Hãng Reuters ngày 24.4 đưa tin một binh sĩ Lục quân Mỹ liên quan việc Mỹ bắt Tổng thống Nicolas Maduro vừa bị truy tố, sau khi binh sĩ này thắng 400.000 USD từ cá cược về việc lật đổ nhà lãnh đạo Venezuela.
Trong những tuần trước khi ông Maduro bị bắt vào ngày 3.1, binh sĩ Gannon Ken Van Dyke (38 tuổi) thuộc lực lượng đặc nhiệm Lục quân Mỹ đã sử dụng thông tin mật để đặt cược trên nền tảng Polymarket rằng lực lượng Mỹ sẽ tiến vào Venezuela và ông Maduro sẽ mất chức.
Một bồi thẩm đoàn tại tòa án liên bang ở Manhattan (bang New York, Mỹ) đã truy tố binh sĩ này với các tội danh sử dụng trái phép thông tin mật của chính phủ để trục lợi, đánh cắp thông tin nội bộ của chính phủ, gian lận và giao dịch tài chính bất hợp pháp.
Vụ việc đánh dấu lần đầu Bộ Tư pháp Mỹ đưa ra cáo buộc giao dịch nội bộ liên quan thị trường dự đoán.
“Các quân nhân của chúng ta được tin tưởng giao phó thông tin mật để hoàn thành nhiệm vụ một cách an toàn và hiệu quả nhất có thể và bị cấm sử dụng thông tin nhạy cảm này để trục lợi cá nhân”, quyền Bộ trưởng Tư pháp Mỹ Todd Blanche cho biết.
Khi được các phóng viên hỏi về vụ việc, Tổng thống Donald Trump cho biết ông không rõ nhưng nó gợi nhớ đến vận động viên Pete Rose, người đã bị cấm thi đấu tại Giải bóng chày nhà nghề Mỹ (MLB) vì bê bối cá độ.
“Điều đó giống như Pete Rose đặt cược vào chính đội của mình vậy. Nếu anh ta đặt cược chống lại đội của mình thì sẽ không ổn, nhưng anh ta lại đặt cược vào đội của mình. Tôi sẽ xem xét vụ này”, ông Trump đáp.
Ủy ban Giao dịch hàng hóa tương lai Mỹ cũng đã khởi kiện dân sự đối với binh sĩ Van Dyke. Theo cáo trạng, binh sĩ Van Dyke nhập ngũ vào năm 2008 và gần đây nhất đóng quân tại căn cứ Fort Bragg ở Bắc Carolina.
Theo những thỏa thuận được ký hôm 30.4, hai công ty có trụ sở tại Mỹ là Hunt Overseas Oil Company và Crossover Energy sẽ hoạt động tại Vành đai Orinoco, nơi tập trung chủ yếu trữ lượng dầu mỏ của Venezuela.
Tổng thống lâm thời Venezuela Delcy Rodriguez nói rằng những thỏa thuận này đánh dấu "điểm gặp nhau về lợi ích giữa Mỹ và Venezuela".
Bà Rodriguez nhấn mạnh: "Hãy chuyển lời đến Tổng thống Trump… rằng chúng tôi đã cam kết xây dựng nền tảng vững chắc cho mối quan hệ lâu dài giữa Mỹ và Venezuela".
Trước đó, Venezuela đã ký kết các thỏa thuận với một số công ty dầu khí đa quốc gia, trong đó có Chevron, Eni và Repsol, sau những cải cách nhằm tự do hóa lĩnh vực năng lượng.
Những thỏa thuận trên được ký kết sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố kế hoạch đầu tư 100 tỉ USD từ các công ty dầu khí Mỹ để tái thiết ngành năng lượng của Venezuela. Kế hoạch đó được đưa ra sau khi lực lượng Mỹ đột kích bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro và một cuộc sửa đổi luật dầu mỏ của nước này đã được thông qua vào tháng 1, khuyến khích thu hút đầu tư nước ngoài.
Tham dự lễ ký kết những thỏa thuận hôm 30.4 có Giám đốc Hội đồng Thống trị Năng lượng Quốc gia Mỹ Jarrod Agen. Ông Agen đã dẫn đầu một nhóm quan chức Mỹ đến Caracas hôm 30.4 khi hai nước nối lại các chuyến bay thẳng sau 7 năm.
Hãng hàng không Envoy Air, công ty con của American Airlines, và Laser Airlines của Venezuela sẽ khai thác các chuyến bay giữa Caracas và Miami bắt đầu từ tuần này, theo AFP.
"Quân nhân nghĩa vụ sẽ được triển khai cùng lực lượng chuyên nghiệp và tham gia đầy đủ nhiệm vụ. Họ sẽ được giao những công việc không đòi hỏi quá trình huấn luyện chuyên sâu kéo dài", Bộ trưởng Quốc phòng Jeppe Bruus phát biểu trước quốc hội Đan Mạch hôm 23/6.
Tuy nhiên, Bộ trưởng Bruus không nêu rõ số lượng quân nhân nghĩa vụ sẽ được điều tới Greenland và thời điểm bắt đầu triển khai.
Đan Mạch duy trì chế độ nghĩa vụ quân sự kể từ năm 1849. Thống kê năm 2014 cho thấy 99,1% quân nhân nghĩa vụ là người tình nguyện, phần còn lại là những người bị bắt buộc nhập ngũ. Theo số liệu năm 2024, lực lượng vũ trang Đan Mạch có hơn 13.000 quân nhân, trong đó 4.700 người là lính nghĩa vụ.
Chính phủ Đan Mạch hồi tháng 3/2024 lần đầu đưa phụ nữ vào diện gọi thực hiện nghĩa vụ quân sự, đồng thời nâng thời gian làm nhiệm vụ tối thiểu từ 4 lên 11 tháng.
