Miền bắc Venezuela tối 24/6 rung chuyển bởi hai trận động đất, trong đó trận đầu tiên mạnh 7,2 độ xảy ra lúc 18h04 với tâm chấn ở độ sâu 22 km, gần thủ phủ San Felipe của bang Yaracuy. Trận động đất thứ hai có cường độ 7,5 độ diễn ra sau đó 39 giây, tâm chấn ở độ sâu 10 km và cách tâm chấn thứ nhất khoảng 5-10 km.
Đây là trận động đất mạnh nhất được ghi nhận ở Venezuela trong hơn một thế kỷ qua. Tổng thống lâm thời Venezuela Delcy Rodriguez ngày 25/6 cho biết ít nhất 164 người đã thiệt mạng và 971 người bị thương, trong đó bang La Guaira ở phía bắc thủ đô Caracas đã hứng thiệt hại nặng nề.
Mark Quigley, phó giáo sư chuyên ngành Khoa học Động đất tại Đại học Melbourne ở Australia, nói rằng động đất kép xảy ra khi hai tâm chấn xuất hiện tương đối gần nhau về không gian và thời gian, nhưng về bản chất là hai sự kiện địa chấn riêng biệt.
“Cường độ của những trận địa chấn riêng lẻ trong động đất kép thường tương đồng nhau. Hiện tượng này khác biệt với trình tự thông thường, trong đó một trận động đất lớn thường gây ra những dư chấn có cường độ nhỏ hơn đáng kể”, ông cho hay.
Sóng địa chấn trong động đất kép cũng có thời gian xuất hiện và nguồn gốc phát sinh không giống nhau. Tâm chấn của hai trận động đất ở Venezuela chỉ cách nhau vài km, nhưng dữ liệu về sóng địa chấn do Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS) công bố cho thấy có khả năng chúng bắt nguồn từ các đường đứt gãy khác nhau.
Thông tin này phù hợp với các bản đồ đã được lập trước đây về những đường đứt gãy đang hoạt động ở khu vực. Chúng cho thấy sự tồn tại của các đứt gãy trượt ngang lớn, nơi mà những khối đá trượt qua nhau theo hướng đông – tây, liên kết với các đứt gãy nhỏ hơn theo những hướng khác nhau.
Theo phó giáo sư Quigley, rất có thể trận động đất đầu tiên đã kích hoạt trận thứ hai. “Sự dịch chuyển của vỏ Trái Đất tại đường đứt gãy gây ra trận động đất thứ nhất có thể đã làm tăng ứng suất lên đường đứt gãy dẫn tới trận thứ hai. Ngoài ra, sự lan truyền của sóng địa chấn từ trận đầu tiên có khả năng đã làm rung chuyển những đường đứt gãy dễ nứt vỡ gần đó”, ông nhận định.
Mark Allen, giáo sư về Khoa học Trái Đất tại Đại học Durham ở Anh, cũng có quan điểm tương tự. Ông cho rằng hai trận động đất lớn xảy ra trong chưa đầy một phút như vậy là điều bất thường. “Có khả năng trận 7,2 độ đã làm nứt vỡ một đoạn của đường đứt gãy và truyền ứng suất sang đường đứt gãy khác, khiến nó cũng bị nứt vỡ và dẫn đến cơn địa chấn 7,5 độ”, ông nhận định.
Adam Pascale, chuyên gia tại Viện nghiên cứu Địa chấn học ở Australia, lưu ý rằng trận động đất thứ hai thực chất mạnh gấp 2 lần trận thứ nhất.
“Con số 7,5 độ có vẻ không mạnh hơn nhiều so với 7,2 độ, nhưng cường độ thực tế lại lớn hơn gấp đôi do thang đo sử dụng logarit. Điều đó có nghĩa là rung lắc sẽ kéo dài hơn rất nhiều. Trận đầu tiên gây ra rung chấn rồi 40 giây sau lại có sự kiện lớn hơn”, ông nói.
