Bộ tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) ngày 2/6 cho biết tàu dầu không chở theo hàng M/T Lexie treo cờ Botswana đã “phớt lờ nhiều cảnh báo liên tiếp” trong suốt 24 giờ, khi di chuyển từ vùng biển quốc tế tới đảo Kharg của Iran. Máy bay quân sự Mỹ sau đó đã “vô hiệu hóa con tàu bằng cách phóng tên lửa Hellfire vào phòng máy”.
Đảo Kharg nằm trong vịnh Ba Tư, cách bờ biển Iran khoảng 25 km, cách eo biển Hormuz hơn 480 km. Các cơ sở tại Kharg có công suất xử lý 7 triệu thùng dầu mỗi ngày và khoảng 90% lượng dầu thô xuất khẩu của Iran đi qua hòn đảo.
CENTCOM không nêu rõ vụ tấn công có gây thương vong đối với thủy thủ đoàn trên tàu Lexie hay không. Theo thông cáo của CENTCOM, 6 tàu đã bị vô hiệu hóa và 122 tàu đã phải chuyển hướng kể từ khi lệnh phong tỏa cảng có hiệu lực vào tháng 4.
Lực lượng Mỹ hôm 29/5 vô hiệu hóa tàu hàng treo cờ Gambia sau khi tàu này không tuân thủ các yêu cầu của họ, theo CENTCOM.
Ngày 8/5, quân đội Mỹ khai hỏa vào các ống khói của hai tàu chở dầu treo cờ Iran để buộc chúng dừng lại. Ngày 6/5, chiến đấu cơ Mỹ bắn vào bánh lái của tàu treo cờ Iran bằng pháo 20 mm, khiến con tàu mất khả năng điều khiển.
Hồi giữa tháng 4, một tàu treo cờ Iran cố vượt lệnh phong tỏa và bỏ qua nhiều cảnh báo từ tàu khu trục Mỹ, theo thông tin CENTCOM công bố vào thời điểm đó. Cuối cùng, chiến hạm Mỹ yêu cầu thủy thủ đoàn sơ tán khỏi phòng máy trước khi bắn nhiều phát đạn từ pháo hạm cỡ 127 mm vào vị trí này.
Eo biển Hormuz là tuyến vận tải chiến lược, nơi trung chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu khí toàn cầu. Iran đã gần như phong tỏa eo biển từ đầu chiến sự, buộc các tàu thương mại xin phép hoặc nộp phí để đi qua và cấm các phương tiện có liên hệ với Mỹ, Israel cùng những bên tham gia xung đột.
Hải quân Mỹ từ ngày 13/4 thực thi lệnh phong tỏa bên ngoài vịnh Oman, cảnh báo sẽ bắt giữ mọi tàu hàng đến hoặc rời đi từ cảng Iran, cũng như đã nộp phí cho Tehran.
Dù lệnh ngừng bắn có hiệu lực từ 8/4 vẫn được duy trì, Washington và Tehran chưa đạt thỏa thuận gia hạn thỏa thuận và mở cửa eo biển Hormuz. Cuộc đàm phán giữa hai bên hiện rơi vào bế tắc do Israel tấn công vào ngoại ô thủ đô Lebanon, động thái mà Iran cho rằng “vi phạm lệnh ngừng bắn trên mọi mặt trận”.
"Các tàu khu trục tên lửa dẫn đường của hải quân Mỹ đã đi qua eo biển Hormuz và đang hoạt động tại vịnh Ba Tư để hỗ trợ cho Dự án Tự do", Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) thông báo trên X ngày 4/5, nhắc đến tên chiến dịch "giải cứu" mà Tổng thống Donald Trump khởi động.
Đây là hai tàu chiến đầu tiên của hải quân Mỹ di chuyển thành công qua eo biển Hormuz kể từ khi ông Trump ngày 3/5 khởi động chiến dịch "Dự án Tự do" nhằm "dẫn đường cho tàu thuyền di chuyển an toàn khỏi vùng biển bị phong tỏa, để họ có thể tiếp tục công việc một cách tự do".
"Bước đầu, hai tàu thương mại mang cờ Mỹ đã di chuyển qua eo biển Hormuz thành công và tiếp tục hành trình an toàn", CENTCOM cho biết, nhưng không nêu tên của hai phương tiện. "Lực lượng Mỹ đang tích cực hỗ trợ các nỗ lực nhằm khôi phục hoạt động đi lại qua eo biển cho các tàu thương mại".
Giới chức Iran chưa bình luận về thông tin.
