Bộ Công an vừa đề xuất sửa đổi, bổ sung điều luật này theo hướng mở rộng các hành vi phạm tội, phù hợp với Luật Đất đai năm 2024.
Theo quy định hiện hành, Điều 229 Bộ luật Hình sự năm 2015 quy định tội “vi phạm các quy định về quản lý đất đai” với cấu thành cơ bản là hành vi lợi dụng hoặc lạm dụng chức vụ, quyền hạn để thực hiện các quyết định trái pháp luật trong các hoạt động như giao đất, thu hồi đất, cho thuê đất, cho phép chuyển quyền sử dụng đất hoặc cho phép chuyển mục đích sử dụng đất.
Tuy nhiên, điều luật này mới chỉ liệt kê một số nhóm hành vi cụ thể, trong khi phạm vi quản lý nhà nước về đất đai trên thực tế rộng hơn nhiều.
Đáng chú ý, một số hoạt động quản lý quan trọng như cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quản lý quy hoạch, bồi thường, hỗ trợ tái định cư… lại chưa được quy định trong cấu thành tội phạm của Điều 229.
Thực tiễn xét xử đã phát sinh những tình huống pháp lý gây tranh luận. Điển hình, trong một vụ án liên quan đến dự án tại khu vực núi Chín Khúc (Khánh Hòa), bị cáo là nguyên lãnh đạo địa phương bị truy tố, xét xử về hành vi cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trái quy định.
Trong quá trình tranh tụng, quan điểm bào chữa cho rằng hành vi này không thuộc các nhóm hành vi được liệt kê tại Điều 229. Tuy nhiên, cơ quan xét xử vẫn áp dụng điều luật này để buộc tội.
Từ thực tiễn trên cho thấy, khi quy định pháp luật chưa bao quát đầy đủ các hành vi, cơ quan tiến hành tố tụng có thể phải mở rộng cách hiểu để xử lý. Điều này tiềm ẩn nguy cơ áp dụng pháp luật thiếu thống nhất, ảnh hưởng đến nguyên tắc xác định tội danh một cách chặt chẽ trong pháp luật hình sự.
Luật Đất đai năm 2024 đã mở rộng đáng kể phạm vi quản lý nhà nước về đất đai. Cụ thể, Điều 20 của luật này quy định 18 nội dung quản lý, bao gồm các lĩnh vực như cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quản lý tài chính đất đai, quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, bồi thường – hỗ trợ – tái định cư, giải quyết tranh chấp, khiếu nại và cung cấp dịch vụ công về đất đai. Sự mở rộng này cho thấy rõ sự “lệch pha” giữa pháp luật hình sự và pháp luật chuyên ngành.
Trong khi Luật Đất đai điều chỉnh toàn diện các hoạt động quản lý, thì Điều 229 Bộ luật Hình sự lại chưa cập nhật tương ứng, dẫn đến khoảng trống pháp lý trong việc xử lý các hành vi vi phạm.
Nếu không kịp thời sửa đổi, bổ sung Điều 229, có thể phát sinh hai hệ quả: hoặc là bỏ lọt những hành vi nguy hiểm cho xã hội chưa được điều chỉnh, hoặc là phải vận dụng, suy diễn quy định hiện hành để xử lý. Cả hai trường hợp đều không bảo đảm yêu cầu chặt chẽ của pháp luật hình sự.
Vừa qua, Bộ Công an đã đề xuất nghiên cứu sửa đổi Điều 229 theo hướng bổ sung các hành vi phạm tội phù hợp với nội dung quản lý đất đai theo Luật Đất đai năm 2024.
Trong đó, đáng chú ý là các hành vi như cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trái pháp luật; vi phạm trong công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; sai phạm trong quản lý quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất và các hoạt động quản lý tài chính đất đai.
Đề xuất này được đánh giá là cần thiết nhằm bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật, đồng thời tạo cơ sở pháp lý rõ ràng cho việc xử lý các hành vi vi phạm trong lĩnh vực đất đai – một lĩnh vực vốn tiềm ẩn nhiều rủi ro và phức tạp.
Việc hoàn thiện quy định của Điều 229 không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng, chống vi phạm mà còn giúp bảo vệ cán bộ, công chức trong quá trình thực thi công vụ, tránh trường hợp bị xử lý hình sự do cách hiểu không thống nhất hoặc do khoảng trống của pháp luật.
Trong bối cảnh các vi phạm đất đai ngày càng đa dạng, tinh vi, yêu cầu hoàn thiện pháp luật theo hướng đầy đủ, minh bạch và khả thi là hết sức cấp thiết. Đây cũng là điều kiện quan trọng để bảo đảm việc xử lý vi phạm được thực hiện đúng quy định, công bằng và phù hợp với thực tiễn.
