Meta đang triển khai một công cụ nội bộ có tên Model Capability Initiative (MCI) nhằm thu thập dữ liệu sử dụng máy tính của nhân viên để huấn luyện các tác nhân AI có khả năng thực hiện các công việc văn phòng.
Theo tài liệu nội bộ, công cụ này ghi lại nhiều hoạt động trên máy tính như di chuyển chuột, các cú nhấp chuột, thao tác trên menu và cách nhân viên sử dụng phần mềm hằng ngày.
Ban đầu, Meta cho biết MCI chỉ áp dụng với nhân viên tại Mỹ và đã có các biện pháp bảo vệ dữ liệu nhạy cảm.
Tuy nhiên, các tài liệu mới cho thấy phạm vi thu thập dữ liệu rộng hơn so với mô tả ban đầu.
Theo danh sách được chia sẻ nội bộ, MCI đang theo dõi hoạt động trên hơn 200 ứng dụng và website khác nhau.
Trong một tài liệu hỏi đáp dành cho nhân viên, Meta nêu rõ rằng nếu một nhân viên ở quốc gia khác trao đổi qua email hoặc nhắn tin với đồng nghiệp tại Mỹ đang bật MCI, nội dung trao đổi đó vẫn có thể bị hệ thống ghi lại.
Nguy cơ va chạm với quy định EU
Thông tin này lập tức làm dấy lên lo ngại về khả năng vi phạm Quy định Bảo vệ dữ liệu chung của Liên minh châu Âu.
Bà Kleanthi Sardeli, chuyên gia pháp lý của tổ chức bảo vệ quyền riêng tư NOYB, cho rằng ngay cả việc thu thập gián tiếp dữ liệu của nhân viên châu Âu cũng có thể khiến Meta vi phạm quy định chung.
“Những dữ liệu này ban đầu được tạo ra cho mục đích giao tiếp công việc và thực hiện hợp đồng lao động. Việc đưa các cuộc trò chuyện của nhân viên vào huấn luyện AI là không phù hợp với mục đích đó”, bà nhận định.
Một vấn đề khác là dữ liệu do MCI thu thập sẽ được tách khỏi thông tin nhận dạng cá nhân.
Điều này đồng nghĩa người lao động không thể tra cứu hoặc xóa dữ liệu liên quan đến mình, trong khi đây là một quyền cơ bản được EU bảo vệ.
Hiện tại, Meta đã đưa ra thông báo trước Ủy ban Bảo vệ Dữ liệu Ireland, cơ quan quản lý quyền riêng tư hàng đầu của EU.
Tập đoàn khẳng định rằng cả dữ liệu nhân viên EU và việc ghi lại nội dung màn hình đều không nằm trong mục đích chính của MCI.
Tranh cãi từ phía nhân viên
Ngoài những quan ngại pháp lý, MCI đang vấp phải phản ứng từ chính nhân viên tại Meta.
Nhiều nhân viên phàn nàn công cụ này tiêu tốn lượng dữ liệu mạng lớn bất thường. Một số trường hợp cho biết hệ thống đã sử dụng hết hạn mức Internet gia đình chỉ trong vài ngày.
Một nhân viên thậm chí đã sử dụng Claude AI để phân tích các tệp nhật ký của MCI.
Trong bài đăng nội bộ, nhân viên này chỉ ra công cụ còn có thể tiếp cận tới lịch sử thay đổi mã nguồn, chu kỳ bật tắt máy tính, các địa chỉ web đã truy cập và cả nội dung sao chép, dán trong bộ nhớ tạm.
Đồng thời, theo nội dung bài đăng, lượng dữ liệu thu thập đủ để xây dựng một mô hình hành vi hoàn chỉnh về cách một nhân viên thực hiện công việc.
“Đây không chỉ là một AI biết nhấp vào menu thay bạn. Nó có thể học được nên nhấp vào đâu, chọn gì, dán dữ liệu vào tài liệu nào và phải làm gì tiếp theo”, người này chia sẻ.
Ông Dave Arnold, người phát ngôn của Meta, cho biết MCI chỉ được cài đặt trên các thiết bị của nhân viên tại Mỹ.
Theo ông, mục tiêu của công cụ là nghiên cứu cách con người tương tác với máy tính, không phải nội dung hiển thị trên màn hình.
