Lực lượng Mỹ đang ráo riết triển khai chiến dịch tìm kiếm và cứu nạn để giải cứu một phi công F-15 mất tích sau khi máy bay bị bắn hạ tại Iran hôm 3/4.
Có hai phi công trên máy bay gặp nạn và đã phóng dù thoát hiểm thành công. Một phi công đã được lực lượng đặc nhiệm Mỹ giải cứu, trong khi công tác tìm kiếm người còn lại vẫn tiếp diễn.
Theo ông Ravi Chaudhary, cựu phi công vận tải cơ C-17 thuộc không quân Mỹ, người từng giữ chức giám đốc Trung tâm Giải cứu Phi công tại Iraq vào năm 2008, khi một phi công tiêm kích buộc phải nhảy dù thoát hiểm, đặc biệt là trên vùng lãnh thổ đối địch, “tất cả nhân lực” tại trung tâm điều hành quân sự phụ trách sứ mệnh đó sẽ lập tức dồn toàn bộ nỗ lực vào việc tìm kiếm và giải cứu họ nhanh nhất có thể.
“Họ sẽ điều phối các nguồn lực để yểm trợ hỏa lực trên không cho công tác cứu hộ, trong khi cơ quan tình báo xác định vị trí máy bay rơi”, Chaudhary giải thích. “Đây là một chiến dịch điều phối và huy động nhân lực khổng lồ, chỉ để đảm bảo rằng chúng ta đưa được người của mình trở về nhà”.
Nhiệm vụ khó khăn
Trước khi tham gia bất kỳ nhiệm vụ nào, các phi công tiêm kích Mỹ phải trải qua quá trình huấn luyện chuyên sâu không chỉ về cách nhảy dù an toàn mà còn về cách sinh tồn sau khi tiếp đất tại vùng lãnh thổ nguy hiểm. Tổ bay hai người thường nhảy dù gần như đồng thời, tuy nhiên họ thường bị tách rời nhau do tác động của gió và các yếu tố khác sau khi rời máy bay.
Phi công Mỹ được huấn luyện thế nào khi tiêm kích bị bắn rơi
Phi công sau khi tiếp đất phải thực hiện quy trình Sinh tồn, Né tránh, Kháng cự và Thoát hiểm (SERE), với ưu tiên hàng đầu là sống sót và đảm bảo mình được lực lượng cứu hộ nhận diện, thông qua tín hiệu hình ảnh hoặc liên lạc.
Đội giải cứu phi công “có những phương thức hết sức tinh vi” để tìm kiếm không chỉ chiếc máy bay gặp nạn mà cả thành viên tổ bay, Chaudhary cho biết.
Dù vậy, cựu tướng không quân Mỹ Houston Cantwell, đang làm việc tại Viện Nghiên cứu Hàng không Vũ trụ Mitchell, cho hay giải cứu phi công trong lãnh thổ đối địch là nhiệm vụ “đặc biệt phức tạp”.
Ngay khi phi công nhảy dù, quân đội thường nhận được thông báo về việc máy bay gặp nạn và kích hoạt một tín hiệu cảnh báo. Ưu tiên hàng đầu và trước hết là xác định vị trí các thành viên tổ bay.
“Thông tin quan trọng nhất chính là vị trí của phi hành đoàn. Nhưng mẩu thông tin đó lại cực kỳ khó thu thập”, Cantwell cho biết, đồng thời lưu ý rằng lực lượng đối phương có khả năng sẽ cố gắng “đánh lừa” hoặc đưa ra thông tin giả mạo về vị trí phi công tiếp đất.
“Điều này nghe có vẻ rất cơ bản, nhưng thực tế lại vô cùng khó khăn”, ông nói. “Đối với những phi công bị mắc kẹt, tình hình thực địa thay đổi liên tục đến mức không có một khuôn mẫu nào áp dụng được cho mọi trường hợp”.
Để hỗ trợ quá trình định vị, theo cựu thiếu tướng không quân Mỹ Thomas Kunkel, người từng giữ chức Tư lệnh Lực lượng Cảnh báo sớm và Kiểm soát Trên không của NATO, các phi công thường mang theo bộ dụng cụ sinh tồn gắn liền khi nhảy dù khỏi máy bay, trong đó có thể chứa một số thiết bị vô tuyến để liên lạc với lực lượng Mỹ.
