Ba nhóm tiếp cận sở hữu nhà của những thị dân tương lai
Ông David Jackson – Tổng giám đốc Avison Young Việt Nam – nói với các nguyên nhân như tốc độ tăng giá nhà nhanh, chi phí sống tăng và sự thay đổi trong tư duy, thế hệ trẻ Việt Nam ngày càng có những thay đổi trong tư duy sở hữu nhà.
Thứ nhất là nhóm “chờ cơ hội”, muốn mua nhưng thận trọng. Tệp người trẻ này vẫn có nguyện vọng sở hữu nhà nhưng cố tình trì hoãn quyết định mua để quản lý rủi ro tài chính. Họ theo dõi sát biến động lãi suất, chính sách tín dụng và nguồn cung nhà mới, chờ thời điểm phù hợp hơn để ra quyết định mua nhà.
Với nhóm này, khả năng trả góp hàng tháng sẽ thể hiện mức độ an toàn tài chính dài hạn. Trong bối cảnh lãi vay mua nhà bình quân năm 2026 dự báo cao hơn 3-4 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm trước (VIS Rating), tâm lý trì hoãn mua nhà sẽ càng lan rộng. Thay vào đó, người trẻ sẽ dành thêm thời gian tiết kiệm và cải thiện thu nhập. Nhiều người đặt mục tiêu tích lũy tối thiểu 30% giá trị căn hộ trước khi vay nhằm giảm áp lực trả nợ.
Xu hướng này không chỉ diễn ra tại Việt Nam. Tại Mỹ, độ tuổi trung bình của người mua nhà lần đầu đã tăng lên khoảng 40 tuổi trong năm 2025, phản ánh tình trạng trì hoãn mua nhà do chi phí sống và giá bất động sản tăng nhanh hơn thu nhập.
Sự trì hoãn mang tính cấu trúc cũng bắt đầu xảy ra tại Việt Nam và tác động trực tiếp đến khối lượng giao dịch. Nhu cầu tìm hiểu vẫn có, nhưng tỷ lệ chuyển đổi thành giao dịch thực tế sẽ tiếp tục suy yếu cho đến khi giá cả, cơ cấu sản phẩm hoặc điều kiện tài chính thay đổi.
Nhóm thứ 2 là hành động, chấp nhận rủi ro trong mức nhất định để sở hữu nhà. Nhóm này quan niệm chờ đợi sẽ khiến cơ hội sở hữu ngày càng thu hẹp. Lý do rất rõ ràng: giá tăng bình quân khoảng 3% sau mỗi đợt mở bán, trong khi chi phí phát triển dự án và lãi vay cũng leo thang. Nhà vẫn là công cụ xây dựng tài sản bền vững, có tính kế thừa, ổn định và khó bị xói mòn bởi lạm phát.
Để mua được nhà, nhóm 2 sẽ đi xa hơn. Cụ thể, họ sẽ dịch chuyển ra các đô thị vệ tinh hoặc khu vực cách trung tâm 15-20km để tìm căn hộ dưới 5 tỷ đồng. Cùng với nhà đầu tư, nhóm 2 là động lực chính hấp thụ nguồn cung tầm trung tại các thị trường giáp ranh TPHCM cũ như Thuận An, Dĩ An, Thủ Dầu Một, kéo thanh khoản toàn thị trường TPHCM sau sáp nhập cải thiện.
Tuy nhiên, rủi ro tài chính của nhóm này không nhỏ. Khi giá bán vượt khả năng tích lũy, phần lớn người mua phụ thuộc vào hỗ trợ tài chính từ gia đình hoặc chấp nhận tỷ lệ vay lên đến 70% giá trị căn hộ, đồng nghĩa với áp lực trả nợ kéo dài 10-20 năm khi nền thu nhập chỉ ở giai đoạn đầu.
Ngoài ra, họ cũng phải cạnh tranh trực tiếp với nhóm nhà đầu tư có sẵn dòng tiền và khả năng giữ tài sản dài hạn. Dù vậy, nếu lựa chọn được sản phẩm có giá hợp lý, vị trí thuận tiện và pháp lý rõ ràng, nhóm 2 có thể tạo lập chỗ ở ổn định trong tầm tay.
