Tháng 6, Lò 3, Đắk Lắk, là một trong 5 đại diện Việt Nam được Cục Du lịch quốc gia lựa chọn tham gia đề cử giải thưởng “Làng du lịch tốt nhất thế giới” của Tổ chức Du lịch Thế giới (UN Tourism).
Giải thưởng của Tổ chức Du lịch Liên Hợp Quốc nhằm tôn vinh các điểm đến nông thôn tiêu biểu trên thế giới có khả năng bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa, thiên nhiên, đồng thời thúc đẩy phát triển du lịch bền vững. Dự kiến, kết quả giải thưởng “Làng Du lịch tốt nhất” năm 2026 được Tổ chức Du lịch Liên Hợp Quốc công bố trong quý IV.
Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Đắk Lắk, Làng Lò có khoảng 1.500 hộ dân, gồm ba khu dân cư Lò 1, Lò 2 và Lò 3, nằm dọc bờ biển phía nam của tỉnh. Nơi đây lưu giữ hàng trăm ngôi nhà mái ngói đỏ, nghề đánh bắt và các lễ hội truyền thống. Lò 3, khu vực được lựa chọn xây dựng hồ sơ đề cử, lưu giữ nhiều ngôi nhà cổ và cũng tập trung nhiều cơ sở lưu trú và dịch vụ phục vụ du khách.
Hoạt động du lịch tại làng Lò hình thành từ trước năm 2021 khi du khách tìm đến trải nghiệm không gian làng chài và cảnh quan ven biển. Cuối năm 2023, địa phương thông qua đề án phát triển du lịch cộng đồng khu vực ven biển phường Hòa Hiệp, làm cơ sở quản lý điểm đến theo hướng bền vững.
Đến nay, làng Lò có 72 cơ sở lưu trú với 459 phòng đang vận hành. So với giai đoạn năm 2024 khi các mô hình đón khách còn ở quy mô nhỏ lẻ, số lượng homestay hiện tăng trưởng rõ rệt.
Dịch vụ lưu trú công khai giá tại chỗ và trên các nền tảng trực tuyến. Giá niêm yết phổ biến gồm 550.000 đồng cho phòng đơn mỗi đêm, 800.000 đồng cho phòng đôi và thuê nguyên căn từ 1,5 đến 3,5 triệu đồng mỗi đêm tùy quy mô, thời điểm. Các dịch vụ phụ trợ như quán cà phê, quán ăn ven biển, cho thuê xe, tour đi các điểm lân cận tại Phú Yên cũng phát triển đồng thời.
Anh Lưu Phước (29 tuổi), sinh sống tại làng Lò 3, cho biết người dân địa phương bắt đầu tham gia làm du lịch khi làng xuất hiện một số nhà đầu tư từ Hà Nội về mua đất, xây dựng điểm lưu trú 5-6 năm trước.
Làn sóng du lịch thu hút một bộ phận lao động trẻ trở về quê hương lập nghiệp. Nhiều người cải tạo nhà cổ của gia đình thành homestay, mở quán cà phê, cung cấp dịch vụ thuê xe, dẫn tour lặn biển, trekking và từng bước thành lập doanh nghiệp du lịch. Đối với các hộ ngư dân không trực tiếp kinh doanh lưu trú, họ mở thêm các quầy bán đồ ăn, thức uống phục vụ du khách vào thời gian rảnh sau các chuyến biển. Cộng đồng địa phương vẫn duy trì nếp sinh hoạt truyền thống. Lễ hội Cầu Ngư và Nghinh Ông diễn ra hằng năm là sự kiện cộng đồng lớn của làng, thu hút du khách tham gia.
Quá trình chuyển đổi từ làng chài thuần nông sang điểm đến du lịch đang làm thay đổi diện mạo hạ tầng tại làng Lò. Theo khảo sát, Tại Lò 1 và Lò 2, nhiều công trình nhà ngói đỏ cũ đã bị phá bỏ để xây mới. Lò 3 hiện là khu vực còn giữ được mật độ nhà ngói đỏ cao nhất.
