Trong bữa cơm ra mắt nhà chồng tương lai tại Hà Nội năm 2023, Tiểu Quyên, 26 tuổi, quê Đà Lạt, Lâm Đồng được mẹ người yêu giục “ăn vã đi con”. Thấy thái độ mọi người niềm nở, cô cử nhân Ngôn ngữ học biết mình không bị trách mắng nhưng vẫn không hiểu ý nghĩa cụm từ này, thậm chí còn ngỡ là “ăn tát” (ăn vả). Khi về phòng, bạn trai giải thích “ăn vã” là ăn thức ăn trực tiếp, không kèm với cơm. “Lúc nghe anh giải thích xong kể lại cho cả nhà, ai cũng cười”, Quyên nhớ lại.
Đó là cú sốc văn hóa đầu tiên của cô gái miền Nam làm dâu gia đình Hà Nội. Hôm sau được bạn trai rủ đi ăn nem, Quyên tưởng là nem nướng Đà Lạt hay nem chua nên đồng ý ngay. Đến nơi cô mới biết đó là món nem rán, người miền Nam gọi là chả giò, món mình không thích.
Không chỉ ngôn từ hay món ăn, âm lượng lời nói khi giao tiếp cũng từng khiến cô gái Đà Lạt bối rối. Thời gian đầu, cô nhiều lần giận dỗi vì nghĩ chồng vô cớ quát mắng. Chồng cô, anh Tuấn Anh, 28 tuổi, cho biết anh chỉ nói chuyện bình thường. Sống chung một thời gian, Quyên nhận ra không phải chồng gắt gỏng, mà do thói quen nói to, phát âm nhấn nhá đặc trưng của người miền Bắc.
Dù cùng sống trên dải đất hình chữ S, mỗi vùng miền lại có đặc trưng ngôn ngữ, ẩm thực và nếp sống riêng. Sự khác biệt này tạo nên những tình huống “dở khóc dở cười”, đòi hỏi các cặp vợ chồng Nam – Bắc phải thích nghi.
Nghiên cứu “Giá trị gia đình có sự biến thiên theo các vùng kinh tế xã hội” năm 2021 của Bộ Văn hóa, thể thao du lịch đã phác họa nên bức tranh đa dạng trong các giá trị gia đình của mỗi vùng miền.
Theo đó, gia đình ở Đồng bằng sông Hồng chịu ảnh hưởng đậm nét của Nho giáo, luôn coi trọng gia phong, sự gắn kết dòng họ, giá trị của con cái trong việc duy trì hôn nhân và lưu giữ nhiều lễ nghi truyền thống.
Tại khu vực Tây Nguyên, cộng đồng coi trọng hôn nhân với người cùng địa phương hoặc cùng dân tộc, đồng thời đánh giá cao vai trò của con cái và sự gắn kết cộng đồng.
Trái lại, Đông Nam Bộ lại là khu vực cởi mở nhất với các giá trị gia đình hiện đại, ủng hộ bình đẳng giới, đề cao sự chia sẻ trong hôn nhân và dễ dàng chấp nhận sự đa dạng của các mô hình gia đình hơn các vùng khác.
Sinh ra ở Tây Nguyên, gia đình Quyên chịu ảnh hưởng sâu sắc của nếp nghĩ bao đời. Cha mẹ chỉ muốn con kết hôn với người trong vùng. Khi biết Quyên yêu một chàng trai Hà Nội, bố cô đã quyết liệt phản đối vì sợ sự bất đồng văn hóa và định kiến “trai Bắc gia trưởng” sẽ làm con gái khổ.
Bất chấp rào cản, cả hai vẫn nắm tay nhau bước vào hôn nhân.
Đám cưới của họ mang đậm dấu ấn tục lệ hai miền. Phía nhà gái ở Đà Lạt chỉ làm đám hỏi rồi gộp cưới, đón dâu đúng theo số cặp, số chẵn. Trong khi đó, phía nhà trai ở Hà Nội tổ chức đủ ba lễ: dạm ngõ, ăn hỏi và lễ cưới, thuê khách sạn rộn ràng với đoàn người đón dâu đông đúc.
Sự va chạm văn hóa càng rõ nét hơn vào dịp Tết. Ở miền Nam, gia đình Quyên chủ yếu thờ Phật, ngày Tết đi du lịch hoặc chỉ đi chùa vào ngày mùng 1. Nhưng khi ra Hà Nội đón Tết cùng gia đình chồng, nơi cả bên nội lẫn bên ngoại đều là đại gia đình đông anh chị em, cô ngỡ ngàng khi thấy bố mẹ chồng đi chùa từ đêm Giao thừa, mâm cúng gia tiên được chuẩn bị cầu kỳ và việc thắp hương tổ tiên là nghi thức không thể thiếu mỗi khi con cháu đi xa về.