Nhóm 3 lại lựa chọn không mua, thuê nhà ở dài hạn. Nhóm này tin rằng thuê nhà là quyết định tài chính chủ động và hiệu quả để có cuộc sống tốt hơn.
Sự thay đổi này gắn với biến động trong cấu trúc đô thị: kết hôn muộn, quy mô hộ gia đình nhỏ, nghề nghiệp linh hoạt hơn và quan tâm hơn đến sinh kế và chất lượng sống. Với nhóm 3, thuê nhà giúp họ duy trì tính cơ động và giữ chi phí nhà ở trong ngưỡng 30% thu nhập, nhất là trong bối cảnh việc làm và thu nhập chưa thực sự ổn định. Nhóm này cũng có xu hướng chấp nhận sống cùng gia đình.
Dữ liệu đang phản ánh rõ xu hướng này: Trong năm 2024, lượng tìm kiếm thuê nhà tăng gần 22% với gần 62% khách tìm thuê thuộc nhóm 25-34 tuổi (batdongsan.com.vn). Hơn 41% người thuê cho biết họ lựa chọn vì không đủ tài chính mua, không muốn ràng buộc khoản vay, hoặc nhận thấy chi phí thuê thấp hơn lãi vay mua nhà.
Đáng chú ý, quyết định thuê nhà không hoàn toàn phản ánh hạn chế tài chính. Một bộ phận người trẻ ưu tiên sự linh hoạt và chủ động phân bổ nguồn vốn vào các khoản đầu tư đem lại lợi nhuận hoặc thanh khoản cao hơn.
Người trẻ mua nhà cần tính toán kỹ tài chính
TS Châu Đình Linh, Chuyên gia kinh tế – tài chính, Đại học Ngân hàng TPHCM, nhận định người mua nhà hiện nay cần đặc biệt tỉnh táo và tránh tâm lý fomo (sợ bỏ lỡ). Quyết định mua chịu tác động bởi rất nhiều yếu tố nên phải cân nhắc kỹ chứ không thể quyết định theo cảm xúc và cần dựa trên một số yếu tố quan trọng.
Thứ nhất là nơi làm việc có thuận tiện kết nối với nơi ở hay không? Thứ hai là hệ tiện ích phục vụ cuộc sống hàng ngày. Thứ ba là hạ tầng kết nối trong tương lai để tạo tiềm năng tăng giá cho dự án.
Ngoài ra, yếu tố vốn tự có rất quan trọng. Ông Linh nhấn mạnh là không nên sử dụng quá nhiều vốn vay ngân hàng. Tỷ lệ trả nợ gốc và lãi hàng tháng không nên vượt quá 50% tổng thu nhập, người có khẩu vị rủi ro cao thì cũng không nên quá 55%. Điều này để đảm bảo an toàn tài chính nếu lãi suất tăng hoặc xảy ra vấn đề tài chính cá nhân.
Còn chuyên gia tài chính Huỳnh Trung Minh khuyên người mua nhà lần đầu nên có sẵn khoảng 50-60% giá trị căn nhà, chỉ vay khoảng 50% hoặc tối đa 60%. Với truyền thống của người Việt Nam, nhiều người mua căn nhà đầu tiên thường được gia đình hỗ trợ thêm vốn ban đầu để giảm áp lực vay và phù hợp hơn với khả năng trả nợ.
Vị chuyên gia cũng lưu ý, dù chỉ vay 50-60%, người mua vẫn phải tính toán khả năng chi trả hàng tháng. Nếu phải dành hơn 50% thu nhập để trả nợ vay thì sẽ rất áp lực.
Năm 2025 ghi nhận một cột mốc ấn tượng khi xuất khẩu rau quả của Việt Nam đạt 8,5 tỷ USD, trở thành động lực tăng trưởng mới của ngành nông nghiệp.