Một số dãy nhà cũ bỏ hoang ven biển Lò 3 nằm trong khu vực quy hoạch hành lang bờ biển. Sau khi nhận tiền đền bù, nhiều hộ dân chuyển vào phía trong xây dựng nhà kiên cố, tập trung đông dọc đường Hùng Vương. Theo người dân địa phương, mỗi hộ gia đình thường sở hữu quỹ đất từ 5 đến 6 lô nên chọn giải pháp bán bớt các lô đất mặt biển để lấy vốn xây nhà mới và đầu tư sản xuất.
Việc các nhà đầu tư bên ngoài đổ về cũng làm dấy lên những băn khoăn về nguy cơ phá vỡ cảnh quan và mai một bản sắc làng chài. Một số ý kiến lo ngại người dân địa phương có thể bị gạt khỏi vai trò làm chủ điểm đến, dần thành “người làm thuê” tại quê nhà.
Nhiều nhà đầu tư bên ngoài khẳng định sự xuất hiện của họ không thay thế vai trò của cộng đồng bản địa, chỉ bổ sung nguồn lực bảo tồn kiến trúc, nâng cao chất lượng dịch vụ, thu hút tệp du khách mới.
Anh Tùng Lê, kiến trúc sư sáng lập chuỗi cơ sở lưu trú tại làng Lò từ năm 2019, cho biết nhóm đầu tư của mình chọn mô hình cải tạo dựa trên hiện trạng sẵn có thay vì dỡ bỏ nhà cũ để xây dựng công trình cao tầng. Trên diện tích đất 1.000 m2, đơn vị xây dựng khoảng 30-40% diện tích, phần còn lại dành cho cây xanh, sân vườn và không gian mở. Cộng đồng những người nơi khác đến làm du lịch cũng thống nhất xây dựng tối đa hai tầng, khoảng 75% mái lợp ngói để hài hòa với cảnh quan.
Đại diện Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Đắk Lắk cho biết định hướng của tỉnh là phát triển làng Lò theo mô hình du lịch cộng đồng, xác định người dân địa phương là chủ thể thụ hưởng lợi ích. Nguồn lực từ các doanh nghiệp và nhà đầu tư bên ngoài đóng vai trò bổ sung vốn, kinh nghiệm quản lý và năng lực quảng bá, không thay thế vai trò của cộng đồng.
Địa phương đánh giá sự xuất hiện của các cơ sở du lịch chuyên nghiệp giúp tăng lượng khách và nhận diện thương hiệu, tạo cú hích cho hệ sinh thái dịch vụ. Hiện, khoảng 200 trong số 1.500 hộ dân tại làng Lò tham gia kinh doanh lưu trú, kéo theo chuỗi dịch vụ phụ trợ do người địa phương làm chủ.
Chính quyền hoan nghênh nguồn lực bên ngoài nhưng khẳng định quản lý chặt chẽ để bảo tồn kiến trúc ngói đỏ truyền thống, đảm bảo người dân tăng thu nhập và vẫn giữ vai trò chủ thể văn hóa. Địa phương đang rà soát để lập Đồ án quy hoạch chi tiết 1/500 (bản thiết kế không gian cụ thể quy định rõ mật độ xây dựng, chiều cao và quy chuẩn kiến trúc), nhằm tổ chức không gian phát triển bài bản, tránh tình trạng xây dựng tự phát ảnh hưởng đến mỹ quan chung.
Để đáp ứng tiêu chí của UN Tourism về việc cộng đồng bản địa phải vừa bảo tồn di sản vừa trực tiếp thụ hưởng lợi ích kinh tế, mô hình tại Lô Lô Chải (Lũng Cú, Hà Giang) gợi mở hai bài học thực tế.
Về bảo tồn cảnh quan, làng áp dụng Hương ước như một bộ quy tắc chung để giữ gìn không gian cổ kính trước làn sóng đầu tư. Các quy định tập trung vào việc khống chế chiều cao nhà không quá 10 m, hướng dẫn sửa chữa phù hợp kiến trúc truyền thống và giữ gìn vệ sinh môi trường.
