Lực lượng Mỹ đang ráo riết triển khai chiến dịch tìm kiếm và cứu nạn để giải cứu một phi công F-15 mất tích sau khi máy bay bị bắn hạ tại Iran hôm 3/4.
Có hai phi công trên máy bay gặp nạn và đã phóng dù thoát hiểm thành công. Một phi công đã được lực lượng đặc nhiệm Mỹ giải cứu, trong khi công tác tìm kiếm người còn lại vẫn tiếp diễn.
Theo ông Ravi Chaudhary, cựu phi công vận tải cơ C-17 thuộc không quân Mỹ, người từng giữ chức giám đốc Trung tâm Giải cứu Phi công tại Iraq vào năm 2008, khi một phi công tiêm kích buộc phải nhảy dù thoát hiểm, đặc biệt là trên vùng lãnh thổ đối địch, “tất cả nhân lực” tại trung tâm điều hành quân sự phụ trách sứ mệnh đó sẽ lập tức dồn toàn bộ nỗ lực vào việc tìm kiếm và giải cứu họ nhanh nhất có thể.
“Họ sẽ điều phối các nguồn lực để yểm trợ hỏa lực trên không cho công tác cứu hộ, trong khi cơ quan tình báo xác định vị trí máy bay rơi”, Chaudhary giải thích. “Đây là một chiến dịch điều phối và huy động nhân lực khổng lồ, chỉ để đảm bảo rằng chúng ta đưa được người của mình trở về nhà”.
Nhiệm vụ khó khăn
Trước khi tham gia bất kỳ nhiệm vụ nào, các phi công tiêm kích Mỹ phải trải qua quá trình huấn luyện chuyên sâu không chỉ về cách nhảy dù an toàn mà còn về cách sinh tồn sau khi tiếp đất tại vùng lãnh thổ nguy hiểm. Tổ bay hai người thường nhảy dù gần như đồng thời, tuy nhiên họ thường bị tách rời nhau do tác động của gió và các yếu tố khác sau khi rời máy bay.
Phi công Mỹ được huấn luyện thế nào khi tiêm kích bị bắn rơi
Phi công sau khi tiếp đất phải thực hiện quy trình Sinh tồn, Né tránh, Kháng cự và Thoát hiểm (SERE), với ưu tiên hàng đầu là sống sót và đảm bảo mình được lực lượng cứu hộ nhận diện, thông qua tín hiệu hình ảnh hoặc liên lạc.
Đội giải cứu phi công “có những phương thức hết sức tinh vi” để tìm kiếm không chỉ chiếc máy bay gặp nạn mà cả thành viên tổ bay, Chaudhary cho biết.
Dù vậy, cựu tướng không quân Mỹ Houston Cantwell, đang làm việc tại Viện Nghiên cứu Hàng không Vũ trụ Mitchell, cho hay giải cứu phi công trong lãnh thổ đối địch là nhiệm vụ “đặc biệt phức tạp”.
Ngay khi phi công nhảy dù, quân đội thường nhận được thông báo về việc máy bay gặp nạn và kích hoạt một tín hiệu cảnh báo. Ưu tiên hàng đầu và trước hết là xác định vị trí các thành viên tổ bay.
“Thông tin quan trọng nhất chính là vị trí của phi hành đoàn. Nhưng mẩu thông tin đó lại cực kỳ khó thu thập”, Cantwell cho biết, đồng thời lưu ý rằng lực lượng đối phương có khả năng sẽ cố gắng “đánh lừa” hoặc đưa ra thông tin giả mạo về vị trí phi công tiếp đất.
“Điều này nghe có vẻ rất cơ bản, nhưng thực tế lại vô cùng khó khăn”, ông nói. “Đối với những phi công bị mắc kẹt, tình hình thực địa thay đổi liên tục đến mức không có một khuôn mẫu nào áp dụng được cho mọi trường hợp”.
Để hỗ trợ quá trình định vị, theo cựu thiếu tướng không quân Mỹ Thomas Kunkel, người từng giữ chức Tư lệnh Lực lượng Cảnh báo sớm và Kiểm soát Trên không của NATO, các phi công thường mang theo bộ dụng cụ sinh tồn gắn liền khi nhảy dù khỏi máy bay, trong đó có thể chứa một số thiết bị vô tuyến để liên lạc với lực lượng Mỹ.
Khi đã biết thông tin vị trí phi công, một “biệt đội giải cứu” gồm nhiều phương tiện và nhân sự sẽ được thiết lập dựa trên đánh giá về hàng loạt yếu tố môi trường cũng như thực địa nhằm tăng tối đa khả năng thành công của sứ mệnh.
Dựa trên kinh nghiệm từ các nhiệm vụ trước đây, Kunkel ước tính một đội hình giải cứu khoảng 10-20 thành viên sẽ được huy động để tìm kiếm phi công gặp nạn tại Iran.
