Lật thuyền trên sông Ngàn Phố, 4 người tử vong

Giữa những ngày tháng tư lịch sử, khi ký ức về một thời hoa lửa ùa về trong lòng nhiều thế hệ, câu chuyện về thiếu tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Đặng Trần Đức (bí danh Ba Quốc) không chỉ là huyền thoại tình báo, mà còn là bản hùng ca về sự thủy chung và hy sinh thầm lặng.

Suốt 21 năm hoạt động trong lòng địch tại Sài Gòn, tướng Đặng Trần Đức cắt đứt liên hệ với gia đình để sống với thân phận khác, nhưng người vợ lặng lẽ chờ đợi, giữ trọn niềm tin trong những năm tháng chia ly.

Và rồi, khoảnh khắc cả gia đình đoàn tụ trong căn nhà nhỏ ở khu tập thể Kim Liên (Hà Nội) vào trưa 1.5.1975 đã trở thành một dấu mốc không thể nào quên đối với mỗi thành viên trong gia đình, khép lại hơn 2 thập kỷ phải sống trong "bóng tối" và nghi kỵ.

Sau hơn nửa thế kỷ, bà Đặng Chính Giang (78 tuổi, con gái cả của tướng Ba Quốc) vẫn nhớ như in buổi đoàn tụ hôm đó, bà kể rành rọt từng chi tiết như vừa mới xảy ra hôm qua.

Trò chuyện với Thanh Niên, bà Giang cho biết, sau khi nghe tin đất nước thống nhất qua loa phát thanh, sáng 1.5.1975, bà mang tem, phiếu ra chợ Tó (Đông Anh, Hà Nội) xếp hàng mua thịt để làm một bữa nem thật ngon vì nghĩ thế nào em trai mình cũng tranh thủ về nhà.

Vừa từ chợ về tới nhà, bà Giang gặp chú ruột đạp xe sang báo tin cho mẹ rằng "Anh cả (cụ Ba Quốc) đã về!" và đang ở nhà bố đẻ tại khu tập thể Kim Liên. Nghe tin bất ngờ, bà Giang cùng mẹ và 2 con bỏ lại mọi thứ, đi tàu từ Đông Anh về ga Hàng Cỏ, rồi đi bộ vào khu tập thể Kim Liên trong trạng thái hồi hộp.

11 giờ trưa, khi tất cả đến cầu thang tầng 1 khu tập thể thì gặp ông Thành (em trai bà Giang) đã đứng sẵn ở đó. Ông Thành hỏi cụ Thanh: "Mẹ ơi! Mẹ lên mà xem, người ta bảo bố con đấy, không biết có phải không?". Sở dĩ ông Thành cần xác nhận của mẹ bởi khi cụ Ba Quốc vào Nam thì cụ Thanh đang mang thai ông.

Trong ký ức của bà Giang, đây là cuộc gặp rất đặc biệt, tướng Ba Quốc trở về trong bộ quân phục, gương mặt nghiêm nghị, ít lời như vẫn còn mang theo kỷ luật của những năm tháng hoạt động bí mật. Khi gặp bố đẻ mình, thiếu tướng Ba Quốc cất lời: "Con chào thầy!", khiến ông sững người, rơi cả bó đũa đang cầm trên tay xuống nền. Ông nội ôm lấy tướng Ba Quốc rồi phát mạnh vào vai vì quá vui mừng, tưởng con trai mình biệt tích hơn 20 năm đã không còn.

Đặc biệt, bà Giang cũng nhớ như in từng lời nói, hành động của mẹ mình lúc đó. Bà kể, cụ Thanh chỉ bình thản gật đầu nhìn chồng, cụ Ba Quốc cũng ngước lên rồi lại cúi xuống nhìn cốc nước. Sau đó, cụ Thanh nói con gái đưa 2 cháu đến chào ông ngoại.

Bữa cơm đoàn tụ đầu tiên của gia đình bà Giang diễn ra trong sự vội vã. Cụ Ba Quốc kéo con gái ra hành lang, dúi vội ít tiền, bảo đi mua chợ mua đồ về làm cơm đãi họ hàng. Do không quen chợ búa tại Hà Nội, bà Giang phải nhờ người người thân đưa lên tận Cửa Nam để mua gà và rau để làm 2 mâm cơm.