Sự phát triển du lịch giúp người dân bản địa chuyển đổi từ nông nghiệp thuần túy sang làm dịch vụ và cải thiện thu nhập rõ rệt. Dìu Thị Hương, 24 tuổi, sau khi tốt nghiệp Đại học Bách khoa đã trở về quê nhà làm du lịch, quản lý quán cà phê Cực Bắc. Gia đình Hương được một vị khách Nhật hỗ trợ mở quán, dạy cách pha chế, vận hành homestay và bảo tồn nhà trình tường cổ.
“Kinh tế gia đình thay đổi hoàn toàn, thu nhập cả nhà 6 người có thể đạt cả trăm triệu đồng mỗi tháng”, Hương chia sẻ.
Theo các chuyên gia du lịch, Làng Lò được đề cử giải thưởng “Làng du lịch tốt nhất thế giới” là cơ hội nhưng cũng đặt ra yêu cầu phải sớm có cơ chế quản lý để bảo tồn cảnh quan và bản sắc.
Ông Nguyễn Trần Hoàng Phương, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Du lịch Xã hội, cho rằng địa phương cần ban hành quy hoạch và quy chế quản lý kiến trúc, kiểm soát chiều cao, mật độ xây dựng, đồng thời bảo vệ hệ sinh thái ven biển, xử lý rác thải, nước thải để giữ cảnh quan làng chài.
Các lễ hội như Cầu Ngư, Nghinh Ông, nghề đánh bắt hải sản cần được bảo tồn, ngoài ra phải xây dựng không gian giới thiệu lịch sử làng để người dân, du khách hiểu, trân trọng. Người dân phải giữ vai trò trung tâm trong mô hình du lịch cộng đồng, trực tiếp tham gia cung cấp dịch vụ và hưởng lợi từ du lịch.
Ông gợi ý địa phương nâng cao vai trò của hợp tác xã du lịch cộng đồng, qua đó điều phối hoạt động, phân chia lợi ích công bằng, đào tạo ngoại ngữ, kỹ năng phục vụ và chuyển đổi số cho người dân. Mỗi hộ nên phát triển một sản phẩm đặc trưng thay vì cạnh tranh giống nhau, kết hợp xây dựng các trải nghiệm như theo ngư dân ra khơi, chế biến hải sản, chèo SUP, kayak.
“Khi người dân được hưởng lợi trực tiếp từ du lịch, họ sẽ trở thành lực lượng tích cực nhất trong việc gìn giữ tài nguyên và bản sắc của địa phương”, ông Phương nói.
Chiều 14-7, bà Thái Thị Lệ Hằng - Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Khánh Hòa - cho biết ban tổ chức Festival Biển Khánh Hòa 2026 đang tiến hành đổi vé xem lễ khai mạc sự kiện này cho khán giả đăng ký thành công qua website https://festivalbienkhanhhoa.giaphamjsc.com.
Theo bà Hằng, ngành du lịch Khánh Hòa không tổ chức bán vé tham dự Festival Biển. Các hoạt động của sự kiện đều mở cửa chào đón du khách và người dân.
Trong khi đó, việc sở hữu những tấm vé đăng ký ở website nêu trên sẽ giúp khán giả được vào xem chương trình trong các khu fanzone được bố trí ở gần khu vực sân khấu.
Theo ban tổ chức, hiện số lượng vé dành cho khán giả tham gia vào lễ hội Carnival - Diễu hành xe hoa, lễ bế mạc Festival Biển Khánh Hòa vẫn còn nhiều.
Vì vậy, người dân và du khách quan tâm hãy truy cập vào cổng website nêu trên và thực hiện các bước đăng ký để sở hữu ngay cho mình những tấm vé tham gia vào các sự kiện.
Sau khi đăng ký, hệ thống sẽ cấp cho khán giả một mã xác nhận trong đó có thông tin thời gian, địa điểm đổi vé; hướng dẫn check-in và các quy định khi tham dự chương trình. Khán giả chụp màn hình hoặc lưu lại mã xác nhận để đến đúng thời gian, địa điểm đổi vé theo thông báo.
Thời gian đổi vé đêm Carnival từ 14h đến 18h ngày 15-7, thời gian đổi vé đêm bế mạc từ 14h đến 18h ngày 16-7. Địa điểm đổi vé cho cả 2 đêm là tại tòa nhà số 46 Trần Phú (phường Nha Trang).
