Bên cạnh những môn “thần công” được sáng tạo hoàn toàn bởi trí tưởng tượng, cố văn hào Kim Dung vẫn giữ lại một số môn võ công tồn tại ngoài đời thật trong 14 bộ tiểu thuyết võ hiệp nổi tiếng của mình (không bao gồm truyện ngắn Việt nữ kiếm).
Nổi danh nhất, tất nhiên là Thái Cực quyền với nguồn gốc từ Võ Đang. Kế đến là nhóm các tuyệt kỹ của Thiếu Lâm Tự, một số môn võ mô phỏng theo động vật của các phái Thanh Thành, Không Động…, hay cả Thái Tổ trường quyền của Triệu Khuông Dẫn.
Vậy môn võ công có thật nào lợi hại nhất trong trọn bộ 14 tiểu thuyết của Kim Dung?
Đây là một chủ đề được tranh luận khá nhiều, nhưng đáng buồn cho cộng đồng fan kung fu Trung Hoa, câu trả lời có thể lại không nằm trong niềm tự hào của họ.
Đó là vật Mông Cổ (bokh), môn võ từng được nhắc đến trong tiểu thuyết Anh hùng xạ điêu, gắn liền với nhân vật chính Quách Tĩnh.
Quách Tĩnh lớn lên tại Mông Cổ, được “thần tiễn thủ” Triết Biệt nhận làm đồ đệ. Triết Biệt là danh tướng có thật dưới trướng Thành Cát Tư Hãn. Và giống như nhiều nam nhân phương Bắc, ông rất giỏi cưỡi ngựa, bắn cung và vật.
Theo Kim Dung mô tả, kỹ thuật vật Mông Cổ do Triết Biệt truyền thụ đã không ít lần giúp Quách Tĩnh thủ thắng.
Đáng nhớ nhất là trong trận so tài với Âu Dương Khắc tại đảo Đào Hoa, Quách Tĩnh bằng một đòn vật Mông Cổ khéo léo đã khiến đối thủ “đo đất” trước, khi cả hai cùng rớt từ mái đình xuống.
Tất nhiên trong tiểu thuyết, vật Mông Cổ không quá được Kim Dung đề cao. Càng về sau, Quách Tĩnh càng tu luyện nhiều môn thần công lợi hại của người Trung Thổ (tức người Hán), và hầu như không còn sử dụng võ vật nữa.
Dù vậy ngoài đời thật, vật Mông Cổ lại là môn võ có tính thực chiến hơn xa những môn kung fu truyền thống của người Trung Hoa.
Sự lợi hại của thiết kỵ Mông Cổ vang danh đến cả châu Âu, khi Triết Biệt cùng Tốc Bất Đài chỉ dùng 2 vạn quân đã có thể vượt qua sông Volga, đánh đến tận vương quốc Kievan Rus – tức lãnh thổ các nước Nga, Belarus, Ukraine và Bulgaria ngày nay.
Bắn cung và cưỡi ngựa là hai trong “tam nghệ nam nhi” (cùng với vật) của người Mông Cổ, gắn liền với việc họ phát triển kỵ binh. Nhưng trước đó, mọi nam nhân Mông Cổ đều phải học vật từ nhỏ. Đây mới thực sự được xem là môn cơ bản của người phương Bắc.
Nguồn gốc của bokh có thể truy về thời kỳ trước cả Thành Cát Tư Hãn, khi các bộ lạc du mục Mông Cổ sinh sống trong điều kiện thiên nhiên khắc nghiệt, buộc phải phát triển những kỹ năng thể chất thiết yếu để tồn tại.
Các sử gia cho rằng chính môi trường chiến tranh liên tục đã định hình bokh theo hướng thực dụng.
Theo những nghiên cứu về văn hóa võ thuật du mục, vật Mông Cổ không có hệ thống bài quyền hay động tác biểu diễn, mà tập trung hoàn toàn vào việc quật ngã đối thủ.
