Đại đức Thích Thiện Chí - trụ trì chùa Bảo Long cho biết ngôi chùa có tiền thân là một nhà nhỏ được xây năm 1822. Theo giấy phép được cấp từ thời Pháp, bằng khoán chùa Bảo Long này cấp cho bà Nguyễn Thị Mẹo, người giữ chùa vào năm 1944 với diện tích khoảng 7.000 m2 đất.
Khởi thủy, ngôi nhà dạng 3 gian, mái ngói, với hệ thống cột kèo bằng gỗ trơn, không chạm trổ hoa văn cầu kỳ nhưng toát lên vẻ trang nghiêm, mộc mạc. Trải qua hơn 2 thế kỷ với ít nhất 10 đời trụ trì, chùa Bảo Long đi qua những thăng trầm lịch sử. Trong những năm tháng chiến tranh trước 1975, chùa từng là một căn cứ cách mạng nhỏ, nơi nuôi giấu cán bộ. Đặc biệt, vào năm 1968, chùa từng bị hư hại do bom đạn, sau đó được các sư trụ trì cho tu bổ để duy trì sự tồn tại.
Theo đại đức Thích Thiện Chí, cho đến nay thông tin về lịch sử ngôi chùa còn rất sơ sài, chỉ truyền miệng qua các đời Đại đức cũng không biết vị tăng nào là người sáng lập chùa cũng như trụ trì đầu tiên là ai. Tên Bảo Long có ý nghĩa là: "Bảo" trong chữ Hán là bảo vệ, Long được dịch là hưng thịnh, tức ngôi chùa là bảo vệ sự hưng thịnh đạo pháp và dân tộc.
Đại đức nói thêm, khoảng 50 năm trước, khu vực xung quanh chùa là đồng quê. Phía sau chùa là nơi hàng trăm ngôi mộ được chôn cất, trong đó có mộ bà Nguyễn Thị Mẹo cùng các vị trụ trì đời trước của chùa. Khoảng hơn 10 năm trước, địa chùa là số 818/27/7 đường Nguyễn Kiệm, phường 3, quận Gò Vấp cũ. Tuy nhiên, sau khi TP.HCM thực hiện chỉnh trang đô thị, mở đường Phạm Văn Đồng thì chùa Bảo Long lại nằm trong con hẻm số 26/12, thuộc phường 3, quận Gò Vấp cũ. Sau lần sáp nhập phường xã vào ngày 1.7.2025, địa chỉ của chùa thuộc phường Hạnh Thông, TP.HCM.
Về kiến trúc, chùa Bảo Long gần như giữ được nguyên vẹn bộ khung gỗ từ thời khai sơn. Dù một số bộ phận như đòn tay, rui mè phải thay thế do mối mọt, nhưng hệ thống cột kèo chính, mái ngói phía sau chánh điện vẫn giữ nguyên cốt cũ. Đại đức cho biết mỗi gian nhà tại đây có khoảng 16 cây cột gỗ, tạo nên không gian vững chãi, ấm cúng theo đúng phong cách nhà cổ Nam bộ.
Bên trong chánh điện, chùa vẫn lưu giữ được nhiều pho tượng cổ quý bằng gỗ như tượng Phật Tổ Như Lai, bộ tượng Ngọc Hoàng cùng Nam Tào - Bắc Đẩu, Hộ Pháp và các vị Thập Điện Diêm Vương. Những pho tượng này mang phong cách nghệ thuật tạc tượng xưa và có tuổi đời bằng với chùa. Bên cạnh đó, chùa còn giữ được một số hiện vật cổ như chiếc chuông đồng và bộ đèn chùm từ thời Pháp, giúp tạo thêm giá trị di sản của ngôi cổ tự.
Tiếp quản vị trí trụ trì từ năm 2018 sau khi thượng tọa Thích Thiện Quang viên tịch, đại đức Thích Thiện Chí không chỉ chăm lo việc trùng tu chùa mà còn đặc biệt chú trọng đến việc hướng dẫn phật tử tu tập.
Tính đến nay, chùa Bảo Long đã trải qua nhiều thay đổi về cảnh quan và quy hoạch. Với diện tích ban đầu theo bằng khoán thời Pháp khoảng 7.000 m2 ban đầu, hiện chùa còn quản lý khoảng 4.000 m2.
Một số mẫu tượng gỗ có tuổi đời cả trăm năm ở chùa
ẢNH: PHẠM HỮU
Đại đức Thích Thiện Chí cho biết theo chủ trương của thành phố, chùa đang vận động bà con di dời mộ phần để cải tạo cảnh quan môi trường. Tâm nguyện của đại đức là giữ lại mộ phần của người khai sơn và các vị tiền bối trụ trì.
Chùa luôn đồng hành các hoạt động xã hội qua các thời kỳ, tổ chức tết trung thu cho thiếu nhi, tạo sân chơi tuổi thơ, gắn kết tình cảm gia đình và gieo duyên Phật pháp...
"Mặc dù chùa đã trải qua nhiều lần trùng tu và hư hại do chiến tranh và sự bào mòn bởi thời tiết, nhưng khi ta bước chân vào vẫn giữ nét cổ kính, mái chùa che chở hồn dân tộc phù dân hộ quốc. Ngôi chùa không chỉ là nơi thờ tự mà còn là điểm tựa tinh thần, nơi lưu giữ phong tục, đạo lý và nếp sống muôn đời của tổ tông", đại đức chia sẻ.
Tin Gốc: Thanh Niên