Ban tổ chức lưu ý khi đổi vé, khán giả cần chuẩn bị mã xác nhận; căn cước công dân hoặc VNeID hoặc giấy tờ tùy thân hợp lệ để đối chiếu thông tin.
Sáng đầu tuần, quán cà phê nhỏ "Nghệ cà phê" ở số 17 Nguyễn Trung Trực (P.Bến Thành, TP.HCM) tấp nập khách trong và ngoài nước. Anh Bùi Thế Hướng (33 tuổi), chủ quán, cho biết lượng khách nước ngoài tại quán chiếm tỷ lệ lớn. Điều này cũng dễ hiểu vì quán nằm ở khu vực trung tâm, nơi đông khách nước ngoài qua lại tham quan. Nhưng một lý do không thể không nhắc tới là chủ quán cà phê giao tiếp bằng tiếng Anh lưu loát, lại rất chịu khó nói chuyện. Gặp ai cũng chào hỏi, cười nói vui vẻ nên cứ 10 khách đi qua thì 9 khách ngồi lại uống cà phê, ăn xôi gà trứng non ở tiệm "Number One" 3 đời kế bên. "Hai quán tương trợ lẫn nhau, khách gọi món xong ngồi bên nào cũng được, nên cả tuyến đường nhộn nhịp khách ngoại thưởng thức ẩm thực, đi dạo đông vui cả buổi sáng", anh Hướng chia sẻ.
Theo anh Hướng, trung bình quán đón khoảng 100 khách/ngày, ngày nào đông thì có thể lên tới 200 - 300 khách, trong khi diện tích chỉ khoảng 15 m2, kê được 2 - 3 chiếc bàn gỗ sát cửa. Từ tết đến nay, khách quốc tế đến với TP.HCM ngày càng đông. Vì vậy ngày nào anh Hướng cũng ra quán bán hàng cùng nhân viên từ suốt 6 giờ tới 22 giờ.
Quán đông khách nước ngoài, chủ quán cũng "thuộc lòng" một số sở thích của khách. Ví dụ khách Úc thường thích cà phê nóng như latte hoặc cappuccino. Trong khi đó, khách Hàn Quốc lại rất thích americano và các loại nước ép trái cây, đặc biệt sinh tố xoài. "Khách đi ngang quán, tôi chỉ cần gọi mời đơn giản như "mango, mango" là họ dừng lại. Bởi vậy, menu cứ dần được hoàn thiện theo sở thích và thói quen của khách quốc tế, dựa trên nền tảng là cà phê ngon, chất lượng được quán đặt rang xay riêng trực tiếp từ xưởng quen", anh Hướng tiết lộ.
Dạo quanh khu vực trung tâm TP.HCM thời điểm này cũng thấy khách du lịch quốc tế nhộn nhịp đi lại, ăn uống, thưởng thức ẩm thực địa phương. Điều này được phản ánh trong số liệu công bố của Cục Thống kê mới đây. Theo đó, lượng khách quốc tế đến VN trong tháng 3 đạt gần 2,1 triệu lượt, tăng 1,3% so với cùng kỳ năm trước. Tính chung quý 1, tổng lượng khách quốc tế ước đạt 6,76 triệu lượt, tăng hơn 12% so với cùng kỳ năm 2025 và là mức cao nhất của quý 1 từ trước đến nay. Đáng chú ý, đây cũng là lần đầu tiên ngành du lịch VN thiết lập kỷ lục mới khi duy trì 3 tháng liên tiếp đón trên 2 triệu lượt khách quốc tế/tháng.
Theo Cục Du lịch quốc gia VN, kết quả này phản ánh sức hấp dẫn, khả năng chống chịu và vị thế ngày càng vững chắc của du lịch VN trong bối cảnh môi trường toàn cầu còn nhiều bất định.