Luật thi đấu truyền thống rất đơn giản: bất kỳ phần nào của cơ thể ngoài bàn chân chạm đất đều bị tính thua. Sự đơn giản này loại bỏ hoàn toàn yếu tố trình diễn, giữ lại phần cốt lõi của đối kháng.
Từ góc độ võ học, bokh dựa trên ba nguyên lý chính: kiểm soát trọng tâm, phát lực toàn thân và áp sát cự ly.
Người tập phải học cách giữ thăng bằng trong khi phá trụ đứng của đối phương, sử dụng sức mạnh từ hông và lưng thay vì chỉ dùng tay. Đồng thời rút ngắn khoảng cách để đưa trận đấu về thế giằng co. Đây là những nguyên lý mang tính phổ quát trong chiến đấu tay không, và cũng là lý do khiến vật Mông Cổ được đánh giá cao về tính thực chiến.
Không chỉ dừng ở kỹ thuật, bokh còn gắn liền với tinh thần chiến binh của người Mông Cổ. Trong các lễ hội truyền thống như Naadam, vật là nội dung thi đấu quan trọng nhất, thu hút hàng trăm đô vật tham gia.
Những danh hiệu đạt được không mang tính biểu diễn mà phản ánh năng lực thực sự. Các nghi thức trước và sau trận đấu, mô phỏng hình ảnh chim ưng hay đại bàng, cũng cho thấy sự liên kết giữa võ thuật và tư duy săn mồi, chinh phục của xã hội du mục.
Sử gia Meir Shahar, khi so sánh các hệ thống võ thuật châu Á, cho rằng những môn luôn gắn với đối kháng trực tiếp thường bảo tồn tốt hơn tính chiến đấu, trong khi các hệ thống phát triển theo hướng biểu diễn đều dần dà đánh mất yếu tố thực chiến.
Bokh dựa trên nguyên tắc lặp lại trong điều kiện thực chiến, giúp cơ thể thích nghi trực tiếp với áp lực đối kháng.
Các yếu tố như sức mạnh cơ bắp, khả năng giữ thăng bằng và phản xạ được phát triển thông qua va chạm thực tế. Đây chính là yếu tố “sparring” (thực hành chiến đấu) cực kỳ quan trọng của võ hiện đại ngày nay.
Những nguyên lý của bokh cũng xuất hiện trong nhiều môn võ hiện đại, đặc biệt là các hệ vật và đối kháng toàn diện. Điều này cho thấy giá trị của nó không chỉ nằm ở lịch sử, mà còn ở khả năng thích ứng với môi trường chiến đấu hiện đại.
Không màu mè, không hoa mỹ, cũng không có chút phóng đại nào, vật Mông Cổ được nhắc đến một cách rất bình dị trong truyện Kim Dung, nhưng lại là môn võ lợi hại nhất ở đời thật.
Trong bối cảnh đang bị dẫn trước 1-0 ở trận lượt về bán kết Champions League (tổng tỉ số 4-6), các cầu thủ, ban huấn luyện và CĐV Bayern Munich tại sân Allianz không khỏi ngỡ ngàng khi bị từ chối một quả phạt đền ở tình huống để bóng chạm tay của tiền vệ PSG Joao Neves ở phút 31.
Từ một quả tạt của chủ nhà ở cánh trái, thủ thành Safonov lao người đấm bóng ra. Trong nỗ lực phá vây, Vitinha đưa bóng đến phần gập giữa khuỷu tay và cẳng tay đang vươn ra khỏi người của đồng đội Neves. Các học trò của Vincent Kompany vây lấy trọng tài chính Joao Pedro Silva Pinheiro đòi một quả penalty. Tuy nhiên, ông đã xua tay từ chối các khiếu nại của Bayern. VAR cũng không can thiệp.
Theo quy định của luật bóng đá hiện hành, trọng tài đã đưa ra quyết định đúng, ngay cả khi lý do không được truyền đạt hoàn toàn rõ ràng trên sân cho đội chủ nhà. Quyết định này dựa trên một quy định miễn trừ ít được biết đến trong luật chạm tay.