Chiều 21/5, phiên tòa phúc thẩm xét đơn kháng cáo xin giảm nhẹ hình phạt của ông Nguyễn Thanh Phong và bà Trần Việt Nga, hai cựu Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm của Bộ Y tế, cùng 32 bị cáo khác trong vụ án xảy ra tại cơ quan này và một số đơn vị liên quan, kết thúc phần tranh luận.
Hội đồng xét xử cho các bị cáo nói lời sau cùng trước khi nghị án kéo dài. Dự kiến, tòa tuyên án vào 9h ngày 25/5.
“Đây là bài học đau xót”
Nói lời sau cùng, cựu Cục trưởng Nguyễn Thanh Phong gửi lời xin lỗi lãnh đạo Đảng, Nhà nước, các bộ ngành, cơ quan cùng nhân dân cả nước, đặc biệt là các doanh nghiệp liên quan.
Ông Phong nói đây là “bài học đau xót”, không chỉ đối với bản thân và các đồng phạm, mà còn là bài học lớn cho những người làm công tác quản lý.
“Đứng sau lưng bị cáo là một phó giáo sư, 9 tiến sĩ giỏi, 12 thạc sĩ, còn lại đều là cử nhân, bác sĩ. Đây là mất mát rất lớn không chỉ với các bị cáo mà còn với công lao đào tạo của Nhà nước”, ông Phong giãi bày.
Cựu Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm cho biết bản thân nhận thức rõ “có thành tích thì được Nhà nước biểu dương, khen thưởng, có sai phạm thì phải trả giá đắt”.
Từ đó, ông Phong tha thiết mong HĐXX xem xét giảm nhẹ mức án hơn nữa theo đề nghị của viện kiểm sát, để các bị cáo có cơ hội cải tạo tốt, sớm trở lại cộng đồng.
Bà Trần Việt Nga xin tòa xem xét cho chồng được hưởng án treo
Đứng trước HĐXX, bà Trần Việt Nga cũng gửi lời xin lỗi sâu sắc tới lãnh đạo Đảng, Nhà nước và ngành y cùng các doanh nghiệp liên quan đến hoạt động, sai phạm của Cục An toàn thực phẩm, cũng như người dân cả nước.
“Bị cáo vô cùng ân hận, hối cải về những sai phạm của mình, đây là bài học rất đau xót”, bà Nga nói.
Bị cáo mong nhận được sự khoan hồng của pháp luật, mong HĐXX xem xét để các bị cáo sớm có cơ hội làm lại cuộc đời, tiếp tục đóng góp cho xã hội.
Riêng với bản thân, bà Nga đề nghị tòa đánh giá toàn diện các tình tiết giảm nhẹ, tính chất, mức độ hành vi phạm tội mà bị cáo đã trình bày, để sớm được trở về với gia đình, xã hội.
Bà Nga cũng tha thiết mong HĐXX xem xét hoàn cảnh gia đình của mình và bị cáo Lê Hoàng, chồng bà, để ông Hoàng được hưởng án treo, ở nhà nuôi con, giúp bà yên tâm phần nào trong quá trình cải tạo.
Nói lời sau cùng, bị cáo Lê Hoàng gửi lời xin lỗi sâu sắc đến Đảng, Nhà nước, Chính phủ và Bộ Y tế. Bị cáo cho rằng đây là bài học cho đồng nghiệp, đồng thời mong HĐXX căn cứ các tình tiết giảm nhẹ để cho mình được hưởng khoan hồng.
Bị cáo Hoàng cũng xin tòa giảm nhẹ hình phạt cho bà Trần Việt Nga để vợ sớm trở về chăm sóc gia đình.
Các bị cáo còn lại đều bày tỏ sự xấu hổ với bản thân, gia đình và xã hội, đồng thời ăn năn, hối hận về sai phạm, mong HĐXX xem xét hoàn cảnh gia đình cùng các tình tiết giảm nhẹ mới khi lượng hình.
Trước đó, đại diện viện kiểm sát đề nghị tòa phúc thẩm giảm cho bị cáo Nguyễn Thanh Phong 4-5 năm tù so với mức án sơ thẩm 20 năm tù; giảm cho bị cáo Trần Việt Nga 2-3 năm tù so với mức án sơ thẩm 15 năm tù, cùng về tội Nhận hối lộ.
Đại diện viện kiểm sát cũng đề nghị giảm án cho hai cựu Phó Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm. Trong đó, bị cáo Nguyễn Hùng Long được đề nghị giảm 1-2 năm tù so với mức án sơ thẩm 12 năm tù; bị cáo Đỗ Hữu Tuấn được đề nghị giảm 3-4 năm tù so với mức án sơ thẩm 7 năm tù.