Chuyên gia Allen cho rằng hai trận động đất dường như xảy ra ở ranh giới giữa hai mảng kiến tạo Caribe và Nam Mỹ. “Các mảng kiến tạo di chuyển ngang qua nhau ở khu vực này, tương tự đường đứt gãy San Andreas ở bang California của Mỹ”, ông nói.
Tại miền bắc Venezuela, mảng kiến tạo Caribe và Nam Mỹ trượt ngang qua nhau với tốc độ khoảng 20 mm mỗi năm, trong đó mảng Caribe di chuyển về phía đông so với mảng Nam Mỹ. Điều này tạo ra các đứt gãy trượt ngang lớn, trong đó có Bocono, San Sebastian và El Pilar.
Động đất có tâm chấn nông thường xuyên xảy ra ở ranh giới giữa hai mảng Caribe và Nam Mỹ, một số có thể gây ra thiệt hại. Khu vực này từng hứng chịu một số trận động đất lớn trong quá khứ, trong đó có trận mạnh 7,7 độ hồi năm 1900 và một trận có cường độ 6,5 độ vào năm 1967.
“Tại khu vực phía tây trận động đất kép ngày 24/6, ranh giới giữa hai mảng kiến tạo trở nên rộng và phức tạp hơn, dễ xảy ra hoạt động địa chấn trên diện rộng với nhiều trận động đất có tâm chấn ở độ sâu từ nông đến trung bình”, phó giáo sư Quigley nói.
Chuyên gia Allen cảnh báo khả năng sẽ xảy ra thêm dư chấn tại khu vực Caracas. “Thủ đô của Venezuela là khu vực dễ xảy ra động đất. Các đường đứt gãy tại đó có thể đã bị tích tụ thêm ứng suất sau các sự kiện ngày 24/6”, ông nói.
Nhận lời mời của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình và Phu nhân, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng Phu nhân và đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam sẽ thăm cấp Nhà nước đến Trung Quốc trong 4 ngày, bắt đầu từ 14-4 tới.
"Chuyến thăm lần này của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm có ý nghĩa mang tính lịch sử, có thể nói là hoạt động đối ngoại song phương quan trọng nhất giữa hai Đảng, hai nước Việt Nam và Trung Quốc trong năm 2026", Đại sứ Việt Nam tại Trung Quốc Phạm Thanh Bình khẳng định khi trả lời TTXVN.
Về mốc thời gian và bối cảnh, ông Bình diễn giải đây là chuyến thăm nước ngoài đầu tiên của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm sau khi Việt Nam kiện toàn các chức danh lãnh đạo Nhà nước tại kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI.
Đây còn là chuyến thăm đầu tiên của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đến Trung Quốc sau Đại hội XIV của Đảng, diễn ra đúng 1 năm sau chuyến thăm cấp nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình đến Việt Nam.
Với ý nghĩa và tầm quan trọng đặc biệt của chuyến thăm, ông Bình cho biết hai bên đều hết sức coi trọng và cùng đang tích cực thu xếp, chuẩn bị thật kỹ lưỡng, hiệu quả cả về mặt lịch trình và nội dung.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm sẽ có cuộc hội đàm quan trọng với Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và các cuộc hội kiến với lãnh đạo cấp cao khác của Trung Quốc.
Hai bên dự kiến tiếp tục khẳng định coi trọng việc củng cố quan hệ song phương giữa hai nước xã hội chủ nghĩa có mối gắn kết chiến lược sâu sắc. Bên cạnh đó cùng đi sâu trao đổi về các phương hướng, biện pháp lớn nhằm đưa quan hệ song phương bước vào giai đoạn phát triển mới, ổn định và bền vững hơn.
Trong bối cảnh tình hình khu vực và thế giới có nhiều biến động, chuyến thăm cũng là dịp để hai bên trao đổi sâu và thực chất trên tinh thần thẳng thắn, chân thành, cởi mở về các vấn đề khu vực và quốc tế cùng quan tâm.
Ngoài ra tăng cường phối hợp tại các cơ chế đa phương, xử lý thỏa đáng các vấn đề còn tồn tại, đóng góp vào hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển ở khu vực và trên thế giới.