Cụ thể, một tình huống cầu thủ không bị coi là có lỗi dùng tay chơi bóng nếu: Bóng được đá đi bởi đồng đội và chạm vào tay (trừ khi bóng đi trực tiếp vào lưới đối phương hoặc cầu thủ đó ghi bàn ngay sau pha bóng, trong trường hợp này đội kia sẽ được hưởng đá phạt trực tiếp).
Chuyên gia phân tích luật bóng đá của BBC Sport là Dale Johnson giải thích thêm: "Điều luật này áp dụng cho trường hợp bóng vô tình đập vào một cầu thủ từ pha xử lý của đồng đội, ngay cả khi cánh tay của cầu thủ đó đang vung xa khỏi thân người, luật quy định rằng không được thổi phạt đền trong tình huống đó".
"Khi Vitinha sút bóng giải vây, liệu Neves có thể lường trước được bóng sẽ bay thẳng vào tay mình không? Tất nhiên, điều này có thể bị bác bỏ nếu đó là lỗi cố ý dùng tay chơi bóng, nhưng trong bối cảnh này, một quả phạt đền không nên được thổi", chuyên gia này khẳng định.
HLV Kompany sau trận tỏ ra bất bình vì quy định này: "Tôi hiểu vì bóng đến từ đồng đội của Neves nên đó không phải là một quả phạt đền. Nhưng nếu bạn nhìn vào toàn bộ tình huống, một chút lý trí thôi cũng thấy điều này thật nực cười. Dù có chuyện gì xảy ra đi nữa thì nó vẫn thật lố bịch. Tình huống ấy không quyết định toàn bộ trận đấu, nhưng cuối cùng đây lại là một trận đấu chỉ chênh lệch đúng một bàn".
Phản ứng về vụ việc, cựu hậu vệ Liverpool Stephen Warnock cũng lấy làm khó hiểu. "Đây là một tình huống khá kỳ lạ", ông nói trên BBC Radio 5 Live. "Nó khiến nhiều người bất ngờ, bản thân tôi cũng không biết về luật này. Tôi nghĩ nhiều người đang cảm thấy lạc lối với luật chạm tay tại Champions League mùa này. Chúng ta gần như phải tự hỏi, liệu nó có được thổi phạt hay không? Chúng ta thực sự không biết tiêu chuẩn là gì".
Ngay trước tình huống tranh cãi của Neves hai phút, một cầu thủ PSG khác cũng có lỗi dùng tay chơi bóng là hậu vệ cánh Nuno Mendes. Bấy giờ, HLV Kompany và các học trò cũng vô cùng phẫn nộ khi cầu thủ Bồ Đào Nha thoát án phạt thẻ vàng thứ hai.
Đã phải nhận thẻ vàng vì phạm lỗi với Michael Olise ở phút thứ 8, Mendes để bóng chạm tay sau pha xử lý của Konrad Laimer. Tuy nhiên, trọng tài lại cho PSG hưởng đá phạt vì cho rằng bóng đã chạm tay cầu thủ Bayern trước đó.
Xuyên suốt hiệp một, không có cảnh quay truyền hình nào ghi lại cận cảnh liệu Laimer có thật sự đã để bóng chạm tay trước hay không. Đến giờ nghỉ giữa hiệp, một số đài truyền hình như TNT Sports hay DAZN phát lại một góc máy trực diện.
Một số người dùng mạng xã hội trên X và cộng đồng bóng đá Reddit cho rằng bóng không hề chạm tay Laimer, thay vào đó là phần bụng của anh. Trong khi, cựu danh thủ Jamie Carragher trong vai trò chuyên gia trên đài CBS Sports thì nhận định trọng tài đã đưa ra quyết định chính xác.