Khi đã biết thông tin vị trí phi công, một “biệt đội giải cứu” gồm nhiều phương tiện và nhân sự sẽ được thiết lập dựa trên đánh giá về hàng loạt yếu tố môi trường cũng như thực địa nhằm tăng tối đa khả năng thành công của sứ mệnh.
Dựa trên kinh nghiệm từ các nhiệm vụ trước đây, Kunkel ước tính một đội hình giải cứu khoảng 10-20 thành viên sẽ được huy động để tìm kiếm phi công gặp nạn tại Iran.
Dòng trực thăng được sử dụng cho các cuộc giải cứu kiểu này là HH-60W, vốn có thiết kế chuyên biệt cho những sứ mệnh tương tự. Do trực thăng cứu hộ thường phải di chuyển quãng đường rất dài, các máy bay tiếp dầu, cụ thể là HC-130J, sẽ được triển khai để đảm bảo phi đội HH-60W luôn đủ nhiên liệu hoạt động.
Cantwell cho biết thêm một máy bay gây nhiễu điện tử cũng có thể được huy động nhằm hỗ trợ công tác bảo vệ chiến dịch. Cùng với đó, cường kích A-10 với lớp giáp dày cùng khả năng tấn công mục tiêu mặt đất sẽ tạo thêm một lớp bảo vệ khác để đối phó lực lượng mặt đất đối phương.
“Nếu có bất kỳ lực lượng đối phương nào cần bị chế áp trong lúc diễn ra cuộc giải cứu, cường kích A-10 sẽ dội hỏa lực giúp máy bay cứu hộ tiếp cận mục tiêu”, ông nói.
Bất chấp những rủi ro và tính chất phức tạp của chiến dịch cứu hộ đang diễn ra tại Iran, Kunkel khẳng định không lực lượng nào được chuẩn bị tốt bằng không quân Mỹ khi đối đầu với thử thách này. Dù vậy, hàng loạt yếu tố khó lường có thể tác động đến mức độ thành công của chiến dịch giải cứu.
Những rủi ro
“Yếu tố ban ngày hay ban đêm đóng vai trò cực kỳ quan trọng”, tướng Kunkel cho hay. Ông lưu ý thêm rằng các đợt giải cứu vào ban ngày thường trở thành một cuộc “đua tốc độ” với đối phương, bởi mọi hoạt động tác chiến lúc này rất dễ làm lộ vị trí của phi công.
“Nếu đối phương biết chúng ta chuẩn bị điều quân giải cứu, họ cũng sẽ tìm cách bắn hạ lực lượng của ta”, ông giải thích. “Khả năng tác chiến trong bóng đêm giúp giảm thiểu rủi ro đáng kể, nhất là trước một lực lượng lạc hậu hơn chúng ta”.
Một yếu tố then chốt khác là liệu phi công bị mắc kẹt có còn khả năng di chuyển hay không. “Đây là yếu tố cực kỳ quan trọng”, Cantwell nhấn mạnh, bởi nếu phi công mất khả năng vận động, phạm vi các điểm triển khai giải cứu tiềm năng sẽ bị thu hẹp đáng kể.
Lực lượng giải cứu cũng sẽ cân nhắc các yếu tố môi trường, như liệu phi công có đang ẩn nấp ở rừng rậm hoặc khu vực nhiều cây cối hay không, vì điều này có thể triệt tiêu khả năng hạ cánh của trực thăng. Trong tình huống đó, đội cứu hộ sẽ sử dụng một thiết bị gọi là “tời cứu hộ xuyên rừng” giúp kéo người lên trực thăng mà không cần đáp xuống mặt đất.
Mối quan ngại lớn nhất của ông Cantwell đối với chiến dịch cứu hộ là khả năng phi công bị bắt làm tù binh.
“Phía Iran không mong gì hơn ngoài việc bắt sống một phi công Mỹ”, ông nói. “Chính phi đội tiêm kích của chúng ta đã dội hỏa lực tàn phá đất nước họ suốt nhiều tuần qua”.
