Làm đường sắt cao tốc và điện hạt nhân, Việt Nam tham gia được ở mức nào?

Làm đường sắt cao tốc và điện hạt nhân, Việt Nam tham gia được ở mức nào?

Vấn đề này được Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải đề cập tại hội thảo về công nghiệp vật liệu và công nghiệp cơ khí, chế tạo Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới, do Ủy ban tổ chức, sáng 15/6.

Phát biểu tại hội thảo, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên nhấn mạnh công nghiệp vật liệu và công nghiệp cơ khí, chế tạo chính là “nền móng của nền công nghiệp quốc gia”, là nền tảng của công nghiệp hóa, hiện đại hóa, tự chủ công nghệ, tự chủ sản xuất.

Đây cũng là yếu tố đầu vào, điều kiện tiên quyết phục vụ phát triển các lĩnh vực thiết yếu cũng như sản phẩm công nghệ chiến lược và xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ, tự cường.

Dù vậy, thực tế, mức độ tự chủ các loại vật liệu chiến lược, thiết bị công nghệ cao và công nghệ lõi, theo ông Diên, còn rất hạn chế.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trong cuộc làm việc với các cơ quan về nội dung này hồi cuối tháng 5 đã nêu yêu cầu phát triển công nghiệp vật liệu phải có trọng tâm, trọng điểm và phải chuyển mạnh từ khai thác tài nguyên thô sang chế biến sâu; làm chủ công nghệ lõi; nâng cao giá trị gia tăng.

Bên cạnh đó, cần phát triển công nghiệp vật liệu dựa trên khoa học công nghệ, nguồn nhân lực chất lượng cao và các doanh nghiệp quốc gia có năng lực dẫn dắt.

Để hiện thực hóa chỉ đạo của người đứng đầu Đảng, Nhà nước, Phó Chủ tịch Quốc hội cho rằng phải có nhận thức và cách tiếp cận mới về công nghiệp vật liệu, công nghiệp cơ khí, xem đây là các ngành công nghiệp nền tảng, công nghiệp gốc của nền kinh tế.

Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải nhắc đến dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam và nhấn mạnh đây không chỉ là dự án giao thông có quy mô lớn nhất trong lịch sử, mà còn là cơ hội lớn để nâng cấp năng lực công nghiệp quốc gia.

Theo Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường, dự án này đòi hỏi thép ray chất lượng cao, thép cầu đặc chủng, bê tông tính năng cao, vật liệu giảm rung, giảm chấn, hệ thống điện khí hóa, tín hiệu điều khiển tự động và nhiều loại thiết bị cơ khí chính xác.

“Câu hỏi đặt ra là Việt Nam có thể tham gia ở mức độ nào vào chuỗi giá trị của các dự án này, có thể nội địa hóa những công đoạn nào và cần chuẩn bị những gì để từng bước làm chủ công nghệ”, bà Hải đặt vấn đề.

Tương tự, với điện hạt nhân, bà cho rằng “yêu cầu đặt ra còn cao hơn”, đó là tiêu chuẩn nghiêm ngặt về vật liệu, thép đặc chủng, hợp kim chịu nhiệt, vật liệu chống bức xạ… Song nhìn từ kinh nghiệm quốc tế, bà khẳng định chương trình phát triển hạt nhân thường tạo ra động lực phát triển mạnh cho các ngành luyện kim, cơ khí chính xác.

Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường nhấn mạnh yêu cầu nội dung Việt Nam cần có chiến lược đầu tư dài hạn là nâng cao năng lực làm chủ vật liệu, thiết bị công nghệ cao, vật liệu bán dẫn thế hệ mới, vật liệu đóng gói chip, thiết bị sản xuất vật liệu bán dẫn…

Nhận định cạnh tranh công nghiệp toàn cầu ngày càng gay gắt, bà Hải cho biết các vật liệu phục vụ cho AI, robot, năng lượng mới, quốc phòng an ninh, hàng không vũ trụ, công nghệ lượng tử, công nghệ số ngày càng đóng vai trò quyết định với năng lực cạnh tranh quốc gia.

Bà đồng thời chỉ ra một số điểm nghẽn lớn, đó là thiếu chiến lược quốc gia tổng thể về công nghiệp vật liệu; hệ thống thể chế chính sách còn phân tán, thiếu đồng bộ; thiếu các doanh nghiệp dẫn dắt; nguồn nhân lực chất lượng cao chưa đáp ứng mong muốn, thiếu chế độ đãi ngộ thu hút nhân tài.

Tin Gốc: Dân Trí