Thuyền trưởng Bayern sau trận cũng nhắc về pha bóng này với vẻ bức xúc. "Tôi tưởng trọng tài định rút thẻ, nhưng tôi cảm giác ông ấy đã rút lại vì nhận ra Mendes đã có một thẻ vàng và không muốn đuổi người", HLV Kompany nói. "Ông ấy đã đảo ngược quyết định. Tôi đã xem lại vài góc máy, tôi không thấy Laimer chạm tay vào bóng. Họ nói cậu ấy chạm, nên tôi cũng không biết nữa".
Hoà 1-1 ở lượt về, Bayern thua chung cuộc 1-2, nhìn PSG mùa thứ hai liên tiếp vào chung kết Champions League.
Hơn cả một trận thua, đây là thất bại mang tính khẳng định cơn khủng hoảng mà Chelsea đang ngày càng lún sâu.
Đấy có vẻ là vấn đề may rủi. M.U ghi bàn từ pha dứt điểm chính xác duy nhất của họ (Bruno Fernandes tạt bóng, Cunha kết thúc chính xác). Chelsea thì có đến 2 lần dứt điểm dội xà, sút bóng tổng cộng nhiều gấp 5 lần đối phương, mà lại không có bàn thắng.
M.U vừa thua Leeds ngay sân nhà ở vòng trước, đồng thời lại mất đến 4 trung vệ hàng đầu. HLV Michael Carrick đành xếp cầu thủ 19 tuổi Ayden Heaven và hậu vệ cánh Noussair Mazraoui vào cặp trung vệ tạm bợ. Vậy mà Chelsea cứ loay hoay mãi vẫn không vượt qua được hàng thủ nát bét ấy.
Phòng thủ lỏng lẻo, thủ môn hay mắc lỗi, đội hình bị xoay tua quá nhiều…, đấy là những đề tài chính mà giới quan sát thường xuyên bàn đến khi đề cập sự suy yếu của Chelsea. Bây giờ, vấn đề lớn nhất lại là khả năng tấn công. Chelsea đã thua 4 trận liên tiếp mà không ghi bàn ở Ngoại hạng Anh. Ban đầu, người ta chỉ biết đấy là lần đầu tiên trong thế kỷ này. Bây giờ, giới thống kê còn trưng ra con số kinh khủng hơn, thua liền 4 trận và không ghi bàn tại giải VĐQG là kỷ lục đã tồn tại suốt 114 năm tại Chelsea. Bây giờ, đội bóng của HLV Rosenior vừa bắt kịp cái kỷ lục không muốn có ấy.
Không tính các đội ở đẳng cấp thấp mà Chelsea đã loại khỏi Cúp FA như Port Vale, Wrexham, thầy trò Rosenior đã thua tuyệt đối trong 6 trận đấu gần đây ở giải Ngoại hạng và Champions League. Riêng ở giải Ngoại hạng, họ chỉ thắng 1 trong 8 vòng gần đây. Trong cả 3 trận sân nhà gần nhất, Chelsea đều thua (lần đầu tiên trong 33 năm).
"Chúng tôi muốn thấy Chelsea trở lại", khán giả Stamford Bridge đã hát vang như thế trong suốt trận gặp M.U để thể hiện thái độ phản đối. Nhưng không biết họ phản đối các cầu thủ, HLV Rosenior, Chủ tịch Todd Boehly, hay liên doanh sở hữu đội bóng BlueCo. Nhìn vào đội Chelsea hỗn loạn này, có vẻ người ta muốn chỉ trích ai cũng được. Không dễ gượng dậy bởi chính nội bộ Chelsea chưa chắc trả lời được câu hỏi: Tình trạng này do lỗi của ai?
Chuyên gia chuyển nhượng Fabrizio Romano cho biết Barca đã đạt thỏa thuận hoàn toàn với Newcastle lẫn Gordon về các điều khoản và cầu thủ này cũng đồng ý gia nhập đội bóng xứ Catalonia. Phí chuyển nhượng ban đầu là 70 triệu euro (81 triệu USD), và có thể tăng lên 93 triệu USD tùy vào thành tích của Gordon.
