Bà Thạch Thị Út là người dân tộc Khmer, quê gốc ở Trà Vinh. Bà chỉ nhớ mình năm nay khoảng 56 tuổi. Từ nhỏ, bà đã theo cha mẹ rời quê lên vùng đất Bà Rịa – Vũng Tàu cũ, nay thuộc TP.HCM, để mưu sinh. Cả gia đình sống cuộc đời làm thuê, ở trọ khắp nơi, nay đây mai đó, không nơi ổn định.
“Ba mẹ tôi làm được gì thì làm nấy để nuôi con. Chúng tôi cứ đi hết nơi này đến nơi khác. Sau này mới về xã Châu Pha sinh sống đến giờ”, bà Út kể.
Cuộc sống nghèo khó, di chuyển liên tục khiến giấy tờ tùy thân của gia đình bà dần thất lạc. Khi cha mẹ mất đi, những đứa con cũng không còn biết bắt đầu từ đâu để tìm lại danh tính pháp lý của mình bởi… không giấy khai sinh, không chứng minh nhân dân, không hộ khẩu.
Dù không có bất kỳ giấy tờ nào, bà Út vẫn lập gia đình, sinh con, rồi có cháu ngoại. Con gái bà nay gần 30 tuổi nhưng cũng chưa từng có giấy khai sinh. Cháu ngoại lớn lên trong cảnh tương tự.
Suốt nhiều năm, gia đình bà sống bằng lao động phổ thông, làm thuê đủ nghề để tồn tại. Họ ít khi dám đi xa, không dám tiếp xúc nhiều với cơ quan hành chính vì mặc cảm không có giấy tờ tùy thân. Những điều tưởng như bình thường với nhiều người như đi làm ở công ty, mua bán tài sản, khám chữa bệnh hay đăng ký kết hôn… với họ lại là điều vô cùng xa vời.
Ngày Công an xã Châu Pha thông báo bà được đến làm căn cước công dân theo chương trình cấp căn cước cho nhân khẩu đặc biệt, bà Út gần như không tin vào tai mình. “Tôi vui quá, cả đêm không ngủ được”, bà xúc động nói.
Niềm vui ấy không chỉ dành cho riêng bà, mà còn cho cả gia đình khi nhiều người thân của bà cũng được hỗ trợ làm giấy khai sinh và căn cước công dân. Sau hàng chục năm sống trong cảnh không giấy tờ, cuối cùng họ cũng có cơ hội được công nhận là một công dân đúng nghĩa.
Ngồi cạnh bà Út là bà Thạch Thị Liên, chị ruột của bà, năm nay đã 74 tuổi. Ở tuổi gần đất xa trời, bà Liên cũng lần đầu tiên được gọi đi làm căn cước công dân.
Bà kể khi còn nhỏ từng có chứng minh nhân dân, nhưng cuộc sống lang bạt cùng gia đình khiến giấy tờ thất lạc hết. Sau khi cha mẹ qua đời, chị em bà sống nương tựa lẫn nhau, đi đâu cũng có nhau nhưng chẳng ai có nổi một giấy tờ tùy thân.
“Không có giấy tờ, cuộc sống khó khăn lắm, kể không hết được. Bao nhiêu quyền lợi của một công dân bình thường mình đều không có”, bà Liên chia sẻ.
Lời nói của người phụ nữ già nua khiến nhiều người lặng đi. Bởi đằng sau câu chuyện ấy là cả một quãng đời dài sống trong thiệt thòi, mặc cảm và bị từ chối nhiều cơ hội chỉ vì không thể chứng minh mình là ai.
Không có giấy tờ tùy thân đồng nghĩa với việc không thể tiếp cận nhiều quyền lợi cơ bản của xã hội. Người không căn cước khó xin việc ổn định, khó vay vốn, khó khám chữa bệnh theo bảo hiểm, không thể đăng ký kết hôn hay làm giấy khai sinh cho con.
Vui hơn trúng số độc đắc
Những thiệt thòi ấy hiện rõ nhất trong câu chuyện của anh Thạch Văn Hậu, cháu của bà Liên và bà Út. Năm nay 44 tuổi, có vợ và con trai đã 20 tuổi, nhưng anh vẫn chưa từng có căn cước công dân.
Anh Hậu kể mình từng nhiều lần xin vào công ty làm việc nhưng đều không thể gắn bó lâu dài vì không có giấy tờ tùy thân. “Tôi nói giấy tờ đang làm, nhưng nói dối hoài đâu có được. Cuối cùng cũng phải nghỉ việc”, anh buồn bã nói.
