiều tổ chức cứu trợ quốc tế cho rằng lượng hàng viện trợ đến Gaza không hề đủ, dù lệnh ngừng bắn đạt được tháng 10-2025 đã bao gồm cam kết tăng viện trợ.
Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov ngày 13/4 cho biết Nga đã nhiều lần đề xuất tiếp nhận lượng uranium đã làm giàu của Iran, trong trường hợp Tehran - Washington đạt được thỏa thuận về chương trình hạt nhân Iran và cần bên thứ ba đứng ra cất giữ, theo RIA Novosti.
"Đề xuất này đã được Tổng thống Vladimir Putin đề cập trong những tiếp xúc với cả Mỹ và những quốc gia Trung Đông. Chúng tôi vẫn để ngỏ phương án này, dù chưa ghi nhận động thái nào từ các bên", ông Peskov nói.
Ông Peskov bày tỏ lo ngại việc Mỹ và Iran không đạt được thỏa thuận trong cuộc đàm phán cuối tuần qua cho thấy nguy cơ xung đột kéo dài, thêm rằng Nga sẵn sàng hỗ trợ các nỗ lực hạ nhiệt xung đột.
Iran được cho là đang sở hữu khoảng 400 kg uranium được làm giàu đến tỷ lệ 60%, gần đạt cấp độ vũ khí là 90%. Số uranium này là một trong những vấn đề then chốt trong các cuộc đàm phán giữa Tehran và Washington, đồng thời là mối quan ngại lớn của chính quyền Tổng thống Donald Trump.
Nga, quốc gia sở hữu kho vũ khí hạt nhân lớn nhất thế giới, trong những năm qua nhiều lần đề nghị tiếp nhận lượng uranium này như một phần của bất kỳ thỏa thuận nào nhằm hạn chế chương trình hạt nhân của Iran và góp phần giảm căng thẳng.
Phó tổng thống JD Vance cho biết Washington không chỉ muốn đảm bảo Iran không sở hữu vũ khí hạt nhân, mà còn muốn thiết lập các cơ chế để ngăn chặn khả năng này, bao gồm việc loại bỏ năng lực làm giàu uranium của Tehran. Ông Vance cho rằng số uranium trên nên được đưa ra khỏi lãnh thổ Iran nhằm đảm bảo minh bạch và tăng khả năng giám sát.
NYTimes dẫn các nguồn thạo tin cho biết trong các cuộc đàm phán tại Islamabad, Mỹ đã đề xuất Iran ngừng làm giàu uranium trong 20 năm, trong khi Tehran đưa ra phương án 5 năm. Hai bên cũng chưa thống nhất về việc có đưa uranium ra khỏi Iran hay không.
Trong xung đột 12 ngày hồi tháng 6/2025, Mỹ và Israel đã tấn công các cơ sở hạt nhân Iran, tuyên bố phá hủy năng lực làm giàu uranium của nước này. Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa rõ 400 kg uranium đã làm giàu của Iran đang ở đâu.
Phát biểu trước các bộ trưởng quốc phòng tại trụ sở NATO ở Brussels hôm 18/6, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth cho biết cuộc rà soát của Mỹ sẽ kéo dài tối đa 6 tháng và bao gồm các cuộc tham vấn với quốc hội Mỹ, cơ quan vốn đã luật hóa số lượng binh sĩ Mỹ tối thiểu tại châu Âu.
Mặc dù không nói rõ cuộc rà soát có thể dẫn đến việc cắt giảm triển khai lực lượng của Mỹ ở châu Âu, ông nhấn mạnh mục tiêu sẽ là thúc đẩy châu lục này tự làm nhiều hơn, đồng thời đảm bảo quân đội Mỹ có thể đáp ứng các cam kết toàn cầu của mình.
"Đừng nhầm lẫn về điều đó, đây sẽ là một cuộc rà soát thực sự. Nó sẽ được thiết kế để đảm bảo rằng NATO đang chuyển dịch nhanh chóng và không thể đảo ngược hướng tới việc châu Âu dẫn đầu, đứng ra nhận trách nhiệm chính trong việc phòng thủ châu Âu", ông Hegseth nói.
Ông Hegseth cũng chỉ trích gay gắt các đồng minh đã không hỗ trợ Mỹ trong cuộc chiến với Iran, sau khi một số nước từ chối cấp quyền đồn trú căn cứ và quyền bay qua không phận cho các hoạt động liên quan đến chiến dịch quân sự của Mỹ.
Ông cho biết cuộc rà soát của Mỹ sẽ đảm bảo rằng quyền đồn trú căn cứ và quyền bay qua không phận của Mỹ được bảo đảm chắc chắn.
Các bình luận của ông được đưa ra trong bối cảnh các quốc gia trong liên minh đang tranh thủ lấp đầy các khoảng trống trong lực lượng của họ sau khi Washington cắt giảm một số đóng góp có hiệu lực ngay lập tức.
Mỹ đã thông báo với các đồng minh vào tháng trước rằng họ quyết định thu hẹp quy mô năng lực quân sự của Mỹ sẵn có cho liên minh trong trường hợp xảy ra một cuộc khủng hoảng.
Theo Tổng tư lệnh tối cao của NATO, Tướng Không quân Mỹ Alexus Grynkewich, động thái trên nhằm chấm dứt dần sự "phụ thuộc lẫn nhau một cách không lành mạnh" vào các lực lượng Mỹ khi Washington đối mặt với nguy cơ xảy ra các xung đột đồng thời ở nhiều chiến trường.
Điều này đặt ra những câu hỏi cấp bách khi các nhà lãnh đạo chuẩn bị cho hội nghị thượng đỉnh NATO tại Ankara vào ngày 7-8/7.