Bước sang năm 2026, với mục tiêu tham vọng từ 9 đến 10 tỷ USD, ngành rau quả tiếp tục đón tin vui khi 4 tháng đầu năm xuất khẩu đã đạt 2,06 tỷ USD, tăng hơn 22% so với cùng kỳ.
Đáng chú ý, trái bưởi Việt Nam đã mở thành công cánh cửa vào thị trường Úc và ký nghị định thư xuất sang Trung Quốc, hứa hẹn mang về giá trị xấp xỉ 1 tỷ USD. Tuy nhiên, con đường tiến tới mốc 10 tỷ USD không trải đầy hoa hồng.
Trong số ChatToday phát sóng vào ngày mai (16/5) trên báo Dân trí, ông Nguyễn Đình Tùng, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc Vina T&T Group, Phó Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam, thẳng thắn chỉ ra những "điểm nghẽn" có thể cản bước tiến của toàn ngành.
Theo ông Tùng, thách thức lớn nhất hiện nay đến từ những biến động địa chính trị toàn cầu. Căng thẳng tại khu vực Trung Đông khiến các tuyến hàng hải bị gián đoạn, thời gian vận chuyển hàng hóa sang các thị trường xa như châu Âu hay bờ Đông nước Mỹ phải kéo dài thêm từ 10 đến 15 ngày. Điều này khiến nhiều loại trái cây không đáp ứng được yêu cầu bảo quản gần như bị "tê liệt", đồng thời đẩy chi phí logistics lên mức rất cao.
Bên cạnh yếu tố khách quan, những điểm yếu nội tại cũng đang đe dọa mục tiêu tỷ USD. Việc một số lô hàng bị cảnh báo về dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, dù chỉ chiếm tỷ lệ nhỏ, vẫn có nguy cơ ảnh hưởng đến thương hiệu chung của nông sản Việt. Ngoài ra, tình trạng ách tắc kiểm nghiệm sầu riêng trong mùa vụ cũng là một cảnh báo về năng lực thông quan hàng hóa.
Vậy đâu là giải pháp để ngành trái cây Việt Nam phát triển bền vững?
Trả lời câu hỏi này, ông Tùng nhấn mạnh vào việc quản lý mã số vùng trồng. Vị chuyên gia ví mã số vùng trồng quan trọng như "sổ đỏ" của một mảnh vườn, giúp truy xuất nguồn gốc minh bạch và khoanh vùng nhanh chóng khi có sự cố.
Ông kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng các địa phương cần chủ động cấp mã số vùng trồng cho toàn bộ diện tích của bà con nông dân, thay vì để người dân hoặc doanh nghiệp tự đi xin như hiện nay.
Bên cạnh đó, vị Phó Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam cũng chia sẻ khát vọng xây dựng một thương hiệu trái cây quốc gia, biến Việt Nam thành một thế lực xuất khẩu thực sự để phần lớn thặng dư thương mại trở về trong nước. Những loại quả thuần chủng Việt Nam như sầu riêng Ri6, bưởi da xanh hay dừa xiêm Bến Tre hoàn toàn đủ sức gánh vác sứ mệnh tiên phong này.
ChatToday là talkshow với các nhân vật liên quan tới những vấn đề về kinh tế. Sản phẩm này do các thành viên Ban Kinh tế, Báo điện tử Dân trí lên ý tưởng và triển khai thực hiện.
Xuất hiện trên Dân trí và các nền tảng mạng xã hội của báo vào 9h ngày 1 và 16 hàng tháng, ChatToday đem đến những câu chuyện của nhân vật khách mời hoặc các góc nhìn, quan điểm của họ về một chủ đề kinh tế đang được bạn đọc quan tâm.
Tại hội thảo của Viện Milken - một tổ chức tư vấn kinh tế tại Mỹ - ngày 4/5, Tổng giám đốc Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) Kristalina Georgieva nhận định tình hình hiện tại đồng nghĩa kịch bản xung đột ngắn hạn trong báo cáo tháng trước của họ không còn khả thi. Theo kịch bản này, tăng trưởng toàn cầu chậm lại, còn 3,1%. "Mỗi ngày trôi qua, kịch bản mà chúng tôi đã đưa ra lại càng xa vời", bà nói.
