“Tàu sân bay USS Abraham Lincoln đang hoạt động tại Trung Đông, thực thi lệnh phong tỏa của Mỹ đối với các tàu đến và đi từ cảng Iran”, Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ tại Trung Đông, cho biết trong bài đăng trên mạng xã hội hôm nay.
Vị trí cụ thể của chiến hạm Mỹ không được tiết lộ. Bài viết kèm hình ảnh trực thăng chở nhu yếu phẩm từ tàu hậu cần USNS Carl Brashear để chuyển cho USS Abraham Lincoln trên biển Arab hôm 18/4.
CENTCOM cũng thông báo tàu sân bay USS Gerald R. Ford đã tiến vào khu vực do cơ quan này phụ trách, bắt đầu thực hiện các nhiệm vụ hàng không ở Biển Đỏ. Trong khi đó, nhóm tác chiến tàu sân bay George H. W. Bush đang di chuyển ngoài khơi Madagascar, phía đông châu Phi để hướng tới Trung Đông.
Đây là lần đầu tiên CENTCOM xác nhận tàu sân bay USS Abraham Lincoln trực tiếp tham gia chiến dịch phong tỏa các cảng biển của Iran.
Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ Dan Caine hôm 16/4 cho biết chiến dịch phong tỏa do một khu trục hạm dẫn đầu và USS Abraham Lincoln “chỉ hiện diện trong khu vực”. CENTCOM sau đó cũng mô tả tàu sân bay “đang di chuyển trên biển Arab”.
Tàu sân bay USS Abraham Lincoln mang theo loạt tiêm kích tàng hình F-35C, chiến đấu cơ F/A-18E/F, máy bay tác chiến điện tử EA-18G, phi cơ cảnh báo sớm E-2D, trực thăng lai CMV-22B và trực thăng săn ngầm.
Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) từng nhiều lần phát động tấn công USS Abraham Lincoln bằng tên lửa, máy bay không người lái và xuồng tự sát, nhưng hải quân Mỹ khẳng định nỗ lực này không ảnh hưởng tới hoạt động của chiến hạm.
Trong sự việc hồi giữa tháng 3, một phương tiện của Iran đã áp sát USS Abraham Lincoln. Khu trục hạm hộ tống của Mỹ bắn pháo nhưng không ngăn được đối phương, buộc trực thăng vũ trang cất cánh và phóng tên lửa hạ mục tiêu.
Quân đội Mỹ ngày 13/4 bắt đầu nỗ lực chặn tàu thuyền đến và đi từ các cảng của Iran, sau khi cuộc đàm phán ở Pakistan hai ngày trước đó kết thúc mà không có kết quả và Iran từ chối mở cửa trở lại tuyến đường biển trọng yếu nói trên.
Iran ngày 17/4 thông báo mở cửa eo biển Hormuz để hoan nghênh lệnh ngừng bắn giữa Israel và Lebanon có hiệu lực, song tiếp tục phong tỏa tuyến hàng hải này chỉ sau một ngày để đáp trả chiến dịch ngăn chặn cảng biển do Mỹ thực thi.
Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei tuyên bố Mỹ phong tỏa các cảng và bờ biển của Iran không chỉ vi phạm lệnh ngừng bắn do Pakistan làm trung gian, mà còn là “hành động bất hợp pháp, phạm tội và trừng phạt tập thể người dân”.
Căng thẳng leo thang từ hôm 19/4, khi tàu khu trục USS Spruance của Mỹ nã pháo, vô hiệu hóa tàu hàng Touska treo cờ Iran khi nó di chuyển ở biển Oman. Thủy quân lục chiến Mỹ triển khai từ tàu đổ bộ USS Tripoli đã khống chế tàu hàng Iran sau đó.
Tehran cáo buộc đây là hành động vi phạm lệnh ngừng bắn, đồng thời cảnh báo sẽ đáp trả quyết liệt. Giới chức Iran cũng cho rằng các động thái của Mỹ gần đây cho thấy nước này không nghiêm túc về đàm phán hòa bình, do đó chưa xác nhận sẽ tham gia vòng đối thoại thứ hai tại Islamabad.
"Hôm nay, tôi đã ký một sắc lệnh thành lập một bộ tư lệnh đặc biệt trong Lực lượng vũ trang - một bộ chỉ huy nhằm tác động tầm xa và trên thực tế là tác động toàn cầu đối với Nga để ứng phó cuộc chiến này", Tổng thống Zelensky nói trong bài phát biểu tối 10.7 (giờ Ukraine), theo Reuters.
"Bộ tư lệnh này phải tập trung 100% nguồn lực sẵn có vào việc tiếp tục làm giảm khả năng tiến hành xung đột của Nga", nhà lãnh đạo Ukraine nhấn mạnh. Hiện chưa có thông tin phản ứng từ Nga.
Trong nhiều tháng qua, máy bay không người lái (UAV) của Ukraine đã tấn công các cơ sở hạ tầng năng lượng trọng yếu trải dài hàng ngàn km ở Nga. Kyiv lập luận những cuộc tấn công như thế là biện pháp trừng phạt tầm xa nhắm vào nguồn đóng góp cho ngân sách của nhà nước Nga và hỗ trợ chiến dịch quân sự của Moscow ở Ukraine.
