Các nghị sĩ Lithuania buộc phải trú ẩn dưới lòng đất vào hôm 20/5 và không phận thủ đô Vilnius tạm thời bị đóng cửa sau khi UAV vi phạm không phận nước này, đánh dấu sự cố an ninh mới nhất trong một loạt các sự cố ở khu vực Baltic.
Đây là lần đầu tiên kể từ khi xung đột Nga – Ukraine nổ ra vào năm 2022, một thủ đô thuộc EU và NATO phải kích hoạt cảnh báo quy mô lớn như vậy, khiến người dân và giới lãnh đạo đồng loạt tìm nơi trú ẩn.
Lithuania cũng đã đình chỉ giao thông đường sắt xung quanh thủ đô, trong khi các trường học và nhà trẻ được yêu cầu đưa trẻ em đến nơi trú ẩn.
“Hãy lập tức tìm nơi trú ẩn an toàn, chăm sóc người thân của bạn, chờ đợi các khuyến nghị mới”, quân đội Lithuania cho biết trong một cảnh báo gửi đến người dân ở thủ đô Vilnius.
Tổng thống Gitanas Nauseda và Thủ tướng Inga Ruginiene cũng đã được đưa tới nơi trú ẩn. Một cảnh báo cũng được phát ra tại tòa nhà quốc hội Vilnius, nơi các nghị sĩ và bộ trưởng đang có mặt.
Phát biểu với Reuters tại một hầm trú ẩn dưới lòng đất, Bộ trưởng Quốc phòng Robertas Kaunas cho biết máy bay quân sự đang tìm cách vô hiệu hóa mối đe dọa này.
“Nhiệm vụ tuần tra không phận NATO đã được kích hoạt và đang nhắm mục tiêu vào một máy bay không người lái được phát hiện trong không phận”, Bộ trưởng Kaunas nói. “Máy bay không người lái này đến từ Latvia”, ông Kaunas sau đó cho biết.
Các nhà chức trách cho biết chưa rõ liệu chiếc máy bay không người lái đó đã bị rơi hay rời khỏi không phận Lithuania. Máy bay chiến đấu của NATO không thể định vị được nó.
Theo ông Vilmantas Vitkauskas – người đứng đầu Trung tâm Quản lý khủng hoảng quốc gia Lithuania, có khả năng đây là máy bay không người lái chiến đấu hoặc loại có thể đánh lừa hệ thống phòng thủ.
Động thái này diễn ra một ngày sau khi máy bay chiến đấu của NATO bắn hạ một máy bay không người lái bị nghi ngờ là của Ukraine trên bầu trời Estonia.
Ukraine đã tăng cường các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái tầm xa nhằm vào Nga, bao gồm cả khu vực Biển Baltic. Kể từ tháng 3, một số máy bay không người lái quân sự của Ukraine đã xâm phạm không phận của các thành viên NATO là Phần Lan, Latvia, Lithuania và Estonia, tất cả đều giáp biên giới với Nga.
Tổng thư ký NATO Mark Rutte cho biết phản ứng của liên minh đối với sự cố ở Estonia là “bình tĩnh, quyết đoán và tương xứng”.
Một số thành viên NATO cảnh báo có thể sẽ có phản ứng mạnh mẽ hơn, trong đó Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk nói rằng “cuộc chiến Ukraine – Nga có thể sớm dẫn đến tình huống mà chúng ta sẽ phải phản ứng kiên quyết”.
Trong khi đó, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho biết quân đội Nga đang theo dõi chặt chẽ tình hình liên quan đến máy bay không người lái bay qua không phận các nước Baltic và “đang xây dựng một phản ứng thích hợp”, hãng thông tấn nhà nước TASS đưa tin hôm 20/5.
Theo báo Nation, quân đội và Bộ Quốc phòng Thái Lan ngày 30-4 đã bác bỏ cáo buộc của Campuchia rằng binh sĩ Thái đã nổ súng tại khu vực cửa khẩu O'Smach (giáp tỉnh Surin, Thái Lan), khẳng định lực lượng chỉ kích nổ ba quả pháo làm tín hiệu cảnh báo trong lúc các tùy viên quân sự nước ngoài tới quan sát thực địa.
Theo phía Thái Lan, sự việc xảy ra sáng 29-4 khi Campuchia đưa đoàn trợ lý tùy viên quân sự và quan sát viên tới khu vực gần hàng rào dây thép gai do Thái Lan dựng lên để xác định ranh giới an toàn.
Dù đã được cảnh báo, một số người trong đoàn được cho là tiếp tục tiến sát khu vực nhạy cảm và có hành vi "khiêu khích", buộc binh sĩ Thái phải kích hoạt biện pháp kích nổ pháo cảnh báo theo quy trình. Sau đó, đoàn Campuchia đã rút khỏi khu vực.
Trong khi đó, Bộ Quốc phòng Campuchia cáo buộc lực lượng Thái Lan đã nổ súng 5 lần, bắn tổng cộng 9 phát từ súng phóng lựu M79 và súng trường M16 trong khoảng 10h35 đến 11h09 cùng ngày, khi đoàn tùy viên quân sự đang làm nhiệm vụ quan sát trong khuôn khổ lệnh ngừng bắn giữa hai nước.