Mâm cơm hôm ấy có thịt gà, có rau, có thêm bánh cuốn của em cụ Ba Quốc mang từ quê lên rất giản dị, ấm áp và thiêng liêng. Hai vợ chồng cụ Ba Quốc ngồi đối diện, không nói với nhau được gì vì họ hàng ai cũng hỏi chuyện cụ Ba Quốc. Phải đến tối, khi mọi người đã vãn, hai cụ mới có một khoảng lặng riêng.

Chưa đầy 2 ngày ở nhà, có người trong đơn vị ra báo tin cụ Ba Quốc phải vào Nam gấp. Cụ nói với vợ vào và sẽ thu xếp công việc ra sớm với gia đình. Tuy nhiên, phải hơn 1 năm sau cụ mới trở lại với con cháu.

Theo bà Giang, để có được bữa cơm đoàn tụ ngày 1.5.1975 ấy, gia đình bà đã phải trải qua 21 năm sống trong "bóng tối" và sự nghi kỵ.

Ngược lại thời gian, bà Giang kể, sau hiệp định Geneva năm 1954, tổ chức yêu cầu cụ Ba Quốc đi theo con đường của địch vào hoạt động tại Sài Gòn.

Để xây dựng một lý lịch hoàn hảo nhằm thâm nhập sâu vào chính quyền Sài Gòn, cụ buộc phải xóa sạch dấu vết cũ và tạo dựng một "vỏ bọc" mới bằng một đám cưới thật với cụ Ngô Thị Xuân (con gái của Trưởng ty cảnh sát Bắc Ninh). Tổ chức đã xin ý kiến cụ Thanh, nếu cụ đồng ý thì mới làm đám cưới đó.

Sau 1 đêm thức trắng suy nghĩ, cụ Thanh nén lòng đồng ý để chồng đi thực hiện trọng trách với Tổ quốc.

Tại Sài Gòn, cụ Ba Quốc lấy tên là Nguyễn Văn Tá, thâm nhập vào tận vào Phủ tổng thống ngụy quyền Sài Gòn. Với tính cách hiền lành, ít nói, cụ được đồng nghiệp gọi là "Tá Bụt".

Trong khi đó, ở miền Bắc, cụ Thanh và hai con phải đối mặt với thực tế nghiệt ngã của một gia đình có người thân "theo giặc". Từ một người con gái Hà Nội yếu đuối, cụ Thanh phải làm đủ nghề từ nhặt chè khô, gánh gạch, gánh cát thuê đến nấu ăn cho công nhân để nuôi con. Năm 1959, để đảm bảo an toàn cho hoạt động của cụ Ba Quốc, tổ chức đưa ba mẹ con lên nông trường chè Vân Lĩnh (Phú Thọ).

Cuộc sống của họ ở nông trường vô cùng cơ cực với đồng lương ít ỏi 35 đồng mỗi tháng và tiêu chuẩn 10 kg gạo. Khoảng thời gian khó khăn nhất là những năm 1965 - 1967, khi đơn vị thông báo cụ Ba Quốc "mất liên lạc" và cắt mọi khoản trợ cấp. Bà Giang khi đó mới 15 tuổi đã phải vừa đi học, vừa đi hái chè thuê, vừa dạy lớp vỡ lòng để kiếm thêm 17 đồng mỗi tháng giúp mẹ.

Nỗi đau không chỉ dừng lại ở cái đói, mà còn là sự kỳ thị của xã hội. Cụ Thanh thường xuyên bị đưa ra họp phụ nữ để chất vấn về việc nuôi con một mình mà không có tin tức chồng. Bà Giang cũng bị phân biệt đối xử, không được ưu tiên mua sách giáo khoa vì lý lịch "có bố vào Nam". Thậm chí, vì quá thiếu thốn, hai mẹ con phải thay nhau mặc chung một chiếc quần lành lặn để đi làm và đi học.

Cụ Ba Quốc, cụ Xuân cùng các cháu tại TP.HCM

Trong khi cụ Thanh chịu đựng tủi nhục ở miền Bắc, thì tại miền Nam, cụ Ngô Thị Xuân, người vợ thứ hai cũng lặng lẽ che chở cho cụ Ba Quốc ngay trong lòng địch. Ban đầu không biết chồng là tình báo, nhưng bằng sự nhạy cảm, cụ Xuân dần nhận ra những bất thường và lặng lẽ gánh vác hậu phương.

Đặc biệt, cụ Xuân đã cùng con trai Đặng Trần Vũ chịu đựng sự tra tấn, hỏi cung khốc liệt suốt 4 tháng khi đường dây của cụ Ba Quốc bị lộ năm 1974 nhưng không hề hé môi, bảo vệ an toàn cho mạng lưới đến ngày thắng lợi.