Thạc sĩ Tăng Thông Nhân, Phó trưởng khoa Quản trị du lịch - nhà hàng - khách sạn, Trường ĐH Công nghệ TP.HCM (HUTECH), nhận định việc VN duy trì lượng khách quốc tế trên 2 triệu lượt/tháng trong 3 tháng liên tiếp là tín hiệu rất tích cực, đặc biệt trong bối cảnh thế giới có nhiều biến động. "Quý 1 vốn là giai đoạn cao điểm của du lịch VN do trùng với mùa lễ hội, tết và thời tiết thuận lợi ở nhiều điểm đến. Bên cạnh đó, tác động của biến động địa chính trị và giá xăng dầu thực tế chỉ rõ rệt từ nửa cuối tháng 3 nên trong khoảng 2,5 tháng đầu năm, chi phí và tâm lý thị trường vẫn tương đối ổn định", ông Nhân phân tích.
Bước sang quý 2, ông Nhân cho rằng ngành du lịch sẽ đối mặt nhiều thách thức hơn khi tác động của giá nhiên liệu bắt đầu rõ rệt. Giá vé máy bay tăng từ 10 - 25%, thậm chí có tuyến tăng tới 40%, sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến nhu cầu đi lại, đặc biệt với các thị trường nhạy cảm về giá.
Để giữ đà tăng này, thạc sĩ Tăng Thông Nhân đề xuất cần đẩy mạnh quảng bá các sản phẩm du lịch cao cấp, hướng đến nhóm khách có khả năng chi tiêu cao vì đây là nhóm ít bị ảnh hưởng bởi biến động giá vé và có thể giúp tối ưu hóa doanh thu. Đồng thời, nên tận dụng cơ hội từ các dòng khách đang dịch chuyển do biến động địa chính trị, đặc biệt là nhóm khách từ khu vực Trung Đông vốn có mức chi tiêu cao và đang tìm kiếm điểm đến thay thế. Bên cạnh đó, cần tiếp tục duy trì đà tăng của các thị trường mới nổi như Nga và Ấn Độ thông qua việc mở rộng đường bay, chính sách visa và sản phẩm phù hợp. "Cuối cùng, với các thị trường truyền thống như Trung Quốc và Hàn Quốc thì cần có chiến lược riêng để giữ chân và thu hút khách quay trở lại, bởi đây vẫn là nhóm khách có ý nghĩa quan trọng về quy mô và tính ổn định", ông Nhân chia sẻ.
Còn theo TS Dương Đức Minh, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế và du lịch, để nhìn đúng bài toán hiện tại, cần đặt du lịch VN trong một tiến trình phát triển dài hạn. "Từ giai đoạn 1950 - 2000, thế giới tập trung vào chuỗi cung ứng; từ 2000 - 2010 là chuỗi giá trị; và từ sau 2019 đến nay là giai đoạn tối ưu hóa, tức là làm sao tối ưu toàn bộ hành trình tiêu dùng của du khách", ông Minh nói.
Ở giai đoạn này, yếu tố quyết định, theo ông Dương Đức Minh, không chỉ là có sản phẩm mà là tối ưu trải nghiệm và khả năng chi tiêu ở "điểm cuối", tức khâu mua sắm và mang sản phẩm về nước. Một trong những điểm nghẽn của du lịch VN là chưa tối ưu được khâu này. Nhiều sản phẩm lưu niệm, đặc sản còn cồng kềnh, chi phí vận chuyển cao, khiến du khách e ngại mua sắm. Trong khi đó, các quốc gia như Thái Lan đã làm rất tốt việc đóng gói sản phẩm gọn nhẹ, tối ưu chi phí vận chuyển, từ đó kích thích nhu cầu mua sắm và lan tỏa hình ảnh quốc gia thông qua quà tặng. "Du khách không chỉ mua cho bản thân mà còn mang về làm quà, qua đó trở thành một kênh marketing tự nhiên cho điểm đến. Nếu tối ưu tốt khâu này, giá trị mang lại sẽ rất lớn", ông Minh nói.
Một số địa phương tại VN đã có tín hiệu tích cực. Đơn cử như Quảng Ninh, địa phương đang triển khai khá đồng bộ các giải pháp từ hạ tầng giao thông đến kích cầu tiêu dùng ngay từ sân bay Vân Đồn, với các gói ưu đãi và dịch vụ đi kèm cho du khách. "Muốn giữ đà tăng trưởng và nâng cao hiệu quả, du lịch VN cần nâng cấp trải nghiệm và kích thích chi tiêu một cách bền vững", TS Dương Đức Minh nhấn mạnh.
