Trong thông báo ngày 15/7, Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết đã duyệt thương vụ tiềm năng để bán cho Arab Saudi loạt Hệ thống Sát thương Chính xác Tiên tiến thế hệ 2 (APKWS II) cùng thiết bị đi kèm. Thương vụ có giá trị ước tính 1,96 tỷ USD, nhà thầu chính là công ty BAE Systems có trụ sở tại bang New Hampshire.
Arab Saudi trước đó đề xuất mua tối đa 10.000 bộ dẫn đường APKWS II dùng cho nhiệm vụ đối không, cùng 10.000 bộ dẫn đường APKWS II cho nhiệm vụ đối đất. Hợp đồng còn gồm có bệ phóng, đầu đạn, động cơ rocket, ngòi nổ, phụ tùng thay thế và sửa chữa, tài liệu kỹ thuật, thiết bị huấn luyện và dịch vụ hỗ trợ hậu cần.
“Thương vụ sẽ hỗ trợ các mục tiêu về an ninh quốc gia và chính sách đối ngoại của Mỹ bằng cách cải thiện an ninh cho một đồng minh lớn ngoài khối NATO. Đây là lực lượng thúc đẩy ổn định chính trị và tiến triển kinh tế tại vùng Vịnh”, thông báo có đoạn.
Theo Bộ Ngoại giao Mỹ, hợp đồng sẽ giúp Arab Saudi cải thiện năng lực đối phó các mối đe dọa trong hiện tại và tương lai thông qua nâng cao khả năng phòng thủ lãnh thổ, cải thiện năng lực phối hợp với quân đội Mỹ cùng các lực lượng trong khu vực và NATO.
“Thương vụ sẽ không gây ảnh hưởng đến cán cân quân sự trong khu vực”, Bộ Ngoại giao Mỹ cho hay.
Số lượng khí tài và mức giá cuối cùng sẽ được chốt trong quá trình đàm phán giữa bên mua với nhà cung cấp.
Quốc hội Mỹ sẽ có 30 ngày kể từ khi nhận thông báo để quyết định có chặn thương vụ hay không. Nếu không gặp sự phản đối từ quốc hội Mỹ, hợp đồng sẽ được trình lên Tổng thống Donald Trump ký duyệt.
APKWS là hình thức cải tiến rocket thông thường Hydra cỡ 70 mm thành vũ khí dẫn đường bằng cách lắp thêm đầu dò laser bán chủ động, cánh lái và ngòi nổ cận đích. Phiên bản APKWS II bổ sung đầu dò hồng ngoại, cho phép rocket tự bám bắt mục tiêu trong quá trình tiếp cận, không cần đài điều khiển liên tục chiếu xạ laser như biến thể đời đầu.
Mỗi quả đạn APKWS II có giá 20.000-30.000 USD, khiến nó được đánh giá là giải pháp chống máy bay không người lái (UAV) rẻ tiền và hiệu quả hơn sử dụng tên lửa đối không, thường có giá xuất xưởng hàng trăm nghìn đến hơn hai triệu USD.
Bộ Ngoại giao Mỹ phê duyệt thương vụ tiềm năng giữa lúc căng thẳng gia tăng giữa Arab Saudi và nhóm vũ trang Houthi tại Yemen.
Houthi hôm 13/7 cáo buộc Arab Saudi tấn công sân bay quốc tế ở thủ đô Sanaa của Yemen, sau đó phóng tên lửa và UAV nhằm vào sân bay quốc tế ở Arab Saudi để trả đũa. Đây là cuộc đụng độ lớn nhất kể từ khi lệnh đình chiến không chính thức có hiệu lực vào năm 2022.
Chính phủ Yemen lưu vong do Arab Saudi hậu thuẫn nhận trách nhiệm về cuộc tấn công sân bay Sanaa, cho biết mục đích của đòn đánh là “ngăn máy bay Iran hạ cánh”.
Bản chất của dấu mốc mới này là chủ định của 2 nhà lãnh đạo thúc đẩy quan hệ hợp tác trên mọi lĩnh vực để cặp quan hệ song phương này trở thành một trục quyền lực ở khu vực Đông Bắc Á với tầm tác động rồi đây có thể vươn rộng xa ra tới cả khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.
Hai nhà lãnh đạo thực thi cái gọi là "Ngoại giao quê nhà" để thể hiện sự coi trọng và chân thành dành cho nhau. Cụ thể, Tổng thống Lee khi thăm Nhật Bản được Thủ tướng Takaichi đón tiếp ở quê nhà của bà và đáp lại, ông đã đón tiếp nhà lãnh đạo Nhật ở quê nhà của mình tại Hàn Quốc. Thân thiết như thế đồng nghĩa rằng rất tôn trọng và tin cậy nhau, có được sự nhất trí quan điểm sâu rộng với nhau về các chủ đề nội dung trong chương trình nghị sự của mối quan hệ song phương.