Sau năm 1975, sự thật về cuộc đời của cụ Ba Quốc được hé mở. Thay vì trách móc, cả hai người phụ nữ đã tìm thấy sự đồng cảm sâu sắc dành cho nhau. Năm 1981, cụ Xuân ra Bắc thăm gia đình cụ Thanh. Cuộc gặp gỡ diễn ra hài hòa như hai chị em ruột thịt, họ cùng nhau tâm sự về những món ăn cụ Ba Quốc yêu thích và những năm tháng gian truân đã qua.

Các con của cụ Thanh gọi cụ Xuân là "mợ", còn con cụ Xuân gọi cụ Thanh là "mẹ cả". Sự bao dung ấy đã kết nối hai gia đình Nam - Bắc thành một khối thống nhất.

Những năm cuối đời, cụ Thanh yếu dần, mắt mờ, cụ Ba Quốc luôn bên cạnh. Ngày cụ Thanh mất, cụ Ba Quốc đã khóc rất nhiều. Năm 2004, cụ Ba Quốc qua đời, cụ Xuân mất năm 2006.

"Sinh thời, bố tôi rất thích ăn đậu phụ luộc, lạc rang và cá trê nướng nên trong mâm cơm ngày giỗ bố bắt buộc phải có", bà Giang nói và cho hay, trong các ngày giỗ chạp của bố mẹ và mợ nếu không vướng công tác bà và anh em cả trong Nam lẫn ngoài Bắc đều cố gắng về đông đủ.

Tin Gốc: Thanh Niên

Chiều 27/5, trao đổi với phóng viên Dân trí, cán bộ Đội Cảnh sát giao thông đường bộ số 2, Phòng Cảnh sát giao thông Công an tỉnh Nghệ An cho biết đơn vị đang xác minh trường hợp người đàn ông điều khiển xe máy có hành vi lạng lách trên tuyến đường N5 (quốc lộ 7C).

Theo clip dài khoảng 20 giây, người đàn ông điều khiển xe máy chưa rõ biển kiểm soát di chuyển với tốc độ khá cao trên quốc lộ 7C, đoạn qua khu vực gần nhà máy may thuộc địa bàn xã Văn Kiều, huyện Nghi Lộc cũ.

Trong quá trình lưu thông, người này liên tục điều khiển xe đánh võng, “biểu diễn” giữa tuyến đường đông phương tiện qua lại.

Có thời điểm người đàn ông điều khiển xe lao sang phần đường ngược chiều, đối đầu trực diện với các phương tiện đang lưu thông theo hướng đối diện, tiềm ẩn nguy cơ xảy ra tai nạn giao thông nghiêm trọng.

Hiện lực lượng Cảnh sát giao thông tiếp tục rà soát, xác minh để xử lý theo quy định.

Tin Gốc: Dân Trí

Theo khoản 1 điều 26 Nghị định 90/2026 của Chính phủ (có hiệu lực từ ngày 15.5), quy định phạt tiền từ 3 - 5 triệu đồng đối với hành vi sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.

Đáng chú ý, khoản 2 điều 26 của nghị định nói trên quy định phạt tiền từ 5 - 10 triệu đồng đối với hành vi chứa chấp người khác sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng tại địa điểm thuộc quyền sở hữu hoặc quản lý của mình. Trừ trường hợp người chứa chấp là ông, bà, cha, mẹ, con, cháu, anh chị em ruột, vợ hoặc chồng của người vi phạm thì không bị xử lý.

Biện pháp khắc phục hậu quả là buộc tiêu hủy thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng đối với hành vi sử dụng.

Vấn đề đặt ra là, như thế nào thì bị xem là "chứa chấp" hành vi sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng?

Trao đổi với phóng viên Báo Thanh Niên, luật sư Đặng Thị Thúy Huyền (Công ty luật TNHH HPL và cộng sự) cho biết hiện chưa có quy định giải thích cụ thể về khái niệm "chứa chấp" trong trường hợp này.

Tuy nhiên, có thể hiểu đây là hành vi của người có địa điểm thuộc quyền chiếm hữu hoặc quản lý của mình, biết rõ người khác đang sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng nhưng vẫn cho phép họ sử dụng tại địa điểm đó.