Nếu phi công không bị bắt, điều khiến Cantwell lo ngại tiếp theo là khả năng sinh tồn của người này trong điều kiện sa mạc khắc nghiệt.
“Điều tôi sợ nhất chỉ đơn giản là nguy cơ thiếu nước uống. Nếu lạc giữa sa mạc, bạn chẳng có mấy nơi để ẩn náu”, ông nói.
Chuẩn tướng Mohammad Akraminia, phát ngôn viên quân đội Iran, ngày 14/7 cáo buộc Mỹ đang vi phạm bản ghi nhớ đã ký với nước này, khi thiết lập một tuyến hàng hải mới ở eo biển Hormuz dù đã "chấp nhận" cách sắp xếp của Tehran đối với hoạt động đi lại ở đây.
"Eo biển Hormuz sẽ không bao giờ mở cửa thông qua chiến tranh, động thái gây hấn hoặc hành động thù địch của Mỹ", ông nói. "Con đường duy nhất để mở lại eo biển là tôn trọng quyền của đất nước Iran và Mỹ tuân thủ đầy đủ các điều khoản trong bản ghi nhớ về kết thúc chiến sự".
Tướng Akraminia tái khẳng định lực lượng vũ trang Iran sẽ tiếp tục bảo vệ các quyền của đất nước tại eo biển Hormuz tới "hơi thở cuối cùng", không lùi bước dù chỉ là một chút. Ông thêm rằng lực lượng nước này có nghĩa vụ phải báo thù cho những người đã thiệt mạng, đặc biệt là cố lãnh tụ tối cao Ali Khamenei.
Ông Khamenei cùng nhiều quan chức, chỉ huy quân sự của Iran đã thiệt mạng khi Mỹ và Israel hồi cuối tháng 2 phát động chiến dịch không kích nhằm vào quốc gia Hồi giáo.
Trong khi đó, đài truyền hình quốc gia Iran (IRIB) cho biết đã xảy ra 5 vụ nổ ở khu vực phía tây của Bandar Abbas, thành phố cảng quan trọng nằm ở bờ biển phía nam đất nước. Đô thị này từng bị nhắm mục tiêu trước đó, gần nhất là hôm 13/7 khi một quả đạn đánh trúng khu vực phía tây thành phố, theo giới chức địa phương.
Hãng thông tấn bán chính thức Fars của Iran cũng ghi nhận các vụ nổ ở hai thành phố Bushehr và Choghadak tại tỉnh Bushehr. Ehsan Jahaniyan, phó tỉnh trưởng phụ trách an ninh và chính trị của tỉnh này, cho biết 4 địa điểm ở thành phố Bushehr đã trúng "đạn của kẻ thù" vào khoảng giữa trưa nay.
Theo giới chức địa phương, Mỹ còn tấn công hai thành phố Abadan và Mahshahr của Iran vào đầu giờ chiều 14/7.
Mỹ chưa nhận trách nhiệm với các cuộc tập kích trên.
Tình hình khu vực yên ắng trong khoảng ba tuần sau khi Mỹ và Iran ký bản ghi nhớ hồi giữa tháng 6. Tuy nhiên, căng thẳng gia tăng khi Mỹ phối hợp với Oman và Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) thiết lập lộ trình mới ở phía nam eo biển Hormuz, nằm hoàn toàn trong lãnh hải Oman, khuyến khích tàu thương mại chọn phương án này thay vì sử dụng tuyến phía bắc đi qua lãnh hải Iran.
Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cáo buộc Mỹ "áp đặt ý muốn" lên chính phủ Oman khi tìm cách đưa nhiều tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz theo "tuyến hàng hải trái phép" ở phía nam khu vực. Các tàu hàng đi qua eo biển này đã bị tấn công, kéo theo những đòn tập kích ăn miếng trả miếng giữa Iran và Mỹ.
Hormuz là eo biển hình chữ V ngược nằm giữa Iran và Oman. Các nước vùng Vịnh, gồm cả đồng minh của Mỹ, phụ thuộc đáng kể vào lộ trình này để xuất khẩu dầu. Trước xung đột, đây là nơi vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu khí của thế giới.