Đội bóng của HLV Hansi Flick nhanh chóng hoàn tất thương vụ vì muốn tránh sự cạnh tranh từ các CLB Ngoại hạng Anh cũng như Bayern Munich. Bayern đã theo sát Gordon từ nhiều tuần qua và từng dẫn đầu cuộc đua giành chữ ký của cầu thủ 25 tuổi.
Số tiền Barca phải trả gần bằng yêu cầu của đội bóng Anh, khoảng 80 triệu bảng (107 triệu USD).
Gordon bắt đầu học bóng đá ở lò đào tạo Liverpool, trước khi chuyển sang Everton. Sau 11 năm gắn bó với Everton, anh chuyển sang Newcastle năm 2023 với giá 45 triệu bảng (60 triệu USD). Vì thế, Newcastle sẽ lãi ít nhất 21 triệu USD từ thương vụ với Barca.
Gordon là ưu tiên của Barca ở vị trí tiền đạo trái. Flick cùng Giám đốc thể thao Deco đánh giá cao tốc độ, khả năng gây áp lực và sự đa năng của tuyển thủ Anh. Họ xem Gordon là phương án phù hợp để thay vai trò Marcus Rashford từng đảm nhiệm mùa vừa qua.
Rashford khoác áo Barca theo dạng cho mượn từ Man Utd và ghi 14 bàn cùng 14 kiến tạo sau 49 trận. Đội chủ sân Camp Nou đang giữ quyền mua đứt tiền đạo người Anh với giá khoảng 30 triệu euro (35 triệu USD), nhưng sẽ không ký hợp đồng dài hạn. Điều đó có nghĩa Rashford sẽ trở lại làm cầu thủ Man Utd, nhưng "Quỷ Đỏ" sẽ tìm cách đưa anh tới bến đỗ mới.
Dù mức phí dành cho Gordon cao hơn nhiều, Barca tin thương vụ này vẫn khả thi hơn. Lý do là Gordon có yêu cầu lương thấp hơn nhiều so với Rashford và sẵn sàng ký hợp đồng dài hạn, giúp đội bóng phân bổ chi phí chuyển nhượng trong nhiều năm hơn.
Gordon vừa trải qua mùa giải hiệu quả nhất kể từ khi gia nhập Newcastle từ Everton hồi tháng 1/2023. Anh ghi 17 bàn và có năm kiến tạo sau 46 trận trên mọi đấu trường, trong đó có 10 bàn tại Champions League. Ngoài vị trí chạy cánh sở trường, Gordon còn được sử dụng như trung phong ở một số trận.
Gordon đã 17 lần khoác áo tuyển Anh, ghi hai bàn và được điền tên vào danh sách dự World Cup 2026. Anh và Rashford cũng sẽ cạnh tranh vị trí chính thức bên cánh trái "Tam Sư".
Tương lai của Gordon tại Newcastle đã bị đặt dấu hỏi từ cuối mùa giải. HLV Eddie Howe nhiều lần để cầu thủ này ngồi dự bị hoặc ngoài danh sách thi đấu, dù anh đã bình phục chấn thương hông. Sau trận cuối mùa, Howe thừa nhận việc sử dụng Gordon phần nào liên quan tới kế hoạch cho mùa giải tiếp theo. "Ở giai đoạn này của mùa bóng, chúng tôi cũng phải nghĩ đến tương lai", Howe nói khi được hỏi về khả năng Gordon ra đi.
Trong sáu trận cuối cùng của Newcastle, Gordon không đá chính lần nào. Anh thậm chí là dự bị không được sử dụng ở các trận gặp Brighton, Nottingham Forest, West Ham và Fulham.
Ngoài Barca và Bayern, Liverpool cũng từng quan tâm Gordon. Hè 2024, Newcastle đã đàm phán với Liverpool về thương vụ trị giá 75 triệu bảng (101 triệu USD), trong đó trung vệ Joe Gomez có thể chuyển theo chiều ngược lại. Tuy nhiên, vụ chuyển nhượng không thành hiện thực. Gordon từng thừa nhận anh gặp khó khăn về tâm lý sau khi thương vụ tới Liverpool đổ bể.