Dòng trực thăng được sử dụng cho các cuộc giải cứu kiểu này là HH-60W, vốn có thiết kế chuyên biệt cho những sứ mệnh tương tự. Do trực thăng cứu hộ thường phải di chuyển quãng đường rất dài, các máy bay tiếp dầu, cụ thể là HC-130J, sẽ được triển khai để đảm bảo phi đội HH-60W luôn đủ nhiên liệu hoạt động.
Cantwell cho biết thêm một máy bay gây nhiễu điện tử cũng có thể được huy động nhằm hỗ trợ công tác bảo vệ chiến dịch. Cùng với đó, cường kích A-10 với lớp giáp dày cùng khả năng tấn công mục tiêu mặt đất sẽ tạo thêm một lớp bảo vệ khác để đối phó lực lượng mặt đất đối phương.
“Nếu có bất kỳ lực lượng đối phương nào cần bị chế áp trong lúc diễn ra cuộc giải cứu, cường kích A-10 sẽ dội hỏa lực giúp máy bay cứu hộ tiếp cận mục tiêu”, ông nói.
Bất chấp những rủi ro và tính chất phức tạp của chiến dịch cứu hộ đang diễn ra tại Iran, Kunkel khẳng định không lực lượng nào được chuẩn bị tốt bằng không quân Mỹ khi đối đầu với thử thách này. Dù vậy, hàng loạt yếu tố khó lường có thể tác động đến mức độ thành công của chiến dịch giải cứu.
Những rủi ro
“Yếu tố ban ngày hay ban đêm đóng vai trò cực kỳ quan trọng”, tướng Kunkel cho hay. Ông lưu ý thêm rằng các đợt giải cứu vào ban ngày thường trở thành một cuộc “đua tốc độ” với đối phương, bởi mọi hoạt động tác chiến lúc này rất dễ làm lộ vị trí của phi công.
“Nếu đối phương biết chúng ta chuẩn bị điều quân giải cứu, họ cũng sẽ tìm cách bắn hạ lực lượng của ta”, ông giải thích. “Khả năng tác chiến trong bóng đêm giúp giảm thiểu rủi ro đáng kể, nhất là trước một lực lượng lạc hậu hơn chúng ta”.
Một yếu tố then chốt khác là liệu phi công bị mắc kẹt có còn khả năng di chuyển hay không. “Đây là yếu tố cực kỳ quan trọng”, Cantwell nhấn mạnh, bởi nếu phi công mất khả năng vận động, phạm vi các điểm triển khai giải cứu tiềm năng sẽ bị thu hẹp đáng kể.
Lực lượng giải cứu cũng sẽ cân nhắc các yếu tố môi trường, như liệu phi công có đang ẩn nấp ở rừng rậm hoặc khu vực nhiều cây cối hay không, vì điều này có thể triệt tiêu khả năng hạ cánh của trực thăng. Trong tình huống đó, đội cứu hộ sẽ sử dụng một thiết bị gọi là “tời cứu hộ xuyên rừng” giúp kéo người lên trực thăng mà không cần đáp xuống mặt đất.
Mối quan ngại lớn nhất của ông Cantwell đối với chiến dịch cứu hộ là khả năng phi công bị bắt làm tù binh.
“Phía Iran không mong gì hơn ngoài việc bắt sống một phi công Mỹ”, ông nói. “Chính phi đội tiêm kích của chúng ta đã dội hỏa lực tàn phá đất nước họ suốt nhiều tuần qua”.
Nếu phi công không bị bắt, điều khiến Cantwell lo ngại tiếp theo là khả năng sinh tồn của người này trong điều kiện sa mạc khắc nghiệt.
“Điều tôi sợ nhất chỉ đơn giản là nguy cơ thiếu nước uống. Nếu lạc giữa sa mạc, bạn chẳng có mấy nơi để ẩn náu”, ông nói.
Tính đến thời điểm báo cáo, đã có 34 ca nhiễm được ghi nhận, trong đó 13 người phải nhập viện. Tuy nhiên, giới chức y tế cảnh báo con số thực tế có thể cao hơn nhiều do phần lớn bệnh nhân tự khỏi mà không cần chăm sóc y tế hay xét nghiệm, AP đưa tin ngày 28.4.
Các ca bệnh được báo cáo từ ngày 26.2 đến ngày 31.3 tại các bang gồm Florida, Illinois, Indiana, Kentucky, Maryland, Maine, Michigan, Mississippi, New Hampshire, Ohio, Tennessee, Wisconsin và West Virginia.
79% bệnh nhân cho biết có tiếp xúc với gia cầm nuôi tại nhà. Trong số những người nhiễm bệnh là chủ các vườn nuôi, hơn 90% số người nói rằng họ nhận đàn gia cầm kể từ tháng 1.