Cũng trong khuôn khổ chuyến thăm, theo chia sẻ của Đại sứ Phạm Thanh Bình, hai Tổng Bí thư, Chủ tịch nước dự kiến cùng gặp gỡ và phát biểu với đại diện thế hệ trẻ hai nước tham gia chương trình "Hành trình đỏ nghiên cứu, học tập của thanh niên", do chính hai nhà lãnh đạo đã khởi xướng từ tháng 4-2025.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cũng sẽ có bài phát biểu chính sách tại Đại học Thanh Hoa, gặp gỡ một số thân nhân các nhân sĩ hữu nghị hai nước, tham dự hoặc tuyên bố khởi động một số chương trình giao lưu nhân dân, hợp tác văn hóa nghệ thuật, du lịch.
Bên cạnh việc chứng kiến lễ ký kết các văn kiện hợp tác, trong khuôn khổ chuyến thăm, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam dự kiến sẽ có các hoạt động khảo sát, tìm hiểu mô hình thí điểm khu đô thị mới, hệ thống hạ tầng và công nghiệp đường sắt, cơ sở nghiên cứu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, đổi mới sáng tạo ở cả Bắc Kinh, Hà Bắc và Quảng Tây.
Theo ông Bình, các chuyến khảo sát thực tế sẽ góp phần thúc đẩy hợp tác cụ thể giữa các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp hai nước, qua đó từng bước cụ thể hóa các nhận thức chung cấp cao, những thỏa thuận đã ký kết thành các dự án và chương trình hợp tác cụ thể, mang lại lợi ích thiết thực cho sự phát triển của mỗi nước và cho quan hệ Việt Nam - Trung Quốc.
"Tôi tin tưởng rằng chuyến thăm lần này sẽ trở thành một mốc son mới, mở ra một giai đoạn phát triển mới cho Quan hệ láng giềng hữu nghị, Đối tác hợp tác chiến lược toàn diện, Cộng đồng chia sẻ tương lai Việt Nam - Trung Quốc có ý nghĩa chiến lược", Đại sứ Phạm Thanh Bình chia sẻ.
“Thủ tướng Đức Friedrich Merz cho rằng việc Iran sở hữu vũ khí hạt nhân là không có vấn đề gì. Ông ta không biết mình đang nói cái gì đâu… Chẳng trách nước Đức lại đang bết bát đến vậy, cả về kinh tế lẫn những mặt khác", Tổng thống Trump viết trên mạng xã hội X ngày 29.4.
Ông Trump cho biết Mỹ đang "nghiên cứu và xem xét khả năng giảm quân số tại Đức và sẽ đưa ra quyết định trong thời gian ngắn sắp tới", The Guardian đưa tin.
Phát ngôn của ông Trump được đưa ra sau khi Thủ tướng Merz hồi đầu tuần nói rằng Mỹ “rõ ràng là không có chiến lược” trong xung đột với Iran.
"Vấn đề của những cuộc xung đột như vậy luôn là việc bạn không chỉ phải bước vào, mà còn phải biết cách thoát ra. Chúng ta đã chứng kiến bài học đau đớn đó suốt 20 năm ở Afghanistan. Chúng ta cũng đã thấy điều đó ở Iraq", ông Merz nói trong buổi mít tinh tại một trường học ở Đức hôm 27.4.
Nhà lãnh đạo Đức cho rằng cuộc chiến ở Trung Đông đã tác động trực tiếp đến nền kinh tế Iran. Ông cũng nói thêm Mỹ đã bị giới lãnh đạo Iran “làm bẽ mặt” khi tham gia đàm phán nhưng không mang lại kết quả.
"Rõ ràng người Iran rất giỏi đàm phán, hay đúng hơn là rất giỏi trong việc không đàm phán, khi để người Mỹ đến Islamabad (Pakistan) rồi lại rời đi mà không đạt được kết quả gì. Cả một quốc gia đang bị giới lãnh đạo Iran, đặc biệt là những người được gọi là Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC), làm bẽ mặt. Vì vậy, tôi hy vọng điều này sẽ kết thúc càng sớm càng tốt", ông Merz nói hôm 27.4.