Ban đầu có những bất đồng về khẩu vị khi cô vợ thích ăn ngọt còn chồng quen vị thanh. Nhưng thay vì bắt đối phương phải thay đổi, họ chọn cách học nấu ăn cho nhau. ”Tôi tập làm thịt rang cháy cạnh, rau muống luộc, còn anh tập ăn mâm cơm miền Nam”, Quyên chia sẻ.
Ở chiều ngược lại, anh Hoàng Văn Thiệu, 43 tuổi, gốc Hà Tĩnh, lớn lên ở Đồng Nai, cũng trải qua giai đoạn “lệch sóng” khi kết hôn với chị Trần Thị Yến, quê Lào Cai.
Lần đầu về ra mắt nhà vợ dịp Tết năm 2012, anh Thiệu chưa quen với thời tiết giá rét, sáng dậy không thể đánh răng vì nước quá lạnh. Cả kỳ nghỉ, gia đình vợ quây quần bên bếp lửa thay vì đi du lịch như thói quen của người miền Nam. Ngày đầu sống chung, bữa cơm gia đình luôn có hai bát nước chấm: mắm tỏi ớt ngọt cho chồng và mắm nguyên chất cắt ớt cho vợ.
Chị Yến tự nhận mình là người “gia trưởng”, sống có nguyên tắc, yêu cầu giặt đồ phải giũ thẳng, quét nhà sạch và ra ngoài ăn mặc chỉn chu.
“Vợ nói gì cũng có đầu có đuôi, lý lẽ chặt chẽ. Tôi hay trêu ‘Em mà học luật sư chắc người xung quanh chết hết’. Nhưng nhờ tính vun vén của cô ấy, gia đình tôi mới tích góp và lo chu toàn được cho cả hai bên nội ngoại”, anh Thiệu tâm sự.
Ngược lại, anh chồng miền Nam nói năng vụng về, ăn mặc xuề xòa nên hay bị vợ trách. ”Nhưng anh rất thật thà, nghĩ gì nói đó và hay giúp đỡ người khác”, chị kể.
Sau 12 năm gắn bó và cùng nuôi dạy hai con (9 tuổi và 3 tuổi), va chạm ban đầu dần nhường chỗ cho sự thấu hiểu. Anh Thiệu chủ động chiều theo vợ, tập ăn theo khẩu vị miền Bắc, còn chị Yến cũng dần cởi mở và quen thuộc hơn với các món ăn miền Nam.
Tiến sĩ tâm lý Nguyễn Thị Minh, giảng viên Học viện Chính trị khu vực II (TP HCM) cho biết sự khác biệt vùng miền bắt nguồn từ môi trường sống và văn hóa gia đình. Bà khuyên các cặp đôi trước khi kết hôn cần tìm hiểu về nền tảng gia đình của nhau. “Quan trọng nhất là không được đánh đồng một hành vi hay thói quen với bản chất con người đối phương”, tiến sĩ Minh nói.
Chuyên gia cho biết trở ngại lớn nhất là tâm lý coi văn hóa của mình là chuẩn mực. Để vượt qua, các cặp đôi nên rèn luyện kỹ năng giao tiếp, bày tỏ cảm xúc thay vì chỉ trích, đồng thời bước vào hôn nhân với tâm thế sẵn sàng học hỏi, đặt câu hỏi tìm hiểu vì sao đối phương lại sống như vậy thay vì mặc định họ sai.
Nhìn lại cuộc hôn nhân, Tiểu Quyên nói cô may mắn khi là người thích khám phá nên dễ cởi mở với những điều mới mẻ ở quê chồng. Theo cô, khi nảy sinh vấn đề từ sự khác biệt văn hóa, mỗi người chỉ cần cảm thông cho đối phương.
”Bởi khi có đủ yêu thương, mọi khác biệt văn hóa đều sẽ trở thành gia vị ngọt ngào cho tình yêu”, cô nói.
Vào ngày 13/7/2026, một bé gái 14 tuổi đã thể hiện lòng dũng cảm cứu các em họ của mình khỏi một con rắn hổ mang chúa tại một con suối ở Barangay Batian, Maitum, Sarangani, Philippines.
Theo Philnews, khi bé gái chuẩn bị xuống bơi cùng ba người em họ thì một con rắn hổ mang chúa bất ngờ xuất hiện gần con suối. Con rắn tỏ ra hung dữ và có ý định tấn công bọn trẻ.