"Với thời gian phục vụ lâu hơn, quân nhân nghĩa vụ sẽ được đào tạo để có thể thực hiện nhiều nhiệm vụ của lực lượng vũ trang", Bộ trưởng Bruus cho hay.
Truyền thông Đan Mạch trước đó đưa tin quân đội nước này đang xem xét đưa lính nghĩa vụ tới Greenland nhằm tăng cường hiện diện quân sự, ứng phó với sức ép từ Mỹ. Phó tổng thống Mỹ JD Vance hồi năm ngoái chỉ trích Đan Mạch lơ là vấn đề an ninh tại đảo Greenland.
Greenland là hòn đảo lớn nhất thế giới, nằm gần Bắc Mỹ, giữa Đại Tây Dương và Bắc Băng Dương. Đây là lãnh thổ tự trị thuộc Đan Mạch, có dân số 57.000 người và diện tích khoảng 2,16 triệu km2, rộng hơn Mexico và gấp hơn ba lần bang Texas của Mỹ.
Hòn đảo nằm trên tuyến đường ngắn nhất từ Bắc Mỹ tới châu Âu, khiến nó trở thành địa điểm chiến lược quan trọng với Washington. Greenland cũng có nguồn khoáng sản dồi dào, phần lớn chưa được khai thác.
Căng thẳng xung quanh Greenland gia tăng sau khi Tổng thống Donald Trump liên tục đưa ra các tuyên bố về sáp nhập hòn đảo này với lý do bảo vệ an ninh của Mỹ. Tuy nhiên, đến tháng 1, ông hạ nhiệt căng thẳng và tuyên bố đã đạt được "thỏa thuận khung" về Greenland với Tổng thư ký NATO, dù không công bố chi tiết.
Với việc cuộc đàm phán hòa bình bị đình trệ và Tổng thống Mỹ Donald Trump không đặt ra thời hạn để chấm dứt xung đột, câu hỏi được quan tâm nhất lúc này là bên nào có thể chịu đòn để chờ đối phương giương cờ trắng trước.
Tổng thống Trump đã sử dụng chiến thuật phong tỏa biển để gây sức ép lên Iran, tương tự như đã làm với Venezuela. Ông Trump tự tin rằng Mỹ có lợi thế về thời gian và việc phong tỏa sẽ sớm khiến nền kinh tế Iran sụp đổ, buộc nước này nhượng bộ như Venezuela. Trả lời báo chí tại Nhà Trắng ngày 23.4, ông Trump nói không vội trong việc đàm phán và nhấn mạnh điều ông muốn là "thỏa thuận tốt nhất, tồn tại mãi mãi", theo Reuters.
Trong khi đó, Iran cho rằng nước này đang ở thế cửa trên. Iran đã từ chối tham dự cuộc đàm phán được chuẩn bị vào đầu tuần này và tuyên bố sẽ không mở eo biển Hormuz cho đến khi Mỹ dỡ bỏ phong tỏa. Việc ông Trump tự động gia hạn ngừng bắn có thể được Tehran xem là dấu hiệu xuống nước.
"Vấn đề thật sự vào lúc này là nước nào chịu đau giỏi hơn", sử gia quân sự Max Boot, nhà nghiên cứu an ninh quốc gia tại Viện Nghiên cứu hội đồng quan hệ ngoại giao (CFR, Mỹ), nói với AP. Nhà nghiên cứu Brian Carter tại Viện Doanh nghiệp Mỹ đánh giá: "Chế độ Iran cực kỳ cứng rắn về ý thức hệ. Những nhân tố đang nắm quyền rất quyết tâm giành chiến thắng cuộc chiến và có vẻ sẵn sàng chịu đựng thiệt hại kinh tế cực lớn để đạt được điều đó".
Giới chuyên gia cho rằng Tổng thống Trump có thể coi chiến thuật phong tỏa là yếu tố dẫn đến thành công tại Venezuela và mang sang áp dụng với Iran. Tuy nhiên, một số chuyên gia cho rằng thành công đó chủ yếu nhờ việc bắt Tổng thống Nicolas Maduro và sự hợp tác của người lên thay là bà Delcy Rodriguez. Trong khi đó, Iran lại là một thách thức hoàn toàn khác, cả về địa lý, chính trị lẫn quân sự.
Khác với Venezuela, Iran án ngữ vị trí yết hầu của tuyến hàng hải quan trọng, ảnh hưởng đến 20% dầu mỏ của thế giới. Điều này đồng nghĩa thế giằng co càng kéo dài, nền kinh tế toàn cầu càng bị thiệt hại. Đòn bẩy của Iran tại eo biển Hormuz trao cho nước này lợi thế trong giai đoạn đàm phán vì những rủi ro kinh tế, đặc biệt là khi giá xăng dầu tại Mỹ tăng cao trong năm bầu cử, có thể buộc Tổng thống Trump phải dỡ bỏ phong tỏa.
Quân đội Mỹ tuyên bố không có tàu nào trốn thoát sự phong tỏa và đang tăng cường lực lượng tại khu vực với tàu sân bay thứ 3 đã hiện diện, chiếc USS George H.W.Bush. Tuy nhiên, các hãng tình báo vận tải đường biển cho biết nhiều tàu chở dầu Iran đã rời khỏi vịnh Ba Tư bằng những chiêu thức khác nhau.
Theo dự báo, cuộc chiến phong tỏa sẽ còn kéo dài thêm một thời gian khi Mỹ và Iran tìm cách khẳng định quyền kiểm soát eo biển Hormuz và chờ xem nước nào sẽ phản ứng trước dưới sức ép từ thiệt hại kinh tế.