Cách Hà Nội hơn hai giờ di chuyển qua cao tốc, Hạ Long là lựa chọn hàng đầu cho những chuyến đi đổi gió ngắn ngày. Điểm thú vị khi đến đây là du khách có thể trải nghiệm hai không gian đa dạng cách nhau cây cầu Bãi Cháy.
Nếu Bãi Cháy đại diện cho sự hiện đại với hệ thống resort, bãi tắm và khu vui chơi, Hòn Gai lại níu chân du khách bởi những góc phố ẩm thực lâu đời, các công trình tâm linh và nhịp sống đời thường của người dân biển.
Hai khu vực cách nhau khoảng 5-7 km, tương đương 10-15 phút di chuyển bằng ôtô. Du khách dễ dàng kết hợp tham quan, ăn uống và nghỉ dưỡng trong cùng một hành trình bằng xe cá nhân, taxi hoặc xe điện.
Nguyễn Thanh Tuấn, hướng dẫn viên tại Hạ Long, gợi ý lịch trình khám phá Hòn Gai - Bãi Cháy trong 48 giờ.
Ngày 1
Buổi sáng
Ăn sáng với món bún cù kỳ khu Cái Dăm, Bãi Cháy. Cù kỳ, loài hải sản "họ hàng" với cua với phần càng chắc thịt và gạch thơm ngậy, là đặc sản không thể bỏ qua. Nước dùng được chế biến từ thân cù kỳ xay nhuyễn, tạo vị đậm đà.
Buổi trưa và chiều
Du khách ăn tại nhà hàng Yulong Mansion với các món dimsum thủ công và hải sản được bếp trưởng gốc Quảng Đông chế biến. Sau khi nghỉ ngơi, bạn di chuyển sang Hòn Gai để thăm chùa Long Tiên và đền Đức Ông Trần Quốc Nghiễn. Tọa lạc dưới chân núi Bài Thơ, đây là điểm đến tâm linh mang dấu ấn lịch sử của vùng đất mỏ.
Buổi tối
Du khách có hai lựa chọn: Thưởng thức cocktail tại Sky bar ở tầng 10 nhà hàng Roku, ngắm toàn cảnh vịnh từ trên cao; hoặc trải nghiệm hải trình 4 tiếng trên du thuyền (giá vé 950.000 đồng mỗi người) để ngắm nhìn vịnh Hạ Long trong đêm và thưởng thức buffet.
Đêm muộn tại Hòn Gai, khách ghé quán ốc Gật Gù đối diện Bảo tàng Quảng Ninh để thưởng thức các loại ốc sư tử, ốc mặt trăng nướng mắm. Quán mở cửa đến 1h hôm sau.
Ngày 2
Buổi sáng
Ăn sáng tại quán bánh cuốn chả mực Gốc Bàng. Quán nằm trong ngõ 1 phố Nhà Hát, phường Bạch Đằng, thuộc khu Hòn Gai, mở được hơn 40 năm. Bánh cuốn tráng nóng tại chỗ, gồm nhân tôm thịt mộc nhĩ, có thêm bánh chay nếu khách yêu cầu. Điểm khác biệt của quán là chả mực giã tay, không bị mềm hay nhuyễn như các loại mực xay.
Sau khi ăn sáng, du khách có thể ghé chợ Cái Dăm. Ngôi chợ tập trung nhiều tiểu thương bán các loại hải sản tươi sống và đồ khô như mực khô, sá sùng, chả mực đóng gói để du khách mua về làm quà.
Buổi trưa
Khách di chuyển sang bờ Hòn Gai để dùng bữa trưa. Nhà hàng gia đình Hồng Hạnh phục vụ thực đơn đa dạng các loại hải sản tươi sống với mức giá từ 500.000 đồng mỗi người. Du khách nên đặt bàn trước một ngày vì quán thường xuyên kín bàn.