Người phát ngôn của Meta xác nhận số lượng ứng dụng và trang web mà công cụ này đang theo dõi. Dẫu vậy, ông từ chối trả lời các câu hỏi chi tiết về lượng dữ liệu mà công cụ thu thập và tính hợp pháp của nó.
“Chúng tôi đã cân nhắc kỹ lưỡng và triển khai các biện pháp giảm thiểu rủi ro về quyền riêng tư. Meta cam kết tuân thủ các quy định pháp luật hiện hành”, ông nhấn mạnh.
Ông cũng xác nhận nội dung trong bài đăng của nhân viên hoàn toàn không chính xác.
Sự việc tiếp tục làm gia tăng áp lực đối với Meta tại châu Âu, đặc biệt khi công ty đã nhiều lần đối mặt với các cuộc điều tra và án phạt liên quan đến thu thập và sử dụng dữ liệu người dùng.
Điểm đáng chú ý của đợt cập nhật là việc đồng bộ tiêu chuẩn nội dung với hệ thống phân loại phim dành cho khán giả từ 13 tuổi trở lên, đồng thời bổ sung thêm các công cụ kiểm soát chuyên sâu cho phụ huynh.
Đây được xem là thay đổi lớn nhất kể từ khi Meta triển khai các tính năng bảo vệ thanh thiếu niên tại Việt Nam vào năm 2025.
Theo Meta, các hướng dẫn nội dung dành cho trẻ vị thành niên đã được đối chiếu với tiêu chí phân loại phim 13+, nhằm đưa trải nghiệm của người dùng nhỏ tuổi trên mạng xã hội tiệm cận với việc xem nội dung phù hợp theo độ tuổi.
Ngoài các bộ lọc tự động đối với nội dung bạo lực, gợi dục hoặc liên quan đến chất kích thích như rượu bia, thuốc lá, chính sách mới cũng tăng cường cơ chế ẩn và hạn chế đề xuất nội dung vi phạm.
Theo đó, tài khoản thanh thiếu niên sẽ không thể theo dõi, nhắn tin trực tiếp hoặc xem bình luận từ các tài khoản thường xuyên đăng tải nội dung vi phạm. Cơ chế này được thiết lập theo cả hai chiều nhằm tăng cường bảo vệ người dùng nhỏ tuổi.
Các nội dung không phù hợp cũng sẽ bị loại khỏi mục Khám phá, Reels, Bảng tin và Story, kể cả khi được chia sẻ bởi những tài khoản mà thanh thiếu niên đang theo dõi. Những liên kết dẫn tới nội dung vi phạm gửi qua tin nhắn cũng sẽ bị vô hiệu hóa.
Meta đồng thời giới thiệu thêm chế độ kiểm soát nghiêm ngặt mang tên "Giới hạn Nội dung". Khi kích hoạt, tài khoản thanh thiếu niên sẽ không thể xem, viết hoặc nhận bình luận dưới các bài đăng.
Hiện các tài khoản thanh thiếu niên tại Việt Nam đang được hệ thống tự động chuyển sang thiết lập tiêu chuẩn 13+ mới. Riêng tính năng "Giới hạn Nội dung" dành cho phụ huynh dự kiến được triển khai vào cuối năm nay.
Theo CNN, báo cáo thường niên mới nhất của Dam Removal Europe, liên minh 6 tổ chức khôi phục kết nối sông ngòi, ghi nhận kỷ lục phá bỏ 603 rào cản ở 21 quốc gia trong năm 2025. Hoạt động phá bỏ giúp kết nối lại hơn 3.740 km sông trên toàn châu lục, hướng tới mục tiêu khôi phục 25.000 km sông chảy tự do vào năm 2030 của Liên minh châu Âu (EU).
Trong báo cáo công bố tuần trước, số lượng rào cản bị phá bỏ vượt qua kỷ lục trước đó được thiết lập vào năm 2024 với mức tăng 11%. Theo Guardian, hoạt động phá bỏ trong năm 2025 cũng cao gấp 6 lần so với năm 2020. Những con số này cho thấy việc khôi phục sông ngòi đang trở nên phổ biến hơn trong thời kỳ khí hậu cực đoan.
