Bộ Công an vừa đề xuất sửa đổi, bổ sung điều luật này theo hướng mở rộng các hành vi phạm tội, phù hợp với Luật Đất đai năm 2024.
Theo quy định hiện hành, Điều 229 Bộ luật Hình sự năm 2015 quy định tội “vi phạm các quy định về quản lý đất đai” với cấu thành cơ bản là hành vi lợi dụng hoặc lạm dụng chức vụ, quyền hạn để thực hiện các quyết định trái pháp luật trong các hoạt động như giao đất, thu hồi đất, cho thuê đất, cho phép chuyển quyền sử dụng đất hoặc cho phép chuyển mục đích sử dụng đất.
Tuy nhiên, điều luật này mới chỉ liệt kê một số nhóm hành vi cụ thể, trong khi phạm vi quản lý nhà nước về đất đai trên thực tế rộng hơn nhiều.
Đáng chú ý, một số hoạt động quản lý quan trọng như cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quản lý quy hoạch, bồi thường, hỗ trợ tái định cư… lại chưa được quy định trong cấu thành tội phạm của Điều 229.
Thực tiễn xét xử đã phát sinh những tình huống pháp lý gây tranh luận. Điển hình, trong một vụ án liên quan đến dự án tại khu vực núi Chín Khúc (Khánh Hòa), bị cáo là nguyên lãnh đạo địa phương bị truy tố, xét xử về hành vi cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trái quy định.
Trong quá trình tranh tụng, quan điểm bào chữa cho rằng hành vi này không thuộc các nhóm hành vi được liệt kê tại Điều 229. Tuy nhiên, cơ quan xét xử vẫn áp dụng điều luật này để buộc tội.
Từ thực tiễn trên cho thấy, khi quy định pháp luật chưa bao quát đầy đủ các hành vi, cơ quan tiến hành tố tụng có thể phải mở rộng cách hiểu để xử lý. Điều này tiềm ẩn nguy cơ áp dụng pháp luật thiếu thống nhất, ảnh hưởng đến nguyên tắc xác định tội danh một cách chặt chẽ trong pháp luật hình sự.
Luật Đất đai năm 2024 đã mở rộng đáng kể phạm vi quản lý nhà nước về đất đai. Cụ thể, Điều 20 của luật này quy định 18 nội dung quản lý, bao gồm các lĩnh vực như cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quản lý tài chính đất đai, quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, bồi thường – hỗ trợ – tái định cư, giải quyết tranh chấp, khiếu nại và cung cấp dịch vụ công về đất đai. Sự mở rộng này cho thấy rõ sự “lệch pha” giữa pháp luật hình sự và pháp luật chuyên ngành.
Trong khi Luật Đất đai điều chỉnh toàn diện các hoạt động quản lý, thì Điều 229 Bộ luật Hình sự lại chưa cập nhật tương ứng, dẫn đến khoảng trống pháp lý trong việc xử lý các hành vi vi phạm.
Nếu không kịp thời sửa đổi, bổ sung Điều 229, có thể phát sinh hai hệ quả: hoặc là bỏ lọt những hành vi nguy hiểm cho xã hội chưa được điều chỉnh, hoặc là phải vận dụng, suy diễn quy định hiện hành để xử lý. Cả hai trường hợp đều không bảo đảm yêu cầu chặt chẽ của pháp luật hình sự.
Vừa qua, Bộ Công an đã đề xuất nghiên cứu sửa đổi Điều 229 theo hướng bổ sung các hành vi phạm tội phù hợp với nội dung quản lý đất đai theo Luật Đất đai năm 2024.
Trong đó, đáng chú ý là các hành vi như cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trái pháp luật; vi phạm trong công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; sai phạm trong quản lý quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất và các hoạt động quản lý tài chính đất đai.
Đề xuất này được đánh giá là cần thiết nhằm bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật, đồng thời tạo cơ sở pháp lý rõ ràng cho việc xử lý các hành vi vi phạm trong lĩnh vực đất đai – một lĩnh vực vốn tiềm ẩn nhiều rủi ro và phức tạp.
Việc hoàn thiện quy định của Điều 229 không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng, chống vi phạm mà còn giúp bảo vệ cán bộ, công chức trong quá trình thực thi công vụ, tránh trường hợp bị xử lý hình sự do cách hiểu không thống nhất hoặc do khoảng trống của pháp luật.
Trong bối cảnh các vi phạm đất đai ngày càng đa dạng, tinh vi, yêu cầu hoàn thiện pháp luật theo hướng đầy đủ, minh bạch và khả thi là hết sức cấp thiết. Đây cũng là điều kiện quan trọng để bảo đảm việc xử lý vi phạm được thực hiện đúng quy định, công bằng và phù hợp với thực tiễn.