Hàn Quốc và Nhật Bản đều là những đồng minh quân sự chiến lược truyền thống của Mỹ, cùng Mỹ tạo thành liên thủ chính trị, quân sự và an ninh. Bà Takaichi và ông Lee, cho dù không hẳn cùng quang phổ chính trị như nhau, nhưng chủ trương vừa vững mạnh liên thủ tay đôi với nhau vừa vững chắc liên thủ ba bên với Mỹ.
Quan hệ của Hàn Quốc và Nhật Bản với Trung Quốc đều không nồng ấm nhưng Trung Quốc là đối tác kinh tế và thương mại quan trọng nhất của họ. Liên kết giữa Nhật Bản và Hàn Quốc càng chặt thì cả Mỹ lẫn Trung Quốc đều khó phân rẽ hai bên để gây áp lực đối với từng nước. Vững tay đôi như thế còn giúp tạo và tăng thế cho cả hai trong quan hệ với Mỹ và Trung Quốc.
Trong thông điệp đăng trên mạng xã hội hôm 28/5, Đại sứ Danny Danon thông báo Liên Hợp Quốc (LHQ) đã đưa Israel và nhóm vũ trang Hamas vào danh sách "các bên có hành vi bạo lực tình dục trong xung đột", khẳng định động thái này là "không thể chấp nhận được".
"Cáo buộc chúng tôi sử dụng bạo lực tình dục như vũ khí trong chiến sự là quyết định quá đáng. Chúng tôi đã mời đại diện của LHQ đến Israel để kiểm chứng những cáo buộc đó, song họ chọn không tới. Israel không còn dính dáng gì với Tổng thư ký này nữa", ông Danon cho hay.
Phái bộ Israel tại LHQ tuyên bố sẽ không liên lạc với Văn phòng Tổng thư ký LHQ chừng nào ông Guterres còn giữ cương vị người đứng đầu tổ chức.
Stephane Dujarric, phát ngôn viên của Tổng thư ký LHQ, sau đó nói rằng cơ quan này "đã biết" về phát biểu của Đại sứ Danon. "Về phía chúng tôi, cánh cửa của Tổng thư ký vẫn mở", bà nói.
LHQ chưa công bố báo cáo về danh sách này. Theo thông lệ, báo cáo thường niên của Tổng thư ký LHQ về bạo lực tình dục trong xung đột sẽ được gửi đến các bên liên quan để xem xét trước khi công bố.
Trong báo cáo năm ngoái, Israel bị cảnh báo rằng nước này có thể bị đưa vào danh sách các bên bị nghi hoặc chịu trách nhiệm về hành vi bạo lực tình dục trong xung đột vũ trang. Lực lượng Hamas tại Dải Gaza cũng xuất hiện trong danh sách.
Vào thời điểm đó, LHQ cho biết đã có "thông tin đáng tin cậy" về hành vi bạo lực tình dục được cho là do lực lượng an ninh Israel gây ra đối với tù nhân Palestine, thêm rằng thanh sát viên LHQ đã bị từ chối tiếp cận các cơ sở này.
Quan hệ giữa Israel và LHQ đang căng thẳng, đã xuống đến mức thấp nhất kể từ ngày 7/10/2023, thời điểm Hamas phát động cuộc tấn công nhằm vào miền nam Israel, khiến Tel Aviv mở chiến dịch đáp trả tại Dải Gaza.
Giới chức Israel đã chỉ trích Tổng thư ký Guterres và các quan chức LHQ vì họ phê phán chiến dịch của Tel Aviv. Ông Guterres bị tuyên bố là "người không được hoan nghênh" ở Israel từ năm 2024.
Hải cảnh Trung Quốc ngày 6-10/6 tiến hành chiến dịch tuần tra ở phía đông đảo Đài Loan, vùng biển nằm trong khu vực địa lý của Thái Bình Dương. Đây là lần đầu tiên hải cảnh Trung Quốc tiến hành hoạt động hành pháp ở vùng biển này và trực tiếp ra lệnh cho các tàu hàng nước ngoài đi qua.
Truyền thông nhà nước Trung Quốc mô tả đây là "chiến dịch chấp pháp đặc biệt về giao thông hàng hải" tại vùng biển. Trong 5 ngày, hải cảnh Trung Quốc đã ra lệnh và tiến hành 198 cuộc kiểm tra đối với các tàu hàng ở khu vực.