Iran đã nhiều lần cảnh báo rằng có thể đóng cửa eo biển Hormuz để đáp trả sức ép từ phương Tây. Nước này đã biến lời đe dọa trên thành hiện thực khi bị Mỹ và Israel tấn công hồi tháng 2.
Diễn biến này khiến thị trường năng lượng toàn cầu chao đảo, tạo áp lực thúc đẩy các bên ngừng bắn và hướng đến thỏa thuận hòa bình. Do đó với Iran, eo biển Hormuz được cho là công cụ chiến lược, gắn trực tiếp với an ninh quốc gia mà Tehran không được phép để mất, dù là trên bàn đàm phán hay trong xung đột.
Tổng thống Vladimir Putin đã đơn phương tuyên bố ngừng bắn trong 2 ngày 8 – 9.5, trùng với thời điểm Nga tổ chức các hoạt động kỷ niệm chiến thắng của Liên Xô trước phát xít Đức.
Tuy nhiên, Kyiv cho rằng một lệnh ngừng bắn dành riêng cho ngày lễ của Nga là không phù hợp và kêu gọi hãy thực thi lệnh ngừng bắn vô thời hạn trước đó 2 ngày. Tuy nhiên, đề xuất này đã không được Moscow đồng ý.
Bộ Quốc phòng Nga cho biết 264 máy bay không người lái (UAV) của Ukraine đã bị bắn hạ vào đầu ngày 8.5. Còn Thị trưởng Moscow Sergei Sobyanin nói một số UAV hướng đến thủ đô Nga. Giới chức địa phương cho biết khu vực Perm thuộc vùng Ural cũng bị tấn công bằng UAV.
Về phần mình, Ukraine xác nhận đã tập kích một nhà máy lọc dầu của Nga tại Perm trong ngày thứ hai liên tiếp, và tấn công một cơ sở dầu mỏ khác tại thành phố Yaroslavl.
Cũng trong thời gian này, Không quân Ukraine ghi nhận tổng cộng 67 UAV từ Nga trong đêm 7.5, rạng sáng 8.5, mức thấp nhất trong gần một tháng qua.
Cùng ngày, Không quân Ukraine thông báo đang đối mặt tình trạng thiếu hụt tên lửa phòng không sau chiến dịch tấn công dày đặc của Nga vào mùa đông.
"Hôm nay, các bệ phóng theo biên chế của các đơn vị và khẩu đội chỉ còn một nửa số tên lửa, và đó là cách nói giảm nhẹ. Họ dựa vào một số lượng tên lửa rất hạn chế", Hãng thông tấn Ukrinform dẫn lời người phát ngôn Không quân Ukraine Yuriy Ihnat.
Ukraine đã sử dụng các công nghệ phát triển nội địa để bắn hạ các UAV tầm xa của Nga, bao gồm UAV đánh chặn, các tổ hợp pháo cơ động và hệ thống tác chiến điện tử. Tuy nhiên, nước này phụ thuộc lớn vào các hệ thống phòng không nước ngoài nếu muốn đánh chặn tên lửa Nga.
"Chúng tôi phát hiện đang ở trong tình trạng phải phân bổ tên lửa ở số lượng vô cùng hạn chế do những vấn đề về nguồn cung", theo ông Ihnat.
Người phát ngôn bổ sung Ukraine buộc phải đề nghị các đồng minh cung cấp một số lượng nhỏ, từ 5 đến 10 tên lửa cho các hệ thống như NASAMS và IRIS-T.
Giới chức Ukraine hôm 8.5 xác nhận đã xảy ra một vụ cháy lớn tại khu vực nhà máy điện hạt nhân Chernobyl theo sau vụ rơi UAV gần nhà máy vào ngày hôm trước.
Tính đến thời điểm hiện tại, mức độ phóng xạ tại khu vực được cho vẫn nằm trong "giới hạn bình thường". Phía Nga cũng tăng cường theo dõi tình hình khu Chernobyl và cho hay mức độ phóng xạ vẫn chưa vượt quá ngưỡng an toàn, theo TASS.