Hiện CDC chưa thể truy xuất nguồn gốc đợt bùng phát từ một nhà cung cấp cụ thể nào, do đó người nuôi hoặc có tiếp xúc với gia cầm được khuyến cáo tuân thủ nghiêm ngặt các biện pháp an toàn. Vi khuẩn Salmonella có thể tồn tại trên mọi loại gia cầm và dễ dàng phát tán ra khu vực chúng sinh sống.
Để phòng ngừa, giới chức y tế khuyến cáo người dân cần lập tức rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn sau khi chạm vào vật nuôi, trứng hoặc khu vực chuồng trại. CDC Mỹ đặc biệt khuyến cáo không ôm hôn gia cầm và tuyệt đối không ăn uống gần khu vực chăn nuôi. Khi xử lý trứng, nên thu hoạch thường xuyên để tránh trứng bị nứt vỡ hoặc lây nhiễm chéo.
Với trứng bẩn, chỉ nên làm sạch bằng khăn, bàn chải hoặc giấy nhám, tuyệt đối không rửa bằng nước vì vi khuẩn có thể xâm nhập vào bên trong. Trứng cũng cần được bảo quản lạnh để kìm hãm vi khuẩn phát triển.
Những người từng tiếp xúc với gia cầm nên tự theo dõi các triệu chứng như tiêu chảy, sốt trên 38,9 độ C, nôn mửa và mất nước, cần lập tức liên hệ cơ sở y tế nếu nghi ngờ mắc bệnh. Trẻ em, người cao tuổi và người suy giảm miễn dịch là nhóm có nguy cơ chuyển biến nặng.
Chuyên cơ chở Tổng thống Nga Vladimir Putin đáp xuống Bắc Kinh lúc 23h15 ngày 19/5. Tháp tùng ông trong chuyến thăm cấp nhà nước kéo dài hai ngày là phái đoàn gồm nhiều bộ trưởng, lãnh đạo các tập đoàn nhà nước, tư nhân lớn nhất của Nga.
Phái đoàn có Igor Sechin, CEO tập đoàn dầu khí nhà nước Rosneft, Alexei Miller, CEO tập đoàn năng lượng nhà nước Gazprom, ông trùm nhôm Oleg Deripaska, cùng các lãnh đạo tập đoàn phát triển nhà nước VEB, cơ quan năng lượng hạt nhân Rosatom và tập đoàn vũ trụ Roscosmos.
CEO Sberbank German Gref, CEO VTB Bank Andrei Kostin và Thống đốc Ngân hàng Trung ương Nga Elvira Nabiullina cũng có mặt trong đoàn tháp tùng, bên cạnh 5 phó thủ tướng và 8 bộ trưởng.
Việc loạt CEO về năng lượng tham gia đoàn công tác cho thấy đây có thể là nội dung hợp tác trọng điểm được lãnh đạo Nga và Trung Quốc thảo luận trong chuyến thăm. Tổng thống Putin được cho là sẽ thuyết phục Chủ tịch Tập Cận Bình hoàn tất thỏa thuận về dự án Power of Siberia 2, đường ống có thể chuyển 50 tỷ m3 khí đốt từ Nga tới Trung Quốc mỗi năm.
Hai bên đã thảo luận về dự án này từ năm 2022, nhưng đến nay chưa đạt được tiến triển mang tính đột phá, ngoại trừ một bản ghi nhớ được ký hồi năm ngoái.
Chuyến thăm của ông Putin diễn ra vài ngày sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump thăm cấp nhà nước đến Trung Quốc. Đây là lần đầu Trung Quốc đón tiếp lãnh đạo hai cường quốc trong cùng một tháng.
Trong chuyến thăm Trung Quốc ngày 13-15/5, ông Trump được tháp tùng bởi "phái đoàn nghìn tỷ đô" gồm 17 lãnh đạo doanh nghiệp trong các ngành công nghệ, tài chính, hàng không vũ trụ như CEO Tesla Elon Musk, CEO Apple Tim Cook, CEO Nvidia Jensen Huang, CEO Larry Fink của tập đoàn quản lý tài sản lớn nhất thế giới BlackRock, CEO Kelly Ortberg của Boeing, Dina Powell McCormick của Meta, CEO Ryan McInerney của Visa...
Tổng tài sản cá nhân của nhóm này đạt mức 1.070 tỷ USD, theo dữ liệu từ Forbes và hồ sơ của Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ do Quiver Quantitative tổng hợp.
"Chúng tôi không cạnh tranh với ai về thành phần phái đoàn", phát ngôn viên Điện Kremlin Dmitry Peskov ngày 18/5 cho biết. "Chúng tôi đang phát triển quan hệ độc lập và rất đa dạng với Trung Quốc".