Ông Trump từng nhiều lần dọa giảm hiện diện quân đội Mỹ tại Đức, đồng thời để ngỏ khả năng rời liên minh quân sự Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).
Hôm qua, giá dầu Brent đã giảm thêm khoảng 1 USD còn 92 USD/thùng sau khi có thông tin Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận để gia hạn lệnh ngừng bắn giữa hai bên và dỡ bỏ các hạn chế đối với việc vận chuyển qua eo biển Hormuz. Theo Reuters dẫn một số nguồn tin thân cận, thỏa thuận sẽ kéo dài lệnh ngừng bắn thêm 60 ngày và cho phép lưu thông tuyến hàng hải qua eo biển Hormuz, hai bên tiến hành đàm phán các vấn đề khác như chương trình hạt nhân của Iran.
Tuy nhiên, Reuters ngày 29.5 dẫn lời Phó tổng thống Mỹ JD Vance trả lời báo chí cho biết Washington chưa đạt thỏa thuận mới với Tehran, nhưng các bên đã tiến gần điều này, đồng thời khẳng định Mỹ đang có vị thế đẩy lùi đáng kể chương trình hạt nhân của Iran.
Liên quan vấn đề trên, trong phân tích gửi đến Thanh Niên, TS Ian Bremmer, nhà khoa học chính trị và là Chủ tịch Eurasia Group (Mỹ) - đơn vị tư vấn và nghiên cứu rủi ro chính trị hàng đầu thế giới, chỉ ra nhiều thông tin cho thấy thỏa thuận giữa Mỹ và Iran có thể được ký kết với các điều khoản như mở lại eo biển Hormuz, dỡ bỏ lệnh phong tỏa của Mỹ, giải phóng các tài sản bị đóng băng của Tehran (thông qua Qatar), và gia hạn lệnh ngừng bắn, đồng thời trì hoãn các cuộc đàm phán hạt nhân. Cũng theo đó, thỏa thuận dường như không có điều khoản giải tán các lực lượng ủy nhiệm của Tehran, không có hạn chế nào đối với chương trình tên lửa đạn đạo của Iran, không có lệnh cấm vĩnh viễn việc làm giàu uranium, không có việc tiếp quản kho dự trữ uranium được làm giàu cao, không đặt điều kiện về người được lựa chọn đứng đầu Iran, không có sự thay đổi chế độ.
Nếu tính cả tổn thất về sinh mạng và tiền bạc của Mỹ, sự gián đoạn kinh tế toàn cầu và thiệt hại về uy tín của Mỹ, thì thỏa thuận là thất bại chính sách đối ngoại của Tổng thống Donald Trump. Tuy nhiên, TS Bremmer cho rằng thỏa thuận như vậy càng trở nên tồi tệ hơn với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu.
Đó là vì Thủ tướng Netanyahu, nhà lãnh đạo tại vị lâu nhất của Israel, phải đối mặt với nhiều bất lợi trong cuộc bầu cử ở nước này vào ngày 27.10 tới.
Thời gian qua, sự phản kích mạnh mẽ của Tel Aviv sau khi Hamas tấn công Israel vào tháng 10.2023 đã giúp ông Netanyahu tăng cường uy tín. Khi đó, Tel Aviv đã tấn công lực lượng Hamas (ở Dải Gaza), Hezbollah (ở Li Băng) và cả Iran khiến phần lớn nội bộ Israel ủng hộ. Tuy nhiên, tình hình cuộc chiến Iran hiện nay đang khiến nhiều người thất vọng. Ông Yair Lapid, nhà lãnh đạo đối lập tại Israel và là một trong những đối thủ chính của Thủ tướng Netanyahu, chỉ trích: "Gần 3 năm kể từ tháng 10.2023, Hamas vẫn cai trị Gaza, Hezbollah vẫn cai trị Li Băng, và thay vì một lãnh tụ tối cao (Ali) Khamenei 86 tuổi lãnh đạo Iran, thì nay là lãnh tụ tối cao (Mojtaba) Khamenei chỉ 56 tuổi đang lãnh đạo Iran".
