Trang tin Axios ngày 2-5 cho biết theo các quan chức Lầu Năm Góc, kể từ ngày 13-4, quân đội Mỹ đã chặn hướng hoặc buộc hơn 40 tàu phải đổi lộ trình khi cố vận chuyển dầu và hàng hóa bị cấm qua vòng phong tỏa.
Hiện có 31 tàu chở khoảng 53 triệu thùng dầu của Iran bị “mắc kẹt” tại vùng Vịnh, với tổng giá trị ước tính ít nhất 4,8 tỉ USD. Trong số này, hai tàu đã bị Mỹ thu giữ.
Tình thế càng thêm bế tắc khi các kho chứa dầu trên bờ của Iran dần đạt công suất tối đa, buộc Tehran phải chuyển sang dùng các tàu cũ làm kho nổi trên biển.
Một số tàu khác buộc phải chọn những tuyến đường dài và tốn kém hơn để vận chuyển dầu sang Trung Quốc, nhằm tránh nguy cơ bị lực lượng Mỹ chặn bắt trên biển.
Một trong những tàu tìm được lối thoát là tàu chở dầu cỡ lớn mang tên “HUGE”. Con tàu này đã đi men theo bờ biển Pakistan và Ấn Độ để tiến vào eo biển Malacca của Malaysia, nơi dầu thường được chuyển sang tàu khác trước khi đến Trung Quốc.
Tuy nhiên theo Samir Madani – nhà đồng sáng lập Công ty phân tích dữ liệu hàng hải TankerTrackers.com, đây chỉ là giải pháp tạm thời.
Ông dự đoán các tàu Iran bị dồn ứ có thể sẽ chờ thời cơ để thực hiện một cuộc “đào thoát tập thể” qua đêm, khi đã tích đủ lượng dầu dự trữ gần biên giới Pakistan.
Trong bối cảnh hiện nay, cả Mỹ và Iran đều sử dụng chiến thuật phong tỏa để gây áp lực kinh tế lẫn nhau.
Nếu Iran phong tỏa eo biển Hormuz khiến hoạt động vận tải hàng hải bị đình trệ, thì Mỹ đáp trả bằng cách kiểm soát lối vào phía tây của vịnh Oman, tạo thế siết chặt nguồn thu chủ lực của Tehran.
Giới phân tích cho rằng mục tiêu then chốt của chiến lược này là đẩy Iran đến giới hạn lưu trữ dầu, buộc nước này phải cắt giảm hoặc ngừng khai thác.
Ông Gregory Brew, chuyên gia Công ty tư vấn rủi ro chính trị Eurasia Group có trụ sở tại Mỹ, nhận định Iran có thể chỉ còn “vài tuần, hoặc tối đa một tháng” trước khi rơi vào tình trạng quá tải kho chứa.
Về phía Washington, quyền phát ngôn viên Lầu Năm Góc Joel Valdez khẳng định chiến dịch đang “phát huy toàn bộ hiệu lực và tạo ra tác động quyết định như dự kiến”.
Ông nhấn mạnh Mỹ đang giáng “đòn nặng nề” vào khả năng tài chính của Iran, đồng thời cam kết duy trì sức ép quân sự liên tục trong khu vực.
Ngày 20/5, Tổng thống Putin đã bắt tay kỹ sư Trung Quốc mà ông lần đầu gặp khi còn là một cậu bé cách đây 26 năm.
Peng Pai mới 10 tuổi khi ông Putin thực hiện chuyến thăm cấp nhà nước đầu tiên tới Trung Quốc vào năm 2000. Anh gọi cuộc gặp thời thơ ấu đó là “trang ký ức rực rỡ nhất” trong cuộc đời mình, truyền cảm hứng để anh học tiếng Nga, sang Moscow du học và trở thành một kỹ sư. Giờ đây, ở tuổi 36, anh lại một lần nữa bắt tay ông Putin.
Tổng thống Putin gọi cuộc hội ngộ với anh Peng là một bất ngờ lớn và gửi lời cảm ơn các nhà báo đã giúp tìm ra anh. Tháng 7 năm ngoái, hãng tin RT đăng bài trên tài khoản chính thức của mình trên Weibo để tìm kiếm Peng Pai. Điều đó được cho đã góp phần tạo ra cuộc gặp gỡ này khi ông Putin thăm chính thức Trung Quốc từ ngày 19 đến 20/5. Bản thân anh Peng cũng thừa nhận rất bất ngờ khi có cơ hội gặp lại ông Putin.