Lính cứu hỏa Ukraine cho hay nỗ lực dập lửa trở nên phức tạp do gió lớn và mìn cài dày đặc ở khu vực.
Những hình ảnh do ban quản lý Khu dự trữ sinh quyển sinh thái và phóng xạ Chernobyl Ukraine công bố cho thấy các cột khói trắng lớn bốc lên từ khu vực, một phần bị phong tỏa trước công chúng vì mức độ nhiễm xạ vẫn cao.
Trên Facebook, Giám đốc khu dự trữ Denis Nesterov cho biết đến 15 giờ chiều 8.5 (giờ địa phương), ước tính phạm vi đám cháy bùng phát sau khi hai UAV rơi xuống khu bảo tồn thiên nhiên Chernobyl lan rộng khoảng 1.180 ha (khoảng 12 km2).
Ông Nesterov không cho biết nguồn gốc của số UAV trên.
Trong khi đó, Thống đốc Vyacheslav Chaus của tỉnh Chernihiv lân cận đưa ra ước tính cao hơn, cho rằng đám cháy đã lan rộng trên diện tích khoảng 40 km2.
Theo báo cáo mới nhất của Hiệp hội Địa ốc California (CAR), giá nhà tại bang miền Tây nước Mỹ đã tăng lên mức cao kỷ lục mới trong tháng 5-2026, bất chấp doanh số bán nhà tiếp tục chững lại do lãi suất thế chấp duy trì ở mức cao và tâm lý thận trọng của người mua.
CAR cho biết giá nhà trung bình trên toàn bang trong tháng 5 đạt 930.260 USD/căn, tăng 2,3% so với tháng trước và tăng 3,1% so với cùng kỳ năm 2025. Đây là tháng thứ ba liên tiếp giá nhà tại California lập mức cao mới, phản ánh tình trạng thiếu nguồn cung kéo dài trên thị trường.
Khu vực vịnh San Francisco tiếp tục là động lực chính thúc đẩy đà tăng giá. Giá nhà trung bình dành cho một hộ gia đình tại khu vực này tăng 3,6% trong tháng 5, lên khoảng 1,45 triệu USD/căn.
Trong đó quận hạt San Francisco ghi nhận mức tăng mạnh nhất, tăng 22,2% so với cùng kỳ năm trước, đưa giá trung bình lên khoảng 2,2 triệu USD. Giá nhà tại quận hạt San Mateo tăng 9,1%, trong khi quận hạt Alameda tăng 2,6%.
Tuy nhiên xu hướng tăng không diễn ra đồng đều trên toàn khu vực. Một số thị trường lớn như quận hạt Marin và Santa Clara ghi nhận mức giảm nhẹ so với cùng kỳ năm trước, cho thấy sự phân hóa ngày càng rõ nét giữa các địa phương.
Theo ông Jordan Levine, - Phó chủ tịch cấp cao kiêm Kinh tế gia trưởng của CAR, nguyên nhân chính khiến giá nhà tiếp tục tăng là do nguồn cung vẫn ở mức thấp.
Nhiều chủ nhà chưa muốn bán bất động sản do đang được hưởng các khoản vay thế chấp với lãi suất thấp được ký kết trong giai đoạn trước, khiến số lượng nhà niêm yết trên thị trường tiếp tục hạn chế.
Ông Levine nhận định nếu niềm tin của người tiêu dùng được cải thiện và lãi suất thế chấp có xu hướng giảm trong nửa cuối năm, nhu cầu mua nhà có thể tăng trở lại, qua đó tiếp tục tạo áp lực tăng giá đối với những thị trường có nguồn cung khan hiếm.
Trong khi đó Chủ tịch CAR Tamara Suminski cho biết doanh số bán nhà trong tháng 5 giảm nhẹ so với tháng trước. Ngoài tác động từ lãi suất vay mua nhà còn ở mức cao, tâm lý lo ngại trước những bất ổn địa chính trị toàn cầu, đặc biệt căng thẳng tại Trung Đông trong nửa đầu tháng 5, cũng ảnh hưởng đến quyết định mua nhà của nhiều hộ gia đình.