Trong chuyến thăm, ông Putin sẽ hội đàm với ông Tập về quan hệ song phương và các vấn đề quốc tế. Dự kiến có khoảng 40 thỏa thuận song phương được ký kết, trong đó có tuyên bố chung về tăng cường quan hệ đối tác chiến lược toàn diện giữa hai nước.
Trung Quốc hiện là đối tác quan trọng nhất của Nga. Là khách hàng mua dầu lớn nhất, Trung Quốc cung cấp nguồn doanh thu quan trọng cho Nga trong bối cảnh nền kinh tế nước này gặp nhiều áp lực do xung đột Ukraine.
Bộ Ngoại giao Nga ngày 25/5 tuyên bố cuộc tấn công của Ukraine vào ký túc xá trường học ở thị trấn Starobelsk thuộc vùng Lugansk tuần trước là “giọt nước tràn ly” đối với Nga. Do vậy, Moscow cảnh báo sẽ tiến hành “các cuộc tấn công có hệ thống” vào nhiều mục tiêu khác nhau trên khắp thủ đô của Ukraine.
Bộ Ngoại giao Nga chỉ trích Ukraine vì nhắm mục tiêu vào dân thường, bao gồm trẻ em, trong cuộc tấn công vào trường học ở Lugansk.
“Đây là giọt nước tràn ly. Trong hoàn cảnh này, lực lượng vũ trang Nga sẽ tiến hành các cuộc tấn công có hệ thống nhằm vào tổ hợp công nghiệp quân sự Ukraine ở Kiev, bao gồm các địa điểm thiết kế, sản xuất, lập trình và chuẩn bị sử dụng máy bay không người lái do chính quyền Kiev sử dụng với sự hỗ trợ của các chuyên gia NATO chịu trách nhiệm cung cấp linh kiện, cung cấp thông tin tình báo và hướng dẫn”, Bộ Ngoại giao Nga cho biết.
Bộ Ngoại giao Nga cảnh báo chiến dịch tấn công cũng sẽ nhắm đến “các trung tâm ra quyết định và các sở chỉ huy” của Ukraine.
Theo Bộ Ngoại giao Nga, các mục tiêu mà Moscow nhắm đến nằm rải rác khắp Kiev.
"Đây là hành vi vi phạm trắng trợn Công ước Geneva năm 1949 và các Nghị định thư bổ sung, quy định về việc bảo vệ dân thường trong các cuộc xung đột, Công ước về Quyền trẻ em năm 1989, và một số văn kiện quốc tế quan trọng khác”, Bộ Ngoại giao Nga tuyên bố.
Bộ Ngoại giao Nga cũng kêu gọi công dân nước ngoài, bao gồm các nhà ngoại giao và đại diện của các tổ chức quốc tế, rời khỏi thủ đô của Ukraine ngay lập tức.
Bộ Ngoại giao Nga cũng cảnh báo người dân Kiev tránh xa “các cơ sở quân sự và hành chính của chính quyền” Ukraine.
Bộ Ngoại giao Nga khuyến cáo người nước ngoài nên rời Kiev càng sớm càng tốt và người dân địa phương không nên đến gần các khu vực cơ sở hạ tầng quân sự và hành chính.
Bộ Ngoại giao Nga đã đưa ra cảnh báo tương tự hồi đầu tháng này, khi Moscow đe dọa tấn công quy mô lớn vào Kiev để đáp trả nguy cơ Ukraine tấn công nhân dịp lễ kỷ niệm Ngày Chiến thắng ở Moscow. Một thông báo sơ tán chính thức đã được gửi đến tất cả các phái đoàn nước ngoài và các tổ chức quốc tế, hối thúc họ rời đi.
Trước đó, rạng sáng 22/5, lực lượng vũ trang Ukraine đã triển khai máy bay không người lái (UAV) tấn công tòa nhà và ký túc xá của Trường Cao đẳng Sư phạm Starobelsk thuộc Đại học Sư phạm Quốc gia Lugansk ở Cộng hòa Nhân dân Lugansk (LPR) tự xưng. Đây là khu vực ở miền Đông Ukraine mà Nga đã tuyên bố sáp nhập và khẳng định quyền kiểm soát.
Vụ tấn công, đã khiến 86 học sinh từ 14 đến 18 tuổi bị thương vong, trong đó có 21 người thiệt mạng.
Moscow cáo buộc Kiev cố tình nhắm mục tiêu vào dân thường. Quân đội Nga sau đó đã trả đũa bằng các cuộc tấn công vào các mục tiêu trong và xung quanh thủ đô Kiev của Ukraine, bao gồm phóng tên lửa đạn đạo tầm trung có khả năng mang đầu đạn hạt nhân Oreshnik, được cho là đã bắn trúng một cơ sở của Không quân Ukraine.