Không chỉ khó khăn trong công việc, cuộc sống thường ngày của anh cũng đầy những tình huống éo le. Bạn bè trêu chọc vì không có căn cước công dân, thậm chí nghi ngờ anh là người “trốn trại”. Mỗi lần đi xe máy của vợ bị cảnh sát giao thông kiểm tra, anh cũng không thể chứng minh mối quan hệ hôn nhân vì hai người chưa đăng ký kết hôn.
“Tôi và vợ sống với nhau hơn 20 năm mà vẫn chưa có tờ giấy đăng ký kết hôn”, anh nghẹn ngào.
Ngồi cầm tờ giấy khai sinh vừa được cấp trên tay, anh Hậu xúc động nhớ lại ngày mới cưới vợ. Khi cha vợ nói sẽ cho hai vợ chồng đất, ông yêu cầu anh đưa chứng minh nhân dân để làm thủ tục. Nhưng anh không có. “Cha vợ tỏ ra khó chịu, bảo gia đình tôi sao kỳ vậy. Nghe buồn lắm”, anh kể.
Trong ánh mắt người đàn ông ngoài 40 tuổi là sự mặc cảm kéo dài suốt nhiều năm vì thân phận không giấy tờ của mình. Anh nói điều khiến anh đau nhất không phải là nghèo khó, mà là cảm giác không được công nhận. “Một con người mà đến giấy tờ tùy thân cũng không có thì ai chấp nhận mình được”, anh chia sẻ.
Chính vì thế, ngày được thông báo lên làm căn cước công dân, anh Hậu vui mừng đến bật khóc. Vợ anh, chị Nguyễn Thị Hồng, cũng không giấu được xúc động.
“Khi công an xã vào khu trọ báo tin chồng tôi được làm căn cước, tôi muốn khóc luôn. Tôi gọi điện cho chồng, hai vợ chồng cùng khóc”, chị Hồng kể.
Có lẽ với nhiều người, khó hiểu vì sao một tấm thẻ căn cước lại khiến cả gia đình xúc động đến vậy. Nhưng với những người đã sống gần nửa đời người không giấy tờ, đó là niềm hạnh phúc quá lớn. Nó không chỉ là một tấm thẻ nhựa, mà là sự công nhận danh tính, là cánh cửa mở ra những quyền lợi mà họ chưa từng được hưởng.
Ánh mắt anh Hậu đỏ hoe khi nói về dự định sau khi có căn cước công dân. “Tôi vui còn hơn trúng số độc đắc. Có căn cước rồi, tôi với vợ sẽ đi đăng ký kết hôn. Tôi nợ vợ tờ giấy đăng ký kết hôn hơn 20 năm rồi”.
Câu nói giản dị nhưng khiến nhiều người xúc động. Bởi phía sau nó là sự chờ đợi kéo dài hơn hai thập kỷ của một người phụ nữ và là nỗi day dứt âm thầm của một người đàn ông luôn cảm thấy mình chưa thể cho vợ một danh phận đúng nghĩa.
Chương trình hỗ trợ cấp căn cước công dân cho nhân khẩu đặc biệt không chỉ giúp người dân có giấy tờ tùy thân, mà còn trả lại cho họ quyền được sống bình thường như bao công dân khác. Khi có căn cước, họ có thể đăng ký kết hôn, làm giấy khai sinh cho con cháu, xin việc ổn định, tham gia bảo hiểm y tế, thực hiện các giao dịch dân sự và tiếp cận nhiều chính sách an sinh xã hội.
Những giọt nước mắt của bà Út, bà Liên hay anh Hậu trong ngày đi làm căn cước công dân không chỉ là niềm vui cá nhân. Đó còn là niềm hạnh phúc của những con người lần đầu tiên được gọi tên trong hệ thống quản lý dân cư, lần đầu tiên cảm nhận đầy đủ giá trị của hai chữ “công dân”.
Sau hàng chục năm sống không giấy tờ, cuối cùng họ cũng có thể ngẩng cao đầu nói rằng mình có tên tuổi, có thân phận.
Báo Thanh Niên và EVNHCMC đã liên tục đồng tổ chức 3 mùa thi viết với chủ đề Tiết kiệm điện thành thói quen thu hút được hàng nghìn tác giả trong cả nước tham gia, tương ứng với số lượng ý tưởng tiết kiệm điện trong thực tế cuộc sống được gửi về.
Cuốn sách Tiết kiệm điện thành thói quen được chọn lọc, tập hợp từ những bài viết điển hình, xuất sắc nhất, mang tính lan tỏa để giới thiệu đến bạn đọc và được cộng đồng đón nhận, đánh giá cao. Khách hàng của ngành điện lực có thể xem quyển sách là "cẩm nang" để thực hành tiết kiệm điện một cách hiệu quả.