Với các bị cáo còn lại, viện kiểm sát đề nghị mức án từ phạt tù nhưng cho hưởng án treo đến giảm 3-4 năm tù. Ngoài ra, do hậu quả vụ án đã được khắc phục toàn bộ, đại diện viện kiểm sát đề nghị giảm 3-4 tháng tù cho 8 bị cáo không có kháng cáo.
Ngày 22/5, Công ty cổ phần Nhiệt điện Hải Phòng cho biết đã nhận được văn bản của Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an, thông báo về việc khởi tố bị can, bắt tạm giam ông Dương Sơn Bá, Tổng Giám đốc kiêm người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp.
Ông Bá bị điều tra về tội Làm giả tài liệu của cơ quan, tổ chức. Hiện chưa có thêm thông tin cụ thể về vai trò của ông Bá trong vụ án.
Thời gian gần đây, Nhiệt điện Hải Phòng được nhắc đến trong vụ án sai phạm liên quan hoạt động quan trắc môi trường xảy ra tại nhiều tỉnh, thành. Một số nhà máy lớn trong lĩnh vực nhiệt điện, nhôm, thép và môi trường bị xác định có dấu hiệu liên quan đến việc dữ liệu khí thải, nước thải truyền về cơ quan quản lý bị can thiệp, chỉnh sửa.
Theo thông tin ban đầu, dữ liệu môi trường tại một số cơ sở xả thải bị làm sai lệch, biến các chỉ số vượt ngưỡng cho phép thành nằm trong ngưỡng an toàn. Cơ quan điều tra cho rằng, dù các thiết bị quan trắc được niêm phong, tích hợp camera giám sát, trên thực tế vẫn có nhiều trạm bị chỉnh sửa kết quả, thậm chí có hành vi can thiệp từ xa.
Quá trình điều tra cho thấy, trong hơn 300 trạm quan trắc môi trường thuộc các chủ nguồn thải trên cả nước bị khám xét, có gần 160 trạm bị can thiệp, chỉnh sửa làm sai lệch dữ liệu, tương đương khoảng 55%.
CTCP Nhiệt điện Hải Phòng được thành lập năm 2002. Tổng Công ty Phát điện 2 - CTCP nắm 51% vốn, CTCP Nhiệt điện Phả Lại sở hữu 25,97% vốn tại doanh nghiệp này.
Về hoạt động kinh doanh, lợi nhuận sau thuế năm 2025 của Nhiệt điện Hải Phòng tăng hơn 83 tỷ đồng so với năm trước, tương ứng mức tăng 32,2%. Tổng tài sản của doanh nghiệp đến cuối năm 2025 đạt gần 7.400 tỷ đồng.
Nhiệt điện Hải Phòng từng được giao làm chủ đầu tư dự án Nhà máy Nhiệt điện Hải Phòng và sau đó tiếp tục triển khai dự án Nhiệt điện Hải Phòng 2. Hai nhà máy có tổng mức đầu tư khoảng 1,2 tỷ USD, tương đương khoảng 24.000 tỷ đồng.
Ngày 24/5, Thu, ở ấp Phước Hưng, bị Công an xã Long Hải (Bà Rịa - Vũng Tàu cũ) tạm giữ để điều tra hành vi Cướp giật tài sản.
Theo điều tra, sáng qua, cụ bà 74 tuổi ngồi bán vé số ở lề đường đối diện nhà thờ Hải Lâm, xã Long Hải, thì Thu chạy xe máy đến hỏi mua vé số. Anh ta sau khi bước xuống xe, tiếp tục nhờ bà đổi giúp tiền chẵn.
Khi cụ vừa lấy túi xách đựng một chỉ vàng 24K, 700.000 đồng, cùng giấy tờ tùy thân, Thu nhanh tay giật, lên xe tẩu thoát.
Công an xã Long Hải phối hợp với Phòng Cảnh sát Hình sự Công an TP HCM ngay khi tiếp nhận tin báo đã triển khai lực lượng truy xét. Đến chiều cùng ngày, Thu bị bắt giữ cùng tài sản, giấy tờ tùy thân chiếm đoạt của bà cụ.
Tại cơ quan điều tra, Thu khai do túng thiếu và cần tiền tiêu xài nên nảy sinh ý định nhắm vào những người bán vé số neo đơn, lớn tuổi để gây án.
Công an xã Long Hải khuyến cáo người dân nói chung, đặc biệt là người bán vé số, xe ôm không nên mang nhiều tiền mặt, vàng bạc trên người và hạn chế lấy tài sản ra trước mặt người lạ. Khi có người tiếp cận nhờ đổi tiền hoặc đề nghị giúp đỡ, cần giữ khoảng cách an toàn, quan sát các biểu hiện bất thường để phòng ngừa cướp giật.