Cùng với việc nghiên cứu, thí điểm mô hình "trại giam mở", "tù tại gia", tỉnh Khánh Hòa còn triển khai thực hiện phương thức giám sát điện tử đối với người chấp hành án hình sự tại cộng đồng.
Đó là các biện pháp trong kế hoạch của tỉnh Khánh Hòa, vừa được Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Việt Hùng ký ban hành và đã có hiệu lực ngay từ ngày 4-5-2026, triển khai thực hiện quyết định của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt đề án "Hoàn thiện cơ chế thi hành án hình sự theo yêu cầu của Nghị quyết số 27-NQ/TW" trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa.
Một trong các mục tiêu của tỉnh Khánh Hòa theo kế hoạch trên là xây dựng hệ thống pháp luật về thi hành án hình sự hiện đại, phù hợp với thực tiễn trên địa bàn tỉnh.
Theo đó tỉnh sẽ đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị hiện đại; ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số trong công tác thi hành án hình sự; bảo đảm và bảo vệ tốt hơn quyền con người, quyền công dân đối với người chấp hành án hình sự theo quy định của pháp luật và "kết hợp giữa trừng trị và giáo dục, cải tạo, giúp đỡ người bị kết án trở thành người lương thiện, có ích cho xã hội".
Ngay trong năm 2026, tỉnh tập trung khắc phục những tồn tại, bất cập, hạn chế, tạo hành lang pháp lý đầy đủ, phù hợp với yêu cầu công tác thi hành án hình sự hiện nay và những năm tiếp theo.
Hoàn thành quy hoạch, xác định quy mô giam giữ tổng thể trại tạm giam, phân trại tạm giam, cơ sở lưu trú tại Khánh Hòa đến năm 2030, định hướng đến năm 2045.
Đồng thời xây dựng, triển khai các dự án đầu tư xây dựng cơ sở vật chất, mua sắm trang thiết bị, ứng dụng khoa học, công nghệ trong công tác thi hành án hình sự và "triển khai xây dựng thí điểm 1 trại tạm giam và 1 phân trại tạm giam thông minh".
Cũng theo kế hoạch trên, tỉnh Khánh Hòa sẽ hoàn thành các dự án đầu tư xây dựng "Cơ sở lưu trú" đáp ứng nhu cầu giam giữ và quản lý người nước ngoài chờ trục xuất trong các cơ sở đó.
Tỉnh tiếp tục tăng cường chỉ đạo, hướng dẫn các đơn vị, địa phương thực hiện tốt các công tác thi hành án hình sự, nhất là công tác quản lý người nước ngoài chờ trục xuất tại cơ sở lưu trú.
Theo dõi, quản lý chặt chẽ số người bị kết án tù còn ở ngoài xã hội, người bị kết án tù được hưởng án treo, cải tạo không giam giữ, cấm đi khỏi nơi cư trú, tước một số quyền công dân, cấm đảm nhiệm chức vụ...
Còn "trại giam mở", "tù tại gia" thì từ năm 2031 - 2045 sẽ chính thức triển khai (không còn thí điểm) tại Khánh Hòa và tất cả trại tạm giam, phân trại tạm giam, cơ sở lưu trú đều phấn đấu trở thành cơ sở "thông minh".
Ngày 4/5, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Đà Nẵng cho biết đã bắt tạm giam Võ Nguyễn Duy An (24 tuổi, trú xã Thăng Điền) về hành vi Vi phạm quy định về phòng cháy, chữa cháy, theo Điều 313 Bộ luật Hình sự.
Liên quan vụ án, cơ quan điều tra đang củng cố hồ sơ để xử lý Nguyễn Quốc Vin (32 tuổi, chủ ôtô 5 chỗ) và là người thuê An vận chuyển số pin trên.
Theo điều tra ban đầu, chiều 1/5, Võ Nguyễn Duy An lái ôtô chở hai thanh niên 16 và 17 tuổi cùng nhiều pin, ắc quy đã sạc đầy. Số hàng này thuộc sở hữu của Nguyễn Quốc Vin, được vận chuyển từ thôn Tú Nghĩa đến kho tại phường An Thắng.
Khoảng 15h23 cùng ngày, dừng tại trụ bơm số 01 của cây xăng Petrolimex số 90 (xã Thăng Điền) để tiếp nhiên liệu, An rời khỏi xe nhưng vẫn để máy nổ. Trong lúc nhân viên chuẩn bị bơm xăng, cốp phía sau ôtô bất ngờ phát nổ và bốc cháy dữ dội.