Kể từ khi xung đột nổ ra cuối tháng 2, Iran đã phong tỏa eo biển Hormuz với hầu hết tàu thuyền, ngoại trừ tàu của nước này và một số quốc gia "thân thiện", trong khi Mỹ áp đặt phong tỏa ngược lại lên mọi cảng biển của Iran từ ngày 13/4. Theo Tổ chức Hàng hải Quốc tế, hàng trăm tàu và khoảng 20.000 thủy thủ đã không thể đi qua eo biển này trong suốt cuộc xung đột.
Tổng thống Trump ngày 3/5 cho biết nhiều nước đã liên hệ với Mỹ đề nghị hỗ trợ các tàu đang mắc kẹt tại vùng Vịnh. Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) tuyên bố triển khai lực lượng quy mô lớn gồm khu trục hạm, khoảng 100 máy bay, phương tiện không người lái và 15.000 quân nhân cho chiến dịch "Dự án Tự do".
Iran ngày 4/5 cảnh báo sẽ tấn công mọi đơn vị của Mỹ tiến vào Hormuz. Truyền thông Iran đưa tin lực lượng nước này đã bắn cảnh báo và buộc một tàu chiến Mỹ phải quay đầu, các nguồn tin địa phương nói hai quả tên lửa đã đánh trúng chiến hạm này gần đảo Jask. Tuy nhiên, CENTCOM bác bỏ thông tin, khẳng định không tàu chiến nào của Mỹ bị tấn công ở eo biển Hormuz.
Theo báo SCMP dẫn thông tin từ Đài truyền hình trung ương Trung Quốc CCTV, dự án được đưa vào vận hành ngày 3-5 đặt tại khu tự trị Ninh Hạ - Ningxia, phía tây bắc Trung Quốc - nơi được xem là trung tâm điện gió và điện mặt trời của nước này.
Dự án hiện có công suất điện mặt trời 500 megawatt và dự kiến bổ sung thêm 1,5 gigawatt điện gió vào cuối năm nay.
Hệ thống được kết nối với cơ sở điện toán đám mây tại thành phố Trung Vệ thuộc khu tự trị nói trên.
Dự án được thiết kế để điều phối nguồn điện và hoạt động của trung tâm dữ liệu.
Khi nguồn năng lượng tái tạo sản sinh điện dồi dào hoặc giá điện ở mức thấp, trung tâm dữ liệu sẽ ưu tiên xử lý các tác vụ vào những khoảng thời gian đó nhằm giảm áp lực cho lưới điện, đồng thời giảm chi phí và khí thải.
Sau khi hoàn tất phần điện gió, dự án dự kiến tạo ra 4,3 tỉ kWh điện mỗi năm, tương đương giảm 3,65 triệu tấn khí thải carbon.
Trung Quốc hiện ghi nhận nhu cầu về năng lực tính toán tăng mạnh, chủ yếu do sự phát triển của AI thúc đẩy, kéo theo mức tiêu thụ điện ngày càng cao.
Bắc Kinh đang tìm cách đáp ứng nhu cầu điện tăng mạnh do AI nhưng vẫn phải theo đuổi mục tiêu giảm phát thải carbon, trong đó Trung Quốc đặt mục tiêu lượng khí thải sẽ đạt mức cao nhất trước năm 2030 sau đó giảm dần.
Nước này cũng đang thúc đẩy chiến lược "dữ liệu phía đông, điện toán phía tây", nhằm chuyển các hoạt động xử lý dữ liệu tiêu tốn nhiều điện sang các khu vực phía tây - nơi có nguồn năng lượng tái tạo dồi dào và chi phí thấp hơn.
Hiện có 6 trong số 10 công ty chuyên về năng lực tính toán hàng đầu Trung Quốc hoạt động tại cơ sở điện toán đám mây ở thành phố Trung Vệ.
Nguồn điện xanh hiện chiếm hơn 90% tổng lượng điện tiêu thụ tại đây.
Ông Giang Đức Bân - Phó giám đốc bộ phận thống kê và trí tuệ số thuộc Hội đồng Điện lực Trung Quốc - cho biết mức tiêu thụ điện của ngành dịch vụ dữ liệu Internet tại Trung Quốc đã tăng nhanh trong 5 năm qua, với tốc độ tăng trưởng trung bình hằng năm 36%.
Trong quý 1 năm nay, ngành này tiêu thụ 22,9 tỉ kWh điện, tăng 44% so với cùng kỳ năm trước và hiện chiếm gần 1% tổng điện năng tiêu thụ của Trung Quốc.