Thay vào đó, việc chiến sự vẫn tiếp diễn, giá dầu được dự báo quanh hoặc trên 100 USD một thùng, và áp lực lạm phát tăng tốc đồng nghĩa các kịch bản xấu hơn đã diễn ra. Hiện tại, lạm phát kỳ vọng vẫn được kìm hãm và điều kiện tài chính chưa bị thắt chặt. Tuy nhiên, những điều này có thể thay đổi nếu xung đột tiếp diễn.
"Nếu chiến sự kéo dài sang 2027 và giá dầu lên quanh 125 USD một thùng, hậu quả tồi tệ hơn rất nhiều. Lạm phát thực sẽ tăng, lạm phát kỳ vọng cũng khó kiểm soát", bà nói.
Tháng trước, IMF công bố báo cáo Triển vọng Kinh tế Thế giới. Trong đó, tổ chức này đưa ra 3 kịch bản. Với kịch bản lạc quan nhất, giả sử chiến sự không kéo dài, tăng trưởng toàn cầu xuống 3,1% năm nay, giảm 0,2 điểm phần trăm so với báo cáo hồi tháng 1.
Còn theo "kịch bản bất lợi", chiến sự kéo dài hơn, giá dầu duy trì quanh 100 USD một thùng năm nay và 75 USD vào 2027. Tăng trưởng toàn cầu năm nay chỉ còn 2,5%.
Ở "kịch bản xấu nhất", xung đột kéo dài hơn nữa và giá dầu leo thang, gây xáo trộn lớn trên thị trường tài chính, tăng trưởng về 2%. "Đây là mức tiệm cận suy thoái toàn cầu", IMF cho biết. Lạm phát trong kịch bản này lên 5,8%.
Cũng tại sự kiện, Chủ tịch kiêm CEO hãng dầu khí Chevron (Mỹ) Mike Wirth cho biết tình trạng thiếu cung sớm lan ra toàn cầu, khi eo biển Hormuz bị phong tỏa hơn 2 tháng qua. Đây là tuyến đường thủy vận chuyển 20% dầu thô và khí hóa lỏng toàn cầu trước chiến sự. Wirth dự báo các nền kinh tế sẽ co lại, bắt đầu từ châu Á, do nhu cầu phải điều chỉnh giảm theo nguồn cung.
Bà Georgieva cho biết IMF đang theo dõi sát ảnh hưởng của xung đột lên chuỗi cung ứng. Giá phân bón toàn cầu đã tăng 30-40%, đẩy thực phẩm đắt thêm 3-6%. Nhiều ngành công nghiệp khác cũng chịu ảnh hưởng.
"Tôi muốn nhấn mạnh là tình hình thực sự nghiêm trọng", bà nói, bày tỏ lo ngại khi nhiều nhà hoạch định chính sách vẫn tin rằng cuộc khủng hoảng kết thúc trong vài tháng. Bà cho rằng việc giới chức tung ra các biện pháp hạn chế tác động lên người tiêu dùng và doanh nghiệp chỉ càng giữ nhu cầu dầu ở mức cao.
"Đừng thêm dầu vào lửa nữa. Tất cả những người trong phòng này đều biết khi nguồn cung giảm, nhu cầu cũng hạ theo", bà cảnh báo.
Ngày 26/5, UBND thành phố Đà Nẵng khai mạc diễn đàn đầu tư mạo hiểm và thiên thần Đà Nẵng 2026 (DAVAS 2026) với chủ đề “Đổi mới sáng tạo gặp gỡ đầu tư toàn cầu” và thông điệp “Ý tưởng thăng hoa, dòng vốn lan tỏa”.
Ông Hồ Quang Bửu, Phó Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng, khẳng định trong xu hướng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và kinh tế số đang diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu hiện nay, Đà Nẵng xác định rất rõ muốn phát triển nhanh và bền vững phải dựa vào tri thức, công nghệ, con người sáng tạo và năng lực kết nối toàn cầu.