Trước tình huống nguy hiểm, không màng đến sự an nguy của bản thân, cô bé lập tức ôm lấy các em họ để che chắn cho các em khỏi bị rắn cắn. Lúc này, con rắn hổ mang bất ngờ cắn vào lưng cô bé. Quyết định dũng cảm của cô bé đã giúp các em họ thoát nạn mà không bị thương.
Mặc dù bị rắn cắn, bé gái vẫn có thể trở về nhà và kể lại cho gia đình chuyện đã xảy ra. Người thân nhanh chóng đưa cô bé đến bệnh viện gần nhất, hy vọng các bác sĩ có thể cứu sống em. Tuy nhiên, thật không may, nọc độc đã lan khắp cơ thể và bé gái đã qua đời trước khi được điều trị.
Sau khi nhận được tin báo, chính quyền địa phương đã thăm hỏi và hỗ trợ gia đình nạn nhân. Người dân địa phương cũng bày tỏ sự thương tiếc và ngưỡng mộ đối với hành động quên mình bảo vệ những người thân yêu của cô bé.
Các nhà chức trách nhắc nhở người dân cần giám sát chặt chẽ trẻ em, đặc biệt khi đến các con sông, suối và những khu vực có thể có rắn ẩn náu. Họ cũng nhấn mạnh rằng bất cứ ai bị rắn cắn nên đến cơ sở y tế gần nhất ngay lập tức.
Cách đây không lâu, bác sĩ chuyên khoa thận Hồng Vĩnh Tường (Trung Quốc) đã chia sẻ ca bệnh của người đàn ông 55 tuổi trên mạng xã hội.
Theo đó, bệnh nhân không hút thuốc, không uống rượu, ăn nhạt, mỗi ngày chạy bộ 5km. Tuy nhiên, kết quả khám sức khỏe định kỳ lại cho thấy chức năng thận của ông suy giảm rõ rệt cùng với đó là tình trạng lão hóa hệ tim mạch.
Cụ thể, chỉ số lọc cầu thận của người đàn ông chỉ đạt 58, tương đương với mức suy thận độ nhẹ đến trung bình. "Tuổi thận" và tình trạng mạch máu của bệnh nhân như một người 80 tuổi.
Thông tin này khiến bệnh nhân bàng hoàng bởi ông tin rằng mình luôn duy trì lối sống lành mạnh. Trước đó, ông thường xuyên cảm thấy mệt mỏi, khát nước nhưng không nghĩ đó là dấu hiệu bệnh tật.
Sau khi tìm hiểu thói quen ăn uống, bác sĩ nhận thấy điểm bất thường nằm ở việc bệnh nhân đặc biệt yêu thích các loại nước chấm. Dù ăn lẩu, gà luộc hay rau luộc, ông đều không thể thiếu một đĩa nước chấm, thường là sa tế trộn với xì dầu sệt.
Theo bác sĩ Hồng, bệnh nhân đã tránh được lượng muối "nhìn thấy" trong quá trình nấu ăn nhưng lại vô tình nạp vào cơ thể một lượng lớn natri, phốt pho, fructose và các chất phụ gia thông qua nước chấm và gia vị chế biến sẵn. Những thành phần này âm thầm gây hại cho mạch máu và thận, tích tụ trong hệ tuần hoàn, lâu ngày làm tổn thương cầu thận và đẩy nhanh quá trình lão hóa mạch máu.
Sau khi được tư vấn, bệnh nhân quyết định loại bỏ hoàn toàn các loại nước chấm khỏi chế độ ăn. Sáu tháng sau, tình trạng mệt mỏi, khát nước giảm rõ rệt, chỉ số chức năng thận cải thiện thêm 10 điểm.
Nhiều nghiên cứu cho thấy, lượng tiêu thụ thực phẩm siêu chế biến như nước sốt cô đặc, gia vị pha sẵn hay bột nêm càng cao thì nguy cơ tử vong càng tăng. Cứ tăng 10% mức tiêu thụ các sản phẩm này, nguy cơ tử vong tăng khoảng 12%.
Mối nguy lớn nhất của nước chấm và gia vị công nghiệp nằm ở hàm lượng phốt pho cao và fructose ẩn. Các nghiên cứu chỉ ra rằng cơ thể con người hấp thu gần như hoàn toàn phốt pho từ thực phẩm chế biến, làm tăng nguy cơ vôi hóa mạch máu và tạo gánh nặng cho thận. Về lâu dài, điều này có thể dẫn đến tổn thương thận và nhiều vấn đề sức khỏe nghiêm trọng khác.