Báo cáo công tác Chính phủ Trung Quốc công bố hồi tháng 3 cũng cam kết triển khai các dự án hạ tầng mới cho các cụm điện toán thông minh quy mô siêu lớn, đồng thời phối hợp phát triển năng lực tính toán song song với nguồn cung điện.
Đây là lần đầu tiên các nội dung này được đưa rõ ràng vào chương trình phát triển hạ tầng mới của Trung Quốc.
Bộ Chiến tranh Mỹ ngày 8.5 công bố loạt hồ sơ từng được giữ mật liên quan vật thể bay không xác định (UFO), hay tên chính thức là các hiện tượng dị thường chưa xác định (UAP) trên trang war.gov/ufo.
Theo Reuters, lô tài liệu lần này gồm 162 tập tin, bao gồm báo cáo bằng văn bản, hình ảnh và video từ camera quân sự. Một số hồ sơ đề cập các vụ chứng kiến "đĩa bay" từ năm 1947, các hình ảnh mờ về hiện tượng chưa xác định trên bề mặt mặt trăng trong sứ mệnh Apollo 12 năm 1969, cũng như bản ghi lời kể của phi hành đoàn Apollo 17 về vật thể lạ quan sát được trong chuyến bay năm 1972.
Bên cạnh các tài liệu về không gian, nhiều video được giải mật ghi lại vật thể lạ qua cảm biến hồng ngoại của quân đội Mỹ. Trong số đó có vật thể hình quả bóng đá xuất hiện trên biển Hoa Đông năm 2022, cùng các chấm sáng di chuyển bất thường trên bầu trời Iraq, Syria và UAE trong những năm gần đây, theo AP.
"Những tài liệu này, được giấu kín do bị đưa vào danh mục tài liệu mật, từ lâu đã làm dấy lên những đồn đoán chính đáng, và đã đến lúc người dân Mỹ được tận mắt chứng kiến chúng", Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth đăng trên mạng xã hội X.
Trong khi đó, Lầu Năm Góc ngày 8.5 nhấn mạnh dù mọi tài liệu trước khi được tải lên đã được rà soát toàn bộ vì lý do an ninh, nhiều nội dung trong số đó vẫn chưa được phân tích đầy đủ nhằm xác định bản chất của các hiện tượng bất thường.
Chính khoảng trống kết luận trên khiến đợt công bố ngày 8.5 chưa thể khép lại các nghi vấn lâu nay về UFO/UAP. Ông Peter Skafish, Giám đốc điều hành Tổ chức chuyên nghiên cứu UAP Sol Foundation (Mỹ), hoan nghênh bước đi trên của Nhà Trắng, nhưng cho rằng chính quyền ông Trump cần làm nhiều hơn để chấm dứt "hàng thập niên bí mật" quanh những gì chính phủ biết về các hiện tượng này.
Nhiều chuyên gia cũng cảnh báo loạt tài liệu mới chưa đưa ra bằng chứng chắc chắn về công nghệ ngoài hành tinh hay sự sống ngoài trái đất. Theo tờ The Guardian, phần lớn hình ảnh và video vẫn mờ, khó nhận diện, chủ yếu là các điểm sáng hoặc vật thể bất thường ở khoảng cách xa.
AP dẫn lời ông Sean Kirkpatrick, cựu Giám đốc văn phòng Lầu Năm Góc chuyên điều tra UAP, cho rằng việc công bố tài liệu mà thiếu phân tích khoa học đi kèm có thể phản tác dụng. Theo ông, các hồ sơ như vậy "chỉ càng làm dấy lên nhiều suy đoán, thuyết âm mưu và những lý thuyết giả khoa học thiếu căn cứ".
Trả lời Reuters, chuyên gia UAP Mick West cho rằng các video mới chủ yếu cho thấy "chúng ta không thể xác định được một chấm trắng nhỏ ở khoảng cách rất xa", chứ không phải bằng chứng về người ngoài hành tinh. Cùng quan điểm thận trọng, nhà vật lý thiên văn Avi Loeb (Đại học Harvard) nhận định một số hình ảnh từ Apollo 12 và Apollo 17 có thể liên quan các vụ va chạm tiểu hành tinh trên bề mặt mặt trăng, thay vì là dấu hiệu công nghệ ngoài hành tinh.
Đợt công bố cũng kéo theo tranh cãi chính trị. Một số nhà phê bình cho rằng các tiết lộ về UAP có thể làm phân tán sự chú ý khỏi những rắc rối của chính quyền ông Trump, trong đó có chiến dịch quân sự ở Iran và áp lực công bố thêm tài liệu liên quan tội phạm tình dục Jeffrey Epstein, theo CBC News.