Đội phòng cháy chữa cháy và cứu nạn cứu hộ sau đó có mặt dập tắt hỏa hoạn trong 15 phút. Tại hiện trường, lực lượng chức năng phát hiện hai thiếu niên trong xe đã tử vong. Chiếc ôtô bị cháy trơ khung, một trụ bơm xăng cũng bị thiêu rụi hoàn toàn.
Nhà chức trách xác định, số pin, ắc quy được vận chuyển với số lượng lớn trên xe, đã sạc đầy nhưng không bảo đảm an toàn trong quá trình vận chuyển, dẫn đến nguy cơ cháy nổ cao.
Vụ án đang được Công an TP Đà Nẵng tiếp tục điều tra để làm rõ trách nhiệm của các cá nhân liên quan.
Trước đó, lãnh đạo công an thành phố cho biết An khai khi xe bất ngờ bốc cháy đã "quá hoảng loạn" nên không mở cửa và không thông báo bên trong có người. Công an đang tiếp tục xác minh tính trung thực của lời khai này.
Ngày 23-4, UBND tỉnh Đắk Lắk tổ chức khen thưởng đột xuất với tổng số tiền 200 triệu đồng cho các tập thể, cá nhân tham gia triệt phá đường dây vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy quy mô lớn trên địa bàn.
Tại buổi trao thưởng, đại diện Công an tỉnh Đắk Lắk cho biết thời gian qua, thực hiện chỉ đạo của Bộ Công an, Tỉnh ủy và UBND tỉnh, lực lượng công an đã triển khai đồng bộ các biện pháp nghiệp vụ, tập trung đấu tranh với tội phạm ma túy.
Qua công tác nghiệp vụ, lực lượng công an phát hiện, bắt giữ vụ phạm tội về ma túy với số lượng đặc biệt lớn.
Tang vật thu giữ gần 20kg ma túy tổng hợp, một khẩu súng cùng nhiều công cụ, phương tiện liên quan, bước đầu xác định nguồn gốc ma túy từ Lào.
Cơ quan chức năng đã làm rõ, tạm giữ hình sự 2 người trong đường dây, hiện đang tiếp tục đấu tranh mở rộng, truy xét những người liên quan để xử lý theo quy định.
Theo công an tỉnh, đây là vụ án ma túy lớn nhất được phát hiện, bắt giữ kể từ khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp và công an địa phương hai cấp. Khi có kết quả điều tra chính thức, cơ quan công an sẽ thông tin đến báo chí.
Thượng tá Kiều Mạnh Hùng - Trưởng Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy Công an tỉnh Đắk Lắk - khẳng định đơn vị sẽ tiếp tục phát huy tinh thần đấu tranh, triệt phá các vụ án lớn trong thời gian tới.
Trước đó, trong thư khen, chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk ghi nhận Công an tỉnh đã chủ động triển khai đồng bộ các biện pháp nghiệp vụ, làm rõ đường dây ma túy từ các tỉnh phía Bắc đưa vào địa bàn tiêu thụ.
Cụ thể, ngày 20-4, ban chuyên án bắt quả tang và tạm giữ hình sự Đặng Lưu Trần Phương (33 tuổi, trú TP Cần Thơ, tạm trú tại phường Buôn Ma Thuột). Tang vật thu giữ gồm 60 gói ni lông dạng túi zip, bên trong chứa tổng cộng 1,58kg viên nén nghi là ma túy tổng hợp.
Mở rộng điều tra, công an xác định Nguyễn Thế Công (30 tuổi) là người cung cấp ma túy cho Phương. Sau nhiều ngày trích xuất camera, truy vết, mật phục, đến ngày 22-4, cơ quan điều tra bắt khẩn cấp Công, khám xét nơi ở và thu giữ khoảng 19kg ma túy các loại cùng một khẩu súng bắn điện.
Chủ tịch UBND tỉnh đánh giá kết quả trên thể hiện sự chỉ đạo quyết liệt, hiệu quả của Bộ Công an, Tỉnh ủy và UBND tỉnh; đồng thời ghi nhận tinh thần trách nhiệm, mưu trí, dũng cảm của lực lượng công an trong đấu tranh trấn áp tội phạm.
Chủ tịch UBND tỉnh biểu dương, khen thưởng đột xuất các đơn vị tham gia phá án, gồm Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy, Công an phường Tân An, Phòng Cảnh sát cơ động, Phòng Kỹ thuật hình sự và Viện kiểm sát nhân dân tỉnh.
Lãnh đạo tỉnh đề nghị các đơn vị tiếp tục phát huy kết quả đạt được, triển khai quyết liệt các biện pháp nghiệp vụ, đấu tranh hiệu quả với tội phạm ma túy, góp phần bảo đảm an ninh trật tự, giữ gìn cuộc sống bình yên cho người dân.