Chỉ riêng trong ngày 10.7, Bộ Tổng tham mưu Ukraine tuyên bố đã tấn công nhà máy lọc dầu Ilsky ở vùng Krasnodar, một trong những nhà máy lớn nhất ở miền nam nước Nga, và khu phức hợp lọc dầu Ust-Luga ở vùng Leningrad, theo Reuters.
Một cảng dầu và một kho chứa dầu ở tỉnh Rostov của Nga cũng bị tấn công, kèm theo các vụ nổ và hỏa hoạn, theo tuyên bố từ Bộ Tổng tham mưu Ukraine.
Trong khi đó, Bộ Quốc phòng Nga tuyên bố từ 8 đến 20 giờ ngày 10.7 (giờ Moscow), hệ thống phòng không Nga đã đánh chặn và phá hủy 144 UAV có cánh cố định do Ukraine phóng nhắm vào 9 tỉnh của Nga, gồm Belgorod, Bryansk, Kaluga, Rostov, Smolensk, Tver, Tula, Moscow và Krasnodar, cũng như ở bán đảo Crimea và biển Đen", theo Hãng tin TASS.
Hôm 8.7, Nga đã cấm xuất khẩu dầu diesel để đảm bảo đủ nguồn cung trong nước do cuộc khủng hoảng nhiên liệu ở bán đảo Crimea kéo dài nhiều tuần và tình trạng thiếu hụt đáng kể ở một số khu vực khác. Một số nhà máy lọc dầu ở Nga đã phải tạm thời ngừng hoạt động, theo Reuters.
Liên minh chia sẻ tình báo Ngũ Nhãn (gồm Mỹ, Anh, Canada, Úc và New Zealand) cho rằng các hệ thống quan trọng đang chạy phần mềm cũ và không được hỗ trợ đang đối mặt với nguy cơ nghiêm trọng từ những mô hình AI mới mà các đối tượng xấu có thể dễ dàng tiếp cận để thực hiện các cuộc tấn công hơn bao giờ hết.
Trong một tuyên bố chung được công bố hôm 22.6, các cơ quan tình báo của liên minh chia sẻ tình báo Ngũ Nhãn khuyến cáo các nhà lãnh đạo phải "hành động nhanh chóng" để giải quyết mối đe dọa từ những hệ thống AI đang phát triển nhanh chóng, theo báo The Independent.
"Các mô hình AI tiên tiến dự kiến sẽ vượt quá kỳ vọng hiện tại của ngành, làm thay đổi căn bản cả khả năng tấn công lẫn phòng thủ mạng. Thời gian không phải tính bằng năm mà tính bằng tháng. Cần có sự phản ứng toàn diện của tổ chức và toàn xã hội. Không thể tiếp tục xem rủi ro mạng là một vấn đề kỹ thuật thuần túy. Đây là một rủi ro kinh doanh cốt lõi và là trách nhiệm của lãnh đạo", tuyên bố chung viết.
Các cơ quan tình báo kêu gọi các tổ chức và chính phủ tăng cường khả năng phòng thủ bằng cách tích hợp công cụ AI vào hoạt động an ninh của họ. Những ai không làm như vậy sẽ phải đối mặt với hậu quả thảm khốc khi tự phơi bày mình trước tin tặc và những đối tượng khác được trang bị phương thức tấn công mạng mới và dễ tiếp cận hơn.
Tuyên bố không đề cập đến bất kỳ mô hình AI cụ thể nào, dù các hệ thống tiên tiến nhất của công ty AI Anthropic (Mỹ) đã khiến các chuyên gia an ninh mạng đưa ra cảnh báo gần đây.
Trong tháng này, Anthropic đã buộc phải chặn quyền truy cập vào các mô hình Fable 5 và Mythos 5 đối với tất cả khách hàng sau những hạn chế do chính phủ Mỹ áp đặt.
"AI sắp gia tăng đáng kể tốc độ, quy mô và sự tinh vi của các cuộc tấn công mạng, làm giảm rào cản cho các đối thủ và cung cấp cho chúng những khả năng mà trước đây chỉ dành cho những tác nhân có kỹ năng cao", ông Gary Barlet, Giám đốc công nghệ khu vực công tại công ty an ninh mạng Illumio (Mỹ), nói với The Independent.
"Điều khiến tôi lo ngại là quá nhiều tổ chức vẫn nghĩ rằng họ có thể giải quyết vấn đề này bằng cách vá lỗi. Chúng ta không thể theo kịp trước khi có AI, và chắc chắn chúng ta cũng sẽ không thể theo kịp sau khi có nó", ông Barlet khẳng định.
"Những kẻ tấn công luôn chiếm ưu thế vì chúng không hoạt động theo những ràng buộc mà những bên phòng thủ phải tuân theo, và điều đó càng đúng hơn trong thời đại AI. Đã đến lúc các tổ chức dừng coi việc vi phạm an ninh mạng là một khả năng có thể xảy ra và hãy bắt đầu coi đó là điều không thể tránh khỏi", ông Barlet nhấn mạnh.