“Thành phố không lựa chọn con đường phát triển bằng lợi thế ngắn hạn, mà lựa chọn xây dựng một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo thực chất, nơi các ý tưởng mới được nuôi dưỡng, công nghệ mới được thử nghiệm và các doanh nghiệp tiên phong được tạo điều kiện để bứt phá”, ông Hồ Quang Bửu nhấn mạnh.
Lãnh đạo thành phố Đà Nẵng cũng cho rằng diễn đàn không chỉ là nơi gặp gỡ giữa nhà khởi nghiệp (startup) và quỹ đầu tư, mà đây là nơi Đà Nẵng phát đi một cam kết mạnh mẽ về tư duy phát triển mới của thành phố, cởi mở, đổi mới, hội nhập hơn, sẵn sàng đồng hành cùng các mô hình kinh doanh dựa trên công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Phó Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng phát biểu: “Trong những năm qua, hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo của Đà Nẵng đã có những bước tiến đáng ghi nhận. Thành phố lần đầu tiên vào top 1.000 hệ sinh thái khởi nghiệp toàn cầu năm 2024 và đến năm 2026 đã vươn lên vị trí 554 thế giới, tăng 342 bậc chỉ sau 2 năm”.
Theo lãnh đạo thành phố Đà Nẵng, một hệ sinh thái muốn đi xa không thể chỉ dừng ở các bảng xếp hạng. Điều quan trọng hơn là phải tạo ra được những doanh nghiệp công nghệ có năng lực cạnh tranh quốc tế; những startup có khả năng gọi vốn, mở rộng thị trường và đóng góp thật sự cho tăng trưởng kinh tế của thành phố.
Phát biểu tại diễn đàn, ông Phạm Hồng Quất, Viện trưởng Viện đổi mới sáng tạo Quốc gia, Bộ Khoa học và Công nghệ, cho rằng Việt Nam đang bước vào giai đoạn then chốt của chiến lược quốc gia về khởi nghiệp sáng tạo đến năm 2045. Việt Nam không chỉ đặt mục tiêu về số lượng 10.000 startup vào năm 2030, mà quan trọng hơn là xây dựng một hệ sinh thái tự cường và có khả năng bứt phá.
Theo ông Quất, Đà Nẵng đang nổi lên như một địa phương năng động, có tư duy đổi mới và quyết tâm cao trong phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo. Thành phố không chỉ quan tâm đến hỗ trợ startup, mà còn đang từng bước khẳng định vị thế trong các lĩnh vực mới như AI, Trung tâm tài chính quốc tế...
Ông Quất cũng kỳ vọng DAVAS 2026 không chỉ dừng lại ở những phiên kết nối hay các biên bản ghi nhớ, mà còn là không gian đối thoại giữa chính sách, thị trường, công nghệ và cộng đồng khởi nghiệp.
Ngoài ra, theo ông Quất, đây là nơi khởi đầu cho những thương vụ đầu tư thực chất, nơi các startup tìm thấy người đồng hành và các nhà đầu tư tìm thấy giá trị tăng trưởng dài hạn tại Việt Nam và những sáng kiến chính sách mới có thể được thử nghiệm ngay tại Đà Nẵng.
DAVAS 2026 có sự góp mặt của hơn 30 nhà đầu tư và quỹ đầu tư danh tiếng đến từ các quốc gia với tổng mức đầu tư hơn 5 tỷ USD; hơn 120 chuyên gia, diễn giả trong và ngoài nước; cùng hơn 70 đơn vị đồng hành, hỗ trợ khởi nghiệp.
Diễn đàn thu hút 62 dự án/doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo trong nước và quốc tế thuộc nhiều lĩnh vực như công nghệ, giáo dục, chăm sóc sức khỏe, Blockchain, AI… Trong đó có 43 dự án trong nước, 9 dự án đến từ Singapore, 5 dự án đến từ Hàn Quốc, 3 dự án đến từ Dubai, 2 dự án đến từ Hoa Kỳ và Ukraine.