Vào thời điểm năm ngoái, bức ảnh thời thơ ấu chụp cùng Tổng thống Nga của anh Peng đã thu hút sự chú ý rộng rãi từ truyền thông. Trước cuộc gặp, Peng cho biết anh rất xúc động khi được gặp lại Tổng thống Putin và dự định sẽ nói với ông: “Thưa Tổng thống Putin, ngài vẫn phong độ như xưa, còn tôi thì từ một cậu bé đã trở thành một người đàn ông trung niên hơi tăng cân".
Peng là một trong những em nhỏ may mắn được mời tham quan công viên Bắc Hải vào năm 2000. Trong chuyến thăm đó, cậu bé vui vẻ vẫy tay với ông Putin, và nhà lãnh đạo Nga đã đáp lại đầy thân thiện, nhấc cậu khỏi lan can đá, hôn lên trán và chụp một bức ảnh kỷ niệm đáng nhớ.
Khoảnh khắc ấy đã ảnh hưởng sâu sắc tới cuộc đời Peng. Anh học tiếng Nga, tốt nghiệp Học viện Ô tô và Xây dựng Đường bộ Moscow, thậm chí còn có tên tiếng Nga, biểu tượng cho mối gắn kết lâu dài được hình thành từ cuộc gặp gỡ nhiều năm trước.
Trợ lý của ông Putin, ông Yury Ushakov, nhấn mạnh ý nghĩa của cuộc gặp này: “Peng Pai giờ đã trưởng thành, tốt nghiệp đại học tại Moscow và hiện làm việc cho một tập đoàn lớn của Trung Quốc. Chúng tôi coi đây là một cuộc gặp mang ý nghĩa biểu tượng".
Anh Peng nói: “Thật không thể tin nổi rằng sau 26 năm, một giấc mơ kỳ diệu lại có thể trở thành hiện thực. Cuộc gặp tình cờ 26 năm trước, chuyện tưởng như không thể xảy ra, khiến tôi chưa từng nghĩ rằng 26 năm sau lại có cơ hội gặp lại ông. Thực sự quá khó tin".
Ngoài ra, theo Tass, Peng bày tỏ mong muốn chân thành được trở thành cầu nối hữu nghị giữa Bắc Kinh và Moscow. “Trong nghề nghiệp của mình, tôi xây dựng đường sá, cầu cống và đường hầm. Tôi muốn xây dựng một cây cầu hữu nghị giữa Nga và Trung Quốc", anh nói với các phóng viên Nga, theo Tass.
Theo Đài CNN, Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 21-4 (giờ Mỹ) tiếp tục có những phát biểu liên quan đến eo biển Hormuz sau khi công bố gia hạn thỏa thuận ngừng bắn với Iran.
"Iran không muốn eo biển Hormuz bị đóng, họ muốn nó được mở để kiếm được 500 triệu USD/ngày (cũng chính là số tiền họ mất nếu eo biển bị đóng). Họ chỉ nói muốn đóng vì tôi đã phong tỏa nơi đó hoàn toàn, nên họ chỉ muốn giữ thể diện mà thôi", ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social.
Ông còn cho biết "cách đây 4 ngày, có người tiếp cận" và nói rằng "Iran muốn mở lại eo biển ngay lập tức". Tuy nhiên nhà lãnh đạo Mỹ cảnh báo rằng việc dỡ bỏ phong tỏa của Mỹ đối với các cảng Iran sẽ làm mất cơ hội đạt được một thỏa thuận hòa bình, trừ khi "chúng ta phá hủy phần còn lại của đất nước đó".
Trong một bài đăng khác trên Truth Social nhằm chỉ trích bài viết của tờ Wall Street Journal liên quan đến cuộc chiến ở Iran, ông Trump cáo buộc Tehran đã lợi dụng các đời tổng thống Mỹ trong suốt 47 năm qua, trừ ông.
Ông chủ Nhà Trắng tuyên bố "toàn bộ hải quân Iran đã chìm xuống đáy biển, không quân của họ đã biến mất, hệ thống phòng không và radar của họ đã bị xóa sổ, các phòng thí nghiệm hạt nhân và khu vực lưu trữ của họ đã bị phá hủy", các nhà lãnh đạo Tehran cũng đã bị tiêu diệt.
"Eo biển Hormuz bị phong tỏa và nằm dưới sự kiểm soát hoàn toàn của Mỹ, không một con tàu nào được đi đến các cảng của Iran. Họ đang mất 500 triệu USD/ngày vì điều này", ông nói.
Lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ với các cảng của Iran được xem là điểm nghẽn trong tiến trình tổ chức vòng đàm phán thứ hai giữa Washington và Tehran ở quốc gia trung gian Pakistan.