"Khi một thỏa thuận giữa Nhà Trắng với Tehran không chỉ giữ nguyên vẹn chế độ Iran mà còn giúp chính quyền nước này củng cố sức mạnh về địa chính trị sẽ làm suy yếu lập luận của Thủ tướng Netanyahu trước cử tri rằng chỉ ông mới có thể đánh bại mối đe dọa từ Iran, hợp tác hiệu quả với Tổng thống Trump và giữ an toàn cho Israel", TS Bremmer đặt vấn đề.
Theo nhà khoa học chính trị Bremmer, dù sự ủng hộ trong nước đối với cuộc chiến trên nhiều mặt trận vẫn còn cao do hầu hết người dân Israel xem Tehran và các lực lượng ủy nhiệm Iran là mối đe dọa đối với nhà nước Do Thái, nhưng phần lớn người dân cũng mệt mỏi với các vụ bê bối tham nhũng của Thủ tướng Netanyahu cũng như việc ông làm suy yếu thể chế dân chủ của Israel, đồng thời ông còn ủng hộ quá mức lợi ích của người Do Thái cực đoan và cử tri ở các khu định cư.
Trong khi đó, với tình hình hiện nay ở Quốc hội Israel, liên minh cầm quyền của Thủ tướng Netanyahu, gồm các đảng cực hữu và cực đoan tôn giáo, đang thiếu đáng kể so với 61 ghế cần thiết để duy trì đa số tại quốc hội. "Thủ tướng Netanyahu đặt mục tiêu lật đổ chế độ Iran; thay vào đó, chính chế độ của ông đang trên bờ vực sụp đổ", vị chuyên gia đánh giá.
Bất lợi càng lớn hơn cho Thủ tướng Netanyahu là nhiều cuộc điều tra hình sự đang nhắm vào ông. Và bất chấp áp lực từ Tổng thống Trump, Tổng thống Israel Isaac Herzog đến nay vẫn từ chối ân xá cho Thủ tướng Netanyahu, nên các phiên tòa xét xử tham nhũng đối với ông sẽ tiếp tục diễn ra. Điều này càng khiến ông Netanyahu thêm khó khăn.
TS Bremmer phân tích thêm: "Trước nay, lợi thế cho ông Netanyahu chính là sự phân mảnh của phe đối lập - bao gồm các đảng cánh hữu, trung dung, cánh tả và các đảng Ả Rập - trong khi khối nhỏ của ông vẫn tương đối thống nhất, với các đối tác cực hữu và cực đoan tôn giáo vốn có thể giành được những nhượng bộ về chính sách từ ông Netanyahu mà không chính phủ nào khác chịu nhượng bộ (kể cả các liên minh trước đây của Thủ tướng Netanyahu). Nhưng sự đoàn kết đó bắt đầu rạn nứt khi các đảng cực đoan Chính thống giáo Shas và UTJ tạm thời rút sự ủng hộ khỏi liên minh vào năm ngoái do Thủ tướng Netanyahu không thông qua luật miễn nghĩa vụ quân sự cho cử tri của họ. Trong khi đó, 2 cựu thủ tướng là ông Lapid theo chủ nghĩa trung dung và ông Naftali Bennett theo chủ nghĩa cánh hữu đã đồng ý liên danh nhằm tập hợp nguồn lực, tối đa hóa số ghế trong Quốc hội Iran mà khối này có thể giành được".
Các cuộc thăm dò mới nhất cho thấy khối đối lập Israel đang bám sát phe của ông Netanyahu, nhưng vẫn thiếu 2 ghế so với 61 ghế cần thiết để thành lập chính phủ đa số. Mặc dù vậy, khoảng cách có thể thu hẹp nhanh nếu Mỹ và Iran đạt thỏa thuận như trên.