Vì vậy, việc bổ sung thực phẩm phù hợp, hạn chế các chất có hại và duy trì cân bằng dinh dưỡng là giải pháp cần thiết để bảo vệ và hỗ trợ chức năng thận. Dưới đây là các thực phẩm giúp duy trì hoạt động khỏe mạnh của thận và ngăn ngừa tình trạng bệnh tiến triển nặng hơn:
-Cá béo: Bao gồm cá hồi, cá thu, cá ngừ, cá mòi, chứa axit béo omega-3. Loại axit béo này có lợi cho sức khỏe tổng thể, giúp giảm lượng triglyceride trong máu và hỗ trợ kiểm soát huyết áp.
-Súp lơ trắng: Chứa nhiều chất xơ và các dưỡng chất như vitamin C, B6, B9, hỗ trợ khi chức năng lọc của thận suy giảm. Tuy nhiên, do chứa nhiều kali và phốt pho, nên ăn với lượng vừa phải, khoảng 1 - 2 lần/tuần.
-Lòng trắng trứng: Là nguồn protein chất lượng cao, giàu axit amin, phù hợp cho người bệnh thận.
-Bắp cải: Cung cấp nhiều chất xơ, vitamin K, C, B6 và axit folic, hỗ trợ thanh lọc cơ thể.
-Ớt chuông: Giàu lycopene, vitamin C, A, B6, axit folic và chất xơ, là thực phẩm có lợi cho thận và hỗ trợ thanh lọc máu.
-Củ cải trắng: Chứa vitamin C và các hợp chất tự nhiên giúp cải thiện sức khỏe thận, hỗ trợ bảo vệ thận.
Duy trì chế độ ăn uống hợp lý, kết hợp lựa chọn thực phẩm phù hợp và thói quen sinh hoạt lành mạnh sẽ góp phần bảo vệ chức năng thận và cải thiện chất lượng cuộc sống.
Ngày 30 và 31-5, tại Cung Thiếu nhi Hà Nội (cơ sở 2), Tạp chí Sức khỏe trẻ em cùng các đơn vị liên quan tổ chức chương trình "Ngày hội kết nối nhân ái vì trẻ em".
Tại lễ khai mạc, ban tổ chức đã trao tặng nhiều phần quà và 2.000 suất khám mắt miễn phí cho trẻ em khuyết tật, có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn.
Cũng trong lễ khai mạc, TS Trần Doãn Tiến - Tổng biên tập Tạp chí Sức khỏe trẻ em, Trưởng ban tổ chức chương trình - cho biết ngày hội hướng tới không gian vui chơi, trải nghiệm, kết nối và chăm sóc toàn diện cho trẻ em, đồng thời là cầu nối để doanh nghiệp, doanh nhân, nghệ sĩ, y bác sĩ và các nhà hảo tâm cùng chung tay hỗ trợ trẻ em yếu thế.
Theo ông Tiến, một xã hội thực sự văn minh là khi mọi trẻ em đều có cơ hội được yêu thương, học tập, vui chơi và phát triển.
Trẻ em không cần những điều quá lớn lao mà đôi khi chỉ cần một bàn tay nâng đỡ khi gặp khó khăn, một lời động viên khi muốn bỏ cuộc, một suất học bổng để tiếp tục đến trường, một mái nhà an toàn hay đơn giản là cảm giác được yêu thương và quan tâm - ông Tiến nêu.
Còn ông Ngô Sách Thực - Chủ tịch Hội Bảo trợ người khuyết tật Việt Nam - nhấn mạnh đây là hoạt động có sức lan tỏa lớn, góp phần kết nối cộng đồng cùng chăm lo cho trẻ em khuyết tật và trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn.
Ngày hội không chỉ dừng lại ở việc hỗ trợ, chăm sóc hay trao quà mà còn hướng tới mục tiêu đồng hành cùng trẻ em khuyết tật trong quá trình trưởng thành, thông qua các hoạt động hướng nghiệp, đào tạo nghề, phát triển kỹ năng hay tạo cơ hội việc làm phù hợp.
Qua đó trẻ em khuyết tật có nghề nghiệp, có thu nhập, tự tin sống độc lập và khẳng định giá trị của mình trong xã hội.
Trong hai ngày 30 và 31-5, ban tổ chức triển khai nhiều hoạt động như khám, tư vấn sức khỏe miễn phí các chuyên khoa dinh dưỡng, mắt, tai mũi họng, răng hàm mặt và sức khỏe tâm thần.