Tại Phần Lan, việc phá bỏ ba đập thủy điện dọc sông Hiitolanjoki từ năm 2021 đến 2023 giúp mở lại các tuyến di cư cho cá hồi đất liền cực kỳ nguy cấp, cho phép chúng tiếp cận khu vực sinh sản bị chặn từ đầu thập niên 1900. Nhà chức trách Phần Lan cũng đang lên kế hoạch phá bỏ đập thủy điện Palokki ở lưu vực sông Vuoksi.
Tại Pháp, hoạt động phá bỏ đập Vezins năm 2020 và La Roche-Qui-Boit vào năm 2022 trên sông Sélune góp phần khôi phục gần 90 km sông chảy tự do. Ở khu vực Quận Hồ của Anh, đập tràn Bowston trên sông Kent bị phá bỏ năm 2022 giúp khôi phục dòng chảy tự nhiên của sông, cải thiện điều kiện cho cá di cư và hệ sinh thái xung quanh.
Tại Bỉ, những cống ngầm trong rừng Anlier bị loại bỏ để kết nối lại những nhánh sông nhỏ đóng vai trò quan trọng trong đa dạng sinh học địa phương. Tây Ban Nha, Đan Mạch, Thụy Điển, Đức và Estonia đều thực hiện các dự án phá bỏ rào cản ở nhiều quy mô khác nhau trong thời gian gần đây.
Năm 2025, Thụy Điển phá bỏ nhiều đập nhất (173), tiếp theo là Phần Lan (143) và Tây Ban Nha (109). Các quốc gia ở Nam và Đông Nam châu Âu, bao gồm Slovakia, Croatia, Bosnia và Herzegovina, Hy Lạp, thậm chí cả Ukraine cũng đang tiến hành phá bỏ đập.
Ước tính từ dự án nghiên cứu Adaptive Management of Barriers in European Rivers (AMBER) cho thấy khoảng 1,2 triệu rào cản, bao gồm đập thủy điện, đập tràn, cống ngầm và cống xả, chặn ngang sông ngòi ở sông của châu Âu. Theo National Geographic, ít nhất 150.000 trong số đó đã lỗi thời, không còn hoạt động, mục nát và gây ra rủi ro an toàn. Phần lớn đập ở châu Âu được xây dựng trong thế kỷ 19 và 20. Hiện nay, Carlos Garcia de Leaniz, nhà sinh thái học sông tại Đại học Vigo và Đại học Swansea, cho biết hầu như không có sông nào ở châu Âu chảy tự do từ thượng nguồn tới biển.
Theo Pao Fernández-Garrido, quản lý sáng kiến hỗ trợ phá bỏ đập trên sông European Open Rivers Programme, khối lượng nước lớn trong các hồ chứa của đập có thể bay hơi trong khi vật liệu hữu cơ mắc kẹt, tích tụ và phân hủy theo thời gian, giải phóng khí methane, khí nhà kính cực mạnh góp phần đáng kể vào hiện tượng ấm lên toàn cầu. Các hệ sinh thái bị chia nhỏ ít có khả năng đối phó với lũ lụt, hạn hán và khí hậu cực đoan. Cơ quan Môi trường châu Âu tính toán trong thập kỷ qua, 9 trong số 10 thảm họa tự nhiên ở lục địa này liên quan đến nước.
Dam Removal Europe cho biết sông ngòi phân mảnh là yếu tố dẫn tới suy giảm đa dạng sinh học nước ngọt ở châu Âu với hơn 42% các loài cá nước ngọt bị đe dọa như cá hồi Đại Tây Dương và lươn. Lòng sông ít dưỡng chất không còn phù hợp cho sinh sản, trong khi nhiệt độ và lưu lượng nước thay đổi làm giảm đa dạng môi trường sống.
Luật Phục hồi Thiên nhiên của EU có hiệu lực từ năm 2024, đặt ra các mục tiêu ràng buộc để khôi phục ít nhất 20% diện tích đất và biển thuộc EU vào năm 2030, bao gồm đưa 25.000 km sông về trạng thái chảy tự do, không bị cản trở bởi các công trình nhân tạo như đập, hồ chứa, hay kênh đào. Bộ luật này đánh dấu lần đầu tiên việc kết nối sông ngòi và phá bỏ đập được đưa vào luật của EU. Với nguồn lực hạn chế, nỗ lực đạt mục tiêu 25.000 km sẽ đòi hỏi hợp tác quốc tế để tìm và ưu tiên những đập có thể mở ra đoạn sông dài nhất khi phá bỏ mà không ảnh hưởng nhiều tới sản lượng thủy điện.