Thiếu tướng Winthai Suvaree, người phát ngôn Quân đội Hoàng gia Thái Lan, bác bỏ thông tin này, nhấn mạnh binh sĩ Thái không sử dụng vũ khí hay hỏa lực sát thương.
Ông cho biết việc kích nổ pháo nổ là biện pháp kiểm soát cấp thấp, nhằm ngăn chặn nguy cơ va chạm và đảm bảo an toàn cho tất cả các bên.
Quân khu 2 Thái Lan cũng cho rằng không có việc nổ súng, đồng thời nói khu vực xảy ra sự việc gần một tòa nhà bị nghi liên quan hoạt động bất hợp pháp, nằm sát hàng rào an ninh.
Theo đơn vị này, phía Campuchia vẫn tiếp tục tiếp cận và chụp ảnh dù đã được cảnh báo.
Phía Thái Lan cũng cáo buộc Campuchia có các hành vi khiêu khích lặp lại dọc biên giới, như tiếp cận sát hàng rào vào ban đêm, nẹt pô xe lớn hoặc có động tác giống sử dụng vũ khí hạng nặng nhằm gây áp lực. Tuy vậy, quân đội Thái khẳng định vẫn duy trì kỷ luật, kiềm chế và tuân thủ quy tắc để tránh leo thang căng thẳng.
Chuẩn đô đốc Surasant Kongsiri, người phát ngôn Bộ Quốc phòng Thái Lan, cho biết tình hình hiện vẫn nằm trong tầm kiểm soát của các cơ quan an ninh. Ông kêu gọi công chúng và truyền thông chỉ dựa vào nguồn tin chính thức, đồng thời cảnh báo nguy cơ "chiến tranh thông tin" có thể gây hiểu lầm và ảnh hưởng đến an ninh quốc gia.
Bộ Quốc phòng Thái Lan khẳng định sẽ tiếp tục cung cấp thông tin "nhanh chóng, chính xác và minh bạch", đồng thời nhấn mạnh nước này luôn bảo lưu quyền tự vệ theo các nguyên tắc quốc tế để bảo vệ chủ quyền và an toàn công cộng.
Về phía Campuchia, nước này mô tả sự việc là "vô cùng đáng tiếc" và đang tiếp tục tình trạng cảnh giác cao độ và theo dõi sát sao.
Hãng thông tấn IRNA hôm qua đưa tin Đại giáo chủ Jafar Sobhani đã chủ trì lễ cầu nguyện cho cố Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei và 4 thành viên gia đình tại Đại giáo đường Grand Mosalla ở Tehran hôm 5.7 (giờ địa phương).
Tham dự buổi lễ có Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian, Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf và Chánh án Tòa tối cao Gholamhossein Mohseni Ejei. Tư lệnh Ahmad Vahidi của Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cũng có mặt.
Theo AP, 3 con trai của cố Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei, lần lượt là ông Masoud, Meysam và Mostafa, đã tham dự lễ cầu nguyện cùng 4 thành viên khác của gia đình. Trong khi đó, ông Mojtaba Khamenei, con trai và cũng là người kế nhiệm ông Ali Khamenei, vẫn vắng mặt.
Bên cạnh đó, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đã gặp riêng các phái đoàn Hamas và Hezbollah đến Tehran dự lễ tang, theo Đài Al Jazeera. Đại diện hơn 100 nước và vùng lãnh thổ cũng có mặt tại lễ tang, trong đó có Nga, Trung Quốc, Pakistan, Ấn Độ, Thổ Nhĩ Kỳ...
Tại Mỹ, Tổng thống Trump xác nhận với trang tin Axios rằng "súng sẽ không nổ" trong thời gian Iran tổ chức quốc tang cho ông Khamenei. Theo ông, quân đội Mỹ có thể xóa sổ tất cả những người có mặt tại tang lễ, nhưng như thế thì "sẽ chẳng còn ai ngồi vào bàn đàm phán".
Đáp trả phát biểu trên, Đại sứ quán Iran tại Armenia nhấn mạnh con người có thể bị sát hại nhưng lý tưởng thì không. Cùng ngày, chuẩn tướng Mohammad Akraminia, người phát ngôn quân đội Iran, tuyên bố nước này đang tận dụng thời gian ngừng bắn để tăng cường năng lực tác chiến, và cảnh báo bất kỳ sai lầm nào của đối phương đều sẽ hứng đòn đáp trả quyết liệt từ lực lượng vũ trang Iran.
Trong bối cảnh Iran đang than khóc vì tiếc thương cố lãnh tụ, Đài Al Jazeera nhận định kỷ nguyên hậu Khamenei đang được định hình giữa làn đạn. Hệ thống chính trị tại Iran đã vượt qua cú sốc sau khi ông Khamenei và một số quan chức cấp cao thiệt mạng trong đợt không kích của Mỹ và Israel ngày 28.2. Trong khi không đạt được mục tiêu thay đổi chế độ, Washington có lẽ đã thúc đẩy sự thay đổi trong nội bộ chính quyền Tehran.