Khi công bố gia hạn ngừng bắn, ông Trump cho biết khoảng thời gian này là để Iran đưa ra một đề xuất thống nhất và quân đội Mỹ tiếp tục duy trì phong tỏa, luôn ở trong trạng thái sẵn sàng hành động.
Cũng trong ngày 21-4, Đại sứ của Iran tại Liên hợp quốc, ông Amir Saeid Iravani, bày tỏ tin tưởng các cuộc đàm phán sẽ diễn ra tại thủ đô Islamabad của Pakistan sau khi Mỹ dỡ bỏ phong tỏa.
"Ngay khi Washington chấm dứt phong tỏa hải quân, tôi cho rằng vòng đàm phán tiếp theo sẽ được tổ chức tại Islamabad", ông Amir Saeid Iravani nói với các phóng viên tại trụ sở Liên hợp quốc ở New York (Mỹ), theo Hãng tin IRNA của Iran.
Trong cuộc họp báo tại Lầu Năm Góc ngày 24/4, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth cho rằng châu Âu và châu Á luôn là những bên hưởng lợi chính từ "sự bảo trợ" của Mỹ. "Thời kỳ hưởng lợi mà không đóng góp đã chấm dứt. Mỹ xứng đáng có những đồng minh đủ năng lực, trung thành và hiểu rõ rằng đây không phải mối quan hệ một chiều", ông nói.
Bộ trưởng Hegseth khẳng định Washington không trông chờ vào châu Âu, nhấn mạnh các nước tại châu lục này cần eo biển Hormuz và phụ thuộc vào nguồn năng lượng từ vùng Vịnh nhiều hơn là Mỹ. "Có lẽ họ nên bớt nói suông, bớt tổ chức những hội nghị hào nhoáng ở châu Âu và bắt tay hành động. Đây là cuộc chiến của họ nhiều hơn là của chúng tôi", ông cho hay.
Lãnh đạo Lầu Năm Góc tuyên bố lệnh phong tỏa của Mỹ đối với các cảng biển Iran "đang ngày càng được siết chặt".
Ông Hegseth nói Iran sẽ không trở thành "một Iraq khác", phủ nhận quan điểm cho rằng Mỹ đang rơi vào tình thế khó có lối thoát rõ ràng ở Trung Đông. "Cuối cùng, Iran sẽ không sở hữu vũ khí hạt nhân", ông cho hay, đồng thời gọi sứ mệnh này là "món quà cho thế giới".
Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ nói rằng đã có 34 tàu bị hải quân Mỹ buộc quay đầu ở eo biển Hormuz. "Lệnh phong tỏa của chúng tôi đang mở rộng và mang tính toàn cầu. Không tàu nào có thể rời eo biển Hormuz mà không có sự cho phép của hải quân Mỹ", ông phát biểu.
Những bình luận được Bộ trưởng Hegseth đưa ra giữa lúc xuất hiện thông tin cho rằng Lầu Năm Góc đã nghiên cứu các phương án trừng phạt những đồng minh NATO bị coi là "thiếu hợp tác với Mỹ" trong chiến dịch tấn công Iran.
Email nội bộ bị rò rỉ của cơ quan này cho thấy sự thất vọng khi một số đồng minh từ chối cho Mỹ quyền tiếp cận, sử dụng căn cứ và bay qua không phận, vốn được coi là mức hợp tác tối thiểu trong NATO. Email cũng liệt kê các phương án đáp trả của Mỹ, trong đó đình chỉ tư cách thành viên NATO của những quốc gia "thiếu hợp tác", trong đó có Tây Ban Nha.
Giới chức NATO sau đó bác bỏ khả năng đình chỉ tư cách thành viên hoặc khai trừ Tây Ban Nha.
Quan hệ trong NATO trở nên căng thẳng sau khi chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump dọa sáp nhập đảo Greenland của Đan Mạch, liên tục chỉ trích các lãnh đạo châu Âu, cắt giảm hỗ trợ quân sự và áp đặt thuế quan thương mại.
Các lãnh đạo Liên minh châu Âu được cho là đã yêu cầu giới chức chuẩn bị kế hoạch chi tiết về cách thức triển khai điều khoản tương trợ lẫn nhau trong khối, vốn trước đây ít được chú ý, giữa lúc dấy lên nghi ngờ về cam kết của Mỹ đối với NATO.
Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk hôm 24/4 nói rằng "câu hỏi lớn nhất và quan trọng nhất" của châu Âu là liệu Mỹ có phải một đối tác NATO đáng tin cậy trong trường hợp xảy ra tấn công hay không.
