Thanh tra thành phố Đồng Nai vừa công bố kết luận thanh tra việc chấp hành quy định pháp luật về kiểm tra công tác nghiệm thu; việc cấp chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng, chứng chỉ hành nghề hoạt động xây dựng; việc thực hiện chương trình phát triển nhà ở xã hội và dự án nhà ở xã hội đang triển khai thực hiện trên địa bàn tỉnh Đồng Nai (nay là thành phố Đồng Nai).
Đối với nội dung "nhà ở xã hội", Thanh tra thành phố Đồng Nai đã tiến hành thanh tra đối với 3 dự án gồm: Chung cư nhà ở xã hội thuộc dự án khu dân cư theo quy hoạch tại phường Long Thành, chủ đầu tư là Công ty cổ phần Long Thành Riverside; dự án nhà ở xã hội thuộc khu dân cư Thái Thành - Thuận Lợi, chủ đầu tư là Công ty TNHH bất động sản Thuận Lợi Thái Thành; và dự án nhà ở xã hội tại khu đất 1,4 ha phường Long Bình Tân, chủ đầu tư là Công ty cổ phần Chương Dương Homeland, qua đó phát hiện rất nhiều hồ sơ mua nhà chưa hợp lệ.
Qua đó, phát hiện hàng trăm hồ sơ mua nhà ở xã hội có một số thông tin, tài liệu về tham gia BHXH, điều kiện thu nhập không đúng thực tế, không khớp với thông tin do thuế và BHXH cung cấp cho đoàn thanh tra.
Vì vậy, Thanh tra thành phố Đồng Nai kiến nghị Chủ tịch UBND thành phố chỉ đạo Sở Xây dựng chủ trì, phối hợp với các đơn vị liên quan cùng chủ đầu tư 3 dự án tiến hành kiểm tra, rà soát đối với các hồ sơ vi phạm trên.
Kiến nghị Chủ tịch UBND thành phố chỉ đạo Sở Xây dựng triển khai, thực hiện nghiêm các nhiệm vụ được giao về việc chấn chỉnh, tăng cường minh bạch, phòng ngừa tiêu cực trong việc xét duyệt, mua bán, cho thuê nhà ở xã hội.
Quá trình tổ chức thực hiện nếu phát hiện có dấu hiệu vi phạm pháp luật về hình sự thì chuyển hồ sơ đến cơ quan điều tra để điều tra, xử lý theo quy định.
Đối với chủ đầu tư, Thanh tra thành phố Đồng Nai kiến nghị Chủ tịch UBND thành phố yêu cầu chủ động phối hợp với Sở Xây dựng để kịp thời xử lý các hồ sơ mua nhà ở xã hội có thông tin, tài liệu về nơi lao động, làm việc tham gia BHXH và điều kiện thu nhập không đúng thực tế, không khớp với thông tin do thuế và và BHXH cung cấp cho đoàn thanh tra.
Đối với những người đã ký hợp đồng mua nhà ở xã hội tại 3 dự án trên, nghiêm túc phối hợp với cơ quan chức năng, chủ đầu tư để cung cấp, bổ sung thông tin, tài liệu có liên quan. Trường hợp không phù hợp đối tượng hoặc điều kiện mua thì hợp đồng mua nhà vô hiệu và phải bàn giao lại nhà cho chủ đầu tư, trường hợp không bàn giao sẽ bị cơ quan có thẩm quyền cưỡng chế thu hồi theo quy định.
Bên cạnh đó, trong kết luận thanh tra, Thanh tra thành phố Đồng Nai cũng chỉ ra những hạn chế, vướng mắc, bất cập của chính sách, pháp luật có liên quan đến lĩnh vực nhà ở xã hội.
Như việc xác định điều kiện về nhà ở. Tại khoản 1, điều 29 Nghị định số 100 năm 2024 của Chính phủ (được sửa đổi, bổ sung tại điều 30, Nghị định số 54 năm 2026 của Chính phủ) quy định: "Trường hợp chưa có nhà ở thuộc sở hữu của mình được xác định khi đối tượng là vợ hoặc chồng của đối tượng đó (nếu có) được xác định là không có tên hoặc không có nội dung thông tin về nhà ở trong giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất tại tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương nơi có dự án nhà ở xã hội đó".
Tuy nhiên, hiện nay pháp luật về đất đai, xây dựng chưa có quy định cụ thể bắt buộc hộ gia đình, cá nhân sở hữu nhà ở phải thực hiện, cập nhật quyền sở hữu tài sản (nhà ở) gắn liền với đất. Thực tế hiện nay vẫn có hộ gia đình, cá nhân có nhà ở trên đất nhưng chưa thực hiện hoặc chưa được cấp quyền sở hữu tài sản. Do đó, việc xác định điều kiện về nhà ở như đã nêu trên là chưa chặt chẽ.
Ngoài ra, việc xác định thu nhập của đối tượng đăng ký mua, thuê mua nhà ở xã hội cũng có nhiều bất cập. Theo Thanh tra thành phố Đồng Nai, tại khoản 1, 2 điều 30, Nghị định số 100/2024 của Chính phủ (sửa đổi, bổ sung tại khoản 2 điều 1, Nghị định số 261/2025 của Chính phủ) quy định: "Thu nhập bình quân hàng tháng thực nhận được tính theo bảng tiền công, tiền lương do cơ quan, đơn vi, doanh nghiệp nơi đối tượng làm việc xác nhận".
Tuy nhiên, thực tế hiện nay không có hướng dẫn như thế nào là thu nhập thực nhận; đồng thời cá nhân, người lao động có thể làm việc tại nhiều đơn vị, doanh nghiệp và có các nguồn thu nhập khác nhau. Việc chỉ xác định theo "bảng tiền công, tiền lương do cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp nơi đối tượng làm việc xác nhận" không thể hiện hết được thu nhập bình quân thực nhận hàng tháng của đối tượng.
Đồng thời hiện nay cũng chưa có quy định về trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, đơn vị, doanh nghiệp về việc bắt buộc phải xác nhận cho các đối tượng đăng ký mua nhà xã hội, dẫn đến có thể xảy ra tình trạng doanh nghiệp, đơn vị nơi đối tượng làm việc từ chối xác nhận dẫn đến các đối tượng phải thực hiện xác nhận tại đơn vị, doanh nghiệp khác.
Tin Gốc: Thanh Niên