Chính quyền Tehran dưới thời người kế nhiệm Mojtaba Khamenei tỏ ra quyết đoán hơn. Khác với cha mình, ông Mojtaba Khamenei chọn đối đầu trực diện cả trong nước lẫn đối ngoại, không kích đáp trả các nước láng giềng và đẩy cuộc xung đột với Mỹ và Israel đến sát ngưỡng bùng phát ở tầm khu vực.
Trọng tâm chiến lược của chính quyền mới tập trung vào năng lực răn đe. Tehran muốn phát đi thông điệp rằng bất kỳ cuộc chiến nào nhằm vào nước này sẽ lan khỏi phạm vi lãnh thổ. Việc kiểm soát eo biển Hormuz là minh chứng rõ nhất cho học thuyết đó. Thông điệp của Tehran rất rõ ràng: Nếu Iran không thể ổn định, các nước khác cũng không thể tiếp tục mua bán dầu mỏ như trước.
Cuộc đối đầu với Mỹ và tiến trình hòa đàm cũng trở thành cuộc đấu trí ăn miếng trả miếng, với mỗi bên thử thách đối phương mà chưa rõ đâu là lằn ranh đỏ. Việc tổ chức lễ tang ông Khamenei tại Iraq cũng mang hàm ý chính trị. Với việc rước linh cữu đến các thành phố thánh địa Najaf và Karbala của nước láng giềng, Iran đang đưa ra lời tuyên bố rằng Tehran vẫn duy trì sự ảnh hưởng trong cộng đồng Hồi giáo dòng Shiite.
Trong chương trình Breakfast with the Blues sáng 15/7, hoạt động mở màn cho Tuần lễ Trình diễn Hàng không Pensacola ỏ bang Florida của Mỹ, đội biểu diễn Blue Angels đã thực hiện nhiều bài biểu diễn trước sự chứng kiến của khán giả trên bãi biển.
Tuy nhiên, một trong các tiêm kích F/A-18E Super Hornet của Blue Angels đã lượn thấp bất thường, khiến những khán giả lâu năm cũng cảm thấy bất ngờ. "Tôi đã đến đây 10 năm và chưa bao giờ thấy bài bay như vậy. Tôi thực sự nghĩ phi cơ sắp lao trúng chúng tôi, nhưng vẫn rất ấn tượng", Ashley Korn, khán giả theo dõi chương trình, nhớ lại.
Video do người dân ghi lại cho thấy chiếc Super Hornet nghiêng cánh và lướt trên đám đông, có thời điểm chỉ cách những người bên dưới khoảng vài mét. Luồng khí xả động cơ đã làm cát, ô che nắng, ghế và lều bay khắp bãi biển, khiến nhiều người vội chạy giữ đồ đạc.
Samantha Mayne nói rằng nhiều người ban đầu tưởng máy bay đang tiếp cận là chiếc "Fat Albert", vận tải cơ C-130J Super Hercules hỗ trợ đội Blue Angels, vì kích thước có vẻ rất lớn. "Máy bay ở rất gần. Tất cả lều đều bị thổi sập, nhưng rất đáng xem. Thật tuyệt vời", cô nói.
Nhân chứng Lane Wilkerson chia sẻ cô sẽ "nhớ khoảnh khắc này suốt đời", trong khi Lillie Korn nói màn trình diễn "gây phấn khích" và khác với tưởng tượng ban đầu của cô.
Đại diện đội biểu diễn Blue Angels xác nhận một tiêm kích đã tiếp cận đám đông "ở độ cao thấp hơn quy trình tiêu chuẩn", nhấn mạnh an toàn của cộng đồng địa phương, khán giả và phi công luôn là ưu tiên hàng đầu.
Ban chỉ huy đội bay đang xem xét toàn bộ diễn biến và rà soát an toàn kỹ lưỡng, nhằm bảo đảm mọi hoạt động tuân thủ nghiêm ngặt tiêu chuẩn an toàn của hải quân Mỹ và Cơ quan Hàng không Liên bang (FAA).
Blue Angels thành lập năm 1946, hiện biên chế 6 máy bay F/A-18E Super Hornet để biểu diễn, cùng một chiếc F/A-18F hai chỗ ngồi dùng làm phi cơ dự phòng và phục vụ những chuyến bay trải nghiệm cho hành khách dân sự.
Số máy bay này được chỉnh sửa đặc biệt, khác hẳn phiên bản trong biên chế đơn vị chiến đấu. Chúng được tháo toàn bộ radar và hệ thống kiểm soát hỏa lực, bổ sung thùng chứa dầu để xả khói trắng khi biểu diễn, kèm bơm nhiên liệu cho phép duy trì trạng thái bay ngửa bụng lâu hơn phiên bản thông thường. Cần điều khiển của phi công cũng được gắn lò xo để tăng độ nặng, giúp điều khiển máy bay chính xác hơn.
Ngoài tiêm kích biểu diễn, Blue Angels còn sở hữu vận tải cơ C-130 để vận chuyển thiết bị, phụ tùng và nhân sự.