Trong đó, "địa điểm thuộc quyền chiếm hữu" được hiểu là nơi người đó đang trực tiếp sử dụng, nắm giữ và có quyền quyết định các hoạt động bên trong. Còn "địa điểm thuộc quyền quản lý" là nơi người đó được giao quyền điều hành, giám sát và kiểm soát hành vi diễn ra.

"Điểm cốt lõi để xác định hành vi chứa chấp nằm ở hai yếu tố là người quản lý phải biết hành vi vi phạm và cho phép hoặc để mặc hành vi đó diễn ra trong phạm vi mình có thể kiểm soát", luật sư Thúy Huyền phân tích.

Không chỉ dừng lại ở việc cho thuê hoặc cho mượn địa điểm, trong thực tế, trách nhiệm còn có thể được xem xét trong trường hợp người quản lý bỏ mặc để người sử dụng, hoặc để nhiều người cùng sử dụng thì vẫn có thể bị xem là hành vi chứa chấp.

Tuy nhiên, luật sư Thúy Huyền cho rằng, Nghị định 90/2026 hiện chưa đưa ra tiêu chí cụ thể như số lần vi phạm hay số lượng người vi phạm để mặc nhiên xác định là "chứa chấp". Việc đánh giá sẽ phụ thuộc vào cơ quan có thẩm quyền, dựa trên yếu tố lỗi và khả năng kiểm soát thực tế của chủ thể quản lý.

Theo luật sư Thúy Huyền, không phải mọi trường hợp sử dụng thuốc lá điện tử diễn ra trong phạm vi quản lý đều bị xem là chứa chấp.

Ngoài trường hợp loại trừ trách nhiệm đã được quy định tại khoản 2 điều 26 đối với quan hệ gia đình (ông, bà, cha, mẹ, con, cháu, anh chị em ruột, vợ hoặc chồng), pháp luật còn đặt ra nguyên tắc xử phạt hành chính phải gắn với yếu tố lỗi.

"Những trường hợp người vi phạm sử dụng thuốc lá điện tử một cách lén lút, kín đáo, không có biểu hiện rõ ràng và không bị phát hiện, dù chủ thể quản lý đã có quy định cấm, thì không thể xem là hành vi chứa chấp", luật sư Thúy Huyền nhấn mạnh.

Tương tự, tại các địa điểm như quán ăn, quán cà phê, bệnh viện… nếu người vi phạm cố tình sử dụng thuốc lá điện tử một cách lén lút, né tránh sự kiểm tra, trong khi đơn vị quản lý đã có nội quy cấm rõ ràng, có biển cảnh báo và có biện pháp nhắc nhở khi phát hiện, thì không có cơ sở để xác định hành vi dung túng.

Ngược lại, nếu tình trạng sử dụng thuốc lá điện tử diễn ra một cách phổ biến, kéo dài trong phạm vi quản lý, và người quản lý biết nhưng không có bất kỳ biện pháp kiểm soát, nhắc nhở hay xử lý nào, thì có thể bị xem xét trách nhiệm dưới góc độ buông lỏng quản lý.

Ranh giới pháp lý trong trường hợp này được xác định giữa "không biết trong điều kiện khách quan" và "biết nhưng làm ngơ trước hành vi vi phạm".

Theo luật sư Đặng Thị Thúy Huyền, khi phát hiện hành vi sử dụng hoặc chứa chấp việc sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, người dân có thể phản ánh đến công an hoặc UBND cấp xã, phường. Đây là những lực lượng có thẩm quyền kiểm tra, lập biên bản vi phạm hành chính tại cơ sở.

Đối với các hành vi có tính chất phức tạp hơn, như chứa chấp có tổ chức hoặc liên quan đến hoạt động kinh doanh, buôn bán, người dân cũng có thể phản ánh đến lực lượng quản lý thị trường hoặc thanh tra chuyên ngành y tế.

Căn cứ điều 112 Nghị định 90/2026, thẩm quyền xử phạt đối với các hành vi này thuộc về Chủ tịch UBND các cấp; thủ trưởng cơ quan thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước theo chuyên ngành y tế; người có thẩm quyền của các lực lượng công an, quản lý thị trường, hải quan, bộ đội biên phòng, cảnh sát biển. Ngoài ra còn có các cơ quan quản lý nhà nước trong lĩnh vực khoa học và công nghệ, văn hóa, thể thao và du lịch, giáo dục, xây dựng, nông nghiệp và môi trường.

Tin Gốc: Thanh Niên