Khi đến tham dự cuộc họp với các đồng nghiệp tại trụ sở của NATO ở Brussels, ông Hegseth cho biết Mỹ sẽ thẳng thắn cả ở nơi công khai lẫn trong các cuộc họp kín về các quốc gia cần phải làm nhiều hơn để đáp ứng các cam kết của mình.
"Một số nước vẫn cần phải làm nhiều hơn, và chúng tôi sẽ thẳng thắn về điều đó, cả trong phòng kín lẫn trước công chúng. Tôi nghĩ điều đó rất quan trọng, bạn bè thì phải thành thật với nhau”, ông Hegseth nói.
Ông cho biết thêm: "NATO 3.0 là sự thừa nhận thời hậu Chiến tranh Lạnh rằng liên minh này cần phải quay trở lại thành một liên minh quân sự thực sự cứng rắn, sở hữu các năng lực quân sự thực tế có khả năng răn đe ngay tại châu lục này và dẫn đầu trong việc phòng thủ thông thường của châu Âu”.
Về phần mình, người đứng đầu NATO Mark Rutte thừa nhận, việc Mỹ cắt giảm các đóng góp nguồn lực ứng phó khủng hoảng cho NATO đã có hiệu lực.
Một số bộ trưởng đã đưa ra các đề nghị tăng mức đóng góp của họ cho lực lượng ứng phó khủng hoảng của NATO khi họ bước vào cuộc họp ở Brussels.
Bộ trưởng Quốc phòng Bỉ Theo Francken cho biết đất nước của ông sẽ đóng góp nhiều hơn cho lực lượng khủng hoảng của NATO để giúp thay thế một số năng lực của Mỹ, bao gồm cả các máy bay chiến đấu F-16 và máy bay không người lái MQ-9B SkyGuardian.
Việc lấp đầy các khoảng trống khác sẽ mất nhiều thời gian hơn do châu Âu thiếu các loại vũ khí như tên lửa tấn công tầm xa, điều này khiến Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius phải kêu gọi một quy trình đồng bộ hóa để ngăn chặn "các khoảng trống năng lực ở châu Âu".
"Sẽ rất khó khăn và nguy hiểm cho an ninh lãnh thổ của NATO ở châu Âu nếu các năng lực bị rút đi quá nhanh mà không có sự rõ ràng về thời điểm chúng có thể được bù đắp", ông cảnh báo, đồng thời dẫn chứng tấn công tầm xa là một trong những năng lực khó thay thế nhất.
Mỹ chưa công bố rộng rãi chi tiết về các khoản cắt giảm của mình, nhưng theo một nguồn tin quân sự, chúng dao động từ máy bay tiếp nhiên liệu đến máy bay chiến đấu, máy bay không người lái và tàu chiến.
Số lượng máy bay chiến đấu F-15 và F-15E của Mỹ sẵn có cho NATO sẽ giảm 1/3 xuống còn 99 chiếc và số lượng máy bay không người lái MQ-4 và MQ-9 Reaper sẽ giảm một nửa xuống còn 12 chiếc.
Văn phòng của Tổng thống Sri Lanka Anura Kumara Dissanayake cho hay các sĩ quan lục quân, hải quân và không quân sẽ tham gia một đơn vị đặc biệt để xác định và tiêu diệt các ổ sinh sản của muỗi lây truyền bệnh sốt xuất huyết.
"Luật pháp cũng sẽ được thực thi nghiêm ngặt đối với những người cho phép muỗi sinh sản trong khuôn viên của họ, ngoài việc thành lập đơn vị quân đội đặc biệt", chính phủ Sri Lanka nhấn mạnh.
Ngoài ra, một chiến dịch toàn quốc nhằm dọn dẹp các địa điểm sinh sản của muỗi sẽ được phát động vào ngày 24.6.
Chính phủ Sri Lanka có động thái như trên trong bối cảnh gần 50.000 trường hợp mắc sốt xuất huyết đã được báo cáo từ đầu năm đến nay, trong đó có 29 trường hợp tử vong, dù con số này vẫn thấp hơn nhiều so với đỉnh điểm năm 2017, khi có 186.000 bệnh nhân và 440 trường hợp tử vong được báo cáo.
Sri Lanka đã chứng kiến số trường hợp mắc bệnh sốt xuất huyết gia tăng kể từ đầu tháng này, với hơn 1.000 trường hợp được báo cáo trong một ngày của tuần này, theo dữ liệu chính thức.
Đơn vị phòng chống sốt xuất huyết của chính phủ Sri Lanka cho hay họ lo ngại các bệnh viện có thể không đủ khả năng đáp ứng nếu số ca bệnh tiếp tục tăng. "Các bệnh viện đã chịu áp lực rồi. Chúng tôi không muốn rơi vào tình huống như năm 2017", người đứng đầu đơn vị chống sốt xuất huyết là ông Kapila Kannangara nói với các phóng viên ở thủ đô Colombo.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã cảnh báo rằng bệnh sốt xuất huyết và các loại virus khác do muỗi truyền đang lây lan nhanh hơn và rộng hơn do biến đổi khí hậu.
Mưa gió mùa, nước đọng từ những trận lũ lụt gần đây và rác thải bị đổ bừa bãi đã tạo điều kiện lý tưởng cho sự lây lan nhanh chóng của muỗi. Muỗi Aedes truyền bệnh sốt xuất huyết, có chân sọc đen trắng, sinh sản trong các vũng nước tù đọng.
Sốt xuất huyết gây ra sốt cao, đau đầu, buồn nôn, nôn mửa, đau cơ, và trong trường hợp nghiêm trọng nhất, xuất huyết có thể dẫn đến tử vong.