Sạc công suất lớn trên 100 W dần trở nên phổ biến nhờ công nghệ GaN (Gallium Nitride) giúp kích thước phụ kiện nhỏ gọn, trong khi người dùng cũng có nhu cầu sử dụng củ sạc duy nhất cho cả smartphone, laptop, tablet... Tất nhiên, loại sạc có màn hình đắt hơn đáng kể so với sạc truyền thống.
Anker Prime Smart Display
Bộ sạc mới ra mắt thị trường Việt Nam cuối tháng 3 của Anker có trọng lượng 220 gram và nhỏ hơn 43% so với củ 140 W của Apple, tương đương hộp đựng AirPods. Màn hình cảm ứng hiển thị thời gian thực công suất đầu ra, nhiệt độ và trạng thái sạc, giúp dễ theo dõi, kiểm soát thông số.
Prime Smart Display trang bị ba cổng USB-C cho tổng công suất 160 W, nhưng không có cổng USB-A. Sản phẩm phân bổ điện năng thông minh nhờ công nghệ PowerIQ 5.0 tối ưu bằng AI, đi kèm tính năng tản nhiệt ActiveShield 4.0 giúp thiết bị luôn mát và được bảo vệ. Củ sạc có giá 3,25 triệu đồng. Hai phiên bản công suất thấp hơn 100 W và 45 W có giá từ 850.000 đồng.
Cuktech 10 Ultra
Sản phẩm từ thương hiệu con của Xiaomi có kích thước 67 x 76 x 33 mm, gồm một cổng USB-A và ba cổng USB-C cho tổng công suất 120 W. Củ sạc trang bị màn hình LED 1,57 inch hiển thị thông số, hỗ trợ ứng dụng Mi Home theo dõi công suất cũng như cảm biến nhiệt NTC kiểm tra 36.000 lần/giờ.
Cuktech 10 Ultra hỗ trợ hầu hết chuẩn sạc nhanh trên thị trường, như D3.1, PPS, UFCS, QC, Huawei SCP/FCP hay Xiaomi Turbo. Sản phẩm được niêm yết ở mức 1,3 triệu đồng.
Ugreen Nexode 160 W Smart Display Charger
Nexode 160 W Smart Display Charger ra mắt cuối năm ngoái, là củ sạc đầu tiên của Ugreen trang bị màn hình hiển thị. Trước đó, nhà sản xuất Trung Quốc chủ yếu bán các mẫu GaN công suất cao nhưng không có màn hình.
Sản phẩm có màn hình LCD hiển thị thời gian thực thông số như điện áp, dòng điện và giao thức sạc đang hoạt động. Được trang bị bốn cổng USB-C và một cổng USB-A, tổng công suất đầu ra đạt mức 160 W. Sạc của Ugreen tương thích với nhiều chuẩn phổ biến, có giá 1,8 triệu đồng.
StarGO Powergo Charge
Thương hiệu Trung Quốc StarGO bán mẫu Powergo Charge có màn hình tại Việt Nam với giá 1,6 triệu đồng. Sản phẩm tích hợp màn hình LED cho phép theo dõi công suất thực tế, nhiệt độ và thời gian sử dụng.
So với các phiên bản cùng tầm giá, củ sạc của StarGO có ít cổng hơn, gồm hai USB-C và một USB-A, trang bị công nghệ chống quá dòng, quá nhiệt, ngắn mạch, hỗ trợ chuẩn phổ biến như PD 3.0, QC 3.0 và PPS.
Mazer AI Prestige PD100W
Củ sạc của Mazer (Singapore) có ba cổng, với hai USB-C và một USB-A, cho tổng công suất 100 W - thấp hơn so với các thiết bị cùng tầm giá. Sản phẩm tích hợp màn hình AI hiển thị thời gian thực công suất từng cổng, trạng thái thiết bị và mức phân bổ năng lượng.
Prestige PD100W sử dụng chip GaN7 giúp nâng cao hiệu suất sạc, hiệu suất chuyển đổi điện năng cao cũng như giảm lượng nhiệt sinh ra, đi kèm công nghệ Infinite Shield 7.0 kiểm soát nhiệt độ, chống quá dòng và giám sát an toàn liên tục. Sản phẩm có giá 2,3 triệu đồng.