Chưa có thống kê số liệu cụ thể tổng sản lượng điện được tiết kiệm qua 3 lần do Báo Thanh Niên, EVNHCMC tổ chức thông qua cuộc thi mà tác giả và người thân đã áp dụng, nhưng tôi nghĩ con số ấy là không hề nhỏ. Thành công lớn hơn bởi kết quả đạt được ngoài sự mong đợi của những đợt truyền thông mạnh mẽ như thế đã thay đổi hành vi của người tiêu dùng sử dụng một loại hàng hóa đặc biệt: điện!
Từ bài học thực tế qua các bài viết Tiết kiệm điện thành thói quen, là người tiêu dùng có trách nhiệm tôi biết ơn, trân trọng sản phẩm từ nhà sản xuất cung cấp. Với mong muốn nâng cao nhận thức của số đông người ở trọ biết tiết kiệm điện vì môi trường xanh. Đồng thời hỗ trợ họ một phần khó khăn về tài chính, vì lợi ích của xóm trọ với 100 người mà tôi đang làm chủ.
Ý tưởng tiết kiệm điện qua nhiều hình thức thực hiện đi đến lắp bộ năng lượng mặt trời để người thuê trọ có hoàn cảnh khó khăn được sử dụng điện miễn phí hoàn toàn từ nguồn năng lượng sạch đã được ra đời. Và xa hơn tôi muốn lan tỏa mô hình sang các nhà trọ khác trong cả nước.
Quê hương tôi ở cù lao Lợi Quan (Đồng Tháp) tách biệt hoàn toàn với đất liền nằm giữa 2 nhánh sông Cửu Long là Cửa Tiểu và Cửa Đại. Vào những năm đầu mới giải phóng, cù lao Lợi Quan còn nghèo, cả vùng đất chưa có điện lưới quốc gia, người dân thắp sáng bằng đèn dầu, thậm chí bằng đèn trái mù u.
Còn nhớ, những lần về quê trễ phà mà màn đêm buông xuống nhanh là không thấy đường, phải vào nhà dân xin lá dừa bó lại làm đuốc. Một tay bế con nhỏ, một tay quơ đuốc lập lòe trên con đường đất hun hút, gồ ghề, trơn trượt sau cơn mưa để mò mẫm về nhà. Cù lao có 12 km bờ biển, có nông trường Phú Đông nổi tiếng, đất rộng người thưa nhưng cơ sở hạ tầng chưa có nên tiềm năng phát triển kinh tế của cù lao vẫn còn nguyên.
Khi Chính phủ ban hành Nghị định thành lập huyện Tân Phú Đông. Kể từ thời điểm này, Nhà nước đầu tư nhiều vào cơ sở hạ tầng. Điện lưới quốc gia được kéo từ đất liền sang phủ kín khắp cù lao, 100% hộ dân đều được sử dụng điện.
Huyện cù lao từ chỗ không có điện sinh hoạt đến được đầu tư dự án sản xuất điện sạch hòa lên lưới điện quốc gia. Điện gió Tân Phú Đông 1: Công suất 100 MW (24 tuabin), dự kiến cung cấp khoảng 307 triệu kWh/năm. Điện gió Tân Phú Đông 2 công suất 50 MW, sản lượng dự kiến trên 161 triệu kWh/năm.
Được những thành tựu trên là sự nỗ lực vượt bậc của ngành điện lực trong suốt 50 năm qua. Để mang nguồn sáng đến cho mỗi hộ gia đình, được sử dụng điện trong sinh hoạt, làm kinh tế đều có sự đóng góp to lớn của từng cá nhân ngành điện. Ngành điện thành phố mang tên Bác và các đồng nghiệp thuộc Tập đoàn Điện lực Việt Nam đã thầm lặng cống hiến nhân lực, trí lực, thậm chí cả tính mạng để phục vụ nhân dân.
Giờ đây, dù đã bước sang tuổi 84 mỗi khi về quê tôi không còn phải sợ cảnh trễ phà nữa bởi ở cù lao này không lo thiếu điện, ban đêm đèn được thắp trên những con đường quê thảm bê tông phẳng lì, thênh thang rộng mở soi sáng đường về. Tôi vui với ngành điện thành phố quá, lại ngồi thơ thẩn một mình: "Xanh xanh bên đồng lá vạn lúa đồng hương bay. Điện sáng soi đêm dài, đường Phú Đông tương lai".
Chiều 14.5, cơ quan chức năng TP.HCM tiếp tục tổ chức phương án đảo chiều làn xe theo giờ cao điểm trên đường Cộng Hòa, trước thời điểm vận hành chính thức vào ngày mai 15.5.