Người phát ngôn Văn phòng Các vấn đề Đài Loan của Trung Quốc Trương Hàn khi đó cho rằng hoạt động tuần tra thực thi pháp luật này là "hành động chính đáng nhằm bảo vệ chủ quyền quốc gia và các quyền, lợi ích trên biển". Bà cũng khẳng định Trung Quốc có chủ quyền tại khu vực, do đó mọi hoạt động tuần tra của lực lượng hải cảnh tại đây đều bình thường.
Bà Trương thông báo Bắc Kinh sẽ tăng cường kiểm soát vùng biển, cảnh báo đáp trả mọi hành động "khiêu khích" từ chính quyền Đài Loan. Bà nói Đài Loan sẽ an toàn hơn sau khi "thống nhất hòa bình", để người dân trên đảo có thể sinh sống và làm việc trong môi trường ổn định.
Giới chức đảo Đài Loan cho biết họ có thể xác nhận ba trường hợp kiểm tra của hải cảnh Trung Quốc trong chiến dịch này. Trong trường hợp đầu tiên, tàu hải cảnh Trung Quốc phát thông báo rằng Trung Quốc có quyền tài phán đối với khu vực và yêu cầu một tàu treo cờ Singapore cung cấp thông tin về cảng đến. Hai ngày sau, họ phát các cảnh báo tương tự đối với tàu treo cờ Benin và Liberia đi qua vùng biển.
Chiến dịch tuần tra của hải cảnh Trung Quốc đã vấp phải sự phản đối từ Mỹ, các đồng minh phương Tây cũng như giới chức Đài Loan. Người phát ngôn Viện Mỹ tại Đài Loan (AIT) ngày 24/6 ra tuyên bố cho rằng hành động trên của Trung Quốc "đang dẫn đến tình trạng bất ổn nghiêm trọng".
AIT kêu gọi Trung Quốc đại lục chấm dứt các biện pháp gây sức ép về quân sự, ngoại giao và kinh tế đối với đảo Đài Loan, đồng thời tiến hành đối thoại có ý nghĩa với chính quyền hòn đảo.
Trước đó, đại diện Anh, Pháp và Đức cũng ra tuyên bố chung với nội dung tương tự, cho rằng các hành động của Trung Quốc "đe dọa ổn định khu vực, quyền tự do hàng hải và an toàn của hoạt động vận tải quốc tế".
Tổng thư ký Hội đồng An ninh Đài Loan Joseph Wu đăng thông điệp trên mạng xã hội X cho rằng trật tự quốc tế dựa trên luật lệ, nguyên trạng tại eo biển Đài Loan cùng hòa bình và ổn định khu vực sẽ mang lại lợi ích chung.
Bộ Ngoại giao Trung Quốc chưa bình luận về các tuyên bố này.
Trần Bân Hoa, người phát ngôn Văn phòng Các vấn đề Đài Loan của Trung Quốc đại lục, ngày 17/6 lý giải các cuộc tuần tra của hải cảnh Trung Quốc tại vùng biển phía đông Đài Loan là biện pháp cần thiết nhằm đáp trả những hành động mà Bắc Kinh cho là xâm phạm nghiêm trọng chủ quyền lãnh thổ, liên quan đàm phán Nhật Bản - Philippines về vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) chồng lấn ở khu vực.
Bộ Ngoại giao Nhật Bản hồi cuối tháng 5 thông báo nước này và Philippines sẽ đàm phán song phương về ranh giới EEZ và thềm lục địa ở vùng biển phía đông đảo Đài Loan. Tuy nhiên, cả Trung Quốc đại lục và đảo Đài Loan đều cho rằng mình cần được tham gia vào tiến trình đàm phán này.
Ông Trần cáo buộc Nhật Bản và Philippines đã "vi phạm luật pháp quốc tế cũng như các chuẩn mực cơ bản trong quan hệ quốc tế" khi tiến hành các cuộc đàm phán phân định mà không có sự tham gia của Trung Quốc.
Bắc Kinh không công nhận chủ quyền của Đài Loan và coi hòn đảo cũng như vùng biển xung quanh là những phần lãnh thổ, lãnh hải không thể tách rời của Trung Quốc đại lục.
Quan hệ hai bờ eo biển Đài Loan gần đây tiếp tục căng thẳng. Lực lượng phòng vệ Đài Loan tuần này phát động đợt diễn tập "sẵn sàng chiến đấu tức thời" kéo dài 5 ngày, được mô tả là bước chuẩn bị cho kịch bản chống đổ bộ hoặc phong tỏa.
Trong khi đó, Bắc Kinh vẫn duy trì hiện diện quân sự quanh hòn đảo. Tàu sân bay Phúc Kiến, tàu sân bay mới nhất trong biên chế hải quân Trung Quốc, ngày 23/6 di chuyển qua eo biển Đài Loan. Đây là lần thứ hai trong 6 tháng qua con tàu đi qua tuyến hàng hải này.