Theo ghi nhận của phóng viên Thanh Niên, từ khoảng 16 giờ ngày 14.5, lượng phương tiện bắt đầu đổ dồn về cửa ngõ sân bay Tân Sơn Nhất tăng cao khiến đường Cộng Hòa xuất hiện ùn ứ cục bộ kéo dài theo hướng từ trung tâm TP.HCM đi đường Trường Chinh.
Dòng xe ô tô nối đuôi ken đặc trên phần đường được ưu tiên thêm làn lưu thông, trong khi hàng ngàn xe máy di chuyển chậm, chen kín các làn đường hai bên.
Tại điểm bắt đầu phân làn đảo chiều, nhiều người đi xe máy tỏ ra lúng túng khi quan sát hướng di chuyển mới của các làn xe. Một số phương tiện giảm tốc đột ngột để nhìn biển báo và nghe lực lượng chức năng hướng dẫn trước khi nhập làn.
Trong suốt giờ cao điểm, Đội CSGT Tân Sơn Nhất thuộc Phòng CSGT Công an TP.HCM liên tục túc trực tại các nút giao để điều tiết, phân luồng phương tiện. CSGT liên tục điều hướng và nhắc người dân đi đúng phần đường nhằm hạn chế xung đột giao thông tại khu vực đảo chiều.
Dù lượng xe rất đông, tình trạng hỗn loạn như ngày đầu phân luồng đảo chiều không còn xuất hiện rõ. Tuy nhiên, nhiều thời điểm dòng xe máy vẫn dồn cục tại các điểm để chuyển làn, đặc biệt khu vực gần cầu vượt Hoàng Hoa Thám, giao lộ Cộng Hòa - Ấp Bắc.
Theo quan sát, trên đường Cộng Hòa hướng từ đường C12 về đường Út Tịch thông thoáng hơn đáng kể so với chiều ngược lại. Đây cũng là lý do cơ quan chức năng tổ chức điều chỉnh linh hoạt số làn theo từng khung giờ nhằm tăng khả năng giải tỏa phương tiện ở hướng có mật độ xe cao hơn.
Dịp nghỉ lễ Giỗ tổ Hùng Vương, 30.4 và 1.5 thời tiết ở khu vực Nam bộ, trong đó có Tây Ninh vào ban ngày nắng nóng gay gắt. Đang trong mùa khô hạn, nhiệt độ cao, độ ẩm không khí thấp nên nguy cơ xảy ra cháy rừng rất cao.
Theo Ban quản lý khu du lịch quốc gia núi Bà Đen, vào cao điểm mùa khô hằng năm thường xảy ra tình trạng cháy rừng do khách du lịch hút thuốc trong cabin cáp treo rồi vứt tàn thuốc xuống dưới. Ngoài ra, một số nhóm khách phượt, leo núi sử dụng lửa để đun nấu thức ăn, đốt lửa cắm trại trong rừng...
Để chủ động ứng phó với thời tiết cực đoan, thực hiện tốt công tác quản lý, bảo vệ rừng và phòng cháy, chữa cháy, hạn chế đến mức thấp nhất thiệt hại do cháy rừng và đảm bảo an toàn cho du khách, Ban Quản lý khu du lịch quốc gia núi Bà Đen khuyến cáo:
Trong trường hợp lạc đường, gặp sự cố bất ngờ, du khách cần gọi đường dây nóng của ban quản lý, để được ứng cứu kịp thời 24/24.
Ngoài ra, khi leo núi Bà Đen hay đi dã ngoại, du khách phải chuẩn bị đầy đủ các vật dụng thiết yếu như: trang phục, giày leo núi, thiết bị di động đã sạc pin, đủ nước uống, thức ăn nhẹ và thuốc chống côn trùng… Khách phải luôn đi theo nhóm từ 2 thành viên trở lên để hỗ trợ lẫn nhau trong trường hợp gặp sự cố.
Mọi hành vi không chấp hành quy định, không chỉ gây ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn của du khách mà còn gây khó khăn cho lực lượng cứu hộ, cứu nạn và phòng cháy chữa cháy và có thể bị xử lý theo quy định của pháp luật.
Hiện tại, khu du lịch có hệ thống cáp treo hiện đại đưa khách lên đỉnh núi. Với những ai muốn rèn luyện sức khỏe ở mức độ nhẹ nhàng, có thể trải nghiệm tuyến đường bộ truyền thống từ chân núi lên Điện Bà, thời gian di chuyển trung bình chỉ từ 30 - 45 phút.
